^

Leb-Thur

Thur: Leb-Thur (New Testament+) for Uganda

copyright © 2024 Wycliffe Bible Translators, Inc.
Language: (Thur)
Translation by: SIL Uganda
Contributor: Wycliffe Bible Translators, Inc.

This translation is made available to you under the terms of the Creative Commons Attribution Share-Alike license 4.0.

You have permission to share and redistribute this Bible translation in any format and to make reasonable revisions and adaptations of this translation, provided that:

You include the above copyright and source information.

If you make any changes to the text, you must indicate that you did so in a way that makes it clear that the original licensor is not necessarily endorsing your changes.

If you redistribute this text, you must distribute your contributions under the same license as the original.

Pictures included with Scriptures and other documents on this site are licensed just for use with those Scriptures and documents. For other uses, please contact the respective copyright owners.

Note that in addition to the rules above, revising and adapting God's Word involves a great responsibility to be true to God's Word. See Revelation 22:18-19.

2025-05-10

ePub generated by Haiola 10 May 2025 from source files dated 10 May 2025
eBible.org certified

61e7f4da-dc0f-50a1-9dae-64ee1b392d80

Acaki

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

31

32

33

34

35

36

37

38

39

40

41

42

43

44

45

46

47

48

49

50

Buk më Acaki

Köp na tye ï buk më Acaki

Buk ni tïtö köp ï kom acaki ka jami kïbëc. Cura 1-11 tïtö kite n'Obanga ocweo kï lobo thükül ëka kï jami kïbëc na tye ïë, naka thon kï jïï. Buk ni thon tïtö kite na bal, can ëka thöö öcakërë ködë. Cë tïtö thon köp ï kom abwal pii. Nyutho thon kite na lëb na papath ëka kaka öcakërë gïnï ködë.

Cura 12-50 tïtö kite n'Obanga öyërö kï dhanö acël, Abraam, ëka ëkwaë mërë gïnï jö Icarael më bedo jögë na pïrgï tëk. Kï kom kaka më Icarael, Obanga onwongo nyuthere. Cë jö Icarael onwongo nyutho tëkö ëka adyer k'Obanga both jö nökënë. Cura ni gïnï kobo köp ï kom Abraam, wode Icaka ëka Jakob wod ka Icaka, ëthïnö ka Jakob apar arïö, rwök mërë Yocepu. Kadï bed nï gïn onwongo obedo jö mörö na nönök ëka jö na wörö obanga nökënë gïnï onwongo ögürögï, Obanga ögwökögï. Buk ni thon nyutho kite n'Obanga mïtö nï jögë öwör ën ködë.

1

Cweno lobo

1 Ï acaki Obanga ocweo polo ëka lobo. 2 Lobo onwongo obedo atata na gin mörö ope ïë, pïny na cöl onwongo oumo pii na tye ï nam ëka Tipo k'Obanga onwongo olyero ï wi pii.

3 Cë Obanga okobo nï, “Ëk tar obed na tye,” ëka tar obedo na tye. 4 Obanga önënö nï tar onwongo bër, ëka ën opoko tar kï ï kom pïny na cöl. 5 Obanga öcakö nyïng tar nï “kiceng,” ëka pïny na cöl nï “kiwor.” Pïny ocido ëka pïny oru—manön nïnö më acël.

6 Cë Obanga okobo nï, “Ëk gin n'öpëdhërë obed na tye ï dyere pii na poko pii kï ï kom pii.” 7 Obanga ocweo gin n'öpëdhërë na poko pii na tye pïny kï ï kom pii na tye malö. Ëka obedo nï kömanön. 8 Obanga öcakö nyïng gin n'öpëdhërë na poko pii nï “polo.” Pïny ocido ëka pïny oru—manön nïnö më arïö.

9 Cë Obanga okobo nï, “Ëk pii na tye ï thë polo ögürë kanya acël ï kabedo acël ëk ngöm n'öthwö onen.” Ëka obedo nï kömanön. 10 Obanga öcakö nyïng ngöm n'öthwö nï “lobo” ëka pii n'ögürë kanya acël öcakö nyïngë nï “nam.” Ëka Obanga önënö onwongo nï bër.

11 Cë Obanga okobo nï, “Ëk gin na mar otuu ï wi lobo: gin n'ëpïdhö na nyakö nyig-gï ëka yen na tye ï lobo na nyakö nyig-gï na kodhi tye ïë, na lübërë kï kothgï.” Ëka obedo nï kömanön. 12 Gin na mar öcakö tuu ï wi lobo: gin n'ëpïdhö na nyakö nyig-gï na lübërë kï kothgï ëka yen na nyakö nyig-gï na kodhi tye ïë na lübërë kï kothgï. Ëka Obanga önënö onwongo nï bër. 13 Pïny ocido ëka pïny oru—manön nïnö më adek.

14 Cë Obanga okobo nï, “Ëk jami na mïö tar obed na tye ï wi polo më poko kiceng kï ï kom kiwor, ëk gïn obed na calö anyuth më poko karë, nïnö ëka mwaka, 15 ëk obed gïnï tar na ryëny kï ï wi polo më mënyö wi lobo.” Ëka obedo nï kömanön. 16 Obanga ocweo jami arïö na thwon na ryëny—mana thwönë më löönö kiceng, ëka mana tïdï më löönö kiwor. Ën thon oketho cër. 17 Obanga okethogï ï wi polo më mënyö lobo, 18 më löönö kiceng ëka kiwor, ëka më poko tar kï ï kom pïny na cöl. Ëka Obanga önënö onwongo nï bër. 19 Pïny ocido ëka pïny oru—manön nïnö më angwën.

20 Cë Obanga okobo nï, “Ëk gin na kwö opong ï pii më nam, ëka wïny öngwëc gïnï malö ï wi polo.” 21 Obanga ocweo leeni na thwon më nam, gin na kwö kïbëc na bedo ï nam, na lübërë kï kothgï, ëka kï wïny na bwomgï tye na lübërë kï kothgï. Ëka Obanga önënö onwongo nï bër. 22 Obanga ömïögï gum ëka okobo nï, “Nywöl ïnya unu, ipong unu ï pii na tye ï nam, ëka wïny thon önya ï wi lobo.” 23 Pïny ocido ëka pïny oru—manön nïnö më abic.

24 Cë Obanga okobo nï, “Ëk gin na kwö obed tye ï wi lobo na lübërë kï kothgï: leeni më pacö, leeni na wotho ï wi ngöm kï korgï, ëka leeni më thim, acëlacël kï kothe.” Ëka obedo nï kömanön. 25 Obanga ocweo leeni më thim na lübërë kï kothgï, leeni më pacö na lübërë kï kothgï, ëka leeni na wotho ï wi ngöm kï korgï na lübërë kï kothgï. Ëka Obanga önënö onwongo nï bër.

26 Cë Obanga okobo nï, “Eru ecweu dhanö na cal kï onu, ëka ëmïïgï ölöö rëc më ï nam, wïny na ngwëcö kï malö, leeni më pacö, wi lobo thükül, ëka leeni na wotho ï wi ngöm kï korgï.”

27 Cë Obanga ocweo dhanö ï cal mërë kikokome,

Obanga ocweogï ï cal mërë,

ocweo ëcwö ëka dhakö.

28 Obanga ömïögï gum ëka okobo nï, “Nywöl ïnya unu, ipong unu lobo ëka ïlöö unu. Löö unu rëc na tye ï nam, wïny na ngwëcö kï malö, ëka gin na kwö kïbëc na wotho ï wi ngöm.”

29 Cë Obanga okobo nï, “An amïöwu kodhi kïbëc më wi lobo thükül na nyakö nyig-gï ëka yen kïbëc na nyakö nyig-gï na kodhi tye ï ïgï. Un ibino camögï. 30 Ëka leeni kïbëc më thim, wïny kïbëc na ngwëcö malö, leeni kïbëc na wotho ï wi ngöm—jami kïbëc na yweo na kwö tye ï komgï—an amïö jami kïbëc na mar më acamagï.” Ëka obedo nï kömanön.

31 Obanga önënö jami kïbëc na ën ocweo, ëka onwongo nï bër rwök. Pïny ocido ëka pïny oru—manön nïnö më abicël.

2

1 Cë Obanga otyeko cweno polo ëka lobo kï jami kïbëc na tye ïë.

2 Ï nïnö më abïrö, Obanga onwongo otyeko tic mërë na ën obedo ka tïmö, ëka oyweo kï ï kom tic mërë kïbëc. 3 Ëka Obanga ömïö gum ï kom nïnö më abïrö cë ömïö ödökö na leng, pïën ï nïnö nön ën oyweo kï ï kom tic mërë kïbëc më cwec na ën otio.

Adam ëka Eba

4 Man ënë kite na polo ëka lobo öcakërë ködë ï karë n'ecweogï.

Ï karë na Rwoth Obanga ocweo lobo ëka polo— 5 yath mörö më thim onwongo bara tye ï wi lobo ëka kit lum mörö më thim onwongo bara otuu, pïën Rwoth Obanga onwongo bara ömïö köth ocwe ï wi lobo ëka dhanö mörö onwongo ope na myero opur ngöm, 6 ëntö pii öcakö cwer kï ï ngöm ï wi lobo ëka obido wi ngöm kïbëc— 7 cë Rwoth Obanga ocweo dhanö kï ï apua më ngöm, öküdhö yamö më kwö ï ume, ëka dhanö ödökö gin na kwö.

8 Rwoth Obanga oketho pwodho ï Eden, kï kukïdë, ëka oketho dhanö na ën ocweo kunön. 9 Ëka Rwoth Obanga oketho koth yen kïbëc më tuu kï ï ngöm—yen n'onwongo bër kï ï wang jö ëka bër më acama. Yath më kwö ëka yath më ngeo gin na bër ëka gin na rac onwongo tye ï dyere pwodho.

10 Kulo onwongo molo yaa kï ï Eden na kelo pii ï pwodho, ëka kï kany nön pokere ï kulo angwën. 11 Nyïng kulo më acël ënë Picon, ën möl rimo lobo Kabila kïbëc, kanya gol nwongere ïë. 12 (Gol më lobo nön bër; odok yath n'ecwodo nï bedola ëka kite na welgï tëk n'ecwodo nï onik tye thon kunön.) 13 Nyïng kulo më arïö ënë Gikon, ën möl rimo lobo Kuc kïbëc. 14 Nyïng kulo më adek ënë Tigiric, ën möl dök yo kukïdë Aciria. Ëka kulo më angwën ënë Euparate.

15 Rwoth Obanga ökwanyö dhanö cë oketho ï pwodho më Eden ëk ën opur ëka ögwökï. 16 Ëka Rwoth Obanga öcïkö dhanö nï, “In ïtwërö camö nyig yath mörö këkën na tye ï pwodho, 17 ëntö yath më ngeo gin na bër ëka gin na rac, in myero kür ïcam, pïën ï nïnö na in ibino camö nyig yath nön, ënë in ibino thöö ködë.”

18 Cë Rwoth Obanga dökï okobo nï, “Ba bër nï dhanö myero obed kënë. Pï manön, an abino cweno ngat na könyö ën n'opore pïrë.”

19 Cë Rwoth Obanga onwongo dong ocweo leeni më thim kïbëc kï kom ngöm ëka wïny kïbëc na ngwëcö kï malö. Ën okelogï both dhanö ëk önën kite na myero öcak kï nyïng-gï ködë, ëka nyïng mörö na dhanö öcakö kï gin na kwö acëlacël, manön dökö nyïngë. 20 Dhanö öcakö nyïng leeni më pacö kïbëc, wïny na ngwëcö kï malö ëka leeni më thim kïbëc.

Ëntö ngat na myero ököny Adam n'opore pïrë onwongo pod ope. 21 Cë Rwoth Obanga ömïö nïnö ömakö wang dhanö rwök, ï karë na ën tye ka nïnö, Obanga ökwanyö cogo lak nget dhanö acël ëka ömwönö kakarë kï ringo. 22 Cë Rwoth Obanga ocweo dhakö kï ï kom cogo lak nget na ën ökwanyö kï ï kom dhanö, ëka okelo dhakö both dhanö.

23 Cë Dhanö okobo nï,

“Man ënë cogo më cogona

ëka ringo më ringo koma,

ebino cwodo ën nï ‘dhakö,’

pïën ëkwanyö ën kï ï kom dhanö.”

24 Pï tyën köp ni ëcwö bino wëkö apap mërë ëka aya mërë cë rïbërë kï dhakö mërë ëka jö arïö bino dökö kom acël.

25 Ï karë nön ëcwö kï dhakö mërë onwongo tye gïnï kotula ëka lewic onwongo ba makögï.

3

Acaki më bal

1 Thwol onwongo obedo lee na ryëk n'obedo jö ököra kï kin leeni më thim na Rwoth Obanga onwongo ocweo. Ï nïnö mörö acël, thwol obino cë okobo both dhakö nï, “Adyer Obanga okobo nï, ‘Un myero kür ïcam nyig yath mörö këkën kï ï pwodho’?”

2 Dhakö okobo both thwol nï, “Wan ëtwërö camö nyig yen kïbëc na tye ï pwodho, 3 ëntö Obanga okobo nï, ‘Kür ïcam unu nyig yath na tye ï dyere pwodho, ëka kür igud unu; ka ïcamö unu, ibino unu thöö.’ ”

4 Ëntö thwol okobo both dhakö nï, “Adyer un ba ibino thöö. 5 Pïën Obanga ngeo nï ka ïcamö unu, wangwu bino yabërë, ëka ibino bedo unu calö Obanga, nakun ingeo unu gin na bër ëka gin na rac.”

6 Ï karë na dhakö önënö nï nyig yath onwongo bër më acama, nen na bër kï ï wang jö ëka thon twërö mïö ryëkö, dhakö öpüdö ëka öcamö. Ën thon ömïö nökënë both cwörë n'onwongo tye ködë kanya acël cë öcamö. 7 Cë gïn jö arïö kïbëc wang-gï öyabërë ökö, ëka ongeo gïnï nï etye gïnï kotula, gïn öcakö kwönö pot ölam kanya acël më umo komgï.

8 Cë gïn owinyo Rwoth Obanga ka tye ka woth ï pwodho ï caa na pïny okwe, ëka opono gïnï ökö kï both Rwoth Obanga ï kin yen na tye ï pwodho. 9 Ëntö Rwoth Obanga ocwodo Adam nï, “In itye kwene?”

10 Dhanö ögamö nï, “An awinyo ka in itye ka woth ï pwodho ëka an abedo na lwor pïën onwongo atye kotula, cë an apono.”

11 Ëka Rwoth Obanga okobo nï, “Nga n'okobo nï in itye kotula? In ïcamö nyig yath na an acïkö nï kür ïcam?”

12 Dhanö okobo nï, “Dhakö na in ïmïö botha ënë ömïa nyig yath ëka acamö.”

13 Cë Rwoth Obanga openyo dhakö nï, “Ngö ene na in ïtïmö?”

Dhakö ögamö nï, “Thwol öbwöla ëka acamö.”

14 Rwoth Obanga okobo both thwol nï, “Pïën in ïtïmö man,

“In elami na löö kï kin leeni më pacö kïbëc,

ëka leeni më thim kïbëc!

In ibino ywari kï ii

ëka ibino camö apua ï karë më kwöni kïbëc.

15 An abino ketho adagë

ï kin in ëka dhakö,

ëka ï kin ëkwaëni ëka ëkwaë mërë,

akwarë bino göönö wi,

ëka in ibino tongo opunye.”

16 Cë ën okobo both dhakö nï,

“An abino mëdö arem na thwönë rwök ï karë më nywöl;

in ibino nywölö ëthïnö k'arem.

Mitini bino bedo ï kom cwori,

ëka ën bino löönöni.”

17 Ëka okobo both Adam nï, “Pïën in iwinyo köp ka dhaköni ëka ïcamö nyig yath n'onwongo aciki nï, ‘In myero kür ïcam,’

“Ëlamö ngöm ökö piri

ibino tic na tëk k'arem ëka ibino cem

pï karë më kwöni kïbëc.

18 Ngöm bino cëgö okudhi ëka öcöcök,

ëntö in ibino camö ngwedo më thim.

19 In ibino camö cem

kï kwok na cwer kï ï terinyimi,

naka ka ibino dök ï ngöm,

kite na yam ekwanyi kï ï apua,

pïën in ibedo apua,

ëka ibino dök ï apua.”

20 Adam öcakö nyïng dhakö mërë Eba, pïën ën bino dökö aya ka jö na kwö kïbëc.

21 Rwoth Obanga öyübö lör lee, ömïö both Adam ëka dhakö mërë cë oruko gïnï. 22 Ëka Rwoth Obanga okobo nï, “Dhanö dong ödökö ngat na cal kï onu, nakun ngeo poko gin na bër ëka gin na rac. Kür dökï ëmïï öryë cïngë më püdö nyig yath më kwö ëka öcam cë ökwö pï naka naka.” 23 Pï manön Rwoth Obanga öryëmögï ökö kï ï pwodho më Eden më cïdhö puro ngöm na yam ëkwanyö ën kï ïë. 24 Kinge na dong öryëmö dhanö ökö, ën oketho cerubim yo kukïdë më pwodho më Eden. Ëka oketho pala abadë na lyël mac, wïrë tungi ëka tungi, më gwökö yoo na cïdhö yo yath më kwö.

4

Kain ëka Abel

1 Adam obedo kï dhakö mërë Eba, cë öyac ëka önywölö Kain, nakun kobo nï, “Rwoth ökönya ömïö anwongo athïn n'ëcwö.” 2 Kinge ën önywölö ömïn mërë Abel.

Abel ödökö akwath, ëka Kain ödökö apur pwodho. 3 Kinge karë mörö, Kain okelo cem mörö kï ï pwodho mërë ömïö both Rwoth na calö mïc. 4 Ëntö Abel okelo ëthïn rom mërë n'obedo kaö kï dwologï. Rwoth cwinye obedo na yom ï kom Abel ëka oyeo mïc mërë, 5 ëntö Rwoth ba oyeo Kain kï mïc mërë. Cë man ömïö Kain ökëcö na cwinye ba yom.

6 Cë Rwoth openyo Kain nï, “Pïngö in ïkëcö? Pïngö cwinyi ba yom? 7 Ka in ïtïmö gin na tye atïr, ba ebino yeeno? Ëntö ka in ba ïtïmö gin na tye atïr, bal buto ï dholokek na calö lee na ger më kürö nekoni, ëntö in myero ïlöö ën.”

8 Kain okobo both ömïn mërë Abel nï, “Ërö ëcïdhï ï pwodho.” Ëka ï karë na gïn tye ï pwodho, Kain öcakö lwëny ï kom ömïn mërë Abel ëka oneko ökö.

9 Cë Rwoth okobo both Kain nï, “Omeru Abel tye kwene?”

Ën ögamö nï, “An ba angeo, an abedo ngat na gwökö ömëra?”

10 Rwoth okobo both Kain nï, “Ngö na in ïtïmö? Winy kany! Remo k'omeru tye ka kok botha kï ï ngöm. 11 Kobedi dong elami ëka eryemi ökö kï ï ngöm, n'ongamo dhögë më madhö remo k'omeru na in ïönyö. 12 Ngöm ba dök bino cëgö cem nini ka ipuro. In ibino bedo ngat na lathö alatha na parë ope wi lobo.”

13 Cë Kain okobo both Rwoth nï, “Pwod na in ïmïa pëk na ba arömö dangö. 14 Nën! Tin dong itye ka ryëmöna ökö kï ï pwodho, ëka an ba dök abino nen ï nyimi. An abino bedo ngat na lathö alatha ï wi lobo, ëka ngat mörö këkën na bino nwongona bino nekona.”

15 Ëntö Rwoth okobo bothe nï, “Pathï nï kömanön, ka ngat mörö oneko Kain, ebino cülö kwor ï kome wang abïrö.” Cë Rwoth oketho alama ï kom Kain ëk ka ngat mörö onwongo ën kür oneki. 16 Kain öya ökö kï ï nyim Rwoth cë öcïdhö obedo ï lobo Nod na tye kukïdë më Eden.

17 Kain obedo kï dhakö mërë, ëka öyac cë önywölö Enoka. Kain ögërö pacö na dit ëka öcakö kï nyïng wode Enoka. 18 Enoka önywölö Irad, Irad önywölö Mekujael, Mekujael önywölö Metucael, ëka Metucael önywölö Lamek.

19 Lamek önyömö mon arïö, acël nyïngë Ada ëka nökënë ca nyïngë Jila. 20 Ada önywölö Jabal, ën onwongo obedo kwarö ka jö na bedo gïnï ï këma ëka gwökö leeni më pacö. 21 Ömïn mërë nyïngë onwongo ecwodo nï Jubal, ën onwongo obedo kwarö ka jö kïbëc na göö adungu ëka küdhö oletu. 22 Jila thon önywölö wode, Tubal Kain, na ënë obedo athedh jami më tic kïbëc më mola ëka nywenyo. Amïn Tubal Kain onwongo ecwodo nï Naama.

23 Ï nïnö mörö acël, Lamek okobo both mon mërë nï,

“Winya unu,

un mon-na, winy unu köpna.

An aneko dhanö n'ömïa ret,

aneko awobi pï wanöna.

24 Ka ebino cülö kwor ka Kain wang abïrö,

cë më ka Lamek bino bedo wang pyer abïrö wie abïrö.”

25 Adam obedo kï dhakö mërë dökï, ëka önywölö wode cë öcakö nyïngë Ceth, nakun kobo nï, “Obanga ömïa athïn nökënë dökï n'oleo kakar Abel na Kain oneko.” 26 Ceth thon önywölö wode ëka öcakö nyïngë Enoc.

Ï karë nön jïï öcakö wörö Rwoth nakun etio kï nyïngë.

5

Ëkwaë k'Adam

1 Man ënë cöc na nyutho ëkwaë k'Adam.

Ï karë n'Obanga ocweo dhanö, ën ocweo na cal ködë. 2 Ën ocweogï ëcwö ëka dhakö cë ömïögï gum. Ëka ï karë na ën ocweogï, öcakö nyïng-gï “Dhanö.”*

3 Ï karë na dong Adam obedo ï wi lobo pï mwaka 130, ën önywölö wode na cal ködë kikokome, ëka öcakö nyïngë Ceth. 4 Kinge na dong ënywölö Ceth, Adam obedo ï wi lobo pï mwaka 800 nakun onwongo önywölö awope nökënë ëka anyira. 5 Adam obedo ï wi lobo pï mwaka 930 kïbëc ëka öthöö.

6 Ï karë na dong Ceth obedo ï wi lobo pï mwaka 105, ën obino önywölö Enoc. 7 Ëka kinge na ën dong önywölö Enoc, Ceth obedo ï wi lobo pï mwaka 807 nakun onwongo önywölö awope nökënë ëka anyira. 8 Ceth obedo ï wi lobo pï mwaka 912 kïbëc ëka öthöö.

9 Ï karë na dong Enoc obedo ï wi lobo pï mwaka 90, ën obino önywölö Kenan. 10 Ëka kinge na ën dong önywölö Kenan, Enoc obino obedo ï wi lobo pï mwaka 815 nakun önywölö awope nökënë ëka anyira. 11 Enoc obino obedo ï wi lobo pï mwaka 905 kïbëc ëka öthöö.

12 Ï karë na dong Kenan obedo ï wi lobo pï mwaka 70, ën obino önywölö Malalel. 13 Ëka ï karë na ën dong önywölö Malalel, Kenan obino obedo ï wi lobo pï mwaka 840 nakun onwongo önywölö awope nökënë ëka anyira. 14 Kenan obino obedo ï wi lobo pï mwaka 910 kïbëc ëka öthöö.

15 Ï karë na dong Malalel obedo ï wi lobo pï mwaka 65, ën obino önywölö Jared. 16 Ëka kinge na ën dong önywölö Jared, Malalel obino obedo ï wi lobo pï mwaka 830 nakun onwongo önywölö awope nökënë ëka anyira. 17 Malalel obino obedo ï wi lobo pï mwaka 895 kïbëc ëka öthöö.

18 Ï karë na dong Jared obedo ï wi lobo pï mwaka 162, ën obino önywölö Enoka. 19 Ëka ï karë na ën dong önywölö Enoka, Jared obino obedo ï wi lobo pï mwaka 800 nakun onwongo önywölö awope nökënë ëka anyira. 20 Jared obino obedo ï wi lobo pï mwaka 962 kïbëc ëka öthöö.

21 Ï karë na dong Enoka obedo ï wi lobo pï mwaka 65, ën obino önywölö Methucela. 22 Ëka kinge na ën dong önywölö Methucela, Enoka obino ökwö ï nyim Obanga ï yoo n'opore pï mwaka 300 nakun onwongo önywölö awope nökënë ëka anyira. 23 Enoka obino obedo ï wi lobo pï mwaka 365 kïbëc. 24 Enoka ökwö ï nyim Obanga ï yoo n'opore ëka obino orwenyo, pïën Obanga otero ën ökö.

25 Ï karë na dong Methucela obedo ï wi lobo pï mwaka 187, ën obino önywölö Lamek. 26 Ëka kinge na ën dong önywölö Lamek, Methucela obino obedo ï wi lobo pï mwaka 782 nakun onwongo önywölö awope nökënë ëka anyira. 27 Methucela obino obedo ï wi lobo pï mwaka 969 kïbëc ëka öthöö.

28 Ï karë na dong Lamek obedo ï wi lobo pï mwaka 182, ën obino önywölö wode. 29 Cë öcakö nyïngë Noa† ëka okobo nï, “Ën bino kelo nïwa yweo kï ï tic më cïngwa na wan eyelere ïë ï kom ngöm na Rwoth ölamö.” 30 Kinge na dong ënywölö Noa, Lamek obino obedo ï wi lobo pï mwaka 595 nakun onwongo önywölö awope nökënë ëka anyira. 31 Lamek obino obedo ï wi lobo pï mwaka 777 ëka öthöö.

32 Kinge na dong Noa tye kï mwaka 500, ën obino önywölö Cem, Kam ëka Yapec.

6

Abwal pii

1 Ï karë na dhanö öcakö nya ï wi lobo ëka önywölö gïnï anyira, 2 awope k'Obanga önënö nï anyira ka dhanö bëcö, ëka öcakö gïnï nyömö mökö kï ï kin-gï na gïn öyërö. 3 Cë Rwoth okobo nï, “Tipona ba bino bedo ï kom dhanö pï naka naka, pïën ën obedo kom na thöö, nïnö më kwögï bino bedo mwaka 120 këkën.”

4 Jö Nepili* onwongo tye gïnï ï wi lobo ï karë nonu—ëka kinge—ï karë n'awope k'Obanga obedo gïnï k'anyira ka dhanö ëka önywölö ködgï ëthïnö. Gïn ënë onwongo jö na tëk ï karë na cön, ëka jö na ngere.

5 Rwoth önënö nï bal ka jö na tye ï wi lobo ödökö na thwönë rwök, ëka thama më cwinygï kïbëc opong më tïmö gin na reco këkën ï karë kïbëc. 6 Rwoth cwinye ba obedo na yom pï cweno dhanö ï wi lobo, cë cwinye ocwer rwök. 7 Ëka Rwoth okobo nï, “Abino tyeko dhanö na yam acweo ï wi lobo—dhanö ëka leeni, ëka gin n'ecweo kïbëc na wotho ï wi ngöm, ëka wïny na ngwëcö kï malö—pïën cwinya ba yom nï acweogï.” 8 Ëntö Rwoth onwongo tye kï cwiny na bër ï kom Noa.

9 Man ënë ëkwaë ka Noa.

Noa onwongo obedo dhanö na kite atïr abonge bal mörö kï ï kin jïï ï karë mërë, ëka obedo kwö ï nyim Obanga ï yoo n'opore. 10 Noa onwongo tye ka awope mërë adek: Cem, Kam ëka Yapec.

11 Lobo onwongo öbal ökö kï ï nyim Obanga ëka opong kï tïm më gero. 12 Obanga önënö kite na lobo öbal ködë, pïën jö kïbëc na tye ï wi lobo onwongo öbalö kwögï ökö. 13 Cë Obanga okobo both Noa nï, “An amoko thamana më tyeko gin na kwö kïbëc na tye ï wi lobo, pïën gïn ömïö lobo opong kï tïm më gero. An abino tyekogï ökö kanya acël ëka kï wi lobo. 14 Pï manön yüb dong yeya kï bao më yath caiprac; pok ïë na papath, ëka ipu ïë ëka kungee k'odok lam. 15 Man ënë kite na myero in ïyüb ködë: Bor ka yeya myero obed mita 135, lac mërë mita 22 ëka bor mërë yo malö myero obed mita 13. 16 Gër wi yeya ëka ityek ökö nakun ïwëkö malö mërë dong nucu mita. Keth dholokek ï kom yeya kucël ëka ipok ïë kör adek—pïny, dyere ëka malö. 17 An abino kelo abwal pii ï wi lobo më tyeko gin na kwö kïbëc na tye ï thë polo, gin n'ecweo kïbëc na tye kï kwö ï komgï. Gin na kïbëc na tye ï wi lobo bino thöö ökö. 18 Ëntö an abino ketho cïkërëna kodi, ëka in ibino dönyö ï yeya—in ëka awopeni, dhaköni ëka mon k'awopeni. 19 In myero ikel ï yeya jami kïbëc na kwö ka arïö arïö, lee n'obedo ëcwö ëka lee n'obedo dhakö, ëk obed gïnï na kwö kanya acël kodi. 20 Koth wïny na papath arïö ëcwö kï dhakö, koth leeni na papath arïö ëcwö kï dhakö ëka gin n'ecweo kïbëc na wotho ï wi ngöm bino gïnï bino bothi ëk ïgwökgï obed na kwö. 21 Ter koth cem na papath më acama ëk ïgwökï më acamani ëka pï leeni kïbëc.”

22 Noa ötïmö gin na kïbëc kite n'Obanga öcïkö ën ködë.

7

1 Cë Rwoth okobo both Noa nï, “Cïdh ï öd yeya, in ëka jö më odi kïbëc, pïën an anwongo nï in ënë kiteni atïr kï ï kin rok më karë ni. 2 Ter koth leeni n'ëcamö abïrö ka arïö arïö, lee n'obedo ëcwö ëka lee n'obedo dhakö, ëka koth leeni na ba ëcamö ka arïö arïö, lee n'obedo ëcwö ëka lee n'obedo dhakö, 3 ëka thon koth wïny abïrö, wïnyü n'obedo ëcwö ëka wïnyü n'obedo dhakö, më gwökö kothgï bedo na kwö ï wi lobo kïbëc. 4 Cakërë kobedini kinge nïnö abïrö, an abino mïö köth cwe ï wi lobo pï nïnö pyer angwën kiceng ëka kiwor, ëka an abino tyeko gin na kwö kïbëc na tye ï wi lobo na an acweo.”

5 Ëka Noa ötïmö gin na kïbëc na Rwoth öcïkö ën më tïmö.

6 Noa onwongo dong tye kï mwaka 600 ï karë n'abwal pii opong ï wi lobo. 7 Ëka Noa, awope mërë, dhakö mërë ëka mon k'awope mërë ödönyö gïnï ï yeya më bwöth kï ï abwal pii. 8 Leeni n'ëcamö ëka leeni na ba ëcamö ka arïö arïö, wïny ëka gin n'ecweo kïbëc na wotho ï wi ngöm, 9 n'obedo ëcwö ëka n'obedo dhakö obino gïnï both Noa ëka ödönyö gïnï ï yeya, kite n'Obanga öcïkö Noa ködë. 10 Ëka kinge nïnö abïrö abwal pii opong ï wi lobo.

11 Ï mwaka 600 më kwö ka Noa, ï nïnö dwe apar abïrö më dwe më arïö—ï nïnö nön wang pii kïbëc omwoc ëka polo thon öyabërë. 12 Ëka köth ocwee ï wi lobo pï nïnö pyer angwën, kiceng ëka kiwor.

13 Ï nïnö nön kikokome Noa ëka awope mërë, Cem, Kam ëka Yapec, kanya acël kï dhakö mërë ëka mon k'awope mërë adek, ödönyö gïnï ï yeya. 14 Gïn ödönyö kanya acël kï leeni më thim kïbëc na lübërë kï kothgï, leeni më pacö kïbëc na lübërë kï kothgï, gin n'ecweo kïbëc na wotho ï wi ngöm na lübërë kï kothgï ëka wïny kïbëc na lübërë kï kothgï, gin na kïbëc na tye kï bwomgï. 15 Gin n'ecweo kïbëc na tye kï yweo më kwö ï komgï obino gïnï both Noa ëka ödönyö gïnï ï öd yeya ka arïö arïö. 16 Leeni na papath n'obedo cwö ëka mon, kite n'Obanga öcïkö ën ködë obino ödönyö gïnï ï yeya both Noa. Cë Rwoth ocegogï ï öd yeya.

17 Köth obedo cwee ï wi lobo pï nïnö pyer angwën, ëka abwal pii opong ï wi lobo naka otingo yeya malö kï ï kom lobo. 18 Köth ocwee ëka ömïö pii ömëdërë rwök ï wi lobo naka yeya olyero ï wi pii. 19 Köth ocwee rwök ï wi lobo naka ömïö pii oumo kite na boco kïbëc na tye ï thë polo. 20 Köth ömëdërë kï cwee ï wi lobo naka pii ömwönyö wi kite na kadhö puti pyer arïö. 21 Gin mörö këkën na kwö n'onwongo wotho ï wi lobo—wïny, leeni më pacö, leeni më thim, gin n'ecweo kïbëc na wotho ï wi ngöm ëka kï jïï kïbëc öthöö gïnï ökö. 22 Gin na kïbëc na tye ï wi ngöm n'onwongo tye kï yweo më kwö ï kome öthöö ökö. 23 Gin na kwö kïbëc n'onwongo tye ï wi lobo etyekogï ökö; dhanö, leeni, gin n'ecweo kïbëc na wotho ï wi ngöm ëka wïny kïbëc na ngwëcö kï malö etyekogï ökö kï ï wi lobo. Noa ëka jö n'onwongo tye ködë ï yeya këkën ënë odong.

24 Abwal pii opong ï wi lobo pï nïnö 150.

8

Abwal pii odwon ökö

1 Ëntö Obanga opo ï kom Noa kï leeni më thim kïbëc, ëka kï leeni më pacö n'onwongo tye kanya acël ködë ï yeya, ëka ooro yamö ï wi lobo, cë pii öcakö dwon ökö. 2 Wang pii na thuth kï ï ngöm ëka pii na yaa kï ï polo ocung ökö, cë köth kï ï polo ocok ökö. 3 Pii ömëdërë më dwon kï ï wi lobo. Kinge nïnö 150, pii onwongo odwon ökö. 4 Ï nïnö dwe apar abïrö më dwe më abïrö, yeya obino ocung ï wi kite më Ararat. 5 Pii ömëdërë më dwon naka ï dwe më apar, ëka ï nïnö më acël më dwe më apar, wi kite na boco öcakö gïnï nen.

6 Kinge nïnö pyer angwën, Noa öyabö wang derica n'onwongo ën otuco ï kom yeya, 7 ëka ooro akürük yökö, cë öcakö ngwëc, nakun wïrë tungi kï tungi, naka pii öthwö ökö kï ï wi lobo. 8 Cë Noa ooro amam më nënö ka pii dong odwon ökö kï ï wi ngöm. 9 Ëntö amam ba onwongo kanya myero epye ïë, pïën pii onwongo pod tye ï wi lobo kïbëc. Cë amam öcakö dök cen both Noa ï yeya. Noa olyao cïngë ëka ögamö amam cë odwongo yo bothe ï yeya. 10 Ën ökürö pï nïnö abïrö nökënë, ëka dökï ooro amam yo yökö kï ï yeya. 11 Ï karë n'amam ödök bothe ï yeya kothyeno, amam onwongo otingo pot yath jeituni na thïc ï dhögë na ën öpüdö. Cë Noa önïang nï pii dong otyeko dwon ökö kï ï wi lobo. 12 Cë Noa ökürö pï nïnö abïrö nökënë, ëka dökï ooro amam, ëntö amam ba dök odwogo bothe.

13 Ï karë na Noa onwongo dong tye kï mwaka 601, ï nïnö më acël më dwe më acël më mwaka na nyen, pii onwongo dong odwon ökö kï ï wi lobo. Noa öcakö pudho wi yeya ökö, cë önënö nï wi ngöm onwongo öthwö ökö. 14 Ï nïnö dwe pyer arïö wie abïrö më dwe më arïö, wi lobo kïbëc onwongo öthwö ökö.

15 Cë Obanga okobo both Noa nï, 16 “Donyi yökö kï ï yeya, in ëka dhaköni, awopeni ëka mon-gï. 17 Kel gin na kwö kïbëc na tye gïnï kanya acël kodi yökö—wïny, leeni ëka gin na kïbëc na wotho gïnï kï korgï ï wi ngöm—ëk önya gïnï ï wi lobo, önywöl gïnï ëka ömëdërë na pol ï wi lobo.”

18 Cë Noa odonyo yökö, kanya acël k'awope mërë, dhakö mërë, ëka mon k'awope mërë. 19 Leeni kïbëc, gin na kïbëc na wotho kï korgï ï wi ngöm, ëka wïny kïbëc—gin na kïbëc na wotho ï wi lobo—odonyo gïnï yökö kï ï yeya, na lübërë kï kothgï.

20 Cë Noa ögërö keno tyër both Rwoth ëka ökwanyö koth leeni kï wïny n'ëcamögï, ëka ötyërö tyër awanga ï wi keno tyër. 21 Rwoth ongweo gin na ngwece kur na yomo cwinye, cë Rwoth okobo kï ï cwinye kënë nï, “An ba dökï abino lamö lobo pï dhanö, kadï bed thama më cwinye opong kï bal cakërë kï ï karë më thino mërë. An ba dökï abino neko gin na kwö kïbëc kite na yam atïmö.

22 “Ka lobo pod tye,

karë më cwöc ëka kac,

ngïcö ëka lyetho,

oro ëka cwïr,

kiceng ëka kiwor,

ba bino jik na twal.”

9

Cïkërë k'Obanga kï Noa

1 Cë Obanga ömïö gum ï kom Noa ëka ëthïnö awope mërë nakun kobo bothgï nï, “Nywöl ïnya unu, ëka ipong unu lobo. 2 Leeni kïbëc më thim bino gïnï lworoni, naka thon wïny kïbëc na ngwëcö kï malö, gin na wotho gïnï kï korgï ï wi ngöm, ëka kï rëc kïbëc na tye ï nam; etyeko mïögï ï cïngwu. 3 Gin na kïbëc na kwö ëka na wotho, bino bedo cem na mewu. Kite na calö amïö bothwu ngwedo, kobedi dong an amïöwu jami kïbëc.

4 “Ëntö kür ïcam unu ringo na remo pod tye ïë, pïën remo obedo kwö mërë. 5 Ëka ka ëönyö remowu, an abino mïö pwod both lee mörö këkën. Ëka both dhanö acëlacël thon, an abino mïö pwod pï kwö k'awodhe.

6 “Ka ngat mörö öönyö remo ka dhanö,

dhanö thon bino önyö remo mërë;

pïën Obanga ocweo dhanö

ï cal mërë.

7 Ëntö pï un, nywöl unu, mëdërë unu na pöl, ëka ïnya unu ï wi lobo.”

8 Cë Obanga okobo both Noa ëka awope mërë nï, 9 “Nën! An amoko cïkërëna kodwu ëka k'ëkwaëwu na bino lübö körwu 10 kï gin na kwö kïbëc n'onwongo tye gïnï kodwu—wïny, leeni më pacö ëka kï leeni më thim kïbëc, gin na kïbëc n'odonyo yökö kï ï yeya kodwu—kï gin na kwö kïbëc na tye ï wi lobo. 11 An amoko cïkërëna kodwu nï abwal pii ba dökï bino neko gin na kwö; abwal pii ba dökï bino bedo na tye më tyeko wi lobo.” 12 Ëka Obanga okobo nï, “Man ënë anyuth më cïkërëna na an aketho ï kin an kodwu ëka kï gin na kwö kïbëc na tye kodwu, cïkërë na bino bedo na twal ï rok kïbëc. 13 An aketho lüth köth na mëga ï edou, ëka bino bedo anyuth më cïkërëna ï kin an ëka kï wi lobo. 14 Ka an akelo edou ï wi lobo ëka lüth köth orire ï edou, 15 an abino po ï kom cïkërëna na tye ï kin an kodwu ëka kï gin na kwö kïbëc kï kothgï. Abwal pii ba dökï bino bedo na tye më tyeko gin na kwö kïbëc. 16 Ka lüth köth orire ï edou, an abino nënö, cë abino po ï kom cïkërë na ba jik ï kin Obanga ëka koth gin na kwö kïbëc na tye ï wi lobo.” 17 Cë Obanga okobo both Noa nï, “Man ënë anyuth më cïkërë na an aketho ï kin an kï gin na kwö kïbëc na tye ï wi lobo.”

Awope ka Noa

18 Awope ka Noa n'odonyo gïnï kï ï yeya ënë Cem, Kam ëka Yapec. (Kam ënë obedo apap ka Kanaan.) 19 Man ënë awope adek ka Noa, ëka kï ï kin-gï ënë jö n'obino ökëth gïnï ï wi lobo thükül.

20 Kinge abwal pii, Noa obino ödökö apur ëka opuro pwodho ölök. 21 Ï nïnö mörö acël ën ömadhö köngö ölök cë ömër ökö, ëka obuto kotula ï öd këma mërë. 22 Ï karë na Kam, apap ka Kanaan, önënö apap mërë na tye kotula, ën öcïdhö okobo both omego mërë n'onwongo tye gïnï yökö. 23 Cë Cem ëka Yapec otero gïnï böngü cüka n'otingo ï wi baagï, cë öcakö woth gïnï ayongec, ëka oumo gïnï kom apapgï n'onwongo tye kotula. Terinyimgï onwongo nënö yo kanya path, naka ba dök önënö gïnï kom apapgï n'onwongo tye kotula. 24 Ï karë na Noa oco kï ï wang nïnö na köngö ölök dong othum ökö kï ï wie, cë opo ï kom gin na wode na tïdï ötïmö ï kome, 25 ën okobo nï,

“Cen obed ï kom Kanaan!

Ën obed opii na rwöm mërë tïdï

ï kin opii k'omego mërë.”

26 Ën thon okobo nï,

“Pak obed both Rwoth, Obanga ka Cem!

Ëk Kanaan obed opii mërë.

27 Ëk Obanga ömïï wang lobo ka Yapec obed na lac

ëk Yapec obed ï këma ka Cem

ëka Kanaan obed opii mërë.”

28 Kinge n'abwal pii opong ï wi lobo, Noa obedo ï wi lobo pï mwaka 350. 29 Noa obino obedo ï wi lobo pï mwaka 950, cë dong öthöö.

10

Ëkwaë ka Noa

1 Man ënë cöc na nyutho ëkwaë ka Cem, Kam ëka Yapec awope ka Noa n'obino önywölö gïnï ëthïnö na pol kinge abwal pii.

Ëkwaë ka Yapec

2 Awope ka Yapec gïn ene:

Gomer, Magog, Madai, Jaban, Tubal, Mecak ëka Tirac.

3 Awope ka Gomer gïn ene:

Acikenaj, Ripat ëka Togarma.

4 Awope ka Jaban gïn ene:

Elica, Tarcic, Kitim, ëka Rodanim. 5 Jö na tye ï dhö nam opokere gïnï ökö kï ï kom jö nön. Man ënë ëkwaë ka Yapec kï lobogï, nakun ngat acëlacël twakö lëbgï, na calö kakagï kï rokgï tye ködë.

Ëkwaë ka Kam

6 Awope ka Kam gïn ene:

Kuc, Ejip, Put ëka Kanaan.

7 Awope ka Kuc gïn ene:

Ceba, Kabila, Cabta, Raama ëka Cabteca.

Awope ka Raama gïn ene:

Ceba ëka Dedan.

8 Kuc onwongo obedo apap ka Nimrod, n'öcakö bedo alwëny na tëk kï ï wi lobo. 9 Ën onwongo obedo thwön adwar na tëk ï nyim Rwoth, ënë ömïö ekobo nï, “Calö Nimrod n'obedo thwön adwar na tëk ï nyim Rwoth.” 10 Acaki më löc mërë onwongo obedo ï Babel, Erek, Akad ëka Kalne, na tye ï lobo Cinar. 11 Cakërë kï ï lobo nön, ën öcïdhö naka ï Aciria, kanya ën ögërö ïë Ninebe, Rekobot Ir, Kala, 12 ëka Recen, n'obedo kabedo na tye ï kin Ninebe kï Kala, manön ënë pacö na dit.

13 Ejip* onwongo obedo apap ka jö Lud,† jö Anam, jö Leab, jö Naptuk, 14 jö Patruc, ëka jö Kacluk (man ënë kaka na Pilicitain öya gïnï kï ïë) ëka jö Kaptor.

15 Kanaan onwongo obedo apap ka

Cidon athïn kaö mërë, ëka jö Kit, 16 jö Jebuc, jö Amor, jö Girgac, 17 jö Kibi, jö Arka, jö Cin, 18 jö Abad, jö Jemar, ëka jö Kamat.

Kinge, kaka ka jö Kanaan ökëth gïnï ökö. 19 Wang lobo ka jö Kanaan öcakërë kï ï Cidon odok ködë yo kutung Gerar, më thuno ködë naka ï Gaja, ëka dök ködë yo Codom, Gomora, Adma ëka Jeboim më thuno ködë naka yo Laca.

20 Man ënë awope ka Kam na lübërë kï kakagï ëka lëbgï, ï kabedogï ëka ï rokgï.

Jö Cemiti

21 Cem ömïn Yapec na dit obino önywölö awope thon, Cem ënë onwongo obedo kwarö k'awope ka Eber kïbëc.

22 Awope ka Cem gïn ene:

Elam, Acur, Arpakcad, Lud ëka Aram.

23 Awope ka Aram gïn ene:

Uj, Kul, Geter ëka Mac.

24 Arpakcad onwongo obedo apap ka Cela,

ëka Cela onwongo obedo apap ka Eber.

25 Eber obino önywölö awope arïö:

Ngat acël ebino ëcakö nyïngë Peleg, pïën ï karë mërë ënë jö më lobo obino opokere, ömïn mërë ebino ëcakö nyïngë Yokotan.

26 Yokotan onwongo obedo apap ka

Almodad, Celep, Kajarmabet, Jera, 27 Adoram, Ujal, Dikla, 28 Obal, Abimael, Ceba, 29 Opir, Kabila ëka Jobab. Man ënë onwongo obedo gïnï awope ka Yokotan.

30 Lobo na gïn onwongo obedo gïnï ïë öcakërë kï ï Meka, ödök ködë yo kutung Cepar ï lobo n'otingere malö na tye yo kukïdë.

31 Man ënë awope ka Cem, na lübërë kï kakagï ëka lëbgï na tye ï lobogï ëka rokgï.

32 Man ënë kaka k'awope ka Noa, na lübërë k'ëkwaëgï, ï kin rokgï. Rok öcakö këth ï wi lobo thükül kinge abwal pii.

11

Gedo na bor më Babel

1 Yam cön jö më wi lobo thükül onwongo twakö gïnï lëb acël ëka köp acël. 2 Ï karë na jïï öcakö woth nakun ëdök yo kukïdë, gïn onwongo kany mörö n'obedo bar ï Cinar ëka obedo gïnï kunön.

3 Gïn öcakö twak kën-gï nï, “Bin unu, ëk ëgöö bïrïk ëka ëwang na bër.” Gïn otio kï bïrïk nakaka kidi, ëka odok lam më mwönö kin-gï. 4 Cë gïn dökï okobo nï, “Bin unu, ëk ëgër pacö onu, kï gedo na bor na thuno malö ï wi polo, ëk ëmïï nyïng onu ongere ëka kür ëkëth ata ï wi lobo kïbëc.”

5 Ëntö Rwoth oidho pïny më nënö pacö ëka gedo na bor na jïï onwongo tye ka gërö. 6 Cë Rwoth okobo nï, “Ka gïn na calö jö n'örïbërë acël na twakö gïnï lëb acël öcakö gïnï tïmö nï köman, cë gin mörö na gïn bino yübö më tïmö ba bino löönögï. 7 Bin unu, ëcïdh pïny erurubo lëbgï ëk kür ngat acëlacël önïang ï lëb awodhe.”

8 Cë Rwoth ökëthögï kï kunön ï wi lobo thükül, ëka öwëkö gïnï gërö pacö nön. 9 Manön ënë ömïö ëcakö nyïngë nï Babel—pïën kany nön ënë Rwoth orurubo kï lëb më wi lobo thükül, ëka kï kunön ënë Rwoth ökëthögï ködë ï wi lobo kïbëc.

Ëkwaë ka Cem

10 Man ënë ëkwaë ka Cem.

Ï karë na Cem onwongo dong tye kï mwaka 100, ën önywölö Arpakcad, kinge mwaka arïö n'abwal pii opong ködë ï wi lobo. 11 Ëka kinge na ën önywölö Arpakcad, Cem obedo ï wi lobo pï mwaka 500, ëka ën onwongo dong önywölö awope nökënë ëka anyira.

12 Ï karë n'Arpakcad obedo ï wi lobo pï mwaka 35, ën obino önywölö Cela. 13 Ëka kinge na ën önywölö Cela, Arpakcad obedo ï wi lobo pï mwaka 403 ëka ën onwongo dong önywölö awope nökënë ëka anyira.

14 Ï karë na Cela obedo ï wi lobo pï mwaka 30, ën önywölö Eber. 15 Ëka kinge na ën önywölö Eber, Cela obedo ï wi lobo pï mwaka 403 ëka ën onwongo dong önywölö awope nökënë ëka anyira.

16 Ï karë n'Eber obedo ï wi lobo pï mwaka 34, ën önywölö Peleg. 17 Ëka kinge na ën önywölö Peleg, Eber obedo ï wi lobo pï mwaka 430 ëka ën onwongo dong önywölö awope nökënë ëka anyira.

18 Ï karë na Peleg obedo ï wi lobo pï mwaka 30, ën önywölö Reu. 19 Ëka kinge na ën önywölö Reu, Peleg obedo ï wi lobo pï mwaka 209 ëka ën onwongo dong önywölö awope nökënë ëka anyira.

20 Ï karë na Reu obedo ï wi lobo pï mwaka 32, ën önywölö Cerug. 21 Ëka kinge na ën önywölö Cerug, Reu obedo ï wi lobo pï mwaka 207 ëka ën onwongo dong önywölö awope nökënë ëka anyira.

22 Ï karë na Cerug obedo ï wi lobo pï mwaka 30, ën önywölö Nakor. 23 Ëka kinge na ën önywölö Nakor, Cerug obedo ï wi lobo pï mwaka 200 ëka ën onwongo önywölö awope nökënë ëka anyira.

24 Ï karë na Nakor obedo ï wi lobo pï mwaka 29, ën önywölö Tera. 25 Ëka kinge na ën önywölö Tera, Nakor obedo ï wi lobo pï mwaka 119 ëka ën onwongo dong önywölö awope nökënë ëka anyira.

26 Kinge na Tera obedo ï wi lobo pï mwaka 70, ën onwongo dong önywölö Abram, Nakor ëka Aran.

27 Man ënë ëkwaë ka Tera.

Tera önywölö Abram, Nakor ëka Aran. Ëka Aran önywölö Lot. 28 Ï karë na Tera apap k'Aran pod kwö, Aran obino öthöö ï Ur n'obedo lobo ka jö Kaldaya. 29 Abram ëka Nakor obino onyomo gïnï. Nyïng dhakö k'Abram onwongo ecwodo nï Carai ëka nyïng dhakö ka Nakor onwongo ecwodo nï Milca, ën onwongo obedo nyaka Aran, apap ka Milca ëka Icika. 30 Ëntö Carai onwongo ope k'athïn mörö pïën onwongo ba nywöl.

31 Tera ökwanyö wode Abram, akwarë Lot wod ka Aran, ëka cii wode Carai, dhakö ka Abram. Gïn kïbëc öya ökö kï ï Ur n'obedo pacö ka jö Kaldaya më cïdhö yo lobo Kanaan. Ëntö ï karë na gïn othuno ï Aran, cë gïn kono obedo kany nön.

32 Tera obedo ï wi lobo pï mwaka 205, ëka öthöö ï lobo Aran.

12

Obanga ocwodo Abram

1 Rwoth okobo both Abram nï, “Yaa ökö kï ï lobo thurwu, kï ï kin jöwu ëka jö më öt k'apapni ëk ïcïdh ï lobo na an abino nyutho nini.

2 “An abino mïöni ibedo rok na dit,

ëka abino mïöni gum;

An abino mïö nyingi bedo na dit,

ëka in ibino bedo dhanö më gum both jö nökënë.

3 An abino mïö gum both jö na bino mïöni gum,

ëka ngat mörö këkën na bino lamöni an thon abino lamö;

ëka jïï kïbëc na bedo ï wi lobo

bino nwongo gïnï gum na yaa kï bothi.”

4 Cë Abram öya, kite na Rwoth okobo nïnë ködë, ëka Lot thon owotho ködë. Abram onwongo tye mwaka 75 ï karë na ën yaa kï ï lobo Aran. 5 Abram owotho kï dhakö mërë Carai, Lot wod k'ömïn mërë, kï jamigï kïbëc n'onwongo gïn tye ködë ëka kï jïï na gïn onwongo kï ï lobo Aran. Gïn öya öcïdhö, ëka othuno gïnï ï lobo Kanaan.

6 Abram owotho ï lobo naka othuno ï kabedo na tye ï Cekem. Kany nön ën oketho këma mërë ï nget yath na thwönë më More. Ï karë nön jö Kanaan onwongo tye gïnï ï lobo nön. 7 Cë Rwoth onen both Abram ëka okobo nï, “An abino mïö lobo ni both ëkwaëni.” Cë ën ögërö keno tyër both Rwoth n'onen bothe.

8 Kï kany nön, ën öcakö dak ökö nakun dök yo kukïdë lobo n'otingere më Betel ëka oguro këma mërë ïë, Betel nwongo tye kï kuthö ëka Ai nwongo tye kï kukïdë. Ën ögërö keno tyër kany nön both Rwoth ëka öwörö nyïng Rwoth. 9 Cë Abram ömëdërë kï woth mërë na cïdhö yo Negeb.*

Abram ï lobo më Ejip

10 Kec onwongo opodho ï lobo Kanaan, ömïö Abram öcïdhö yo Ejip më bedo kunön pï karë mörö, pïën kec onwongo rac rwök. 11 Ï karë n'Abram onwongo dong cwök dönyö ï Ejip, ën okobo both dhakö mërë Carai nï, “An angeo nï in ibedo dhakö na leng rwök. 12 Ka jö më Ejip oneni gïnï, gïn bino kobo nï, ‘Man ënë dhakö mërë.’ Cë gïn bino nekona ökö, ëntö ebino wëköni na kwö. 13 Kob bothgï nï in ibedo amëra, ëk ömïïgï obed köda na bër pï in ëka kwöna ba ebino neko.”

14 Ï karë n'Abram obino ï Ejip, jö Ejip onwongo önënö dhakö mërë nï leng rwök. 15 Ï karë n'edite ka Parao önënö Carai, gïn öpakö ën both Parao,† ëka etero ï pacö ka Parao. 16 Parao ögwökö Abram na bër pï Carai. Abram ögamö rom, dhok, kene n'obedo cwö ëka kene na mon, etic n'obedo cwö, etic n'obedo mon, ëka kïnaga.

17 Ëntö Rwoth ooro two na reco ï kom Parao ëka kï jö më ödë pï Carai dhakö k'Abram. 18 Cë Parao ocwodo Abram ëka okobo nïnë nï, “Ngö na in ïtïmö ï koma? Pïngö in ba ikobo nïna nï Carai obedo dhaköni? 19 Pïngö in ikobo nï ën obedo ameru, ëka ïmïö atero ën na calö dhaköna? Dhaköni dong ene, kwany ën ëka ïcïdh ökö kï kany!” 20 Cë Parao ömïö twërö both jögë ï kom Abram, ëka gïn ömïö ën öcïdhö kï dhakö mërë ëka kï jami kïbëc n'onwongo ën tye ködë.

13

Abram ëka Lot opokere

1 Abram öya ökö kï Ejip gïn kï dhakö mërë, ëka kï jami kïbëc n'onwongo ën tye ködë më cïdhö ï Negeb, ëka Lot thon owotho ködë. 2 Ï karë nön, Abram onwongo ölöny kï leeni më pacö, kï ryal ëka kï gol.

3 Ën obedo ka mëdërë kï wowotha nakun yaa kï ï Negeb naka othuno ï Betel, kanya ën onwongo oguro këma mërë ïë cön, ï kabedo na tye ï kin Betel ëka Ai. 4 Man onwongo obedo kabedo na ën öcakö gërö keno tyër ïë, ëka kany nön ënë Abram öwörö Rwoth ïë dökï.

5 Lot, n'onwongo wotho gïn k'Abram onwongo thon tye kï rom, dhok ëka këma. 6 Ëntö ngöm onwongo ope na römö mïögï bedo kanya acël, pïën lïmgï onwongo dwong rwök na mïögï ba römö bedo kanya acël. 7 Dhaa öcakërë ï kin ëkwath k'Abram ëka më ka Lot. Ï karë nön jö Kanaan ëka jö Periji onwongo thon bedo gïnï ï lobo nön.

8 Abram okobo both Lot nï, “Ba amïtö nï dha mörö obed na tye ï kin in kï an, onyo ï kin ëkwathni ëka mëga, pïën onu ebedo utmego. 9 Lobo kïbëc tye n'omore ï nyimi. Kobedini myero in ipokiri ökö kï botha. Ka in ïdök yo kucam, an abino dök yo kucem, ka in ïdök yo kucem an abino dök yo kucam.”

10 Cë Lot öcakö tingo wangë ëka önënö nï lobo n'opwodere më Jordan onwongo opong kï pii na bër, calö pwodho ka Rwoth, ëka calö lobo më Ejip na dök yo Joar. (Man ötïmërë na bara Rwoth otyeko Codom ëka Gomora.) 11 Lot öyërö gire kënë, lobo kïbëc n'opwodere ï Jordan ëka ödök yo kukïdë. Man ömïö jö arïö ni opokere. 12 Abram obedo ï lobo më Kanaan, nakun Lot obedo ï kin peci n'opwodere ëka oguro këma mërë na cwök kï Codom. 13 Jö Codom onwongo obedo gïnï jö na kitegï reco ëka balgï onwongo dwong rwök both Rwoth.

14 Kinge na dong Lot opokere kï both Abram, Rwoth okobo both Abram nï, “Ting wangi malö kï kanya in itye ïë ëka ïnën kukuju ëka kukwap, kukïdë ëka kuthö. 15 Lobo kïbëc na in itye ka nënö an abino mïöni ëka both ëkwaëni na twal. 16 An abino mïö ëkwaëni bedo calö kwo më dhö nam, ëk ka ngat mörö twërö kwanö kwo më dhö nam, cë ëkwaëni bino kwanërë. 17 Yaa malö, ïcak lübö bor mërë ëka arii mërë, pïën an abino mïöni.”

18 Cë Abram ökwanyö këma mërë ëka öcïdhö obedo ï nget yath na thwönë më Mamre na tye ï Kebron, kanya ën ögërö keno tyër ïë both Rwoth.

14

Abram ölarö Lot

1 Ï karë nön rwoth Amrapel më Cinar, rwoth Ariok më Elacar, rwoth Kedorlaomer më Elam, ëka rwoth Tidal më Goim, 2 öcïdhö gïnï më lwëny ï kom rwoth Bera më Codom, rwoth Birca më Gomora, rwoth Cinab më Adma, rwoth Cemeber më Jeboim, ëka rwoth më Bela (manön, Joar). 3 Rwodhi ni kïbëc örïbö gïnï acikarigï kanya acël ï Ora më Cidim (Nam më Kadö).* 4 Gïn onwongo obedo ï thë löc ka Kedorlaomer pï mwaka apar arïö, ëntö ï mwaka më apar adek gïn öcakö jëm ökö.

5 Ï mwaka më apar angwën, rwoth Kedorlaomer ëka kï rwodhi n'onwongo örïbërë ködë obino öcakö lwëny ëka ölöö gïnï jö Repa kï ï Aciterot Karnaim, jö Jujim kï ï Kam, jö Emim kï ï Cabe Kiriataim 6 ëka jö Kori kï ï kite më Ceir, naka ï El Paran na cwök kï thim. 7 Cë ödök gïnï cen ëka öcïdhö gïnï yo En-Micipat (manön, Kadec). Gïn öcïdhö ölöö lobo ka jö Amalek, ëka jö Amor n'onwongo bedo gïnï ï Ajajon Tamar.

8 Cë rwoth më Codom, rwoth më Gomora, rwoth më Adma, rwoth më Jeboim ëka rwoth më Bela (manön, Joar) öya ëka öyübërë gïnï më lwëny ï Ora më Cidim 9 ï kom rwoth Kedorlaomer më Elam, rwoth Tidal më Goim, rwoth Amrapel më Cinar ëka rwoth Ariok më Elacar—rwodhi angwën ölwënyö ï kom rwodhi abic. 10 Ora më Cidim onwongo opong kï bur odok lam na cöl, ëka ï karë na rwodhi më Codom ëka Gomora ngwëcö gïnï, jö mökö opodho gïnï ïë cë jö nökënë n'odong öngwëcö gïnï ökö yo wi kite. 11 Cë rwodhi angwën n'ölöö, öyakö jami kïbëc na pïrgï tëk kï cem ka jö Codom ëka Gomora, cë öcïdhö gïnï ökö. 12 Gïn thon obino otero gïnï Lot wod k'ömïn Abram kï jami mërë, pïën ën onwongo bedo ï lobo Codom.

13 Ngat acël n'onwongo öbwöth obino otero köp ni both Abram dhanö më Iburu. Abram onwongo bedo na cwök kï yen na thwon ka Mamre dhanö më Amor, ömïn Ecikol ëka Aner, gïn kïbëc onwongo rïbërë k'Abram. 14 Ï karë n'Abram owinyo nï Lot wod k'ömïn mërë ëmakö ökö, ën ocwodo jö 318 n'opwonyere, n'ënywölögï ï parë ëka öcïdhö ölübö kï kör lang naka ï Dan. 15 Ï kiwor, Abram opoko etic mërë më lwëny ï komgï ëka ölöögï nakun ryëmögï naka yo Koba, kukuju më Damaciko. 16 Abram odwongo jami kïbëc ëka okelo Lot wod k'ömïn mërë kï jami mërë, kanya acël kï mon ëka kï jö nökënë.

17 Kinge n'Abram odwogo kï kanya ën ölöö Kedorlaomer ëka rwodhi n'onwongo örïbërë ködë, rwoth më Codom obino më romo k'Abram ï Ora më Cabe (manön, Ora ka Rwoth).

18 Cë rwoth Melkijedek më Calem okelo ogati ëka köngö ölök. Ën onwongo obedo alamdhök k'Obanga na Malö Rwök, 19 ëka ömïö gum both Abram nakun kobo nï,

“Gum k'Obanga na Malö Rwök obed ï kom Abram,

Obanga n'ocweo polo ëka lobo.

20 Ëka pak obed both Obanga na Malö Rwök,

n'ömïö langni ï cingi.”

Cë Abram ömïö acël më apar më jami kïbëc bothe.

21 Rwoth më Codom okobo both Abram nï, “Mïa jïï ëka in ïgwök jami obed megi.”

22 Ëntö Abram okobo both rwoth më Codom nï, “An atyeko tingo cïnga nakun acïkara both Rwoth, Obanga na Malö Rwök, n'ocweo polo kï lobo 23 nï ba abino gamö gin mörö kï bothi, kadï thon wicu, onyo del wör, ëk kür ibin ikob nï, ‘An ënë amïö Abram ölöny.’ 24 An ba abino gamö gin mörö ëntö ngö n'awopena öcamö ëka jami n'obedo më ka jö n'owotho köda yo both Aner, Ecikol ëka Mamre. Mïïgï oter jamigï n'epoko nïgï.”

15

Cïkërë k'Obanga k'Abram

1 Kinge man, Rwoth ötwak k'Abram ï wang lek, nakun kobo nï,

“Abram, kür ibed na lwor!

An abedo kwot na megi,

cül na megi bino bedo na thwönë.”

2 Ëntö Abram ögamö nï, “Rwoth Obanga, ngö na in ibino mïöna nakun ape k'athïn mörö ëka dhanö na bino leeno jamina ënë Eliejer më Damaciko?” 3 Abram dökï okobo nï, “In ba ïmïa athïn mörö, ëka atic ni n'ënywölö ï öda ënë bino leeno jamina.”

4 Cë Rwoth dökï ötwak ködë nï, “Dhanö ni ba bino leeno jamini, ëntö wodi kikokome na in ïnywölö ënë bino leeno jamini.” 5 Cë Rwoth okelo Abram yökö ëka okobo nïnë nï, “Nën malö ï wi polo ëka ïkwan wel cër—ka adyer in ïrömö kwanögï.” Cë ën okobo nïnë nï, “Ëkwaëni thon bino bedo na pol kömanön.”

6 Abram oketho yee mërë ï kom Rwoth, ëka ömïö ëkwanö ën nï kite atïr.

7 Cë Rwoth dökï okobo nïnë nï, “An abedo Rwoth na ënë okeli yökö kï ï Ur na tye ï lobo ka jö Kaldaya, më mïöni lobo ni ëk obed megi.”

8 Ëntö Abram ögamö nï, “Rwoth Obanga, an atwërö ngeno nïngö nï lobo ni bino bedo mëga?”

9 Rwoth okobo both Abram nï, “Kel nïna nya raa mörö më mwaka adek, nya dyël më mwaka adek, thwön römö më mwaka adek, akur ëka athïn amam.”

10 Ën okelo jami ni kïbëc both Rwoth, cë ongunguno ïgï arïö arïö ëka öcanögï na dul acëlacël kemo awodhe, ëntö wïny ën ba ongungunogï. 11 Ka acuth obino më camö ringogï, Abram ryëmögï ökö.

12 Ï karë na ceng dong cwök dönyö, nïnö ömakö wang Abram rwök, ëka pïny na cöl cuc oumo ën ökö. 13 Cë Rwoth okobo nïnë nï, “Myero inge atïr nï ëkwaëni bino bedo Erok ï lobo na pathï mëgï. Ebino mïögï bedo opii ëka ebino yelogï pï mwaka 400. 14 Ëntö an abino mïö pwod ï kom jö na bino yelogï, ëka kinge gïn bino yaa ökö kï kunön nakun nwongo tye gïnï kï lïm na pol. 15 Ëntö in ebino ikoni kanya acël kï kwereni kï kuc. Ebino ikoni na dong itii. 16 Kinge rok më angwën, ëkwaëni bino dwogo gïnï cen kany pïën bal ka jö Amor bara römö ketho can ï komgï.”

17 Ï karë na ceng dong ödönyö, ëka pïny ödökö na cöl, agulu na iro dung kï ïë kï mac na lyël ï raa onen ëka owok ï dyere ringo n'engunguno kï kom lee acëlacël. 18 Ï nïnö nön ënë Rwoth oketho cïkërë mërë k'Abram nakun kobo nï, “An amïö lobo ni both ëkwaëni, cakërë kï ï kulo më Ejip thuno ködë naka ï kulo na thwönë më Euparate, 19 lobo ka jö Keni, jö Keniji, jö Kadmon, 20 jö Kit, jö Periji, jö Repa, 21 jö Amor, jö Kanaan, jö Girgac ëka jö Jebuc.”

16

Agar ëka Icimael

1 Carai dhakö ka Abram ba önywölö nïnë ëthïnö mörö. Ëntö onwongo tye k'atic mërë n'obedo nya jö Ejip na nyïngë Agar. 2 Carai okobo both Abram nï, “Rwoth öjüka ökö më nwongo ëthïnö, cïdhï ibed k'aticna gwök onyo abino nwongo athïn mörö kï bothe.”

Abram oyeo ngö na Carai okobo. 3 Cë kinge na dong Abram obedo ï Kanaan pï mwaka apar, Carai ökwanyö atic mërë Agar n'obedo nya jö Ejip ëka ömïö both Abram më bedo dhakö mërë. 4 Abram obedo k'Agar, ëka öyac.

Ï karë n'Agar ongeo nï dong ëyac, ën öcakö caö adit mërë Carai. 5 Cë Carai okobo both Abram nï, “Can na an atye ka nwongo myero obed ï wi. An amïö aticna ï cingi ëka kobedini ën ongeo nï ën dong ëyac, cë öcakö caöna. Ëk Rwoth öngöl ï kin ön nga na rac.”

6 Abram ögamö nï, “Aticni tye ï cingi, tïm gin mörö këkën na in ïthamö nï bër ï kome.” Cë Carai öcakö yelo Agar rwök naka ömïö öngwëcö ökö kï bothe.

7 Malaika ka Rwoth onwongo Agar ï nget kulo na tye ï thim na cïdhö yo Cur. 8 Malaika okobo nïnë nï, “Agar, atic ka Carai, in ibino kï kwene, ëka ïcïdhö yo kwene?”

Ën ögamö nï, “An atye ka ngwëc ökö kï both Carai.”

9 Cë Malaika ka Rwoth okobo nïnë nï, “Dök cen both Carai ëka ibed ï thë löc mërë.” 10 Cë malaika ömëdërë më kobo nïnë nï, “An abino mëdö ëkwaëni bedo na pol na ba kwanërë.”

11 Malaika ka Rwoth okobo nïnë thon nï,

“In kobedini dong ï yac

ëka ibino nywölö athïn n'ëcwö.

Ibino cakö nyïngë Icimael,*

pïën Obanga owinyo koko më cwer cwinyi.

12 Ën bino bedo calö kana na ger,

ën bino bedo na ger nakun lwënyö ï kom jö kïbëc

ëka jö kïbëc bino lwëny ï kome,

ëka ën bino bedo kënë

kï both utmego mërë kïbëc.”

13 Agar ömïö nyïng ni both Rwoth n'ötwak ködë nï, “In ibedo Obanga na nëna,” pïën okobo nï, “An dong anënö Obanga na nëna.” 14 Ënë ömïö kulo nön ecwodo nï Beer Lakai Roi.† Kulo nön nwongere ï dyere Kadec ëka Bered.

15 Agar önywölö n'Abram athïn n'ëcwö ëka Abram öcakö nyïngë Icimael. 16 Abram onwongo dong tye kï mwaka 86 ï karë na Agar önywölö nïnë Icimael.

17

Cïkërë më lïrë

1 Ï karë n'Abram dong othuno mwaka 99, Rwoth onen bothe ëka okobo nï, “An Obanga Won Twër kïbëc, kwö ï nyima ï yoo n'opore abonge bal mörö. 2 An abino moko cïkërëna ï kin an kï in ëka abino mïö ëkwaëni bino bedo na pol.”

3 Abram oryebere pïny ï ngöm ï nyim Obanga, ëka Obanga okobo nïnë nï, 4 “An amoko cïkërëna kodi. In ibino bedo kwarö ka rok na pol. 5 Nyingi ba dökï ebino cwodo nï Abram, ëntö Abraam, pïën an amii ïdökö kwarö ka rok na pol. 6 An abino mïö ëkwaëni bedo na pol; an abino mïöni ïdökö rok na pol, ëka rwodhi bino yaa kï bothi. 7 An abino moko cïkërëna kodi ëka ëkwaëni na bino lüböni, ëka ëkwaëgï kïbëc obed cïkërë na bino bedo na twal pï run kïbëc. An abino bedo Obangani ëka Obanga k'ëkwaëni na bino lüböni. 8 An abino mïö lobo Kanaan kïbëc bothi—lobo na in kobedini itye ïë na calö arok ëk obed megi na twal ëka ëkwaëni na bino lüböni. An abino bedo Obangagï.”

9 Cë Obanga okobo both Abraam nï, “In myero ïgwök cïkërëna, in ëka ëkwaëni na bino lüböni ï run më anyim. 10 Man ënë cïkërëna kodi ëka ëkwaëni na bino lüböni, cïkërë na myero ïgwökï: Cwö kïbëc na tye ï kinwu myero ëlïr. 11 Un myero ïlïr wi del komwu më cwö, ëka man bino bedo anyuth më cïkërë ï kin an ëka un. 12 Pï rok na tye ka bino, ëthïnö awope kïbëc na tye nïnö aboro myero ëlïr, naka thon ëthïnö awope n'ënywölö ï kinwu onyo ëwïlö kï cïlïng kï both Erok na ba ënywölögï ï kin ëkwaëni. 13 Kono kadï ënywölö ï odi onyo ïwïlö kï cïlïngni, myero ëlïrgï. Cïkërëna na tye ï del komwu myero obed cïkërë na bino bedo na twal. 14 Dhanö mörö n'obedo ëcwö na ba ëlïrö del wi kome më cwö, ebino kwanyö ökö kï ï kin jögë, pïën nwongo ën ötürö cïkërëna.”

15 Obanga thon okobo both Abraam nï, “Dhaköni, in ba dök ibino cwodo ën nï Carai; nyïngë bino bedo Cara. 16 An abino mïö gum bothe ëka abino mïöni athïn n'ëcwö na yaa kï bothe. Abino mïö gum both Cara ëk obed aya ka rok na pol, rwodhi ka jïï bino yaa kï bothe.”

17 Abraam oryebere pïny ï ngöm, önyërö ëka ötwak kënë nï, “Dhanö na tye kï mwaka 100 twërö nywölö athïn? Cara twërö nywölö athïn nakun ën dong tye kï mwaka pyer abungwën?” 18 Ëka Abraam okobo both Obanga nï, “Öma mïï Icimael olee jami na in ïcïkö!”

19 Cë Obanga okobo nï, “Pe, ëntö dhaköni Cara bino nywölö nini athïn n'ëcwö, ëka ibino cakö nyïngë Icaka.* An abino moko cïkërëna ködë na bino bedo na twal ëka ëkwaë mërë na bino lübö ën. 20 Ëka pï Icimael, an awinyo kwacni, adyer an abino mïö ën gum, abino mïö ën nywöl nya na pol rwök. Ën bino bedo kwarö ka rwodhi apar arïö ëka abino mïö ën dökö rok na dit. 21 Ëntö an abino moko cïkërëna kï Icaka, athïn na Cara bino nywölö nini ï koth karë ni ï mwaka na bino.” 22 Ï karë na ën dong otyeko twak k'Abraam, Obanga öya ökö kï bothe.

23 Ï nïnö nön kikokome Abraam ökwanyö wode Icimael kanya acël kï jö kïbëc n'ënywölö ï pacö mërë, onyo n'öwïlö kï cïlïng mërë, jö kïbëc n'obedo cwö na tye ï pacö mërë ölïrögï kite n'Obanga okobo nïnë. 24 Abraam onwongo dong tye kï mwaka më dit mërë 99 ï karë n'ëlïrö ën, 25 ëka wode Icimael onwongo dong tye kï mwaka apar adek ï karë n'ëlïrö ën. 26 Abraam ëka wode Icimael ëlïrögï ï nïnö nonu kikokome. 27 Cwö kïbëc n'onwongo tye ï pacö mërë, ëka cwö kïbëc n'ënywölö ï pacö onyo n'ëwïlö kï both arok, ëlïrögï kanya acël ködë.

18

Rwoth öcïkö pï nywölö Icaka

1 Rwoth dökï onen both Abraam ï nget yen na thwon na tye ï Mamre, n'onwongo ën obedo ï dholokek më këma mërë ï karë na pïny lyeth. 2 Ën otingo wangë, ëka cücüth önënö jö adek n'ocung gïnï kï cecen. Ï karë na ën önënögï, örïngö kï ï dhö këma mërë më romo ködgï, cë oryebere pïny ï ngöm.

3 Abraam okobo nï, “Rwothna, ka itye kï cwiny na bër ï koma, kür ïkadh aticni akadha. 4 Ëk ekel pii mörö na nönök, ïlwök unu kï tyënwu, ëka dong iywe unu ï thë yath ni. 5 Ëk acïdh akel niwu gin mörö më acama, ëk ömïï inwong unu tëkö mörö, ëka dong ïmëdërë unu kï wothwu—kite n'onwongo ibino unu ködë botha.”

Gïn ögamö nï, “Eyo, tïm kite na in ikobo ködë.”

6 Cë Abraam öbünyö cïdhö yo both Cara ï këma, okobo nïnë nï, “Kwany mökö ngano na römö agweti adek pïöpïö ëk ïnyöbï, ëka ited k'ogati mörö.” 7 Cë Abraam örïngö ï öd okul dhok, öyërö wod thwön na ringo mërë pod yom na bër, ëka ömïö both atic mërë, n'öyübö pïöpïö. 8 Ï karë na cem dong öcëk, Abraam okelo cak na wac, cak na lïbü, ringo na gïn otedo, ëka oketho ï nyimgï. Ën ocung ï nget yath nakun kürögï na gïn tye ka cem.

9 Cë gïn openyo nï, “Dhaköni Cara tye kwene?”

Abraam ögamö nï, “Ën tye ï këma.”

10 Cë Rwoth okobo nï, “Adyer an abino dwogo bothi ï mwaka na bino ï koth karë ni, ëka dhaköni Cara nwongo dong tye kï wode.”

Cara onwongo tye ka winyo köpgï kï ï dholokek më këma, n'onwongo tye ï nge Abraam. 11 Ï karë nön Abraam gïn kï Cara onwongo dong otii gïnï ökö ëka mwakagï onwongo thon thwönë, mwaka ka Cara thon më nywölö athïn onwongo dong opoth ökö. 12 Cara önyërö kënë, nakun kobo nï, “Kinge na dong an atii, ëka adwongna thon dong otii ökö, pod dökï atwërö bedo kï miti më nywölö athïn?”

13 Cë Rwoth okobo both Abraam nï, “Pïngö Cara önyërö nakun kobo nï, ‘Adyer an dökï atwërö nywölö athïn, na dong atii ökö?’ 14 Tye gin mörö na tëk na löö Rwoth? An abino dwogo bothi ï karë n'opore ï mwaka na bino, nwongo Cara dong tye kï wode.”

15 Ëntö Cara obedo na lwor ëka okobo twodo nï, “An gira ba anyërö.”

Ëntö Rwoth ögamö nï, “Eyo, in ïnyërö.”

Abraam ökwaö pï Codom

16 Ï karë na wele öya më cïdhö ökö, gïn ödök yo kutung Codom, ëka Abraam ökwangögï më nyuthigï yoo. 17 Cë Rwoth okobo nï, “Myero an amüng n'Abraam gin na an acwök tïmö? 18 Adyer Abraam bino bedo rok na thwönë, ëka na tëk, na rok kïbëc na tye ï wi lobo bino nwongo gum na yaa kï bothe? 19 Pïën an dong atyeko yërö ën, ëk onyuth n'ëthïnö mërë ëka jö më ödë na bino lübö körë më lübö yoo ka Rwoth nakun tio gïnï gin na tye atïr. Cë Rwoth bino mïö Abraam gin na yam ën öcïkö.”

20 Cë Rwoth okobo nï, “Koko ï kom Codom ëka Gomora ödökö na thwönë rwök, ëka balgï dong rac rwök. 21 An abino cïdhö bothgï ëk acïdh anën ka adyer gin na gïn tye ka tïmö, na koko mërë othuno botha. Cë ka pe, an abino ngeno.”

22 Cë jö arïö ölökërë ëka öcakö gïnï woth më cïdhö yo Codom, ëntö Abraam odong nakun ocung ï nyim Rwoth. 23 Abraam önyïkö na cwök yo bothe ëka okobo nïnë nï, “In ibino tyeko jö na kitegï atïr kanya acël kï jö na reco? 24 Cë ka jö na kitegï atïr bino nwongërë pyer abic ï pacö nön? Adyer in ibino tyeko kabedo nön ökö ëka ba ibino wëkö pacö nön pï jö pyer abic na kitegï atïr na tye gïnï ïë? 25 Adyer ba opore in më tïmö nï kömanön—më neko jö na kitegï atïr kanya acël kï jö na reco, nakun ïmïö jö na kitegï atïr thon bedo na rom kï jö na reco. Adyer ba opore in më tïmö nï kömanön! Angöl-köp më lobo kïbëc ba bino tïmö gin na tye atïr?”

26 Rwoth ögamö nï, “Ka an anwongo jö na kitegï atïr pyer abic na tye gïnï ï Codom, an abino wëkö kabedo nön kïbëc pïrgï.”

27 Cë Abraam dökï ötwak nï, “Kite na dong an atwak both Rwoth kï tëk cwiny, kadï bed nï an ba abedo gin mörö ëntö apua ëka buru. 28 Cë ka jö na kitegï atïr tye pyer angwën wie abic? In ibino tyeko pacö nön kïbëc pï jö abic n'orem?”

Ën ögamö nï, “Ka an anwongo jö pyer angwën wie abic, an ba abino tyeko.”

29 Ëka Abraam okobo dökï nï, “Cë ka ibino nwongo jö pyer angwën këkën kunön?”

Ën ögamö nï, “Pï jö pyer angwën an ba abino tïmö gïn mörö.”

30 Ëka dökï okobo nï, “Kür akëmö omaki, in Rwoth, an abino twak dökï. Ka cë ibino nwongo kunön jö pyer adek kono?”

Cë ën ögamö nï, “Ba abino tïmö ka cë abino nwongo jö pyer adek kunön.”

31 Abraam dökï okobo nï, “Kite na dong an atwak both Rwoth kï tëk cwiny, cë ka jö pyer arïö këkën ënë bino nwongere kunön?”

Ën ögamö nï, “Pï jö pyer arïö, an ba abino tyeko pacö nön.”

32 Më ajiki Abraam okobo nï, “Rwoth, kür akëmö omaki ï koma, ëk atwak kïcël këkën. Cë ka in ibino nwongo jö apar këkën kunön?”

Ën ögamö nï, “Pï jö apar nön, an ba abino tyeko pacö nön.”

33 Ï karë na dong Rwoth otyeko twak k'Abraam, ën öya ökö ëka Abraam ödök ï kabedo mërë.

19

Etyeko Codom ëka Gomora

1 Ï karë n'emalaika arïö othuno gïnï ï Codom kothyeno, gïn onwongo Lot obedo ï dhö wangkac më pacö. Ï karë na Lot önënögï, ën öya malö më romo ködgï, ëka oryebere pïny ï ngöm. 2 Ën okobo nï, “Editena, akwaöwu an aticwu ëk ibin unu ï pacöna. Ïlwök tyënwu ëka ïnïn unu kany, cë dong ïya unu kodiko cön më mëdërë kï woth na mewu.”

Gïn ögamö nï, “Pe, wan ebino nïnö ï dyere pacö.”

3 Ëntö Lot ödïögï rwök, cë gïn ölökërë ödönyö gïnï ï ödë. Ën otedo cem nïgï, otedo ogati abonge thöbï, ëka öcamö gïnï. 4 Na gïn bara öcïdhö ï kabuto, cwö kïbëc na tye ï pacö më Codom—jö na thïnö ëka jö n'otii—obino cë ögürö gïnï öt. 5 Gïn öcakö redo kï nyïng Lot nï, “Jö n'obino gïnï bothi woro kothyeno tye gïnï kwene? Kelgï yökö bothwa kany, ëk ebut ködgï.”

6 Lot ödönyö yökö bothgï, ëka oloro dholokek ökö, 7 nakun kobo bothgï nï, “Akwaöwu, utmegona, kür ïtïm unu tïm më kïpyëdë. 8 Nën, an atye k'anyirana arïö na bara ongere gïnï kï cwö. Ëk akelgï bothwu, ïtïm unu gïn na un ïmïtö ködgï. Ëntö kür ïtïm unu gin mörö ï kom jö ni, pïën gïn dong tye ï thë gwök na mëga.”

9 Gïn oredo nï, “Yaa ökö kï ï nyimwa!” Ëka okobo gïnï dökï nï, “Nyeri obino kany na calö arok ëka kobedini mïtö bedo angöl-köp! Wan ebino tïmö gin na rac ï komi na löö gïn.” Gïn ömëdërë më dïö Lot, nakun cïdhö gïnï më türö dholokek.

10 Ëntö emalaika arïö olyao cïng-gï yökö, cë öywaö gïnï Lot ï öt ëka oloro gïnï dholokek ökö. 11 Cë gïn öbörö wang jö na dito ëka jö na thïnö n'onwongo tye gïnï ï dholokek më öt kï thöö wang, ëk kür onwong gïnï dholokek.

12 Emalaika arïö okobo both Lot nï, “In itye kï jö mörö nökënë kany n'onyomo ï pacöni, awope, anyira onyo ngat mörö n'obedo watni? Yaa unu ködgï ökö kï kany, 13 pïën wan ëcwök tyeko kabedo ni ökö. Koko na tye ï kom jö na tye ïë ödökö na thwönë ï nyim Rwoth, ëka ën oorowa nï ëk etyekgï ökö.”

14 Cë Lot ödönyö yökö, ëka ötwak kï jö n'onwongo mïtö nyömö anyira mërë. Ën okobo nï, “Yaa unu ökö pïöpïö kï ï kabedo ni, pïën Rwoth cwök tyeko pacö ni ökö.” Ëntö jö n'onwongo mïtö nyömö anyira mërë, öthamö gïnï nï ën onwongo woco awoca.

15 Kodiko na pïny dong ruu, emalaika arïö öbünyö gïnï Lot, nakun kobo gïnï nï, “Yaa ökö! Kwany dhaköni ëka anyirani arïö na tye gïnï kany, ëk kür etyekwu ökö ka ebino pwodo pacö ni.”

16 Ï karë na ën obedo galërë, emalaika ömakö cïngë ëka cïng dhakö mërë, cïng anyira mërë arïö cë öpëögï yökö kï ï pacö, pïën Rwoth onwongo tye kï kïca ï komgï. 17 Ï karë na dong ekelogï yökö, malaika acël okobo nï, “Rïng ïlar unu kwöwu! Kür ïnën unu ngewu, ëka kür icung unu kany mörö ï ora! Rïng unu ï wi kite, ëk kür ïthöö unu!”

18 Ëntö Lot okobo bothgï nï, “Pe, adwongna. 19 An aticni anwongo cwiny na bër rwök ï nyimi, ëka inyutho kïca na thwönë rwök pï larö kwöna. Ëntö ba atwërö rïngö yo wi kite, pëkö ni bino podho ï koma cë abino thöö ökö. 20 Nën, pacö na cwök na an arömö rïngö yo ïë, ëka tïdï mörö. Ëk arïng yo ïë ëntö pacö nön tïdï rwök. Pathï nï kömanön? Cë kwöna twërö bwöth.”

21 Malaika okobo nïnë nï, “Bër, an awinyo kwacni, ba abino tyeko pacö nön. 22 Ëntö rïng yo kunön pïöpïö, pïën an ba abino tïmö gin mörö na bara ithuno kunön.” (Manön ënë ömïö pacö nön ecwodo nï Joar.*)

23 Ï karë na Lot othuno ï Joar, ceng onwongo dong odonyo. 24 Cë Rwoth ooro mac ëka calpa na lyël kï ï polo n'ocwe pïny calö köth ï kom Codom ëka Gomora. 25 Ën otyeko peci nön gïnï kanya acël kï ngömgï, ëka jö kïbëc na bedo gïnï ï peci, ëka thon gin na mar n'otuu kï ï ngöm. 26 Ëntö dhakö ka Lot ogwilo nge, ëka ölökërë ödökö kadö n'ocung kamë wïr.

27 Kodiko mërë Abraam öya cön, cë öcïdhö ï kabedo na ën onwongo ocung ïë ï nyim Rwoth. 28 Ën önënö Codom ëka Gomora, cë önënö iro na dung kï ï kabedo kïbëc na tye ï lobo nön na cal kï mac na lyël kï ï keno. 29 Ï karë n'Obanga otyeko peci na tye ï kabedo na Lot onwongo bedo ïë, ën opo ï kom cïkërë mërë gïn k'Abraam ëka ölarö Lot kï ï kom can na thwönë rwök.

Lot ëka anyira mërë

30 Lot ëka anyira mërë öya gïnï ökö kï ï Joar, cë öcïdhö obedo gïnï ï wi kite, pïën onwongo lworo gïnï bedo ï Joar. Ën ëka anyira mërë arïö obedo gïnï ï rwo. 31 Ï nïnö mörö acël, nyarë na dit öcakö kobo both amïn mërë na tïdï nï, “Apap ön dong otii ökö, ëka ëcwö mörö ope ï wi lobo na myero obed kï ön kite na cïk më wi lobo kïbëc mïtö. 32 Bin, ëmïï apap ön ömadh köngö ölök, ëk ebed ködë ëka enwong ëthïnö.”

33 Ï kiwor nön gïn ömïö apapgï ömadhö köngö ölök, ëka anyaka na dit ödönyö ï öt cë obedo k'apap mërë. Lot ba ongeo caa na nyarë obedo ködë, ëka caa na ën öya ködë malö.

34 Kodiko mërë nyarë na dit okobo both amïn mërë na tïdï nï, “Woro kiwor abedo k'apap ön. Ëk dökï ëmïï köngö ölök tin kiwor, ëka in dökï ïcïdh ibed ködë, ëk enwong ëthïnö n'aya kï both apap ön.” 35 Cë gïn ömïö apapgï ömadhö köngö ölök ï kiwor nön thon, ëka nyarë na tïdï öcïdhö obedo ködë. Ën dökï ba ongeo caa na nyarë obedo ködë ëka caa na ën öya ködë malö.

36 Manön kite n'anyira ka Lot arïö öyac gïnï k'apapgï ködë. 37 Nyarë na dit önywölö athïn n'ëcwö, ëka öcakö nyïngë Moab. Ënë obedo kwarö ka jö Moab më tin. 38 Nyarë na tïdï thon önywölö athïn n'ëcwö, ëka öcakö nyïngë Ben Ami. Ënë obedo kwarö ka jö Amon më tin.

20

Abraam ëka Abimelek

1 Abraam öcakö woth më cïdhö ï lobo më Negeb cë ën obedo ï dyere Kadec ëka Cur. Ën obedo ï Gerar pï karë mörö na nönök na calö arok, 2 ëka kï kunön Abraam öcakö kobo both jö kïbëc nï, “Cara obedo amëra.” Cë Abimelek, rwoth më Gerar, ooro jögë më cïdhö ömö Cara bothe.

3 Ëntö ï kiwor mörö acël, Obanga onen both Abimelek ï wang lek ëka okobo nïnë nï, “In itero dhakö na dong ënyömö ökö, ëka pï manön in ibino thöö.”

4 Abimelek onwongo bara obedo ködë ëka ën okobo nï, “Rwoth, in ibino neko rok mörö na ba öbalö? 5 Abraam okobo nïna nï Cara obedo amïn mërë, ëka Cara thon okobo nï Abraam obedo ömïn mërë. An atïmö man na cwinya leng, ëka cïnga thon ba ötïmö gin mörö.”

6 Cë Obanga dökï okobo bothe ï wang lek nï, “Eyo, angeo nï ïtïmö kömanön na cwinyi leng, ëka manön ënë ömïö an ajuki kï ï tïmö bal ï nyima. Manön ënë gin n'ömïö an ba amii ibedo ködë. 7 Kobedini dong dwök dhakö ni both cwörë, pïën cwörë obedo adwarpïny, ëka ën bino lëgö piri cë ibino kwö. Ëntö ka ba ïdwökö, adyer myero inge nï in kanya acël kï jö më pacöni kïbëc ibino unu thöö.”

8 Kodiko mërë cön, Abimelek ocwodo etic mërë kïbëc, ëka ï karë na ën okobo bothgï ngö n'ötïmërë, gïn obedo kï lworo na thwönë rwök. 9 Cë Abimelek ocwodo Abraam bothe ëka okobo nïnë nï, “Ngö na in ïtïmö ï komwa? Ngö na an abalö nini, n'ömïö in ikelo bal na thwönë ï koma ëka ï kom kerna? In ïtïmö gin n'onwongo myero kür ïtïm ï koma.” 10 Ëka Abimelek openyo Abraam nï, “Ngö n'ömïö ïtïmö gin ni?”

11 Abraam ögamö nï, “Pïën an athamö nï, ‘Ngat mörö ope na lworo Obanga ï kabedo ni, ëka gïn bino nekona ökö pï dhaköna.’ 12 Adyer ën obedo amëra kikokome, nyaka apapna kadï bed ba obedo athïn k'ayana, ëka ën ödökö dhaköna. 13 Ï karë n'Obanga ökwanya ökö kï ï pacö k'apapna, akobo nïnë nï, ‘Man ënë kite na myero in inyuth nïna marni: Kabedo kïbëc na ön ebino cïdhö ïë, ibino kobo nï, “Ën obedo ömëra.” ’ ”

14 Cë Abimelek okelo rom ëka dyegi, dhok, opii na cwö ëka opii na mon cë ömïögï both Abraam, ëka Abimelek ödwökö Cara yo both Abraam. 15 Ëka Abimelek okobo nï, “Nën, lobona ene kïbëc; bed kany mörö na in ïmïtö.”

16 Ën okobo both Cara nï, “Nën, an amïö omeru cëkël* na römö elip acël. Man obedo më cülöni pï bal mörö këkën na an atïmö ï komi ëka më nyutho both jö kïbëc nï in ba ïbalö gin mörö.”

17 Cë Abraam ölëgö both Obanga, ëka Obanga öcangö Abimelek, dhakö mërë, ëka opii mërë na mon, ëk dökï önywöl gïnï ëthïnö, 18 pïën Rwoth onwongo oloro öd nyodo kïbëc kï ï öt ka Abimelek pï köp ï kom Cara, dhakö ka Abraam.

21

Nywölö Icaka

1 Rwoth ömïö gum both Cara kite na ën onwongo okobo cön, ëka Rwoth ötïmö kite n'onwongo ën öcïkö.* 2 Cara öyac ëka önywölö athïn awobi both Abraam ï karë më tio mërë, ï karë n'Obanga öcïkö ën ïë kikokome. 3 Abraam öcakö nyïng athïn na Cara önywölö nï Icaka. 4 Ï karë na wode Icaka onwongo dong tye nïnö aboro, Abraam ölïrö ën kite n'Obanga onwongo öcïkö ën ködë.* 5 Abraam onwongo dong tye kï mwaka mia acël ï karë n'ënywölö wode Icaka.

6 Cara okobo nï, “Obanga ömïa anyërö kï yom cwiny ëka jö kïbëc na bino winyo köp ni bino nyërö gïnï köda kï yom cwiny.” 7 Ëka ömëdö dökï na kobo nï, “Nga n'onwongo bino kobo both Abraam nï Cara bino dödhö ëthïnö? Nën, an anywölö nïnë athïn awobi ï karë më tio mërë.”

Ëryëmö Agar ëka Icimael

8 Icaka ödöngö ëka ëkwanyö ökö kï ï cak. Abraam öyübö karama na thwönë rwök ï nïnö n'ëkwanyö ën kï ï cak. 9 Kinge na karama othum, Cara önënö awobi na Agar n'obedo dhanö më Ejip önywölö gïn k'Abraam tye ka nywarö Icaka. 10 Cë Cara okobo both Abraam nï, “Ryëm dhakö ni n'obedo opii gïn kï wode ökö pïën wod ka dhakö ni ba bino nywakö gin më alea kï woda Icaka.”

11 Köp ni ocwero cwiny Abraam rwök pïën Icimael onwongo thon obedo wode. 12 Ëntö Obanga okobo both Abraam nï, “Kür ïmïï cwinyi ocwer rwök ï kom awobi ëka opiini Agar. Tïm gin na kïbëc na Cara kobo nini, pïën ëthïnö ka Icaka ënë ebino cwodogï nï ëkwaëni. 13 An abino mïö wod ka dhakö n'obedo opii dökö rok thon, pïën ën thon obedo wodi.”

14 Abraam öya kodiko cön, ökwanyö cem mörö ëka ocwe* më pii cë ömïögï both Agar. Ën okethogï ï wi baë, ömïö athïn bothe ëka ömïögï öcïdhö. Agar öcïdhö kï yore ëka obedo ka lath ï thim më Beerceba.

15 Ï karë na pii othum ökö kï ï ocwe, ën ocibo athïn ï thë bunga mörö acël. 16 Cë ën öcïdhö ëka obedo pïny na cwök, na bor mërë röm kï kanya athërö jik ïë k'eyuo, pïën ën onwongo öthamö nï, “Ba amïtö nënö athïna ka thöö.” Ëka ën obedo kany nön na bobor ködë, cë ën öcakö koko.

17 Obanga owinyo athïn ka kok, ëka malaika k'Obanga ocwodo Agar kï ï polo cë okobo nïnë nï, “Agar, ngö na rac? Kür ibed kï lworo, Obanga owinyo koko k'athïn kï kanya obuto ïë. 18 Yaa malö, iting athïn ëka ïmak cïngë, pïën an abino mïö ëkwaë mërë dökö rok na dit.”

19 Cë Obanga öyabö wang Agar ëka önënö kulo na pii tye ïë. Ën öcïdhö ötwömö pii cë öpïkö pong ocwe ëka ömïö athïn omodho.

20 Obanga onwongo tye k'athïn ni na ën tye ka döngö. Ën obedo ï thim ëka ödökö adwar. 21 Ën obedo ï thim më Paran, ëka aya mërë önyömö nïnë nyakö kï ï lobo më Ejip.

Abraam öcïkërë gïn k'Abimelek

22 Ï karë nön Abimelek ëka Pikol adit acikari mërë öcïdhö gïnï both Abraam ëka okobo nï, “Obanga tye kodi ï gin na kïbëc na in ïtïmö. 23 Kobedini kwongiri botha kany ï nyim Obanga nï ba ibino bwölöna onyo ëthïnöna onyo ëkwaëna. Nyuth nïna ëka lobo na in itye kabedo ïë na calö arok, gin na bër na an thon atïmö bothi.”

24 Abraam okobo nï, “An akwongara.”

25 Cë Abraam okok both Abimelek pï kulo na pii tye ïë n'onwongo etic k'Abimelek ocere gïnï ökö ïë. 26 Ëntö Abimelek okobo nï, “An ba angeo nga n'ötïmö gin ni. In ba ikobo nïna, ëka an awinyo köp ni tin.”

27 Cë Abraam ökwanyö rom ëka dhok cë ömïögï both Abimelek, ëka jö arïö ni öcïkërë ï kin-gï. 28 Abraam öyërö nyirom abïrö okethogï path, 29 ëka Abimelek openyo Abraam nï, “Pïngö in iketho rom abïrö na path kï kom rom nökënë?”

30 Ën ögamö nï, “Gam rom abïrö ni kï ï cïnga, na calö caden nï an yam akünyö kulo ni.”

31 Manön ënë ömïö ecwodo kabedo nön nï Beerceba,† pïën jö arïö okwongere gïnï kunön.

32 Kinge na cïkërë ötïmërë ï Beerceba, Abimelek ëka Pikol adit acikari mërë ödök gïnï ï lobo ka jö Pilicitain. 33 Abraam öpïdhö yath tamarik‡ ï Beerceba, ëka kany nön ënë ën öwörö Rwoth, Obanga na Bedo Naka. 34 Ëka Abraam obedo ï lobo ka jö Pilicitain pï karë na lac.

22

Obanga ötëmö Abraam

1 Kinge karë mörö, Obanga ötëmö Abraam. Ën okobo nïnë nï, “Abraam!”

Abraam ögamö nï, “An enene.”

2 Cë Obanga okobo nï, “Kwany wodi acël këkën Icaka, na in ïmarö, ëka ïcïdh ï lobo më Moria, ëk ïtyër ën kunön na calö tyër awanga ï wi kidi mörö acël na an abino kobo nini.”

3 Kodiko cön Abraam öya ëka otweo then më bedo ï wi kana mërë. Ën ökwanyö etic mërë arïö ëka wode Icaka. Ï karë na ën dong otongo yen më tyër awanga, ën öcakö woth më cïdhö ï kabedo n'Obanga onwongo okobo nïnë. 4 Ï nïnö më adek Abraam otingo wangë malö ëka önënö kabedo nön kï kanya bor. 5 Cë Abraam okobo both etic mërë nï, “Bed unu kany kï kana nakun an ëka awobi ni ëcïdhö yo tung ca më wörö Obanga ëka ebino dwogo bothwu.”

6 Abraam ökwanyö yen më tyër awanga cë oketho ï wi wode Icaka, nakun ën ömakö mac ëka pala ï cïngë. Ï karë na jö arïö ni tye ka woth kanya acël, 7 Icaka okobo both apap mërë Abraam nï, “Apap!”

Apap mërë ögamö nï, “Eyo woda.”

Icaka ögamö nï, “Mac ëka yen tye kany, ëntö römö më tyër awanga tye kwene?”

8 Abraam ögamö nï, “Woda, Obanga kikokome bino mïö römö më tyër awanga.” Ëka jö arïö ni ömëdërë gïnï më woth kanya acël.

9 Ï karë na gïn othuno ï kabedo n'onwongo Obanga okobo nïnë, Abraam ögërö keno tyër kany nön ëka öcanö yen ï wie. Ën otweo wode Icaka ëka opyelo ï wi keno tyër, ï wi yen. 10 Cë Abraam ökwanyö pala ëka otingo cïngë malö më neko wode. 11 Ëntö malaika ka Rwoth ocwodo Abraam kï ï polo nï, “Abraam! Abraam!”

Ën ögamö nï, “An enene.”

12 Ën okobo nï, “Kür iketh cingi ï kom awobi nön. Kür ïtïm gin mörö ï kome. Kobedi dong an angeo nï in ilworo Obanga, pïën in ba itwona wodi, wodi acël këkën.”

13 Abraam otingo wangë, cë önënö römö tye yo kungee na tunge omoko ökö. Ën öcïdhö cë ökwanyö römö ëka ötyërö na calö tyër awanga nakaka wode. 14 Abraam öcakö nyïng kabedo nön nï “Rwoth ënë bino mïö.” Ëka naka tin ekobo nï, “Ï wi kidi ka Rwoth ebino mïö.”

15 Malaika ka Rwoth ocwodo Abraam wang më arïö kï ï polo. 16 Cë okobo nï, “Rwoth okobo nï, ‘An akwongara kï nyïnga këna, pïën in ïtïmö gin ni ëka ba itwona wodi, wodi acël këkën, 17 an abino mïöni gum, ëka an abino mïö ëkwaëni bedo na pol calö cër na tye ï wi polo ëka na calö kwo na tye ï dhö nam. Ëkwaëni bino löönö jami më pacö ka lang-gï, 18 ëka kï kom ëkwaëni, rok kïbëc na tye ï wi lobo bino bedo kï gum, pïën in ibedo kï winy ï koma.’ ”

19 Cë Abraam odwogo both etic mërë, ëka öcakö cïdhö gïnï yo Beerceba kanya Abraam obedo ïë.

Awope ka Nakor

20 Kinge karë mörö, ekobo both Abraam nï, “Milca thon önywölö ëthïnö k'omeru Nakor: 21 Uj obedo athïn kaö, ömïn mërë Buj, Kemuel (apap k'Aram), 22 Keced, Kajo, Pildac, Jidlap ëka Betuel.” 23 Betuel önywölö Rebeka. Milca önywölö ëthïnö aboro kï Nakor ömïn Abraam. 24 Nakor onwongo thon tye kï dhakö nökënë n'ecwodo nï Reuma, n'önywölö thon awope: Teba, Gaam, Taac ëka Maaca.

23

Thöö ka Cara

1 Cara obedo ï wi lobo pï mwaka 127. 2 Ën öthöö ï Kiriat Arba (na kobedini ecwodo nï Kebron) na tye ï lobo Kanaan. Abraam ödönyö ï këma më kumo pï Cara ëka okoko ën.

3 Cë Abraam öya kï ï nget lyël ka dhakö mërë ëka öcïdhö okobo both jö Kit nï, 4 “An abedo welo ëka arok ï kinwu. Cadh nïna unu kany mörö më ik ëk aik dhanöna n'öthöö ïë.”

5 Jö Kit ögamö dhö Abraam nï, 6 “Adwong, winywa. In ibedo ngat na dit ï kinwa kany. Ik kom athööni ï bur lyël mörö na bër na in ïyërö kï kin bur lyenewa ni. Ngat mörö ope na bino kwërö nini ï bur lyënë më iko athööni ïë.”

7 Cë Abraam öya ëka oryebere pïny ï nyim jö Kit. 8 Ën okobo bothgï nï, “Ka un iye më mïöna iko athööna, cë winya unu ëka kwa unu nïna Epron wod ka Joar 9 ëk öcadh nïna rwo më Makpela, n'obedo mëgë na tye ï ajiki më pwodho mërë. Peny unu ën ëk öcadh nïna ï wel mërë kikokome na römö wïlö ëk obed na calö kabedo më ik na tye ï kinwu.”

10 Ï karë nön Epron onwongo obedo ï kin jö Kit ëka ën ögamö dhö Abraam na jö Kit kïbëc tye ka winyo, n'onwongo obino gïnï ï kabedo më athuko na tye ï dhö wangkac më pacö mërë. 11 Ën okobo nï, “Pathï nï kömanön rwothna, winy köpna. An amïö pwodho bothi, ëka amïö rwo na tye ïë. An amii ï nyim jö na mëga. Ik jö na megi ïë.”

12 Abraam dökï oryebere ï nyim jö Kit 13 ëka okobo both Epron na gïn tye ka winyo nï, “Winy unu köpna, ka un iye. An abino cülö wel më pwodho. Yee unu nïna ëk aik dhaköna n'öthöö kunön.”

14 Epron ögamö dhö Abraam nï, 15 “Winy köpna, rwothna, wel lobo nön römö cëkël* më ryal 400, ëntö ngö ënön na tye ï kin an kï in? Ik jö na megi n'öthöö ïë.”

16 Abraam oye köp ka Epron, cë opimo wel ryal ï nyim jö Kit na römö cëkël më ryal 400, nakun pimo kï kidi ratili n'ëcath pimo kï jami ï karë nön.

17 Pwodho ka Epron na tye ï Makpela, n'onwongo tye kukïdë më Mamre—pwodho ëka rwo na tye ïë, ëka yen kïbëc na tye ï wang abakëth më pwodho—onwongo ëmïö ökö 18 both Abraam na calö mëgë ï nyim jö Kit n'onwongo obino gïnï ï dhö wangkac më pacö. 19 Kinge manön Abraam oiko dhakö mërë Cara ï rwo na tye ï pwodho më Makpela na tye kukïdë më Mamre (manön, Kebron) na tye ï lobo më Kanaan. 20 Jö Kit ömïö pwodho ëka rwo n'onwongo tye ïë both Abraam na calö kabedo më ik.

24

Dhakö ka Icaka

1 Abraam onwongo dong otii ëka mwaka mërë më tio onwongo pol. Rwoth onwongo ömïö ën gum ï gin na kïbëc. 2 Abraam okobo both atic mërë na dit na tye ï ödë n'onwongo ënë löö gin na kïbëc n'onwongo ën tye ködë nï, “Keth cingi ï kin ema.* 3 An amïtö nï in ikwongiri kï nyïng Rwoth, Obanga n'ocweo polo kï lobo, nï in ba ibino nyömö nï woda nyakö kï ï kin anyira ka jö Kanaan, na an atye ï kin-gï. 4 Ëntö ibino cïdhö ï lobo n'ënywöla ïë ëka both wedena kikokome cë ïnyöm dhakö nï woda Icaka.”

5 Atic k'Abraam openyo ën nï, “Cë ka dhakö ënë ba oyeo më bino köda ï lobo ni? An myero ater wodi ï lobo na yam in ïya kï ïë?”

6 Abraam ögamö nï, “Gwokiri, kür iter woda yo kunön. 7 Rwoth, n'obedo Obanga n'ocweo polo, n'ökwanya kï ï öt k'apapna, kï ï lobo n'ënywöla ïë ëka n'ötwak köda cë öcïkërë botha kï kwong nï, ‘Abino mïö ëkwaëni lobo ni,’ ën bino oro malaika mërë më cïdhö anyim nini ëk in ïnyöm dhakö nï woda kï kunön. 8 Ëntö ka dhakö ënë ökwërö më bino kodi, cë in ibino bedo agönya kï kom kwongna ni. Ëntö kür iter woda yo kunön.” 9 Cë atic k'Abraam oketho cïngë ï kin em adwong mërë ëka okwongere bothe na lübërë kï köp ni.

10 Cë atic k'Abraam ökwanyö jami kïbëc na bëcö n'adwong mërë ömïö bothe ëka otweogï inge kïnaga apar k'adwong mërë cë öcakö woth më cïdhö yo Aram Naaraim, ï pacö kanya Nakor onwongo bedo ïë. 11 Ï karë na ën othuno kunön, ën ömïö kïnaga orumo cöng-gï pïny ï nget kulo na tye ï nge pacö. Pïny onwongo dong kothyeno caa na mon bwörö ködë yo kulo më cïdhö twömö pii.

12 Cë ën ölëgö nï, “Rwoth, Obanga k'adwongna Abraam, mïï gin na abino ïë ocobere, ëka inyuth kïcani both adwongna Abraam. 13 An enene, acung ï nget kulo, ëka anyira ka jïï na bedo gïnï ï pacö ni tye ka bino më twömö pii. 14 An abino kobo both nyakö mörö acël nï, ‘Mïa pii amodhi,’ cë okobo nï, ‘Modhi, ëka an abino mïö kïnagani thon modho,’ mïï ën obed nyakö na in ïyërö pï aticni Icaka. Ëka manön mïö an angeo nï in dong inyutho kïcani both adwongna.”

15 Na bara ën otyeko lëga, nyakö mörö obino n'otingo agulu mërë ï wi baë. Nyïngë onwongo ecwodo nï Rebeka. Ën onwongo obedo nyaka Betuel wod ka Milca n'onwongo obedo dhakö ka Nakor ömïn Abraam. 16 Nyakö ni onwongo leng rwök, nyakö na bara ongeo ëcwö, na ngat mörö bara obedo ködë. Ën öcïdhö yo kulo, cë ötwömö pii ï agulu mërë ëka odwogo cen.

17 Atic k'Abraam öbünyö woth më romo ködë ëka okobo nïnë nï, “Öma mïa pii mörö kï ï aguluni amodhi.”

18 Nyakö ögamö nï, “Eyo adwongna, modh pii.” Cë ën ökwanyö agulu ökö kï ï wi baë otingo atinga ï cïngë nakun atic k'Abraam tye ka modho.

19 Kinge na ën dong ömïö pii më amodha, nyakö okobo nï, “An abino twömö pii pï kïnagani thon, naka ka gïn otyeko modho.” 20 Cë pïöpïö ën öönyö pii ï öd pwa, ëka örïngö ödök cen më twömö pii kï ï kulo pï kïnaga mërë kïbëc. 21 Atic k'Abraam ölïng ba okobo gin mörö, ëntö ën obedo ka nënö Rebeka alïlïng, pïën ën onwongo mïtö ngeo ka cë Rwoth ömïö woth mërë ocobere onyo pe.

22 Ï karë na kïnaga otyeko gïnï modho, atic k'Abraam ökwanyö gwïlü um n'obedo gol ëka atëgö arïö cë ömïögï bothe. 23 Cë ën openyo nï, “In ibedo nyaka nga? Öma kob nïna, kabuto mörö tye ï öt k'apapni na wan ëtwërö nïnö ïë ï kiwor?”

24 Nyakö ögamö nïnë nï, “An abedo nyaka Betuel, wod ka Milca n'önywölö both Nakor.” 25 Ën ömëdërë nï, “Wan etye kï cem na römö, ëka kabuto pï un më nïnö ï kiwor.”

26 Cë atic k'Abraam okulo wie pïny ëka öwörö Rwoth, 27 nakun kobo nï, “Pak obed both Rwoth, Obanga k'adwongna Abraam, n'ögwökö mar ëka gen mërë na ba lökërë ï kom adwongna. Rwoth ötëla ï wothna yo öt ka wede k'adwongna.”

28 Cë Rebeka örïngö ëka okobo gin n'ötïmërë kïbëc both jö na tye ï öt k'aya mërë. 29 Rebeka onwongo tye k'ömïn mërë n'ecwodo nï Laban, n'örïngö më romo k'ëcwö nön ï kulo. 30 Cücüth na ën önënö gwïlü um, atëgö kï ï ngut cïng amïn mërë, ëka owinyo gin n'onwongo Rebeka ötwakö ï kom ngö n'atic k'Abraam okobo nïnë, ën öcïdhö both atic k'Abraam n'onwongo ocung ï nget kïnaga na cwök kï kulo. 31 Laban okobo nïnë nï, “Bin, in na Rwoth ömïö gum ï komi! Pïngö in icung kany? An ayübö öt nini ëka kabedo pï kïnaga.”

32 Atic k'Abraam öcïdhö yo pacö gïn kï Laban, ëka ëgönyö yëc kï nge kïnaga cë ëmïögï cem ëka kabuto. Ëmïö pii both atic k'Abraam ëka jö na ën owotho ködë ëk ölwök gïnï tyën-gï. 33 Ï karë n'ekelo cem ï nyime, ën okobo nï, “An ba acemo naka ka an akobo gin na myero akob.”

Cë Laban okobo nï, “Kob nïwa.”

34 Atic k'Abraam okobo nï, “An abedo atic k'Abraam. 35 Rwoth ömïö gum na thwönë rwök both adwongna, ëka ën ödökö alönyö. Rwoth ömïö ën rom ëka dhok, ryal ëka gol, etic n'obedo cwö ëka etic na mon, kïnaga ëka kene. 36 Cara, dhakö k'adwongna, önywölö nïnë athïn n'ëcwö ï karë më tio mërë, ëka Abraam ömïö jami kïbëc n'obedo mëgë bothe. 37 Ëka adwongna ömïö an akwongo kwong, ëka okobo nï, ‘In myero kür ïnyöm dhakö nï woda kï ï kin anyira ka jö Kanaan, ï lobo ni na an akwö ïë, 38 ëntö cïdh ï öt k'apapna ëka yo both kakana, cë ïnyöm dhakö nï woda.’

39 “Cë an apenyo adwongna nï, ‘Cë ka dhakö ökwërö woth köda?’

40 “Adwongna ögamö nï, ‘Rwoth na an abedo kwö ï nyime ï yoo n'opore, bino oro malaika mërë wotho kodi ëka mïö wothni cobere, ëk in ïnyöm dhakö nï woda kï ï kakana kikokome ëka kï ï öt k'apapna. 41 Cë ka in ïcïdhö ï kakana, in ibino bedo agönya kï kom kwongna kadï bed gïn bino kwërö më mïöni—in ibino bedo agönya kï kom kwongna.’

42 “Ï karë na an abino ï kulo tin, an akobo nï, ‘Rwoth, Obanga k'adwongna Abraam, ka in ïmïtö, mïï wothna ocobere. 43 An enene, an acung ï nget kulo ni; ka nyakö mörö obino më twömö pii ëka an akobo nïnë nï, “Öma mïa pii mörö amodhi kï ï aguluni,” 44 cë ka ën okobo nïna nï, “Modhi, ëka an abino twömö pii amïö kïnagani thon modho,” ëk ën obed nyakö na Rwoth öyërö pï wod k'adwongna.’

45 “Na an bara atyeko lëga kï ï cwinya, Rebeka obino n'otingo angulu ï wi baë. Ën ödönyö ï kulo cë ötwömö pii, ëka an akobo nïnë nï, ‘Öma mïa pii mörö amodhi.’

46 “Rebeka ökwanyö agulu kï ï wi baë pïöpïö ëka okobo nï, ‘Modhi, an abino mïö kïnagani thon modho.’ Cë an amodho ëka ën ömïö kïnaga thon omodho.

47 “An dong apenyo Rebeka nï, ‘In ibedo nyaka nga?’

“Ën ögamö nï, ‘An abedo nyaka Betuel wod ka Nakor, na Milca önywölö nïnë.’

“Cë an aketho gwïlü ï ume ëka atëgö ï ngut cïngë, 48 cë arumo cönga pïny ëka awörö Rwoth. An apakö Rwoth, Obanga k'adwongna Abraam, n'ötëla ï yoo n'atïr më nwongo akwar nyaka ömïn adwongna pï wode. 49 Kobedini dong ka ibino nyutho marni ëka kïcani both adwongna, kob nïna; ëka ka pe, kob nïna, ëk ange gin na myero an atïm.”

50 Laban ëka Betuel ögamö gïnï nï, “Man obedo yüb ka Rwoth; wan ba ërömö kobo gin mörö bothi. 51 Rebeka ene; ter ën ëk öcïdh obed dhakö ka wod k'adwongni, kite na Rwoth onyutho nini ködë.”

52 Ï karë n'atic k'Abraam owinyo ngö na gïn okobo, ën orumo cöngë pïny ï nyim Rwoth. 53 Cë atic k'Abraam ökwanyö gol, ryal ëka böng cë ömïö both Rebeka; ën thon ömïö mïc na welgï tëk both ömïn nyakö ëka aya ka nyakö. 54 Kinge man, atic k'Abraam ëka jö na ën owotho ködë ocemo cë önïnö gïnï kunön.

Ï karë na gïn oco kodiko mërë, atic k'Abraam okobo nï, “Yee nïna adök cen both adwongna.”

55 Ëntö ömïn nyakö k'aya ka nyakö ögamö gïnï nï, “Ëk nyakö obed bothwa pï nïnö na römö apar; cë ën twërö cïdhö.”

56 Ëntö atic k'Abraam okobo bothgï nï, “Kür ïjüka unu, kite na Rwoth dong ömïö wothna ocobere na bër. Wëka unu acïdh ëk adök cen both adwongna.”

57 Cë gïn okobo nï, “Eru ecwod nyakö ëk epeny ngö na ën römö kobo.” 58 Cë gïn ocwodo Rebeka ëka epenyo ën nï, “In ibino woth k'ëcwö ni?”

Rebeka ögamö nï, “An abino cïdhö.”

59 Cë gïn oye n'amïn-gï Rebeka kanya acël k'atic mërë na dhakö n'ögwökö ën ï karë na ën pod tïdï më cïdhö k'atic k'Abraam ëka kï jö na ën owotho ködë. 60 Ölamö gïnï gum ï kom Rebeka ëka ekobo nïnë nï,

“Amïnwa, in myero ibed

aya ka jö na pol;†

ëkwaëni myero obed na tëk

ëka ölöö gïnï lang-gï.”

61 Cë Rebeka k'etic mërë n'obedo anyira öyübërë cë obedo gïnï ï wi kïnaga ëka owotho gïnï k'atic k'Abraam.

62 Ï karë nön Icaka onwongo obino kï ï Beer Lakai Roi, pïën ën onwongo bedo ï Negeb. 63 Ï kothyeno mörö acël, Icaka onwongo tye ka lath ï bar, ï karë na ën otingo wangë malö, ën önënö kïnaga na pol ka tye ka bino. 64 Rebeka thon otingo wangë malö cë önënö Icaka. Rebeka opye pïny kï ï wi kïnaga mërë 65 ëka openyo atic k'Abraam nï, “Ëcwö mënë ca na tye ï bar nakun tye ka bino më romo kod onu?”

Atic k'Abraam ögamö nï, “Manön adwongna.” Cë Rebeka ökwanyö atam ëka oumo kï terinyime.

66 Atic k'Abraam okobo gin na kïbëc na ën ëtïmö both Icaka. 67 Cë Icaka okelo Rebeka ï këma k'aya mërë ëka obedo ködë, ödökö dhakö mërë na ën ömarö. Cwiny Icaka okwe kinge thöö k'aya mërë Cara.

25

Ëkwaë k'Abraam

1 Abraam dökï obino önyömö dhakö nökënë na nyïngë Ketura. 2 Ën obino önywölö nïnë Yimran, Yokocan, Medan, Midian, Icibak ëka Cuak. 3 Yokocan önywölö Ceba ëka Dedan. Ëkwaë ka Dedan ënë jö Acurit, jö Letuc, ëka jö Leum. 4 Awope ka Midian ënë Epa, Eper, Anok, Abida, ëka Elda. Man kïbëc onwongo obedo gïnï ëkwaë ka Ketura.

5 Abraam ömïö gin na kïbëc na ën onwongo tye ködë both wode Icaka. 6 Ëntö ï karë na ën onwongo pod kwö, ën obino ömïö mïc both ëthïnö na mon mërë nökënë önywölö ëka ömïögï öcïdhö ökö kï both Icaka yo ngöm na tye yo kukïdë.

7 Abraam obino obedo ï wi lobo pï mwaka 175. 8 Cë öthöö na mwaka mërë dong dit, na dong otengo rwök cë eiko ën kanya acël kï kwere mërë. 9 Awope mërë Icaka ëka Icimael, oiko gïnï ën ï rwo më Makpela na cwöcwök kï Mamre, ï pwodho ka Epron wod ka Joar n'obedo dhanö më Kit, 10 kunön ënë pwodho na yam Abraam öwïlö kï both jö Kit ëka eiko ën kï dhakö mërë Cara ïë. 11 Kinge na dong Abraam öthöö, Obanga obino ömïö wode Icaka gum, cë Icaka obedo na cwöcwök kï Beer Lakai Roi.

Ëkwaë ka Icimael

12 Man ënë ëkwaë ka Icimael wod k'Abraam, na Agar, atic ka Cara n'obedo nya jö Ejip, önywölö both Abraam.

13 Man ënë nyïng awope ka Icimael, na lübërë kï kite n'ënywölögï ködë körë kï körë. Nebayot ënë obedo kaö ka Icimael ëka dong Kedar, Adbel, Mibcam, 14 Micma, Duma, Maca, 15 Adad, Tema, Jetur, Napic ëka Kedema. 16 Man ënë awope ka Icimael, n'onwongo obedo gïnï rwodhi më kaka apar arïö na lübërë kï peci ëka këmagï. 17 Icimael obino obedo ï wi lobo pï mwaka 137 cë dong öthöö, ëka eiko ën kanya acël kï kwere mërë. 18 Lobo ka jö ka Icimael öcakërë kï ï Kabila thuno ködë naka yo Cur, na cwök kï wang lobo më Ejip na dök yo Aciria. Ëka gïn onwongo bedo na dagërë gïnï kï utmegogï nökënë kïbëc.

Ënywölö Ecau ëka Jakob

19 Man ënë ëkwaë ka Icaka wod ka Abraam.

Abraam önywölö Icaka. 20 Icaka onwongo dong tye kï mwaka pyer angwën ï karë na ën nyömö Rebeka nyaka Betuel n'obedo dhanö më Aram na tye ï Paddan Aram, ëka amïn Laban dhanö më Aram.

21 Icaka obino ölëgö both Rwoth pï dhakö mërë, pïën Rebeka onwongo obedo alür. Rwoth ögamö lëga mërë cë dhakö mërë Rebeka obino öyac. 22 Ëthïnö obedo ka twomere kën-gï kï ïë, cë Rebeka okobo nï, “Pïngö gin ni tye ka tïmërë ï koma?” Cë ën openyo Rwoth. 23 Ëka Rwoth okobo nïnë nï,

“Rok arïö tye ï ii,

ëka rok arïö kï bothi bino pokere gïnï ökö,

rok acël bino bedo na tëk na löö awodhe,

ëka athïn na dit bino tic pï athïn na tïdï.”

24 Ï karë na caa mërë më nywöl dong örömö, Rebeka obino ongeo nï adyer etye kï rudi ï ïë. 25 Athïn n'ëcakö nywölö onwongo kwar ëka kome opong yer, cë gïn obino öcakö nyïngë Ecau.* 26 Kinge, ebino ënywölö ömïn mërë n'ömakö opuny tyën Ecau, cë gïn obino öcakö nyïngë Jakob†. Icaka onwongo dong tye kï mwaka 60 ï karë na Rebeka nywölö ëthïnö mërë.

27 Ëthïnö awope ödöngö ëka Ecau obino obedo adwar na tye kï dïrü, ën onwongo marö woth ï lum, ëntö Jakob onwongo obedo dhanö na lïng alïnga na marö bedo pacö. 28 Icaka onwongo marö Ecau rwök pïën onwongo marö camö ringo leeni na ën neko, ëntö Rebeka onwongo marö Jakob.

29 Ï nïnö mörö acël Jakob onwongo tye ka tedo dëk, cë Ecau obino kï ï lum na kec oneko. 30 Ën okobo both Jakob nï, “Mïa dëk nön mörö acam pïën kec oneka rwök.” (Ënë ömïö onwongo ecwodo ën thon nï Edom.)

31 Jakob ögamö nï, “An abino mïöni ka in ïmïa twëröni më bedo kaö.”

32 Ecau ögamö nï, “Nën, an dong acwök thöö, ngö na twërö më bedo kaö tïmö nïna?”

33 Ëntö Jakob okobo nï, “Kwongiri botha kono.” Cë Ecau okwongere nakun cadhö twërö mërë më kaö both Jakob.

34 Cë Jakob ömïö Ecau kwon ëka dëk. Ën ocemo ëka omodho cë öya öcïdhö.

Manön ënë kite n'Ecau öcadhö kï twërö mërë më kaö.

26

Icaka ëka Abimelek

1 Ï karë mörö kec na rac rwök obino opodho ï lobo n'onwongo Icaka bedo ïë na path kï kec na yam opodho ï karë k'Abraam. Icaka obino öcïdhö ï pacö më Gerar both Abimelek rwoth më Pilicitain. 2 Cë Rwoth onen both Icaka ëka okobo nï, “Kür ïcïdh yo Ejip, bed ï lobo na an akobo nï ibed ïë. 3 Bed ï lobo ni pï karë mörö na nönök, ëka an abino bedo kodi ëka amii gum. Pï in ëka ëkwaëni an abino mïöwu lobo ni kïbëc ëka abino cobo kwong na an acïkara ködë both apapni Abraam. 4 An abino mïö ëkwaëni bedo na pol calö cër na tye ï wi polo ëka abino mïögï lobo ni kïbëc, ëka pï ëkwaëni, jö kïbëc më lobo bino nwongo gïnï gum, 5 pïën Abraam obedo kï winy ï koma, ötïmö gin na an akobo nïnë nï ötïm, ögwökö köpna ëka cïkna.” 6 Cë Icaka obino obedo ï Gerar.

7 Ï karë na cwö më kabedo nön openyo ën pï dhakö mërë, ën okobo nï, “Ën obedo amëra,” pïën ën onwongo tye kï lworo më kobo nï, “Ën obedo dhaköna.” Ën öthamö nï, “Cwö më kabedo ni twërö nekona pï Rebeka pïën ën leng rwök.”

8 Ï karë na Icaka obedo kunön pï karë na lac, Abimelek rwoth më Pilicitain önënö Icaka kï ï wang derica ka tye ka tuko kï dhakö mërë Rebeka. 9 Cë Abimelek ocwodo Icaka ëka okobo nïnë nï, “Ën obedo dhaköni adyer! Pïngö in ikobo nï ën obedo ameru?”

Icaka ögamö nïnë nï, “Pïën athamö nï ërömö nekona ökö pïrë.”

10 Cë Abimelek okobo nï, “Ngö na in ïtïmö ï komwa? Ngat mörö acël onwongo römö bedo ökö kï dhaköni, ëka in onwongo ïrömö kelo bal ni ï wiwa.”

11 Cë Abimelek öcïkö jö kïbëc nï, “Ngat mörö n'ogudo ëcwö ni onyo dhakö mërë ebino neko ökö.”

12 Ï karë na Icaka opuro ï mwaka nön, ën ökaö kac na thwönë na kadhö wang mia acël na ën öcwö ökö, pïën Rwoth ömïö gum bothe. 13 Icaka obino ölöny, ëka lönyö mërë ömëdërë naka obino obedo thwön alönyö. 14 Ën onwongo tye kï rom ëka dyegi, dhok ëka etic na pol naka ömïö jö Pilicitain nyeko ömakögï ökö ï kome. 15 Cë kulo kïbëc na yam etic k'apap mërë Abraam ogolo ï karë k'Abraam, jö Pilicitain obino öcülö ökö, nakun eumo ökö kï lobo.

16 Cë Abimelek okobo both Icaka nï, “Yaa ökö kï bothwa pïën in dong ïdökö na tëk rwök na lööwa ökö.”

17 Cë Icaka öya ökö kï kany nön ëka öcïdhö oguro këma mërë ï ora më Gerar ëka ën obedo kunön. 18 Cë Icaka dökï ogolo kulo na yam egolo ï karë k'apap mërë Abraam, na jö Pilicitain obino öcülö kinge thöö k'Abraam, ëka öcakö nyïng-gï kite na yam apap mërë Abraam öcakö ködë.

19 Etic ka Icaka ogolo kulo ï öd ora ëka onwongo gïnï pii na mït na möl. 20 Ëntö ëkwath më Gerar ödhaa gïnï k'ëkwath ka Icaka nakun kobo gïnï nï, “Pii ni obedo mëwa!” Cë Icaka öcakö nyïng kulo nön Ecek,* pïën gïn ödhaa ködë. 21 Cë etic mërë dökï ogolo kulo nökënë ëntö manön thon ëdhaa ködgï ïë, cë ën öcakö nyïngë Citina.† 22 Ën öya kï kunön ëka ogolo kulo nökënë, cë ngat mörö ba dökï ödhaa ködgï ïë. Ën öcakö nyïng kulo nön Rekobot‡ nakun kobo nï, “Kobedini Rwoth dong ömïöwa kabedo na lac ëka onu ebino löny ï lobo ni.”

23 Icaka obino öcïdhö naka yo Beerceba. 24 Ï kiwor nön, Rwoth onen bothe ëka okobo nïnë nï, “An abedo Obanga k'apapni Abraam. Kür ibed na lwor pïën an atye kodi. An abino mïöni gum ëka abino mïö wel ëkwaëni nya dökö na pol pï aticna Abraam.”

25 Icaka ögërö keno tyër kunön ëka öwörö Rwoth. Ën ögërö këma mërë ëka etic mërë ogolo kulo nökënë kunön.

26 Cë Abimelek öya kï ï Gerar kanya acël k'amïï thama mërë Aujat ëka Pikol n'obedo adit wi acikari mërë cë obino gïnï yo both Icaka. 27 Icaka openyogï nï, “Pïngö ibino unu botha nakun ïdaga unu ëka ïryëma unu ökö?”

28 Gïn ögamö nï, “Wan ënënö kanyalër nï Rwoth onwongo tye kodi, cë ömïö wan ekobo nï, ‘Myero wan ebed kï kwong ï kinwa ëka in.’ Ëk wan emok cïkërë kodi 29 ëk kür ïtïm gin mörö na rac ï komwa, kite na wan thon ba ebino ëtïmö gin mörö na rac ï komi, ëntö emii ïcïdhö kï kuc. Ëka kobedini Rwoth dong ömïö gum bothi.”

30 Icaka dong öcakö yübö nïgï karama cë gïn ocemo ëka omedho. 31 Kodiko mërë cön gïn okwongere both ngat acëlacël. Cë Icaka ömïögï öcïdhö kï yorgï ëka gïn öwëkö ën kï kuc.

32 Ï nïnö nonu etic ka Icaka obino ëka okobo gïnï both Icaka köp ï kom kulo na gïn ogolo. Gïn okobo nï, “Wan enwongo pii!” 33 Ën öcakö nyïng kulo nön Ceba, ëka naka tin nyïng pacö nön ecwodo nï Beerceba.

34 Ï karë n'Ecau dong tye kï mwaka pyer angwën, ën obino önyömö Judit nyaka Beeri dhanö më Kit ëka thon Bacemat nyaka Elon dhanö më Itite. 35 Gïn obino ömïö cwer cwiny both Icaka ëka Rebeka rwök.

27

Jakob ökwalö gum k'Ecau

1 Ï karë na dong Icaka otii ëka wangë ödökö na görü, na ba dökï römö nënö pïny, ën ocwodo wode na dit Ecau ëka okobo nïnë nï, “Woda.”

Ecau ögamö nï, “An enene apap.”

2 Icaka okobo nïnë nï, “An dong atii ökö, ëka ba angeo nïnö më thööna. 3 Kobedini dong, kwany jamini më dwar—ocwe athërö ëka atum ëk ïcïdh ï lum ïdwar lee mörö nïna. 4 Yüb nïna koth cem na mït na an amarö ëka ikel nïna acam, ëk amii gumna na bara athöö.”

5 Ï caa nön Rebeka onwongo tye ka winyo ka Icaka twak kï wode Ecau. Ï karë n'Ecau dong öcïdhö ï lum më dwarö lee ëk ekel, 6 Rebeka okobo both wode Jakob nï, “Nën, an awinyo apapni kobo both omeru Ecau nï, 7 ‘Kel nïna ringo lee mörö ëka ïyüb nïna na mït më acama, ëk an amii gumna ï nyim Rwoth na bara athöö.’ 8 Dong, woda, winy na bër ëka ïtïm gin na an akobo nini. 9 Cïdh ï kin rom kï dyegi ëk ikel nïna nyi dyegi arïö n'öcwëë ëk ayüb n'apapni na mït kite na ën marö ködë. 10 Cë iter both apapni öcam ëk omii gum mërë na ën bara öthöö.”

11 Jakob okobo both aya mërë Rebeka nï, “Ëntö ömëra Ecau kome opong yer, ëka an koma pwöth. 12 Cë ka apapna oguda? Arömö nen calö ngat na bwölö ën ëka römö kelo cen nakaka gum.”

13 Aya mërë okobo nïnë nï, “Woda, ëk cen obin ï koma. Tïm gin na an akobo nini këkën, cïdhï ëka ikelgï nïna.”

14 Cë Jakob öcïdhö ëka onwongo dyegi cë okelo both aya mërë, cë Rebeka öyübö cem na mït kite na Icaka marö ködë. 15 Cë Rebeka ökwanyö böng na bëcö ka wode na dit Ecau n'onwongo tye ï öt, ëka ömïö wode na tïdï Jakob oruko. 16 Ën thon oumo cïngë ëka kanya yer ope ïë kï ï ngute k'adëla dyegi. 17 Cë ën ömïö cem na mït ëka kwon na ën öyübö both wode Jakob.

18 Jakob öcïdhö both apap mërë ëka okobo nï, “Apapna!”

Icaka ögamö nï, “Eyo woda, nga ënön?”

19 Jakob okobo both apap mërë nï, “An abedo Ecau athïn kaöni. An atïmö kite na in ikobo nïna ködë. Yaa malö ibed abeda ëka ïcam ringo leena ëk ïmïa gumni.”

20 Icaka openyo ën nï, “Woda! Inwongo nïngö pïöpïö?”

Jakob ögamö nï, “Rwoth Obangani ömïa anwongo.”

21 Cë Icaka okobo both Jakob nï, “Woda, bin na cwök ëk agudi, ëk ange ka in ibedo woda Ecau adyer onyo pe.”

22 Jakob öcïdhö na cwök both apap mërë Icaka, cë Icaka ogudo ën ëka okobo nï, “Dwoni cal kï dwön Jakob, ëntö cingi obedo cïng Ecau.” 23 Ën ba ongeo Jakob pïën cïngë onwongo obedo yer calö cïng ömïn mërë Ecau, cë Icaka ömïö Jakob gum. 24 Icaka dökï openyo ën nï, “Adyer in ibedo woda Ecau?”

Jakob ögamö nï, “An ënön.”

25 Cë ën okobo nï, “Woda, kel ringo leeni nön mörö acam, ëk amii gumna.”

Jakob okelo bothe cë ën öcamö ëka okelo thon köngö ölök mörö cë Icaka ömadhö. 26 Cë apap mërë Icaka okobo nïnë nï, “Bin kany, woda, ëk ïnödh lema.”

27 Cë ën öcïdhö, ëka önödhö lem apap mërë. Ï karë na Icaka ongweo ngwec böng mërë, ömïö ën gum nakun kobo nï,

“Eyo, ngwece ka woda

cal kï ngwece pwodho

na Rwoth dong ömïö gum.

28 Ëk Obanga omii thoi më polo

ëka lönyö më lobo

bël na büp ëka pig ölök na nyen.

29 Ëk rok otii nini

ëka jïï oryebere pïny më wöröni.

Bed rwoth ï nyim utmegoni,

ëk awope ka ayani oryebere pïny më wöröni.

Ëk jö na lami, ëlamgï

ëka jö na mii gum, ëmïïgï gum.”

30 Kinge na Icaka dong otyeko mïö gum ëka Jakob dong öcïdhö ökö kï bothe, ömïn mërë Ecau othuno kï ï dwar. 31 Ën thon öyübö cem na mït ëka otero both apap mërë. Cë okobo n'apap mërë nï, “Apapna, yaa malö ibed abeda ëka ïcam ringo leena ëk ïmïa gumni.”

32 Apap mërë Icaka openyo ën nï, “In ïnga?”

Ecau ögamö nï, “An wodi Ecau, kaöni.”

33 Icaka kome ömyël rwök ï karë na ën onwongo nï Ecau ënön cë okobo nï, “Nga kara n'ödwarö ringo lee ëka okelo nïna? An pod acamö acama ëka amïö gum na bara in ibino ëka dong adyer bino bedo kï gum!”

34 Ï karë n'Ecau owinyo köp k'apap mërë, ën oredo kï koko rwök na cwinye cwer nakun kobo both apap mërë nï, “Apapna, mïa an thon gum!”

35 Ëntö Icaka okobo nïnë nï, “Omeru obino öbwöla ëka otero gumni ökö.”

36 Ecau okobo nï, “Pathï Jakob ënön adyer?* Ën dong öbwöla wang arïö. Ën otero twëröna na calö kaö, ëka kobedini dökï otero gumna!” Cë ën openyo apap mërë nï, “Ba ïwëkö nïna gum mörö?”

37 Icaka ögamö dhö Ecau nï, “An amïö ën obedo rwoth ï nyimi ëka amïö wede mërë kïbëc obedo etic mërë. Amïö ën kal ëka pig ölök na nyen. Dong ngö na an arömö tïmö nini, woda?”

38 Ecau okobo both apap mërë nï, “Apapna, in itye kï gum acël këkën? Apapna, mïa an thon gum!” Cë Ecau okok rwök.

39 Apap mërë Icaka ögamö dhögë nï,

“Kabedoni bino bedo

na bor kï lobo na cëgö cem,

na bor kï thoi më polo na malö.

40 In ibino kwö kï pala abadëni

ëka ibino tic pï omeru.

Ëntö ka in ibino jëm nïnë,

in ibino bedo agönya kï bothe.”

Jakob ölüü yo both Laban

41 Ecau obedo k'adagë ï kom Jakob pïën apap mërë ömïö ën gum mërë ökö. Cë okobo ën kënë nï, “Nïnö më kumo pï thöö ka apapna dong cwök, cë abino neko ömëra Jakob ökö.”

42 Ï karë n'ekobo both Rebeka ngö na wode na dit Ecau okobo, ën ocwodo Jakob wode na tïdï ëka okobo nïnë nï, “Omeru Ecau ödïö cwinye kï thama më nekoni. 43 Kobedini dong, woda, tïm gin na an akobo. Lüü ökö yo both ömëra Laban na tye ï Aran. 44 Bed bothe pï karë mörö naka ka omeru cwinye dong okwe. 45 Ka omeru cwinye dong okwe ëka wie dong owil ökö kï ï kom ngö na in ïtïmö ï kome, cë an abino oro köp bothi ëk idwogi cen kï kunön. Pïngö an amïtö rwenyo un jö arïö ï nïnö acël?”

46 Cë Rebeka okobo both Icaka nï, “An dong adhero kï kit kwö k'anyira ka jö Kit ökö. Ka Jakob bino nyömö dhakö kï kin mon më lobo ni, kï ï kin mon ka jö Kit calö man, cë kwöna dong bino bedo na köny mërë ope.”

28

1 Cë Icaka ocwodo Jakob bothe, ëka omotho nakun cïkö ën nï, “Kür ïnyöm dhakö mörö kï kin anyira më Kanaan. 2 Yaa ökö pïöpïö ïcïdh yo Paddan Aram ï öt ka kwaröni Betuel n'obedo apap k'ayani, ëk ïnyöm dhaköni kï kunön kï kin anyira ka Laban n'obedo ömïn ayani. 3 Obanga Won Twër kïbëc omii gum, ëk omii ïnya unu na pol, ëka omii ëkwaëni na pol, ömëd welwu naka ibed unu jö na pol. 4 Ëk Obanga omii ëka ëkwaëni gum na ën ömïö both Abraam, ëk in ïgam lobo na kobedini ibedo ïë na calö arok, lobo na yam Obanga ömïö both Abraam!” 5 Cë Icaka ooro Jakob yo Paddan Aram both Laban, wod ka Betuel më Aram, n'obedo ömïn Rebeka n'onwongo obedo aya ka Jakob ëka Ecau.

6 Ï karë nön Ecau önïang nï Icaka ömïö gum both Jakob, ëka ooro ën më cïdhö yo Paddan Aram ëk önyöm dhakö kï kunön. Ëka ï karë na ën ömïö gum both Jakob, ën öcïkö Jakob nï, “Kür ïnyöm dhakö mörö n'obedo dhanö më Kanaan.” 7 Jakob owinyo köp k'apap mërë ëka aya mërë, cë öcïdhö yo Paddan Aram. 8 Cë Ecau önïang nï kite k'anyira më Kanaan ba oyomo cwiny apap mërë Icaka, 9 cë Ecau öcïdhö both Icimael, ëka önyömö Makalat, amïn Nebayot ëka nyaka Icimael wod k'Abraam, ömëdö ï kom mon mërë n'onwongo ën tye ködë cön.

Lek ka Jakob

10 Jakob öwëkö Beerceba ëka öcakö cïdhö yo Aran. 11 Ï karë na ën othuno ï kabedo mörö, öcakö buto kany nön pïën pïny onwongo dong ocido ökö. Ën otingo kidi mörö acël ëka otheno kï wie, cë önïnö ökö. 12 Lek obino ï wie, nakun tye ka nënö madala më idho na tyënë ocung pïny ï ngöm, na wie othuno malö ï wi polo, ëka emalaika k'Obanga onwongo idho pïny ëka ïdhö gïnï malö. 13 Ën önënö Rwoth ocung yo kuwie malö, nakun kobo nïnë nï, “An abedo Rwoth, Obanga k'apapni Abraam, ëka Obanga ka Icaka. An abino mïöni ëka ëkwaëni ngöm na in ibuto ïë. 14 Ëkwaëni bino bedo calö kwo më dhö nam, ëka un ibino mëdërë yo kuthö, yo kukïdë, yo kukuju, ëka yo kukwap. Jö kïbëc më wi lobo bino nwongo gïnï gum na yaa kï bothi ëka ëkwaëni. 15 An atye kanya acël kodi ëka abino gwököni kanya in ibino cïdhö ïë kïbëc, ëka an abino dwongoni cen ï lobo ni. An ba abino wëköni ata naka ka acobo gin n'onwongo akobo bothi.”

16 Ï karë na Jakob ocoo kï ï wang nïnö mërë, ën okobo nï, “Adyer Rwoth tye ï kabedo ni, ëka an onwongo ba angeo.” 17 Cë lworo ömakö, nakun kobo nï, “Kabedo ni opodho cwinya! Man ënë öt k'Obanga kikokome. Man ënë dholokek më polo.”

18 Kodiko cön Jakob öya malö, otingo kidi n'onwongo otheno kï wie, cë ocibo na calö wïr, ëka öönyö möö ï wie. 19 Ën öcakö nyïng kabedo nön nï Betel,* kadï bed nyïng pacö nön onwongo ecwodo nï Luj.

20 Cë Jakob okwongo kwong nakun kobo nï, “Ka Obanga bino woth köda, nakun gwöka ï woth ni, ëka bino mïöna cem më acama kï böng më aruka, 21 ëka adwogi naka ï öt ka apapna kï kuc, cë Rwoth bino bedo Obangana. 22 Cë kidi ni na an acibo malö na calö wïr bino bedo öt k'Obanga, ëka gin na kïbëc na in ibino mïöna, an abino mïöni acël më apar.”

29

Jakob othuno ï pacö ka Laban

1 Cë Jakob ömëdërë kï woth mërë, ëka othuno ï lobo ka jö më kukïdë. 2 Ï karë na ën othuno ï kabedo nön, ën önënö kulo na tye ï pwodho, ëka öthïpan rom adek n'obuto gïnï pïny na cwök kï nget kulo nön, pïën rom onwongo modho pii kï ï kulo nön. Kidi më dhö kulo onwongo thwönë rwök. 3 Ï karë n'öthïpan rom kïbëc gürë gïnï kunön, ëkwath kwanyö gïnï kidi ökö kï ï dhö kulo ëka cakö mïö gïnï rom modho pii. Cë kinge na dong öthïpan rom omodho pii, gïn dwökö kidi kakarë ï dhö kulo.

4 Jakob openyo ëkwath nï, “Utmegona, un ïya unu kï kwene?”

Gïn ögamö nï, “Wan ëya kï ï Aran.”

5 Jakob okobo bothgï nï, “Un ingeo Laban n'obedo akwar Nakor?”

Gïn ögamö nï, “Eyo, wan engeo ën.”

6 Cë Jakob openyogï nï, “Ën tye na bër?”

Gïn ögamö nï, “Eyo, ën tye na bër. Nën, nyarë Racel ëca tye ka kelo rom.”

7 Cë Jakob okobo nï, “Ceng pod tye malö, ëka man ba obedo caa më gürö öthïpan rom kanya acël. Mïï unu rom pii ëk omodhi, ëka itergï ï kwath dökï.”

8 Gïn ögamö nï, “Wan ba ëtwërö mïögï pii, naka wang na rom kïbëc ögürë gïnï kanya acël, ëka nwongo ëkwanyö kidi ökö kï ï dhö kulo. Cë wan dong ëcakö mïö rom modho pii.”

9 Ï caa n'onwongo ën pod tye ka twak ködgï, Racel obino kï rom k'apap mërë, pïën ën onwongo obedo akwath. 10 Ï karë na Jakob önënö Racel nyaka Laban, n'obedo nero mërë, ëka kï rom ka nero mërë Laban, Jakob öcakö cïdhö anyim cë ökwanyö kidi ökö kï ï dhö kulo ëka ömïö rom ka nero mërë omodho pii. 11 Cë Jakob önödhö lem Racel, ëka öcakö kok rwök kï yom cwinye. 12 Ï karë na Jakob okobo both Racel nï ën ebedo wat k'apap mërë ëka wod ka Rebeka, cë ën örïngö okobo both apap mërë.

13 Cücüth na Laban owinyo köp ï kom Jakob wod k'amïn mërë, ën öbünyö ngwëc më cïdhö romo ködë. Öthünö kore ëka önödhö leme, cë otero ën naka ï ödë. Kï kunön Jakob okobo kite na ën ebedo ködë wat both Laban. 14 Cë Laban okobo nïnë nï, “Adyer in ibedo koma kikokome ëka remona.” Cë obedo gïnï kanya acël ködë pï dwe acël.

Jakob önyömö Lea ëka Racel

Kinge na Jakob obedo bothe pï dwe acël, 15 Laban okobo both Jakob nï, “Myero in itii nïna tic abonge cül pïën ön ebedo wat? Kob nïna, kite na myero an aculi ködë.”

16 Laban onwongo tye k'anyira mërë arïö, nyarë n'adit nyïngë onwongo ecwodo nï Lea, ëka nyarë na tïdï nyïngë onwongo ecwodo nï Racel. 17 Lea onwongo wangë görü,* ëntö Racel onwongo tïr ëka leng rwök. 18 Jakob onwongo marö Racel rwök, cë okobo nï, “An abino tio tic nini pï mwaka abïrö pï nyari na tïdï Racel.”

19 Laban ögamö nï, “Bedo na bër ka an amïö ën bothi, nakaka mïö both ëcwö mörö nökënë. Pï manön, bed botha kany.” 20 Cë Jakob obino otio tic pï mwaka abïrö ëk ëmïë ënyöm Racel, ëntö karë nön onwongo obedo calö nïnö mörö na nönök kï bothe pïën cwinye onwongo ömarö Racel rwök.

21 Cë Jakob okobo both Laban nï, “Mïa dong dhaköna ëk abed ködë, pïën karë na ön emoko dong othum ökö.”

22 Cë Laban öyübö karama më nyom ëka ocwodo lwak kïbëc më kabedo nön. 23 Ëntö kothyeno na pïny dong ocido, ën okelo nyarë Lea ömïö both Jakob, ëka Jakob obedo ködë. 24 (Laban ömïö atic mërë na nyakö na nyïngë Jilpa both nyarë Lea më bedo calö atic mërë.)

25 Kodiko mërë na pïny dong oru, Jakob önënö nï Lea ënë onwongo tye kanya acël ködë. Cë Jakob okobo both Laban nï, “Man ngö na in ïtïmö ï koma? An onwongo ba abedo ka tic bothi pï Racel? Pïngö in ïbwöla?”

26 Laban ögamö nï, “Ba obedo thëkwaröwa kï kany më mïö nyakö na tïdï më anyöma na bara ënyömö nyakö na dit. 27 Tyek kono yüb më nyom më cabït ka nyara ni, cë wan ebino mïöni nyakö na tïdï thon, ëntö in myero itii tic nïna pï mwaka abïrö nökënë.”

28 Ëka Jakob obino ötïmö nï kömanön. Ï karë na Jakob otyeko cabït acël kanya acël kï Lea, Laban obino ömïö nyarë Racel bothe më bedo dhakö mërë. 29 (Laban obino ömïö atic mërë na nyakö na nyïngë Bila both nyarë Racel më bedo calö atic mërë.) 30 Jakob obino obedo kï Racel thon. Ën ömarö Racel rwök na löö Lea, cë ën obino otio tic both Laban pï mwaka abïrö nökënë.

Ëthïnö ka Jakob

31 Ï karë na Rwoth önënö nï Jakob ba marö Lea, cë öyabö öd nyodo mërë, ëntö Racel onwongo obedo alür. 32 Lea öyac, ëka önywölö athïn n'ëcwö, cë ën öcakö nyïngë Reuben,† nakun ën okobo nï, “Pïën Rwoth önënö can na mëga, adyer dong cwöra bino maröna.”

33 Ëka ën dökï ögamö ïë, cë önywölö athïn n'ëcwö, ëka okobo nï, “Pïën Rwoth owinyo nï an ba ëmara, ömïa dökï man thon.” Cë ën öcakö nyïngë Cimeon.‡

34 Kinge dökï ën ögamö ïë, cë önywölö athïn n'ëcwö, ëka okobo nï, “Kobedini dong cwöra bino moko ï koma, pïën anywölö nïnë awope adek.” Manön ënë ömïö ëcakö nyïngë Lebi.§

35 Ëka dökï ögamö ïë, cë önywölö athïn n'ëcwö, ëka okobo nï, “Man ënë karë na an abino pakö Rwoth ïë.” Ën öcakö nyïngë Yuda.* Cë ën ocung kono ökö.

30

1 Ï karë na Racel önënö nï ba dök ëtwërö nywölö ëthïnö both Jakob, cë nyeko öcakö makö ën ï kom amïn mërë. Ëka ën okobo both Jakob nï, “Mïa anwong ëthïnö, ka ope cë abino thöö ökö.”

2 Cë akëmö ömakö Jakob ï kom Racel, ëka okobo nïnë nï, “An adökö Obanga, n'ojuki nywölö ëthïnö?”

3 Cë Racel ögamö nï, “Aticna na nyakö Bila ene, bed ködë ëk önywöl ëthïnö mörö nïna, ëk an thon anwong ëthïnö na yaa kï bothe.”

4 Cë Racel ömïö atic mërë Bila both Jakob na calö dhakö mërë, ëka Jakob obedo ködë. 5 Bila ögamö ïë, ëka önywölö athïn n'ëcwö kï Jakob. 6 Cë Racel okobo nï, “Obanga otyeko ngölö nïna köp n'atïr; ën owinyo kokona, ëka ömïa athïn n'ëcwö.” Manön ënë ömïö ën öcakö nyïngë Dan.*

7 Bila atic ka Racel ögamö ïë dökï, cë önywölö kï Jakob athïn më arïö n'obedo ëcwö. 8 Cë Racel okobo nï, “An abedo yelara k'amëra rwök, ëka alöö ën ökö.” Cë ën öcakö nyïngë Naputali.†

9 Ï karë na Lea önënö nï ba dök ëtwërö nywölö ëthïnö, ën ökwanyö atic mërë na nyakö Jilpa, ëka ömïö both Jakob na calö dhakö mërë. 10 Jilpa, atic ka Lea, önywölö athïn n'ëcwö kï Jakob. 11 Cë Lea okobo nï, “Gum na bër ömaka!” Ëka ën öcakö nyïngë Gad.‡

12 Jilpa, atic ka Lea, dök önywölö athïn më arïö n'ëcwö kï Jakob. 13 Cë Lea okobo nï, “Kobedini dong an cwinya yom! Ëka mon bino cwodona gïnï nï ngat na ïë yom,” cë ën öcakö nyïngë Acer.§

14 Ï karë n'ëcökö cem kï ï pwothi, Reuben öcïdhö ï pwodho cë onwongo mandurek* ëka okelo both aya mërë Lea. Ï karë na Racel obino both Lea, okobo nïnë nï, “Mïa mandurek ka wodi mörö.”

15 Ëntö Lea ögamö nï, “In ïmaö cwöra ökö kï botha, in ïthamö nï köp nön onwongo tïdï mörö? Ëka kobedini ïmïtö kwanyö mandurek ka woda ökö thon?”

Racel okobo nï, “Eyo, ën twërö bedo kodi tin kiwor nakaka mandurek ka wodi.”

16 Ï karë na Jakob odwogo kï ï pwodho kothyeno nön, Lea öcïdhö më romo ködë ï yoo, cë okobo nïnë nï, “Myero tin ïdöny ï öda, pïën atyeko pangoni kï mandurek ka woda.” Cë Jakob öcïdhö obedo ködë ï kiwor nön.

17 Obanga owinyo lëga ka Lea ëka ögamö ïë cë önywölö athïn më abic n'obedo ëcwö kï Jakob. 18 Cë Lea okobo nï, “Obanga dong otyeko cülöna pï mïö aticna na nyakö both cwöra.” Pï manön ën öcakö nyïngë Icakar.†

19 Lea dökï ögamö ïë ëka önywölö athïn më abicël n'obedo ëcwö kï Jakob. 20 Cë Lea okobo nï, “Obanga dong otyeko mïöna mïc na bër. Kobedini dong cwöra bino mïö wörö botha, pïën an anywölö nïnë ëthïnö na cwö abicël.” Ën öcakö nyïngë Jabulon.‡

21 Kinge karë mörö, ën obino önywölö nyarë, cë öcakö nyïngë Dina.

22 Cë Obanga opo ï kom Racel; owinyo lëga mërë ëka öyabö öd nyodo mërë. 23 Ën ögamö ïë, cë önywölö athïn n'ëcwö, ëka okobo nï, “Obanga ökwanyö lewic ökö kï botha.” 24 Cë öcakö nyïngë Yocepu,§ ëka okobo nï, “Rwoth myero ömïa athïn n'ëcwö nökënë.”

Jakob ëka Laban

25 Kinge na dong Racel önywölö Yocepu, Jakob okobo both Laban nï, “Yee nïna ëk acïdh dong yo lobo thurwa. 26 Mïa mon-na k'ëthïnöna, na an atio bothi pïrgï, ëk dong acak cïdhö. In ingeo tic na tëk na an atio bothi.”

27 Ëntö Laban okobo nïnë nï, “Ka in ïnënö nï an atye kï cwiny na bër bothi, akwai nï ibedi. An anïang ökö cön nï piri ënë ömïö Rwoth ömïa gum.” 28 Ën ömëdërë më kobo nï, “Kob nïna wel öcarani, ëka an abino cülö gin mörö këkën na in ïmïtö.”

29 Jakob okobo nïnë nï, “In ingeo kite na an atio tic nini ëka kï kite na an agwökö kï lïmni ködë. 30 Adyer lïmni onwongo nönök ï karë na an bara abino, ëntö kobedini dong ömëdërë ödökö na pol rwök. Rwoth ömïö gum bothi ï kom jami kïbëc na an atïmö. Ëntö kobedini, naka awene na an myero atïm gin mörö pï jö më öda?”

31 Laban openyo nï, “In ïmïtö nï an amii ngö?”

Jakob ögamö nï, “Kür ïmïa gin mörö. Ëntö ka in ibino yee më tïmö nïna gin mörö acël, cë an abino mëdara më gwökö lïmni. 32 Yee nïna tin ëk acïdh awoth ï kin lïmni kïbëc, ëka ayër rom n'obedo omer onyo okomol kï ï kin-gï, ëka k'ëthïnö rom na cöl gïnï kïbëc, kanya acël kï dyegi n'omer gïnï. Man bino bedo öcara na mëga. 33 Ëka adwogi ka gen-na bino nen ï karë më anyim, ka in ibino më nënö nï an atero öcarana na ön eyere ïë. Ka in ibino nwongo dyël mörö këkën na ba obedo omer onyo okomol onyo römö mörö na kome ba cöl, manön ebino kwanö nï gin n'ëkwalö.”

34 Cë Laban oye ëka okobo nï, “Bër, ebino tïmö nï kömanön kite na in ikobo ködë.” 35 Ï nïnö acël nön, Laban obino ökwanyö nywogi dyegi n'omer onyo n'okomol, megi dyegi kïbëc n'amer onyo n'akomol (man onwongo ölïnga na tar kïbëc) ëka k'ëthïn rom na cöl kïbëc, cë ömïögï ï cïng awope mërë nï ëk ögwökgï. 36 Cë ën obino öyübö woth më nïnö adek ï kin ën kï Jakob, nakun Jakob odong më mëdërë më gwökö lïm ka Laban n'odong.

37 Cë Jakob obino otongo jang yen na thïc na mar kï kom yen adek na papath, ëka öpwöcö pökgï ëk korgï na tar onen. 38 Cë Jakob oketho jang yen n'ëpwöcö ï kabedo kïbëc na rom modho pii kï ïë, ëk obed ï nyim rom ka bino gïnï modho. Ï karë na rom wapere ka bino gïnï modho pii, 39 gïn wapere ï nyim jang yen, ëka mïö nywölö ëthïnögï n'obedo okomol, ëka n'omer onyo ölïnga. 40 Jakob opoko ëthïnö rom na path, ëntö ömïö rom nökënë kïbëc okemo rom ka Laban n'okomol ëka man acöl. Cë opoko lïm mërë na path nakun ba rïbö kï lïm ka Laban. 41 Ka karë na megi rom na komgï tëk karëgï örömö më kwarogï, Jakob pyelo jang yen ï pii na tye ka möl ï nyimgï ëk gïn owapere na cwök kï jang yen. 42 Ëntö ka rom na görü tye ka wapere, ën ba pyelo jang yen kany nön. Cë rom na görü bedo më ka Laban ëka rom na komgï tëk bedo më ka Jakob. 43 Manön ömïö Jakob ödökö thwön alönyö na tye kï rom na pol ëka dyegi, etic na mon ëka etic na cwö, kïnaga ëka kene.

31

Jakob ölüü ökö kï both Laban

1 Jakob owinyo nï awope ka Laban onwongo tye ka kobo nï, “Jakob otero jami kïbëc n'onwongo apapwa tye ködë ëka onwongo lönyö ni kïbëc kï ï kom lïm k'apapwa.” 2 Ëka Jakob thon önënö nï Laban ba dökï nënë na bër kite n'onwongo tye ködë cön.

3 Cë Rwoth okobo both Jakob nï, “Dök ökö cen ï lobo ka kwereni ëka wedeni, cë an abino woth kodi.”

4 Cë Jakob ooro dhanö mörö më cwodo Racel ëka Lea më bino ï bar kanya lïm mërë onwongo tye ïë. 5 Ën okobo bothgï nï, “An atye ka nënö nï apapwu ba tye ka nënöna na bër kite na cön, ëntö Obanga n'apapna wörö obedo ka gwököna. 6 Un ingeo nï an atio tic both apapwu kï tëköna kïbëc, 7 ëka apapwu obedo ka bwölöna nakun lökö öcarana wang apar twal. Ëntö Obanga ba oyeo nïnë më tïmö gin mörö na rac ï koma. 8 Ï karë kïbëc ka ën okobo nï, ‘Leeni n'ënywölö n'obedo ölïnga bino bedo cülni,’ cë leeni kïbëc nywölö ëthïnögï n'obedo ölïnga; ëka ka ën okobo nï, ‘Leeni n'ënywölö n'obedo omer bino bedo cülni,’ cë leeni kïbëc nywölö ëthïnögï n'obedo omer. 9 Manön ënë kite n'Obanga ökwanyö lïm k'apapwu cë ömïögï botha.

10 “Ï karë më wapere ka rom kï dyegi, an anënö kï ï lekna nywogi na tye ka kwaro megi dyegi ëka megi rom na komgï obedo omer ëka okomol onyo ölïnga. 11 Malaika k'Obanga ocwoda ï wang lek nï, ‘Jakob.’ An agamö nï, ‘An ene.’ 12 Cë malaika okobo nïna nï, ‘Ting wangi malö ëka ïnën nï nywogi kïbëc na tye ka kwaro megi dyegi obedo omer, okomol onyo ölïnga, pïën an anënö gin na kïbëc na Laban obedo ka tïmö ï komi. 13 An abedo Obanga më Betel, kanya in iwiro möö ïë ï wi kidi ëka kanya in ikwongo kwong ködë botha. Kobedini dong yaa ökö pïöpïö kï ï lobo ni ëka ïdök cen yo lobo kanya enywoli ïë.’ ”

14 Cë Racel ëka Lea okobo both Jakob nï, “Wan pod etye kï gin mörö më alea kï ï öt k'apapwa? 15 Ën ba bino nënöwa na calö Erok? Ën ba öcadhöwa këkën, ëntö öcamö thon lïm n'onwongo ïmïö bothe pïrwa. 16 Adyer lïm kïbëc na dong Obanga ökwanyö ökö kï both apapwa obedo mëwa ëka ëthïnöwa. Dong ïtïm gin na kïbëc n'Obanga okobo nini.”

17 Cë Jakob oketho ëthïnö mërë ëka mon mërë ï ngee kïnaga, 18 ën ökölö leeni mërë më pacö kï jami kïbëc na ën onwongo kï ï Paddan Aram, ëka öcakö cïdhö më dök cen ï lobo Kanaan kanya apap mërë Icaka ökwö ïë.

19 Ï karë na Laban onwongo öcïdhö më nyarö yer rom mërë, Racel ökwalö cal obanga k'apap mërë gïnï kï ï öt. 20 Jakob thon öbwölö Laban dhanö më Aram nakun ba okobo nïnë woth mërë. 21 Ën ölüü kï lïm kïbëc n'onwongo ën tye ködë, ëka öngölö kulo Euparate, nakun dök yo lobo n'otingere më Gilead.

Laban öryëmö kör Jakob

22 Kinge nïnö adek, ekobo both Laban nï Jakob ölüü ökö. 23 Laban ökwanyö wede mërë ölübö kï kör Jakob pï nïnö abïrö ëka ëmakö ën ï lobo n'otingere më Gilead. 24 Ëntö ï kiwor Obanga obino both Laban dhanö më Aram ï wang lek ëka okobo nïnë nï, “Gwokiri, kür ïcïdh ikob gin mörö na bër onyo na rac both Jakob.”

25 Jakob onwongo dong oguro këma mërë ï lobo n'otingere më Gilead ï karë na Laban ömakö ën. Laban ëka wede mërë thon oguro këmagï kany nön. 26 Cë Laban okobo both Jakob nï, “Ngö na in ïtïmö? In ïbwöla, ëka itero anyirana na calö jö n'ëmakögï kï ï dhö lwëny. 27 Pïngö in ïlüü alüa ïmüng na ba ïnïanga? Pïngö ba ikobo nïna ëk amii ïcïdh unu kï yom cwiny nakun iwero unu wer kï bul ëka adungu? 28 In thon ba ïmïa amotho ëkwaëna ëka anyirana. In ïtïmö gin mörö më mingo. 29 An atye kï twër më wanöwu kïbëc, ëntö ï kiwor n'opoth Obanga k'apapni okobo nïna nï, ‘Gwokiri, kür ïcïdh ikob gin mörö na bër onyo na rac both Jakob.’ 30 Man dong ïya ökö, pïën ïmïtö dök ï öt k'apapni. Ëntö pïngö in ïkwalö obangana gïnï?”

31 Jakob ögamö dhö Laban nï, “An onwongo alwor, pïën an athamö nï in ïtwërö gamö anyirani ökö kï botha tëtëk. 32 Ëntö ka in inwongo ngat mörö na tye k'obangani gïnï, ngat nön ba bino kwö. Rang gin mörö këkën n'obedo megi ï nyim wede onu ëka ïkwany ïcïdh ködë.” Jakob ba ongeo nï Racel onwongo ökwalö cal obanga k'apap mërë gïnï.

33 Laban ödönyö ï këma ka Jakob, ï këma ka Lea ëka ï këma ka mon arïö n'obedo etic, ëntö ën ba onwongo gin mörö. Kinge na ën odonyo yökö kï öd këma ka Lea, ën ödönyö ï këma ka Racel. 34 Ëntö Racel onwongo ökwanyö cal obanga k'apap mërë gïnï, cë okethogï ï gin më bedo ï ngee kïnaga ëka obedo ï wie. Laban örangö jami kïbëc na tye ï öd këma, ëntö ba onwongo gin mörö.

35 Racel okobo both apap mërë nï, “Adwongna, kür akëmö omaki ï koma ka ïnënö nï ba atwërö yaa malö ï nyimi, pïën an atye kï two dwena.” Cë Laban ömëdërë kï rangö cal obanga mërë gïnï ëntö ba onwongo.

36 Akëmö ömakö Jakob, cë öcakö twak kï Laban nakun kobo nï, “Ngö na rac na an atïmö?” Ën openyo Laban nï, “Bal ngö na an atïmö na mïö in itye ka lübö köra rwök? 37 Kobedini na dong in ïrangö ï jamina kïbëc, inwongo gin mörö n'obedo megi? Keth ï nyim wedeni ëka mëga, cë ïmïïgï öngöl köp ï kin ön jö arïö.

38 “An abedo bothi pï mwaka pyer arïö. Megi rom ëka megi dyegini ïgï ba ööny. An thon ba acamö nywogini mörö. 39 Ka lee më thim oneko romni onyo dyegini an ba akelo bothi, an kikoma ënë acülö. Ëka, in ïmïa acülö pï lee mörö n'orwenyo, kadï bed nï ëkwalö kiceng onyo kiwor. 40 Man ënë kite n'onwongo an atye ködë: Ceng wanga kiceng ëka koyo neka kiwor, cë nïnö kwërö wanga ökö. 41 Pï mwaka pyer arïö na an abedo ködë ï pacöni, an atio bothi mwaka apar angwën pï anyirani arïö, ëka pï mwaka abicël pï lïmni. In ibedo ka lökö öcarana wang apar külü! 42 Ka Obanga k'apapna, Obanga k'Abraam ëka Obanga n'apapna Icaka wörö, onwongo ba ögwöka, in onwongo ïtwërö ryëmöna kï cïnga nono. Ëntö Obanga önënö kite na an lïmö kï can ködë, tic na tëk na an atïmö, ëka ocoki ï kiwor n'opoth.”

43 Laban okobo both Jakob nï, “Lea ëka Racel obedo gïnï anyirana, ëthïnögï obedo gïnï ëkwaëna, ëka lïm kïbëc obedo mëga. Gin na in itye ka nënö kïbëc obedo mëga. Ëntö ngö na an atwërö tïmö ï kom anyirana tin, onyo ëthïnö na gïn önywölö? 44 Bin dong, ëk emok cïkërë, in ëka an, ëk obed caden ï kin ön.”

45 Cë Jakob ökwanyö kidi ëka oketho na calö wïr. 46 Ën okobo both wede mërë nï, “Cök unu kite mörö.” Gïn öcökö kite ëka eurogï ï athuketh, cë ocemo gïnï ï nget athuketh. 47 Laban öcakö nyïng kabedo nön nï Jegar Caduta,* ëntö Jakob öcakö nyïngë nï Galeed.

48 Laban okobo nï, “Kite n'euro ni obedo caden më cïkërë tin, ï kin in kï an.” Manön ënë gin n'ömïö ecwodo nï Galeed. 49 Onwongo thon ecwodo nï Mijpa,† pïën ën okobo nï, “Ëk Rwoth ögwök kin ön ï karë na ngat acëlacël bino bedo na bor kï both awodhe. 50 Ka in ibino yelo anyirana onyo ka in ibino nyömö mon nökënë më mëdö ï kom anyirana, kadï bed nï ngat mörö ope kod onu, myero ipo nï Obanga obedo caden ï kin in kï an.”

51 Cë Laban dökï okobo both Jakob nï, “Athuketh më kidi ni ene, ëka an aketho wïr ni ï kin in kï an. 52 Athuketh ni obedo caden, ëka wïr ni obedo caden, na an ba abino kadhö më bino bothi më wanöni, ëka in ba ibino kadhö athuketh më kidi ni ëka wïr ni më bino wanöna. 53 Ëk Obanga k'Abraam ëka Obanga ka Nakor,‡ Obanga k'Apapgï, öngöl köp ï kin ön.”

Cë Jakob okwongo kwong kï nyïng Obanga n'apap mërë Icaka wörö. 54 Jakob oneko lee ëka ötyërö na calö tyër awanga ï wi kidi, cë ocwodo wede mërë më bino cem. Kinge na gïn otyeko cem, gïn önïnö ï wi kidi kunön.

55 Kodiko cön na pïny dong oru, Laban omotho ëkwaë mërë ëka anyira mërë kï nödhö lemgï, ëka ölamö nïgï gum. Cë opokere ködgï ëka ödök yo pacö mërë.

32

Jakob öyübërë më romo k'Ecau

1 Jakob ömëdërë kï woth mërë, ëka emalaika k'Obanga oromo ködë. 2 Ï karë na Jakob önënögï ën okobo nï, “Man ënë kabedo k'Obanga!” Cë ën öcakö nyïng kabedo nön nï Makanaim.*

3 Cë Jakob ooro ëkwëna anyim both ömïn mërë Ecau na tye ï lobo më Ceir, lobo më Edom. 4 Ën öcïkögï nï, “Man ënë ngö na un ïcïdhö kobo both adwongna Ecau: ‘Aticni Jakob okobo nï: An abedo both Laban ëka an abedo bedo kunön naka tin. 5 An atye kï dhok, kene, rom ëka dyegi, etic n'obedo cwö ëka etic n'obedo mon. Kobedini an aoro köp ni yo bothi adwongna, ëk ibed kï cwiny na bër ï koma.’ ”

6 Ï karë n'ëkwëna odwogo gïnï both Jakob, gïn okobo nï, “Wan ëcïdhö both omeru Ecau, ëka ën tye ka bino kï jö mia angwën më romo kodi.”

7 Lworo ömakö Jakob rwök, ëka cwinye thon opodho. Ën opoko jö n'onwongo tye bothe, rom kï dyegi, dhok, ëka kïnaga ï gurup arïö. 8 Ën öthamö nï, “Ka Ecau obino ëka ocelo kabedo acël, cë mana odong twërö bwöth.”

9 Cë Jakob ölëgö nï, “Aa Obanga k'apapna Abraam, Obanga k'apapna Icaka, Aa Rwoth n'okobo nïna nï, ‘Dök cen yo loboni ëka both wedeni, cë an abino gwököni,’ 10 an ba apora kï marni kïbëc ëka gen-ni na in inyutho both aticni. An onwongo atye kï lüdha më woth ï karë na an angölö kulo Jordan, ëntö kobedini an dong atye kï lïm na pol n'opokere ï gurup arïö. 11 An alëgö nï ïlara kï kom ömëra Ecau, pïën an atye kï lworo nï ën twërö bino më celona ëka thon mon-na k'ëthïnögï. 12 Ëntö in ikobo nï, ‘An abino gwököni ëka abino mïö ëkwaëni bedo calö kwo më dhö nam, na ba bino kwanërë.’ ”

13 Jakob önïnö kunön, ëka kï kom ngö na ën onwongo tye ködë, ën öyërö ëka ooro both ömïn mërë Ecau na calö mïc: 14 megi dyegi mia arïö ëka nywogi pyer arïö, megi rom mia arïö ëka thwoni rom pyer arïö, 15 megi kïnaga k'ëthïnögï pyer adek, megi dhok pyer angwën ëka thwoni apar, megi kene pyer arïö ëka thwoni kene apar. 16 Jakob ömïögï both etic mërë, nakun poko gïnï ï ëthïpan, cë okobo both etic mërë nï, “Apë unu anyim nïna ëka kin ëthïpan myero obed na lalac.”

17 Ën öcïkö atic acël na tëlö wigï nï, “Ka ömëra Ecau oromo kodwu ëka openyo nï, ‘Un ibedo jö ka nga? Ïcïdhö unu yo kwene? Leeni ka nga ene na un itye ka kölö?’ 18 Cë un myero ikob nï, ‘Obedo më aticni Jakob. Ëmïö na calö mïc both adwongna Ecau, ëka ën tye odong cen ï ngewa.’ ”

19 Jakob thon ömïö cïk ni both atic më arïö, më adek, ëka both jö nökënë kïbëc n'onwongo tye ka lübö kör ëthïpan, nakun kobo nï, “Myero ikob unu köp na röm aröma both Ecau ka iromo unu ködë. 20 Myero thon ikob unu nï, ‘Aticni Jakob tye ï ngewa tye ka bino.’ ” Pïën ën öthamö nï, “An abino yomo cwinye kï mïc na an atye ka oro anyim. Kinge, ka an anënö ën, cë onyo twërö jölöna.” 21 Cë Jakob ooro mïc öcïdhö anyim nïnë, nakun ën kikome önïnö ökö kanya onwongo ën tye ïë ï kiwor nön.

Jakob ögamërë k'Obanga

22 Ï kiwor nön Jakob öya malö cë otero mon mërë arïö, etic mërë arïö n'obedo mon, awope mërë apar acël, ëka öngölö ï kulo Jabok yo löka tung ca. 23 Ën oterogï ëka ömïögï öngölö ï kulo kanya acël kï jami mërë kïbëc. 24 Jakob onwongo odong kënë. Cë ëcwö mörö ögamërë ködë naka ï caa na pïny dong cwök ruu. 25 Ï karë n'ëcwö önënö nï ba ërömö löönö Jakob, ën otwomo wi bam Jakob ëka öwïl ökö nakun pod gamërë ködë. 26 Cë ëcwö nön okobo nï, “Wëka acïdh ökö, pïën pïny dong cwök ruu.”

Ëntö Jakob ögamö nï, “An ba abino wëköni ïcïdhö naka wang ïmïa gum.”

27 Ëcwö nön openyo nï, “In nyingi nga?”

Ën ögamö nï, “Jakob.”

28 Cë ëcwö nön okobo nï, “Nyingi ba dökï ebino cwodo nï Jakob, ëntö Icarael,† pïën in igamiri k'Obanga ëka kï jïï naka ïlöö.”

29 Jakob okobo nï, “Öma kob nïna nyingi.”

Ëntö ën ögamö nï, “Pïngö ipenyo nyïnga?” Cë ömïö Jakob gum kï kany nön.

30 Jakob okobo nï, “An anënö Obanga wang kï wang, ëka an pod akwö.” Cë ën öcakö nyïng kabedo nön nï Peniel.‡

31 Ceng odonyo malö n'onwongo Jakob tye ka yaa kï ï Peniel, ëntö ën onwongo kömö pï bamë n'öwïl. 32 Man ömïö naka tin jö më Icarael ba camö gïnï ler ringo bam, pïën bam Jakob onwongo etwomo na cwök kï ler.

33

Jakob oromo k'Ecau

1 Ï karë na Jakob tye ka yaa kï kany nön, ën otingo wangë ëka önënö Ecau tye ka bino kï jögë mia angwën. Cë ën öcakö poko ëthïnö ï kin Lea, Racel ëka etic na mon arïö. 2 Ën oketho etic na mon k'ëthïnögï anyim, Lea k'ëthïnö mërë ölübö körgï, ëka Racel kï Yocepu odong angec. 3 Jakob kikome öcïdhö anyim ëka oryebere pïny wang abïrö na ën tye ka cïdhö na cwök k'ömïn mërë.

4 Ëntö Ecau örïngö më romo kï Jakob ëka öthünö ngute cë önödhö leme. Cë utmego arïö öcakö gïnï koko. 5 Ï karë n'Ecau otingo wangë ëka önënö mon k'ëthïnö, ën openyo nï, “Ëthïnö ka nga ene?”

Jakob ögamö nï, “Man ëthïnö n'Obanga ömïö both aticni pï kïca mërë.”

6 Cë etic na mon k'ëthïnögï othuno ëka oryebere gïnï pïny. 7 Cë Lea k'ëthïnö mërë obino ëka oryebere gïnï pïny. Më ajiki Yocepu ëka Racel obino gïnï anyim cë gïn thon oryebere pïny.

8 Ecau openyo Jakob nï, “Gurup na an aromo ködgï thërë nïngö?”

Jakob ögamö nï, “Ëk ibed kï cwiny na bër ï koma, adwongna.”

9 Ëntö Ecau okobo nï, “An dong atye kï leeni na pol ömëra. Wëk gin na in itye ködë obed megi.”

10 Ëntö Jakob ökwërö nakun kobo nï, “Ka in ïnënö nï an ayomo cwinyi, cë ïgam mïc na an amii. Pïën adyer, ka an anënö terinyimi, röm nï anënö terinyim Obanga. Pï koth cwiny na bër na in ïjöla ködë. 11 Öma gam mïc ni na an akelo bothi, pïën Obanga onyutho kïca mërë ï koma ëka an atye kï mëga na röma.” Jakob ömëdërë kï dïö Ecau naka oye më gamö mïc.

12 Cë Ecau okobo nï, “Eru ewothu kanya acël, ëka an abino tëlö yoo.”

13 Ëntö Jakob okobo nïnë nï, “Adwongna ngeo nï ëthïnö pod thïthïnö, ëka an myero agwök rom kï dhok na dödhö ëthïnögï. Ka ïmïögï owotho na bor rwök kadï pï nïnö acël, leeni kïbëc bino thöö ökö. 14 Ëk adwongna öcïdh anyim n'atic mërë, nakun an awotho momoth n'oporo woth ka leeni n'ötëlö yoo ëka më k'ëthïnö, naka ka an abino thuno both adwongna ï Ceir.”

15 Cë Ecau okobo nï, “Ëk awëk jö na mëga mökö bothi.”

Ëntö Jakob ögamö nï, “In kür ïtïm nï kömanön. Adwongna bed kï cwiny na bër ï koma, ïwëk dong obed nï kömanön.”

16 Cë ï nïnö nön Ecau öcakö woth mërë më dök cen yo Ceir. 17 Ëntö Jakob öcïdhö yo Cukot kanya ën ögërö öt ïë ëka öyübö okul pï leeni mërë. Manön ënë ömïö ecwodo kabedo nön nï Cukot.*

18 Kinge na Jakob öya ökö kï Paddan Aram, ën othuno na bër ï pacö më Cekem na tye ï Kanaan ëka obedo na cwök kï pacö. 19 Jakob öwïlö ngöm na ën oguro këma mërë ïë kï both ëthïnö ka Kamor, apap ka Cekem, ï wel më cïlïng mia acël.† 20 Kany nön ënë ën ögërö keno tyër ëka öcakö nyïngë nï El Eloe Icarael.‡

34

Ebedo kï Dina tëtëk

1 Ï nïnö mörö acël Dina, nyaka Lea na ën önywölö kï Jakob, öcïdhö më lïmö mon më lobo nön. 2 Ï karë na Cekem wod ka Kamor dhanö më Kibi, rwoth më kabedo nön, önënö ën cë ömakö obedo ködë tëtëk. 3 Cwinye onwongo ömarö Dina nyaka Jakob. Ën ömarö nyakö nakun twak ködë kï mar. 4 Cekem okobo n'apap mërë Kamor nï, “Nyöm nïna nyakö ni obed dhaköna.”

5 Ï karë na Jakob owinyo nï nyarë Dina ebedo ködë tëtëk, awope mërë onwongo tye gïnï kï leeni më pacö ï thim. Jakob ölïng alïnga ba okobo gin mörö naka k'awope mërë odwogo pacö.

6 Cë Kamor, apap ka Cekem, öcïdhö më twak kï Jakob. 7 Ï karë n'awope ka Jakob owinyo gïnï kï ï thim ngö n'ötïmërë ï kom Dina, odwogo gïnï ökö. Gïn onwongo ökëcö rwök ëka akëmö thon ömakögï pïën Cekem ötïmö gin më lewic na ba bër ï Icarael nakun bedo kï nyaka Jakob tëtëk—gin mörö na myero kür ötïmërë.

8 Ëntö Kamor okobo bothgï nï, “Woda Cekem tye kï mar gïn kï nyari. Öma mïï önyöm nyari obed dhakö mërë. 9 Wëk nyom obed tye ï kinwa kodwu, mïï unu anyirawu bothwa, ëka un thon ïnyöm anyirawa obed monwu. 10 Un ïtwërö bedo ï kinwa, ibino bedo unu ï lobo ni kite na un ïmïtö. Bed unu ïë, cadh unu cath ïë, ëka inwong unu jami kï ïë.”

11 Cë Cekem okobo both apap ka Dina ëka utmego mërë nï, “Bed unu kï cwiny na bër ï koma, ëka an abino mïöwu lïm kïbëc na un ibino ngölö. 12 Ngöl unu wel lïm kite na un ïmïtö ködë, ëka an abino mïö gin mörö këkën na un ibino penyona. Ëntö mïa unu nyakö ni ëk anyöm obed dhaköna.”

13 Awope ka Jakob ögamö gïnï kï yoo më bwöl ï karë na gïn ötwak kï Cekem ëka apap mërë Kamor pïën Cekem obedo k'amïn-gï Dina tëtëk. 14 Gïn okobo bothgï nï, “Wan ba ëtwërö mïö amïnwa both ëcwö na ba ëlïrö pïën bino bedo më lewic bothwa. 15 Wan ëtwërö yee pï tyën köp acël: Ka un ïtwërö yee më bedo kamë wan nakun ïlïrö unu cwö kïbëc. 16 Cë wan ebino mïö anyirawa ëka wan ebino kwanyö anyirawu më bedo mëwa. Wan ebino bedo ï kinwu ëk ebed wat. 17 Ëntö ka un ba ibino yee më lïrë, wan ebino kwanyö amïnwa ëka ëcïdhö ködë ökö.”

18 Köpgï oyomo cwiny Kamor ëka wode Cekem. 19 Cekem n'onwongo obedo dhanö n'ëwörö kï ï pacögï ba ögalërë më tïmö gin n'ekobo nïnë pïën ën onwongo mïtö Dina nyaka Jakob rwök. 20 Cë Kamor ëka wode Cekem öcïdhö gïnï ï dhö wangkac* më pacögï ëka ötwak gïnï both jö më pacögï nï, 21 “Jö ni tye gïnï na bër kod onu. Eru ewekugï obed ï lobo onu ëka öcadh gïnï cath ïë, pïën lobo tye na lac na römögï. Onu ëtwërö nyömö anyiragï ëka gïn thon twërö nyömö anyira onu. 22 Ëntö gïn twërö bedo kod onu na calö wat ka cwö kïbëc na tye both onu oye më lïrë na calö gïn. 23 Ëntö ka onu ëtïmö man, leenigï ëka kï lïmgï kïbëc ba twërö bedo më onu? Gin na myero onu ëtïm ënë më yee, ëka gïn twërö bedo kany kod onu.”

24 Cwö kïbëc n'öcökërë ï dhö wangkac oye gïnï köp ka Kamor ëka wode Cekem. Cwö kïbëc n'öcökërë gïnï ï dhö wangkac ëlïrögï.

25 Kinge nïnö adek, n'ajemegï onwongo pod lïth, awope ka Jakob arïö, Cimeon ëka Lebi, utmego ka Dina, ökwanyö gïnï pala abadëgï cë öcïdhö gïnï ï pacö na wegi mërë ba ngeo ëka oneko gïnï cwö kïbëc. 26 Gïn oneko Kamor ëka wode kï pala abadë, ökwanyö gïnï Dina kï ï öt ka Cekem ëka öcïdhö gïnï ködë ökö. 27 Ï karë n'awope ka Jakob nökënë obino gïnï kanya lyene tye ïë, gïn öyakö jami kï ï pacö pïën amïn-gï onwongo ebedo ködë tëtëk. 28 Gïn otero rom kï dyegi, dhok, kene ëka jami kïbëc n'onwongo tye ï pacö ëka ï pwothi. 29 Gïn otero lïmgï kïbëc, mon-gï kïbëc, ëthïnögï ëka jami kïbëc na gïn öyakö kï ï udigï.

30 Cë Jakob okobo both Cimeon ëka Lebi nï, “Un ikelo pëkö ï koma ëka ïmïa unu adökö dhanö na rac both jö Kanaan ëka jö Periji—both jö na bedo gïnï ï lobo ni. Wel onu nök, ëka ka gïn örïbërë më lwëny köda, an ëka jö më öda ebino tyeko ökö.”

31 Ëntö gïn ögamö nï, “Onwongo pore më mïö ën bedo k'amïnwa calö ölaya?”

35

Jakob ödök yo Betel

1 Kinge karë mörö, Obanga okobo both Jakob nï, “Yaa malö ïcïdh yo Betel ëk ibed kunön, ëka ïgër keno tyër kunön both Obanga, n'obino onen bothi ï karë na in itye ka ngwëc ökö kï both omeru Ecau.”

2 Cë Jakob okobo both jö më ödë ëka both jö kïbëc n'onwongo wotho ködë nï, “Yuu unu obanga nökënë gïnï na tye bothwu ökö. Lönyërë unu ëka ïlök unu böngwu. 3 Kinge onu ebino yaa ëcïdhö yo Betel, kanya an abino gërö keno tyër both Obanga, n'owinyo lëgana ï karë na an atye ï pëkö ëka n'obedo gwököna kï kanya an abedo ka woth ïë.” 4 Cë gïn ömïö Jakob obanga nökënë gïnï kïbëc n'onwongo gïn tye ködë ëka gwïlü n'onwongo tye ï ithgï. Jakob oikogï ï thë yath na thwönë na cwök kï Cekem. 5 Cë gïn öcakö woth, ëka lworo n'öya kï both Obanga opodho ï kom peci kïbëc na cwök n'ögürögï ëk ngat mörö kür ölüb körgï.

6 Kinge nïnö na nönök, Jakob ëka jö më ödë kïbëc othuno gïnï yo Luj (manön, Betel) na tye ï lobo Kanaan. 7 Ën ögërö keno tyër kunön, ëka öcakö nyïng kabedo nön El Betel,* pïën kany nön ënë Obanga onyuthere ködë bothe ï karë na ën tye ka lüü kï both ömïn mërë.

8 Ï karë na gïn tye kunön, Debora apidi ka Rebeka na dhakö n'ögwökö ën öthöö ökö ëka eiko ën ï thë yath na thwönë na tye ï Betel cë ebino ëcakö nyïngë Allon Bacut.†

9 Kinge na Jakob odwogo kï ï Paddan Aram, Obanga dökï onen both Jakob ëka ömïö gum. 10 Obanga okobo bothe nï, “Nyingi obedo Jakob,‡ ëntö in ba dökï ebino cwodoni nï Jakob; nyingi bino bedo Icarael.§” Cë Obanga öcakö nyïngë Icarael.

11 Cë Obanga okobo bothe nï, “An abedo Obanga Won Twër kïbëc, nywöl ëka ïnya ï wel na pol. Rok ëka jö më rok kïbëc bino yaa kï bothi, ëka rwodhi bino bedo ï kin ëkwaëni. 12 Lobo na an amïö both Abraam ëka Icaka an thon amïö yo bothi, ëka an abino mïö lobo ni yo both ëkwaëni kï kori.” 13 Cë Obanga öya ökö kï bothe kï ï kabedo n'onwongo ën ötwak ködë ïë.

14 Jakob oketho kidi n'obedo wïr ï kabedo kanya Obanga onwongo ötwak ködë ïë. Ën öönyö mïc amadha ïë, ëka öönyö thon möö ïë. 15 Jakob öcakö nyïng kabedo n'Obanga onwongo ötwak ködë ïë nï Betel.*

Thöö ka Racel ëka Icaka

16 Kinge manön, Jakob kï jö më ödë öya gïnï ökö kï ï Betel. Ï karë na gïn pod tye na bobor kï ï Eparat, rem më nywöl ögöö Racel ëka rem mërë onwongo tëk. 17 Ï karë na ën tye kï rem nywöl na tëk, acöl mon okobo bothe nï, “Kür ibed kï lworo, pïën in ïnywölö awobi nökënë.” 18 Ëntö Racel onwongo cwök thöö, ëka na bara öthöö, ën öcakö nyïngë Ben Oni.† Ëntö Jakob öcakö nyïngë nï Benjamin.‡

19 Cë Racel öthöö ëka eiko ï yoo n'onwongo etye ka cïdhö yo Eparat (manön, Bethelem). 20 Jakob oketho kidi ï wi lyël ka Racel, ëka kidi nön pod tye kany nön naka ï nïnö ni.

21 Jakob, n'ecwodo thon nï Icarael, ömëdërë kï woth mërë ëka oguro këma mërë yo nge Migdal Eder. 22 Ï karë na Jakob tye ï lobo nön, Reuben obedo kï Bila n'obedo dhakö k'apap mërë nökënë, ëka Jakob owinyo köp nön.

Jakob onwongo tye k'awope apar arïö:

23 Awope ka Lea onwongo obedo:

Reuben, athïn kaö ka Jakob,

Cimeon, Lebi, Yuda, Icakar ëka Jabulon.

24 Awope ka Racel onwongo obedo:

Yocepu ëka Benjamin.

25 Awope ka Bila atic ka Racel onwongo obedo:

Dan ëka Naputali.

26 Awope ka Jilpa atic ka Lea onwongo obedo:

Gad ëka Acer.

Man onwongo obedo awope ka Jakob n'ënywölögï kï ï Paddan Aram.

27 Jakob obino odwogo both apap mërë Icaka n'onwongo tye ï Mamre, na cwök kï Kiriat Arba (manön, Kebron), kanya Abraam ëka Icaka onwongo obedo gïnï ïë. 28 Icaka obedo ï wi lobo pï mwaka 180. 29 Cë öthöö na mwaka mërë dong dit, na dong otengo rwök cë eiko ën kanya acël kï kwere mërë. Awope mërë Ecau ëka Jakob oiko ën.

36

Ëkwaë k'Ecau

1 Man ënë ëkwaë k'Ecau (ecwodo thon nï Edom).

2 Ecau önyömö mon mërë kï both jö Kanaan: Ada nyaka Elon n'obedo dhanö më Kit, ëka Okolibama nyaka Ana akwar Jibeon dhanö më Kibi— 3 ën thon önyömö Bacemat nyaka Icimael ëka amïn Nebayot.

4 Ada önywölö n'Ecau Elipaji, Bacemat önywölö Reuel, 5 ëka Okolibama önywölö Jeuc, Jalam ëka Kora. Man awope k'Ecau n'ënywölögï kï ï lobo Kanaan.

6 Ecau otero mon mërë, ëthïnö awope ëka anyira, jö kïbëc më ödë, leeni mërë, ëka jami kïbëc na ën onwongo kï ï lobo Kanaan, cë öcïdhö ködë ï lobo nökënë kï both ömïn mërë Jakob. 7 Pïën jamigï onwongo pol rwök na gïn ba römö bedo kanya acël; lobo n'onwongo gïn bedo ïë onwongo ba römögï pïën leenigï onwongo pol. 8 Cë Ecau (manön, Edom) öcïdhö obedo ï Ceir ï lobo n'otingere malö.

9 Man ënë ëkwaë k'Ecau, kwarö ka jö Edom na bedo gïnï ï lobo n'otingere më Ceir.

10 Man ënë nyïng awope k'Ecau:

Elipaji, wod ka dhakö k'Ecau n'ecwodo nï Ada, ëka Reuel, wod ka dhakö k'Ecau n'ecwodo nï Bacemat.

11 Awope ka Elipaji onwongo obedo:

Teman, Omar, Jepo, Gatam ëka Kenaj.

12 Wod k'Ecau n'ecwodo nï Elipaji, onwongo thon tye kï dhakö nökënë n'ecwodo nï Timna n'önywölö nïnë Amalek. Man onwongo obedo ëkwaë ka dhakö k'Ecau n'ecwodo nï Ada.

13 Awope ka Reuel onwongo obedo:

Nakat, Jera, Camma ëka Mija. Man onwongo obedo ëkwaë ka dhakö k'Ecau n'ecwodo nï Bacemat.

14 Awope ka dhakö k'Ecau n'ecwodo nï Okolibama nyaka Ana akwar Jibeon, na ën önywölö n'Ecau ënë:

Jeuc, Jalam ëka Kora.

15 Man ënë ëkwaë k'Ecau n'obino ödökö gïnï rwodhi:

Awope k'Elipaji n'obedo kaö k'Ecau:

rwoth Teman, rwoth Omar, rwoth Jepo, rwoth Kenaj, 16 rwoth Kora, rwoth Gatam ëka rwoth Amalek. Man onwongo obedo rwodhi n'öya kï both Elipaji kï ï lobo Edom; gïn onwongo obedo ëkwaë ka Ada.

17 Man ënë awope ka Reuel wod k'Ecau:

rwoth Nakat, rwoth Jera, rwoth Camma ëka rwoth Mija. Man ënë onwongo obedo rwodhi n'öya kï both Reuel kï ï lobo më Edom. Gïn onwongo obedo ëkwaë ka dhakö k'Ecau n'ecwodo nï Bacemat.

18 Awope ka dhakö k'Ecau n'ecwodo nï Okolibama:

rwoth Jeuc, rwoth Jalam ëka rwoth Kora. Man ënë onwongo obedo rwodhi n'öya kï both dhakö k'Ecau Okolibama nyaka Ana.

19 Man ënë onwongo obedo awope k'Ecau (manön, Edom) ëka man ënë onwongo obedo rwodhigï.

20 Man ënë onwongo obedo awope ka Ceir dhanö më Kori, n'onwongo bedo gïnï ï lobo nön:

Lotan, Cobal, Jibeon, Ana, 21 Dicon, Ejer ëka Dican. Man ënë onwongo obedo rwodhi ka jö Kori, ëkwaë ka Ceir më lobo Edom.

22 Awope ka Lotan onwongo obedo:

Kori ëka Emam. Timna onwongo obedo amïn Lotan.

23 Man ënë onwongo obedo awope ka Cobal:

Alban, Manaat, Ebal, Cepo ëka Onam.

24 Man ënë onwongo awope ka Jibeon:

Aia ëka Ana. Man Ana n'obino onwongo pii na lyeth kï ï thim ï karë na ën tye ka kwaö kene k'apap mërë Jibeon.

25 Man ënë onwongo ëthïnö ka Ana:

Dicon ëka Okolibama nyaka Ana.

26 Man ënë onwongo obedo awope ka Dicon:

Kemdan, Eciban, Itran ëka Keran.

27 Man ënë onwongo obedo awope ka Ejer:

Bilan, Jaaban ëka Akan.

28 Man ënë onwongo obedo awope ka Dican:

Uj ëka Aran.

29 Man ënë onwongo obedo rwodhi ka jö Kori:

rwoth Lotan, rwoth Cobal, rwoth Jibeon, rwoth Ana, 30 rwoth Dicon, rwoth Ejer, ëka rwoth Dican. Man ënë onwongo obedo rwodhi ka jö Kori, na lübërë kï kite na kakagï tye ködë ï lobo Ceir.

Rwoth më Edom

31 Man ënë rwodhi n'ölöö gïnï löc ï lobo më Edom na bara rwoth mörö më Icarael ölöö löc.

32 Bela wod ka Beor obino ödökö rwoth më Edom. Pacö mërë ebino ëcakö nyïngë Dinkaba.

33 Ï karë na Bela öthöö, Jobab wod ka Jera n'öya kï ï Bojra oleo ka tyënë na calö rwoth.

34 Ï karë na Jobab öthöö, Kucam n'öya kï ï lobo ka jö Teman oleo ka tyënë na calö rwoth.

35 Ï karë na Kucam öthöö, Kadad wod ka Bedad, n'ölöö Midian ï lobo më Moab, obino oleo ka tyënë na calö rwoth. Pacö mërë ebino ëcakö nyïngë Abit.

36 Ï karë na Kadad öthöö, Camla n'öya kï ï Macireka oleo ka tyënë na calö rwoth.

37 Ï karë na Camla öthöö, Caul n'öya kï ï Rekobot na tye ï dhö kulo më Euparate oleo ka tyënë na calö rwoth.

38 Ï karë na Caul öthöö, Baal Kanan wod ka Akbor oleo ka tyënë na calö rwoth.

39 Ï karë na Baal Kanan wod ka Akbor öthöö, Kadad oleo ka tyënë na calö rwoth. Pacö mërë ebino ëcakö nyïngë Pau, ëka nyïng dhakö mërë onwongo ecwodo nï Meketabel nyaka Matred, nyaka Mejaab.

40 Man ënë rwodhi n'öya kï both Ecau, kï nyïng-gï, na lübërë kï kakagï ëka lobogï:

rwoth Timna, rwoth Alba, rwoth Jetet, 41 rwoth Okolibama, rwoth Ela, rwoth Pinon, 42 rwoth Kenaj, rwoth Teman, rwoth Mibjar, 43 rwoth Magdiel ëka rwoth Iram. Man ënë onwongo obedo rwodhi më Edom, na lübërë kï kite na gïn obedo ködë ï lobo n'obedo mëgï.

Man ënë Ecau akwar jö Edom.

37

Yocepu ëka utmego mërë

1 Jakob obedo ï lobo Kanaan, kanya onwongo yam apap mërë obedo ïë.

2 Man ënë köp më thëkwarö më öt ka Jakob.

Ï karë na Yocepu dong othuno mwaka apar abïrö, ën onwongo kwaö rom ëka dyegi kanya acël kï utmego mërë, awope ka Bila ëka më Jilpa, n'obedo gïnï mon k'apap mërë Jakob. Ën okelo köp na rac ï kom utmego mërë both apap mërë.

3 Jakob onwongo marö Yocepu rwök na löö awope mërë nökënë pïën ënywölö ën ï karë na ën dong otii. Ën öyübö nïnë böngü na bor na badë boco. 4 Ï karë na utmego mërë önënö nï apapgï marö Yocepu rwök löögï ökö, gïn öcakö dagö ën ëka onwongo ba dökï ëtwak ködë kï yom cwiny.

5 Ï kiwor mörö acël Yocepu oleko lek cë okobo both utmego mërë, gïn ömëdërë kï dagö ën rwök. 6 Ën okobo nïgï nï, “Winy unu lek na an aleko: 7 Aleko nï onu onwongo etye ka rïdhö kal kï ï pwodho, cë kal na an atweo öya malö ocung atïr, ëka kal na un itweo obino ögürö mëga dyere cë oryebere gïnï pïny ï nyim mëga.”

8 Utmego mërë öcakö gamö nïnë nï, “In ïthamö nï ibino lööwa? In ibino lööwa adyer?” Cë utmego mërë öcakö mëdërë gïnï amëda më dagö ën rwök pï lek mërë nön ëka pï köp na ën ötwakö.

9 Cë Yocepu dökï oleko lek nökënë, ëka okobo both utmego mërë nï, “Winy unu, aleko lek nökënë dökï nï ceng, dwe ëka cër apar acël oryebere gïnï pïny ï nyima.”

10 Ï karë na ën okobo lek mërë nön both apap mërë ëka utmego mërë, apap mërë ocoko ën nakun kobo nï, “Koth lek ngö na in ileko nön? In ïthamö nï ayani, an ëka utmegoni adyer ebino ryebere pïny ï nyimi?” 11 Adïnga öcakö makö utmego mërë rwök ï kome, ëntö apap mërë ökanö köp nön kïbëc ï cwinye.

Ëcadhö Yocepu ëka etero ï lobo Ejip

12 Ï nïnö mörö acël, utmego ka Yocepu öcïdhö gïnï kwaö rom ëka dyegi k'apapgï na cwök kï Cekem, 13 Icarael okobo both Yocepu nï, “Utmegoni öcïdhö gïnï yo kukwath na cwök kï Cekem. Bin ëk aori bothgï.”

Ën ögamö nï, “An enene.”

14 Apap mërë okobo nïnë nï, “Cïdh ïnën ka utmegoni ëka rom kï dyegi tye gïnï na bër ëk idwogi ikob nïna.” Ën ooro Yocepu më yaa kï ï ora më Kebron.

Ï karë na Yocepu othuno ï Cekem, 15 ëcwö mörö onwongo ën tye ka lath ï dye bar, cë openyo Yocepu nï, “Ngö na in ïrangö?”

16 Ën ögamö nï, “An arangö utmegona. In ïrömö kobo nïna kanya gïn kwaö kwath ïë?”

17 Ëcwö nön ögamö nïnë nï, “Gïn dong öya ökö kï kany. An awinyo ka gïn kobo nï, ‘Eru ëcïdh unu yo Dotan.’ ”

Yocepu öcakö lübö körgï cë onwongogï na cwök kï Dotan. 18 Ëntö ï karë na utmego mërë önënö ën kï kanya bobor, gïn öcakö yübö köp më neko ën ökö.

19 Cë ötwak ï kin-gï kën-gï nï, “Won lek ëca tye ka bino! 20 Bin unu enek ën ökö ëk ebol ï bur mörö acël kany, ëk ekob nï lee mörö na ger ënë omwodo. Cë dong ebino nënö kite na lek mërë gïnï bino cobere ködë.”

21 Ï karë na Reuben owinyo köp ni, ën ötëmö më larö Yocepu ökö kï ï cïng-gï nakun kobo nïgï nï, “Eru kür enek ën. 22 Kür ïöny unu remo mörö. Eru ebol ën ï bur mörö kany ï thim, ëntö kür eketh cïng onu ï kome.” Reuben okobo köp ni pïën ën onwongo öyübërë më kwanyö ën ökö kï öd bur ëk ëdwök ën cen both apap mërë.

23 Ï karë na Yocepu othuno both utmego mërë, gïn ögönyö böngü mërë na ën oruko n'onwongo bor ëka badë onwongo boco. 24 Gïn ömakö ën cë obolo gïnï ï bur. Ï bur onwongo tye nono, pii onwongo ope ïë.

25 Cë gïn öcakö bedo pïny më cem, ï karë na gïn önënö gurup ka jö Icimael n'öya gïnï kï ï Gilead. Kïnagagï onwongo öyëö odok, möö na kur ëka müra nakun tye ka cïdhö gïnï yo Ejip.

26 Yuda öcakö kobo both utmego mërë nï, “Ngö na onu ebino nwongo ka eneko ömïn onu ëka ëmüngö thöö mërë ökö? 27 Bin, ëk ëcadh unu ën ökö both jö Icimael, ëk kür eketh cïng onu ï kome, pïën ën obedo ömïn onu, kom onu kikokome.” Utmego mërë oyeo.

28 Cë ï karë n'ëcadh wïl më Midian owok gïnï na cwök, utmego mërë öywaö Yocepu ökö kï öd bur ëka öcadhö gïnï ën ökö both jö Icimael pï cëkël* më ryal pyer arïö cë jö më Icimael otero Yocepu naka yo Ejip.

29 Ï karë na Reuben odwogo cen ï bur ëka onwongo Yocepu ope ïë, ën öyëcö böng mërë ökö kï ï kome pï cwer cwiny. 30 Ën ödök cen both utmego mërë ëka okobo nï, “Awobi ni ope kunön! Ngö na an abino tïmö kobedini?”

31 Cë gïn ökwanyö böngü ka Yocepu ëka öngënö gïnï kï remo ka dyël na gïn oneko. 32 Otero gïnï both apapgï ëka okobo gïnï nï, “Wan enwongo böngü ni. Nën ka obedo böngü ka wodi onyo pe.”

33 Ï karë na ën önënö, okobo nï, “Man böngü k'athïna kikokome. Lee na ger omwodo ën. Adyer lee ökïdhö Yocepu na thïthïnö.”

34 Cë Jakob öcakö yëcö böng mërë ökö kï ï kome ëka otweo böng cöla ï pyërë, cë okoko wode pï karë na lac. 35 Awope ëka anyira mërë kïbëc obino gïnï më kweo cwinye, ëntö ën ökwërö ökö nï kür ekwe cwinye. Nakun kobo nï, “Pe, ba obedo nï kömanön. An abino lübö kör athïna kï koko naka thon ï bur.” Apap mërë obedo koko ën kömanön.

36 Jö Midian otero gïnï Yocepu yo Ejip ëka öcadhö gïnï ën both Potipa n'obedo adit etic ka Parao nakun ën ënë löö acikari kïbëc na kürö pïny.

38

Yuda ëka Tamar

1 Ï karë nön, Yuda öya ökö kï both utmego mërë ëka öcïdhö më bedo both ëcwö mörö më Adulam na nyïngë Kira. 2 Kï kunön, Yuda önënö nyaka Cua dhanö më Kanaan, cë önyömö ëka obedo ködë. 3 Dhakö nön obino öyac ëka önywölö wode cë öcakö nyïngë Er. 4 Ën dökï öyac ëka önywölö wode cë öcakö nyïngë Onan. 5 Ën obino öyac dökï ëka önywölö wode nökënë cë öcakö nyïngë Cela. Gïn onwongo bedo ï Kejib ï karë na ën nywölö Cela.

6 Yuda obino onwongo dhakö na nyïngë Tamar, cë önyömö nï kaö mërë Er. 7 Ëntö Er kaö ka Yuda, kwö mërë onwongo rac kï ï wang Rwoth, cë Rwoth obino oneko ën ökö.

8 Cë Yuda okobo both Onan ömïn Er nï, “Cïdh iter dhakö k'omeru ëka icob ticni na calö ömïn cwörë, ëk ïnywöl ëthïnö ka wi omeru.” 9 Ëntö Onan ongeo nï ëthïnö ba bino bedo mëgë, cë ï karë na ën bedo kï dhakö k'ömïn mërë, ën wëkö remo mërë öny ökö pïny më jükö ëk kür ënywöl ëthïnö ka wi ömïn mërë. 10 Gin na ën ötïmö onwongo rac kï ï wang Rwoth, cë ömïö Rwoth oneko ën ökö thon.

11 Ï karë na ën dong öthöö, Yuda okobo both Tamar, dhakö ka wode nï, “Cïdh ibed ï öt k'apapni na calö dhakö na cwörë öthöö naka ka woda Cela ödöngö.” Ën okobo nï kömanön pïën ën onwongo tye kï lworo nï Cela thon bino thöö ökö kamë utmego mërë. Cë Tamar ödök yo pacögï më bedo ï öt k'apap mërë.

12 Kinge karë mörö, dhakö ka Yuda n'obedo nyaka Cua öthöö. Ï karë na Yuda otyeko nïnö më kumo pï dhakö mërë ëka cwinye dong okwe, ën öcakö yaa më cïdhö yo Timna both cwö mörö n'onwongo nyarö yer rom mërë. Ën owotho kanya acël k'okone mërë Kira dhanö më Adulam.

13 Cë ekobo both Tamar nï, “Kwaröni tye ka cïdhö yo Timna më nyarö yer rom mërë.” 14 Tamar ögönyö böng mërë më cöla ökö, oumo wangë k'atam ëk ömïï kür enge ën, ëka öcïdhö obedo pïny ï nget dhö wangkac na cïdhö yo Enaim, na tye ï yoo na cïdhö yo Timna. Pïën ën ongeo nï Cela dong ödöngö ökö ëntö ba ëmïö ölakö ën calö dhakö mërë.

15 Ï karë na Yuda önënö ën ï nget yoo, ën öthamö nï ködë obedo ölaya mörö, pïën onwongo oumo wangë ökö kï böngü. 16 Yuda ba ongeo nï dhakö ka wode ënön cë öcïdhö bothe ï nget yoo ëka okobo nïnë nï, “Wëk abed kodi.”

Tamar openyo ën nï, “Ngö na in ibino mïöna ka an abedo kodi?”

17 Yuda ögamö nï, “An abino oro nini athïn dyël kï ï kin dyegina.”

Tamar dökï openyo ën nï, “Ngö na in ibino jengo pï tutunu naka ka ioro athïn dyël?”

18 Yuda ögamö nï, “Ngö na in ïmïtö nï ajeng nini?”

Ën ögamö nï, “Mïa agïth na nyingi tye ïë kï thöl mërë, ëka lüth na in ïmakö ï cingi.” Yuda ömïögï bothe cë ën obedo ködë ëka Tamar öyac ökö ködë. 19 Kinge manön, Tamar ödök cen pacö, ökwanyö böng nön ökö kï ï kome, ëka öcakö ruko böng cöla më dha thöö.

20 Yuda öcïdhö ëka ooro okone mërë Kira dhanö më Adulam k'athïn dyël, ëk okel cë ögam jami mërë na ën ejengo both dhakö, ëntö Kira ba obino onwongo ën. 21 Cë ën openyo cwö mörö n'onwongo bedo gïnï kany nön nï, “An atwërö nwongo ölaya mörö n'onwongo bedo ï nget yoo na cïdhö yo Enaim kwene?”

Gïn ögamö nï, “Ölaya mörö ope na bedo kany.”

22 Ën ödök cen both Yuda ëka okobo nï, “An ba anwongo ën, ëka cwö na bedo kany nön okobo nïna nï, ‘Ölaya mörö ope kany.’ ”

23 Cë Yuda okobo nï, “Ëk ën dong ögwök ngö na ën tye ködë, onyo onu ebino dökö gin më anyëra. Ka kömanön, an aoro nïnë athïn dyël ëntö ba inwongo ën.”

24 Kinge dwethe adek, ekobo both Yuda nï, “Cii wodi Tamar obedo tic calö ölaya, ëka öyac ökö.”

Yuda ömïö twërö nï, “Kel unu ën yökö ëka ïwang unu ën naka ï thöö!”

25 Ëntö ï caa n'etye ka kelo ën yökö, ën ooro köp both kwarö mërë Yuda nï, “An ayac k'ëcwö won jami ni. Nën ka ïrömö ngeo won agïth, thöl ëka lüth ni?”

26 Yuda ongeo ëka okobo nï, “Ën obedo dhanö na kite atïr na löa ökö, pïën an ba amïö woda Cela më nyömö ën.” Kinge manön, Yuda ba dökï obedo ködë.

27 Ï karë na nïnö më nywöl ka Tamar örömö, ebino enwongo nï ën bino nywölö rudi. 28 Ï caa na ën tye ka nywöl, athïn acël okelo cïngë yökö, cë acöl mon ökwanyö thöl na kwar cë otweo ï ngut cïng athïn ëka okobo nï, “Man ënë öcakö bino.” 29 Ëntö ï caa na ën ödwökö cïngë ökö, ömïn mërë odonyo ëka dhakö na cölö Tamar okobo nï, “Man ënë kite na in idonyo ködë yökö!” Ëka ëcakö nyïngë Perej.* 30 Cë ömïn mërë dong ënywölö kï ï nge na thöl na kwar tye ï ngut cïngë, cë ëcakö nyïngë nï Jera.†

39

Yocepu ëka dhakö ka Potipa

1 Ï karë n'etero Yocepu yo Ejip, Potipa, dhanö më Ejip n'onwongo obedo adit etic ka Parao na löö wi acikari na kürö pïny, öwïlö Yocepu kï both jö Icimael n'otero ën kunön.

2 Rwoth onwongo tye kï Yocepu ëka ömïö jami kïbëc na ën tïmö wotho na bër. Ën onwongo bedo ï öt k'adwong mërë n'obedo dhanö më Ejip. 3 Ï karë n'adwong mërë önënö nï Rwoth tye kï Yocepu, ëka Rwoth ömïö jami kïbëc na ën tïmö wotho na bër, 4 ën obedo kï cwiny na bër rwök ï kom Yocepu nakun ketho ën më bedo atic mërë, ëka ömïö ën më löönö ödë ëka jami kïbëc na ën tye ködë. 5 Cakërë ï karë na ën oketho Yocepu më löönö ödë ëka jami kïbëc na ën tye ködë, Rwoth ömïö gum ï öt ka Potipa pï Yocepu. Gum ka Rwoth onwongo tye ï kom jami kïbëc na Potipa onwongo ut ködë, kï ï öt ëka kï ï pwothi thon. 6 Manön ömïö Potipa öwëkö jami mërë kïbëc na ën tye ködë ï thë twërö ka Yocepu. Bedo ka Yocepu ï ödë ömïö ën ba dökï parö gin mörö këkën na path kï cem na ën camö.

Yocepu onwongo ödöngö na bër ëka leng rwök. 7 Kinge karë mörö, dhakö k'adwong mërë önïrö Yocepu cë okobo nïnë nï, “Bin ibed köda!”

8 Ëntö Yocepu ökwërö ökö nakun kobo nï, “Nën, bedona kany ömïö adwongna ba dökï parö pï gin mörö këkën na tye ï ödë, ëka thon ën dong ogena kï jami mërë kïbëc na ën tye ködë. 9 Ngat mörö ope na dit kï ï öt ni na löa. Adwongna ömïa twërö ï kom jami kïbëc na ën tye ködë na path kï in këkën, pïën in ibedo dhakö mërë. An dökï arömö tïmö thwön gin na rac köman ëka abalö ï nyim Obanga?” 10 Kono kadï dhakö nön obedo ka dïö ën nïnö kï nïnö, Yocepu obino ökwërö cïdhö ködë ökö ï wi ka buto ëka thon më bedo ködë kanya acël.

11 Ï nïnö mörö acël, n'etic më öt kïbëc onwongo ope gïnï ï öt, Yocepu öcïdhö ï öt më tio tic mërë. 12 Cë dhakö ka Potipa ömakö böngü mërë nakun kobo nï, “Bin ibed köda!” Ëntö Yocepu ömwömërë yökö nakun wëkö böngü mërë dong ï cïngë.

13 Ï caa na ën önënö nï Yocepu ömwömërë yökö nakun wëkö böngü mërë dong ï cïngë, 14 ën ocwodo etic na tio ï ödë ëka okobo nïgï nï, “Nën cwöra okelo dhanö më Iburu kany më nywarö onu! Ën odonyo ï öt kany më bedo köda tëtëk, ëntö an aredo rwök. 15 Cë na ën owinyo nï an aredo rwök, ën ömwömërë yökö nakun wëkö böngü mërë botha.”

16 Ën ögwökö böngü ka Yocepu bothe naka adwong mërë obino pacö. 17 Cë ën okobo gin n'ötïmërë nön both cwörë nï, “Opii më Iburu na in ikelo kany obino ï öda ëka ötëmö më nywaröna. 18 Ëntö ï caa na an aredo rwök, ën ömwömërë yökö ëka öwëkö böngü mërë botha.”

19 Ï karë n'adwong ka Yocepu owinyo ngö na dhakö mërë okobo nïnë, nakun kobo nï, “Man ënë kite n'opiini ötïma ködë,” ën öngö rwök. 20 Cë ömakö Yocepu otero ï buc kanya etweo emabuc ka rwoth ïë.

Ëntö ï karë na Yocepu tye ï buc kunön, 21 Rwoth onwongo tye ködë, onyutho kïca mërë bothe ëka ömïö ën obedo kï cwiny na bër ï nyim ngat na löö buc. 22 Ngat na löö buc oketho Yocepu më bedo adit na löö emabuc kïbëc ëka kï jami kïbëc n'ëtïmö ï buc. 23 Ngat na löö buc onwongo ba dökï parö pï gin mörö këkën na tye ï thë gwök ka Yocepu, pïën Rwoth onwongo tye kï Yocepu ëka ömïö jami kïbëc na ën tïmö wotho na bër.

40

Yocepu ögönyö kör lek

1 Kinge karë mörö, adit na löö poko köngö ölök ëka adit na löö tedo ogati ka rwoth më Ejip ötïmö gïnï bal both adwong-gï n'obedo rwoth më Ejip. 2 Parao onwongo öngö ï kom edite tic mërë arïö, adit na löö poko köngö ölök, ëka adit na löö tedo ogati, 3 cë oterogï ï buc ï öt k'adit na kürö pïny, kanya Yocepu onwongo etweo ïë. 4 Adit na löö acikari na kürö pïny ömïögï both Yocepu cë ën ögwökögï.

Kinge na gïn dong obedo ï buc pï karë mörö, 5 ngat acëlacël—adit na löö poko köngö ölök ëka adit na löö tedo ogati ka rwoth më Ejip n'onwongo etweogï ï buc—oleko lek mërë ï kiwor acël nön, nakun kör lek ka ngat acëlacël path.

6 Ï karë na Yocepu obino bothgï kodiko mërë, ën önënögï na cwinygï ba yom. 7 Cë ën openyo edite tic ka Parao n'onwongo etweogï ï buc ködë ï öt k'adwong mërë nï, “Pïngö cwinywu tin ba yom?”

8 Gïn ögamö nï, “Wan kïbëc tin eleko lek, ëntö ngat mörö ope na römö gönyö nïwa thërë.”

Yocepu okobo nïgï nï, “Pathï Obanga ënë gönyö kör lek? Kob nïna unu lekwu.”

9 Adit na löö poko köngö ölök öcakö kobo lek mërë both Yocepu nakun kobo nï, “Ï lekna, an anënö yath ölök ï nyima, 10 ëka ï kom yath onwongo tye ïë jangë adek, cücüth na pod odhugo më cakö thuro, cë önyakö nyige ëka öcëk ökö. 11 Okopo ka Parao onwongo tye ï cïnga, cë apüdö nyig ölök ëka abïö ï okopo ka Parao cë amïö ï cïngë.”

12 Yocepu okobo nïnë nï, “Lek nonu ene, jang ölök adek nyutho nïnö adek. 13 Ï kin nïnö adek, Parao bino gönyöni ëka bino dwököni ï dhö ticni cë in ibino mïö ën okopo ï cïngë, kite na yam ïtïmö ködë cön ï karë na in ibedo adit na löö poko köngö ölök mërë. 14 Ëntö myero ipo pïra ka jami kïbëc bino woth na bër kodi, akwai nï in thon ïtïm nïna kïca ëka ïtham pïra, ëk ikob both Parao köp ï koma ëk ën thon ögönya ökö kï ï öd buc ni. 15 Pïën an ëkwala akwala tëtëk kï both jö Iburu ëka thon etwea ï buc kany nono na ba abalö gin mörö.”

16 Ï caa n'adit na löö tedo ogati önënö nï ëgönyö lek k'awodhe na bër, ën thon okobo both Yocepu mëgë nï, “An thon aleko lek nï onwongo adoko aditi adek më ogati ï wia. 17 Ï adïta na malö onwongo tye ïë kwa ogati na papath pï Parao, ëntö wïny onwongo tye ka camö ogati kï ï adïta na an ayëö ï wia.”

18 Yocepu ögamö nï, “Lekni nön thërë ene: Aditi adek nyutho nïnö adek thon. 19 Ï kin nïnö adek Parao bino gönyöni ökö ëka nguno nguti cë ngabö komi ï wi yath ëka wïny bino camö ringo komi ökö.”

20 Ï nïnö më adek onwongo obedo nïnö na yam ënywölö Parao ïë, ëka ën öyübö karama pï edite mërë kïbëc. Ën öcakö kelo adit na löö poko köngö ölök ëka adit na löö tedo ogati ï nyim edite mërë. 21 Ën ödwökö adit na löö poko köngö ölök ï tic mërë, ëk ën dökï ömëdërë kï mïö okopo ï cïng Parao, 22 ëntö ën öngabö adit na löö tedo ogati kite na Yocepu ögönyö kï lek mërë.

23 Adit na löö poko köngö ölök ba dökï opo pï Yocepu; wie obino owil ökö ï kome.

41

Lek ka Parao

1 Kinge mwaka arïö, Parao rwoth më Ejip oleko lek nï ën onwongo ecung ï lak kulo më Nail. 2 Cë dhok abïrö n'oluk ëka n'öcwëë odonyo gïnï yökö kï ï kulo ëka öcakö gïnï camö lum. 3 Cë dhok abïrö nökënë n'ölübö körgï odonyo kï ï kulo më Nail na komgï rarac ëka omogere obino ocung gïnï ï nget dhok n'onwongo tye ï lak kulo. 4 Cë dhok n'onwongo rarac ëka omogere öcamö dhok abïrö n'oluk ëka n'öcwëë ökö. Cë Parao öcakö coo ökö kï ï wang nïnö.

5 Ën dökï önïnö cë oleko lek më arïö mërë. Oleko nï ënënö wi kal abïrö na komgï yot ëka bër, öcëk nakun tye ka döngö ï kom tyën kal acël. 6 Kinge manön, wi kal abïrö nökënë n'oner ödöngö na rarac ëka yamö na lyeth më oro onerogï ökö. 7 Cë wi kal abïrö na rarac öcakö mwönyö wi kal na bëcö ökö. Parao ocoo kï ï wang nïnö cë onwongo nï eleko lek dökï.

8 Kodiko na pïny dong oru, cwinye onwongo ba yom, cë ömïö ën ooro köp më cwodo ajwogi ëka ëryëkö kïbëc më Ejip. Parao öcakö kobo nïgï lek mërë, ëntö ngat mörö ope n'onwongo twërö gönyö nïnë lek nön.

9 Cë adit na löö poko köngö ölök okobo both Parao nï, “An tin dong apo ï kom balna. 10 Ï karë n'onwongo Parao cwinye öwang ï kom etic mërë, cë otweowa k'adit na löö tedo ogati ï öt k'adwong na löö kürö pïny. 11 Cë ï nïnö mörö acël wan kïbëc ebino eleko lek ï kiwor acël, ëka lek acëlacël onwongo tyën köp mërë papath. 12 Awobi mörö më Iburu onwongo tye ködwa ï buc. Ën onwongo obedo atic k'adit na kürö pïny. Wan ebino ekobo nïnë lekwa ëka ën obino ögönyö nïwa, nakun gönyö lek ka ngat acëlacël n'opore kï lek mërë. 13 Ëka kite na ën ögönyö kï lekwa, obino ocobere kömanön. An ebino ëdwöka ï dhö ticna, ëka adit na löö tedo ogati ebino ëngabö kome ï wi yath.”

14 Parao öcakö oro më cwodo Yocepu, cë ekelo ën pïöpïö kï ï buc. Ëmïö ölyëlö wie, ölökö böng mërë ëka obino ï nyim Parao.

15 Parao okobo both Yocepu nï, “An aleko lek ëka ngat mörö ope na twërö gönyö tyën köp mërë. Ëntö an awinyo köp ï komi nï in ka iwinyo lek ïtwërö gönyö tyën köp mërë.”

16 Yocepu ögamö dhö Parao nï, “Pathï an, ëntö Obanga bino mïö Parao agam na yomo cwinye.”

17 Cë Parao okobo both Yocepu nï, “Ï lekna, an onwongo acung ï lak kulo më Nail, 18 ëka dhok abïrö n'öcwëë na komgï oluk odonyo kï ï kulo ëka öcakö gïnï camö lum. 19 Kï körgï, dhok abïrö nökënë dökï odonyo kï ï kulo na komgï rarac, ëka n'omogere rwök. Koth dhok na rarac nön anaka yam bara anënö ï lobo më Ejip. 20 Dhok n'onwongo omogere na komgï rarac, öcakö camö dhok abïrö n'öcakö donyo n'öcwëë na komgï oluk. 21 Ëntö kadï kinge na gïn dong öcamö dhok n'öcwëë nön, gin mörö ope na nyutho nï gïn öcamö dhok n'öcwëë nön ökö, pïën onwongo gïn pod omogere ëka komgï rarac calö kite n'onwongo gïn tye ködë cön. Na dong atyeko lek nön, cë acoo ökö kï ï wang nïnö.

22 “An thon anënö wi kal abïrö n'ödöngö ï tyën kal acël n'öcëk na bër. 23 Kï körgï, anënö wi kal abïrö na reco, n'önwëng na yamö na lyeth më oro onero. 24 Wi kal n'önwëng ömwönyö wi kal abïrö na bëcö ökö. Akobo lek ni both ajwogi, ëntö ngat mörö onwongo ope na twërö gönyö tyën köp mërë nïna.”

25 Cë Yocepu okobo both Parao nï, “Lek ka Parao tye acël këkën. Obanga onyutho both Parao gin na ën cwök tïmö. 26 Dhok abïrö na bëcö nyutho mwaka abïrö ëka wi kal abïrö na bëcö nyutho thon mwaka abïrö. Lek nön tyën köp mërë tye acël këkën. 27 Dhok abïrö n'omogere na komgï rarac n'obino kï körgï, ëka wi kal abïrö na yamö na lyeth më oro onero nyutho mwaka abïrö më kec.

28 “Obedo kite na an akobo both Parao: Obanga otyeko nyutho both Parao ngö na ën ëcwök tïmö. 29 Pï mwaka abïrö, cem bino cëk na büp ï lobo Ejip kïbëc. 30 Ëntö kinge manön, mwaka abïrö nökënë bino lübö na kec bino bedo na tye ïë, wi jïï bino wil ökö ï kom cem na yam öcëk nïgï ï Ejip. Ëka kec nön bino balö lobo rwök. 31 Cem na büp n'onwongo öcëk ï lobo ba dökï ebino po ïë, pïën kec na bino lübö manön bino bedo na rac rwök. 32 Lek ka Parao na ën oleko arïö nön nyutho nï Obanga ënë omoko köp nön ëka Obanga bino mïö cobere ï karë na cwöcwök.

33 “Dong pï manön, Parao myero örang dhanö mörö na ryëk na nïang ëk oketh ölöö lobo Ejip kïbëc. 34 Parao myero oketh edite na löö lobo, ëk gïn öcök acël më abic më cem na bino cëk ï lobo Ejip pï mwaka abïrö na cem bino cëk na büp. 35 Myero gïn öcök cem kïbëc ï mwaka na cem bino cëk ïë na büp, ëk ëgwök ï dere më kanö cem na tye ï thë löc ka Parao. 36 Cem nön ebino gwökö pï loboni, më kürö mwaka abïrö na kec bino podho ï Ejip, ëk kür kec onek jö më lobo ni ökö.”

37 Parao ëka edite mërë kïbëc önënö nï thama ni bër. 38 Parao okobo both etic mërë nï, “Ëtwërö nwongo dhanö nökënë na cal kï dhanö ni, na tye kï cwiny k'Obanga?”

39 Cë Parao okobo both Yocepu nï, “Kite na dong Obanga onyutho köp ni kïbëc bothi, ngat mörö ope na ryëk ëka na wie tio calö in. 40 In ënë ibino löönö öda ëka jöga kïbëc bino bedo ï thë löcni. An abino löönöni pï then na an atye ïë këkën.”

Yocepu ödökö alöc më Ejip

41 Parao okobo both Yocepu nï, “An kobedini dong akethi më bedo alöc më Ejip kïbëc.” 42 Cë Parao öwödhö agïth mërë n'eketho anyuth ïë kï ï nya cïngë ëka örëpö ï nya cïng Yocepu. Ën thon oruko Yocepu kï böng na mïmïla na bëcö ëka ömïö oruko nyör n'ëyübö kï gol ï ngute. 43 Parao ömïö Yocepu öngwëcö kï gadigadi na calö alübkörë më arïö kï löc, nakun jïï kïbëc wöö kï redo ï nyime nï, “Rum cöngwu pïny!” Manön ënë kite n'eketho kï Yocepu më bedo alöc më lobo Ejip kïbëc.

44 Cë Parao okobo both Yocepu nï, “An Parao, dhanö mörö ope na bino tingo cïngë onyo tyënë ï lobo Ejip kïbëc abonge twëröni.” 45 Parao ömïö nyïng both Yocepu nï Japenat Panea ëka ömïö ën önyömö Acenat nyaka Potipera, n'onwongo obedo alamdhök më On, më bedo dhakö mërë. Cë Yocepu öcakö wowotha më rimo lobo Ejip kïbëc.

46 Yocepu onwongo dong tye kï mwaka pyer adek ï karë na ën dönyö ï tic ka Parao rwoth më Ejip. Ëka Yocepu öya ökö kï ï nyim Parao cë öcakö wowotha ï lobo më Ejip kïbëc. 47 Ï mwaka abïrö, cem obino öcëk na büp rwök. 48 Yocepu öcökö cem n'öcëk ï lobo Ejip pï mwaka abïrö nonu cë ökanö ï dërö më kanö cem na tye ï kabedo kïbëc ï peci. Ï pacö acëlacël, ën oketho cem n'öya kï ï pwothi kïbëc n'ögürö kany nön. 49 Yocepu ökanö cem na büp rwök ï dere më kanö cem, naka onwongo dong cal kï kwo na tye ï dhö nam, cë ömïö ën öwëkö pimo ökö pïën onwongo dwong rwök na ba römö pimere.

50 Na mwaka më kec bara othuno, Yocepu onwongo dong tye k'ëthïnö awope arïö n'Acenat nyaka Potipera, alamdhök më On, önywölö. 51 Yocepu öcakö nyïng kaö mërë Manace* nakun kobo nï, “Pïën Obanga ömïö wia owil ökö kï ï can-na ëka kï ï öt k'apapna kïbëc.” 52 Athïn më arïö ën öcakö nyïngë Epraim, nakun kobo nï, “Pïën Obanga ömïa anywöl ï lobo na an anënö can ïë.”

53 Ï karë na mwaka abïrö më cem na büp dong ojik ï lobo Ejip, 54 cë mwaka abïrö më kec öcakërë, kite na Yocepu yam okobo ködë. Kec onwongo ömakö lobo kïbëc, ëntö ï lobo më Ejip kïbëc cem onwongo tye ïë. 55 Ï karë na dong cem othum ökö kï ï lobo Ejip kïbëc, jïï öcakö koko both Parao pï cem. Cë Parao okobo both jö më Ejip kïbëc nï, “Cïdh unu both Yocepu ëk ïtïm unu ngö na ën bino kobo niwu.”

56 Ï karë na kec onwongo örömö lobo kïbëc, Yocepu öyabö dere më kanö cem ëka öcakö cadhö cem both jö më Ejip, pïën kec onwongo dong tye na rac ï lobo Ejip kïbëc. 57 Jö më lobo nökënë thon obino gïnï yo Ejip më wïlö cem kï both Yocepu pïën kec onwongo dong tye na rac rwök ï wi lobo thükül.

42

Utmego ka Yocepu öcïdhö yo Ejip

1 Ï karë na Jakob owinyo nï cem tye ï Ejip, ën okobo both awope mërë nï, “Pïngö ïnënërë unu anëna kenwu?” 2 Cë ën okobo nï, “An awinyo nï cem tye ï Ejip. Cïdh unu yo kunön ëk ïwïl unu cem mörö pï onu ëk ëkwö ëka kür ëthöö.”

3 Cë utmego ka Yocepu apar öcïdhö gïnï yo Ejip më wïlö cem. 4 Ëntö Jakob ba ooro Benjamin ömïn Yocepu ködgï, pïën ën onwongo tye kï lworo nï onyo gin mörö na rac römö tïmërë ï kome. 5 Cë awope ka Jakob onwongo tye ï kin jö n'öcïdhö gïnï wïlö cem, pïën kec onwongo thon tye ï lobo më Kanaan.

6 Yocepu onwongo dong obedo alöc më lobo Ejip ëka ën ënë onwongo cadhö cem both jögë. Cë ï karë na utmego mërë othuno, gïn oryebere gïnï pïny ï nyime na terinyimgï gudo ngöm. 7 Ï karë na Yocepu önënö utmego mërë, ën ongeogï ëntö ötïmö na calö ën ebedo arok ëka ötwak ködgï kï gero nakun penyogï nï, “Un ïya kï kwene?”

Gïn ögamö nï, “Wan ëya kï ï lobo Kanaan më bino wïlö cem.”

8 Utmego ka Yocepu ba ongeo gïnï ën, ëntö Yocepu ongeogï. 9 Cë ën opo ï lek mërë ï komgï ëka okobo nïgï nï, “Un ibedo ëröth pïny! Un ibino unu më nënö kanya ba etye ka gwökö kï ï lobowa.”

10 Gïn ögamö nï, “Pe, adwongna, eticni obino më wïlö cem. 11 Wan kïbëc ebedo awope ka dhanö acël. Eticni obedo jö na genere, pathï ëröth pïny.”

12 Yocepu okobo nïgï nï, “Pe, Un ibino unu më nënö kanya ba etye ka gwökö kï ï lobowa.”

13 Ëntö gïn ögamö nï, “Eticni onwongo tye utmego apar arïö, awope ka dhanö acël, na bedo ï lobo më Kanaan. Athïn na tïdï odong both apapwa, ëka acël dong ope.”

14 Yocepu okobo nïgï nï, “Obedo kite na an akobo niwu ködë: Un ibedo ëröth pïny! 15 Ëka man ënë kite n'ebino tëmöwu ködë: An akwongara kï nyïng Parao, un ba ibino wëkö kany naka ka wang n'ömïnwu na tïdï obino kany. 16 Or unu ngat acël öcïdh ööm ömïnwu, un jö kïbëc ebino gwököwu ï buc, ëk köpwu ëtëm më nënö ka ikobo unu köp adyer. Cë ka ope, adyer ka Parao pod kwö, un ibedo ëröth pïny!” 17 Ëka ën okethogï kïbëc ï buc pï nïnö adek.

18 Ï nïnö më adek, Yocepu okobo nïgï nï, “An abedo ngat na lworo Obanga, tïm unu köman ëk ibed unu na kwö. 19 Ka un ibedo jö na genere, wëk unu ömïnwu acël odong kany ï buc ëk un kïbëc iter unu cem pacö pï jöwu na kec tye ka nekogï. 20 Ëntö myero ikel unu ömïnwu na tïdï yo botha, ëka ënïang ï köpwu ëk ömïï kür ïthöö unu.” Cë gïn ötïmö kite na ën okobo ködë.

21 Gïn öcakö twak ï kin-gï kën-gï nï, “Adyer onu etye ka nwongo pwod pï ömïn onu. Onu ënënö pëkö n'onwongo ën tye ködë ï caa na ën dweko onu pï kwö mërë, ëntö onu ba ewinyo; ënë ömïö pwod ni tye ka bino ï kom onu.”

22 Reuben ögamö nï, “An ba akobo niwu ni kür ïtïm unu bal ï kome? Ëntö un ba iwinyo! Kobedini dong onu myero ëcül remo mërë.” 23 Gïn ba ongeo ni Yocepu onwongo römö nïang ï köpgï, pïën onwongo ëgönyö köp mërë agönya.

24 Cë Yocepu öya ökö ödönyö yökö kï bothgï ëka öcakö koko, cë odwogo cen bothgï ëka dök ötwak ködgï. Ën ömïö ëmakö Cimeon kï ï kin-gï ëka etweo ï nyimgï na gïn nënö.

25 Yocepu ömïö twërö nï ëpïk cem pong puku ka ngat acëlacël, ëdwök cïlïng ka ngat acëlacël ï puku mërë, ëka myero ëmïïgï gin mörö më acama ï yoo. Manön kïbëc ëtïmö nïgï. 26 Gïn otweo cem ï nge kenegï ëka öcakö gïnï woth.

27 Ï karë na gïn othuno kanya gïn mïtö buto ïë, ngat acël kï ï kin-gï öyabö wi puku ëk ëkwany cem nï kana mërë, ën önënö cïlïng mërë ut ï puku ï wi cem. 28 Cë okobo both utmego mërë nï, “Cïlïngna edwongo! Enene tye ï pukuna.”

Ï caa na gïn owinyo, cwinygï opodho rwök nakun ngat acëlacël lökërë both awodhe na kome myël amyëla nakun kobo nï, “Ngö ene n'Obanga tye ka tïmö ï kom onu?”

29 Ï karë na gïn othuno both apapgï Jakob ï lobo më Kanaan, gïn okobo nïnë ngö n'ötïmërë kïbëc ï komgï nï, 30 “Ëcwö n'obedo rwoth më Ejip ötwak ködwa kï gero ëka oterowa na calö jö na tye ka röthö pïny. 31 Ëntö wan ekobo nïnë nï, ‘Wan ebedo jö na genere, wan ba ebedo ëröth pïny. 32 Onwongo wan etye utmego apar arïö, awope ka dhanö acël. Acël dong ope, ëka athïn na tïdï odong both apapwa ï lobo më Kanaan.’

33 “Cë ëcwö n'obedo rwoth më lobo nön okobo nïwa nï, ‘Man ënë kite na an abino ngeo ka onyo un ibedo jö na genere: Wëk ömïnwu acël odong botha kany, ëk iter unu cem më könyö jö më pacöwu na kec tye ka nekogï. 34 Ëntö kel unu ömïnwu na tïdï yo botha, ëk ömïï an ange ka un ba ibedo ëröth pïny ëntö jö na genere. Cë abino mïö ömïnwu cen bothwu, ëka un ibino woth ï lobo ni abonge ayela mörö.’ ”

35 Ï karë na gïn öönyö cem kï ï pukigï, ngat acëlacël onwongo ocwe mërë më cïlïng n'eketho ï puku mërë. Ï karë na gïn ëka apapgï önënö ocwe kï cïlïng ïë, lworo ömakögï. 36 Cë apapgï Jakob okobo nïgï nï, “Ïmïa unu arwenyo ëthïnöna ökö. Yocepu dong ope, Cimeon dong ope ëka kobedini dökï ïmïtö unu tero Benjamin. Man kïbëc can mërë bino podho ï koma!”

37 Cë Reuben okobo both apap mërë nï, “Ibino neko ëthïnö awopena arïö ökö ka ba adwongo ën cen bothi kany. Wëk an agwök ën, ëka an abino dwongo ën cen bothi.”

38 Ëntö Jakob okobo nï, “Woda ba bino cïdhö kunön kodwu, pïën ömïn mërë dong öthöö ökö ëka ën këkën ënë dong odong. Ka gin mörö na rac bino tïmërë ï kome ï wothwu, cwer cwiny na un ibino mïöna bino nekona ökö.”

43

Utmego ka Yocepu ödök yo Ejip kï Benjamin

1 Kec onwongo pod tye na rac ï lobo Kanaan. 2 Ï karë na gïn otyeko camö cem n'onwongo ëwïlö kï ï Ejip ökö, apapgï okobo nïgï nï, “Dök unu yo Ejip ëk ïwïl unu cem mörö nïwa.”

3 Ëntö Yuda okobo nïnë nï, “Dhanö ca öcïköwa nï, ‘Ba ibino unu nënö wanga ka ömïnwu ope ï kinwu.’ 4 Ka onwongo ïrömö oro ömïnwa ködwa, wan ebino cïdhö më wïlö cem nini. 5 Ëntö ka ba ioro ën ködwa, wan ba ebino cïdhö, pïën dhanö ca okobo nïwa nï, ‘Ba ibino unu nënö wanga ka ömïnwu ope ï kinwu.’ ”

6 Jakob ögamö nï, “Pïngö ikelo unu pëkö ni ï koma më kobo both dhanö nön nï itye unu k'ömïnwu nökënë?”

7 Gïn ögamö nï, “Dhanö nön openyowa peny na pol na makö komwa ëka kï jö më pacöwa. Ën openyowa nï, ‘Apapwu pod kwö? Itye unu k'ömïnwu nökënë?’ Wan ëgamö peny mërë. Cë wan onwongo ëtwërö ngeo nïngö ka ën bino kobo nï, ‘Kel unu ömïnwu kany’?”

8 Cë Yuda okobo both apap mërë Icarael nï, “Or awobi ni köda ëka wan ebino cïdhö ökö pïöpïö, ëk wan, in ëka ëthïnöwa ebed na kwö ëk kür ëthöö. 9 An kikoma abino gwökö ën; in ibino maköna ïë ka ba akelo ën bothi ï nyimi kany. Cë bal mërë bino bedo ï wia ï karë më kwöna kïbëc. 10 Kite na tye ködë, kono wan ba ëgalërë, kono wan dong ëcïdhö ëka edwogo wang kïrïö.”

11 Cë apapgï Icarael okobo nïgï nï, “Ka onwongo twërë, cë tïm unu köman. Keth unu nyig yen mökö na bëcö na un ïyërö më lobowa kany ï pukiwu, ëka iter unu both dhanö nön calö mïc. Ter unu möö na kur na nönök ëka möö kic na nönök, odok yath kï müra ëka nyig yen mökö n'ëcamö. 12 Ter unu thon cïlïng na römö wïlö wïl wang arïö, pïën myero ïdwök unu cïlïng n'onwongo eketho ï wi pukiwu. Caa nökënë onwongo ba öthëna gïnï athëna. 13 Ter unu ömïnwu thon ëka ïdök unu pïöpïö both dhanö nön. 14 Ëka wëk Obanga Won Twër kïbëc ömïïwu kïca ï nyim dhanö nön ëk öwëk ömïnwu nökënë ca ëka Benjamin odwog cen kodwu. Na calö kï botha, ka abino rwenyo ëthïnöna, cë wëk obed nï kömanön.”

15 Gïn öcakö yaa më woth nakun nwongo tero gïnï mïc ëka cïlïng na kadhö mana canga wang arïö, kanya acël kï Benjamin. Öcïdhö gïnï naka yo Ejip ëka ocung gïnï ï nyim Yocepu. 16 Ï karë na Yocepu önënö Benjamin kanya acël kï utmego mërë, ën okobo both atic mërë na gwökö ödë nï, “Ter jö ni ï öda, ngöl lee ëka ïyüb cem, pïën gïn bino cem köda tin kiceng.”

17 Atic ötïmö kite na Yocepu okobo nïnë ködë ëka oterogï ï öt ka Yocepu. 18 Lworo ömakö utmego mërë rwök ï caa n'ekelogï ï öt ka Yocepu. Gïn öthamö nï, “Ekelo onu kany pï cïlïng n'onwongo eketho ï puki onu ï karë na onu ëcakö bino kany. Ënë ömïö ekelo onu ï öt ni, ëk enwong köp mörö ï kom onu, ëmak onu ëk ebed opii mërë ëka ëma kene onu ökö.”

19 Cë gïn öcïdhö naka both atic na gwökö öt ka Yocepu ëka ötwak gïnï ködë kï ï dholokek nï, 20 “Öma adwong, wan ebino kany ï nïnö më acël më wïlö cem. 21 Ëntö ï kabedo na wan ëcïdhö ecung më buto ïë, ngat acëlacël öyabö puku mërë ëka onwongo wel cïlïng mërë kikokome ï wi puku mërë. Cë wan edwongo. 22 Wan thon ekelo cïlïng nökënë ï kom manön më wïlö cem. Wan ba engeo nga ënë oketho cïlïngwa ï pukiwa.”

23 Atic ka Yocepu ögamö nï, “Ayela ope, kür ibed unu kï lworo. Obangawu, n'obedo Obanga k'apapwu, ënë oketho cïlïngwu ï pukiwu. An abino agamö cïlïngwu.” Cë ën okelo Cimeon yökö yo bothgï.

24 Atic na gwökö öt otero utmego ï öt ka Yocepu, ömïögï pii më lwökö tyën-gï ëka ömïö kenegï cem. 25 Gïn öyübö mïcgï më mïö both Yocepu ka bino dwogo kiceng, pïën onwongo ekobo nïgï nï gïn bino cem kanya acël ködë.

26 Ï karë na Yocepu obino pacö, gïn ömïö ën mïc na gïn okelo ëka oryebere gïnï pïny ï nyime. 27 Ën openyogï kite na gïn tye ködë ëka dökï openyogï nï, “Apapwu na un ikobo nï otii tye nïngö? Ën pod tye na kwö?”

28 Gïn ögamö nï, “Aticni apapwa pod kwö ëka tye na bër.” Ëka gïn oryebere pïny më nyutho wörö bothe.

29 Ï karë na Yocepu önënö ömïn mërë Benjamin, wod ka aya mërë kikokome, cë openyo nï, “Man ënë ömïnwu na tïdï na un ikobo nïna?” Cë ën okobo nï, “Ëk Obanga omii gum, woda.” 30 Yocepu ödönyö yökö pïöpïö, pïën cwinye onwongo myël ï kom ömïn mërë. Ën öcïdhö örangö kany mörö na myero ekok ïë. Cë ödönyö ï öt kabuto mërë ëka okok ïë.

31 Kinge ën ölwökö wangë, odonyo yökö ëka ödïö cwinye cë okobo nï, “Wëk epok cem.”

32 Epoko cem ï mëja mërë kënë, më utmego mërë ï mëjagï kën-gï. Jö Ejip na cemo ködë thon ï mëjagï kën-gï. Jö Ejip ba cemo kanya acël kï jö Iburu pïën manön obedo gin më kwer both jö Ejip. 33 Utmego mërë obedo ï nyime na lübërë kit n'ënywölögï ködë, cakërë kï both kaö naka both athïn na tïdï; ëka ngat acëlacël obedo nënö awodhe kï ur. 34 Ï karë n'epoko nïgï cem kï ï mëja ka Yocepu, epoko më ka Benjamin na kadhö më ka jö nökënë kïbëc wang abic. Gïn ocemo ëka omedho gïnï abonge ayela mörö ködë.

44

Ekopo ryal ka Yocepu

1 Kinge na karama othum, Yocepu öcïkö atic mërë na gwökö ödë nï, “Pïk cem opong puki ka jö nön na gïn twërö tingo, ëka iketh cïlïng ka ngat acëlacël ï dhö puku mërë. 2 Cë iketh ekopo ryalna ï dhö puku k'awobi na tïdï, kanya acël kï cïlïng më wïlö cem mërë.” Ën ötïmö kite na Yocepu okobo nïnë ködë.

3 Kodiko mërë na pïny dong oru, ëmïögï öcïdhö kï yorgï yökö kanya acël kï kenegï. 4 Gïn onwongo bara öcïdhö na bor kï ï pacö ï karë na Yocepu okobo both atic na gwökö jami mërë nï, “Lüb kör jö nön pïöpïö, ëka ka ïmakögï, cë ikob bothgï nï, ‘Pïngö un ïcülö gin na bër kï gin na rac? 5 Pathï ekopo ni ënë adwongna modho ködë ëka thon tio ködë më thyeth? Un ïtïmö gin na rac rwök.’ ”

6 Ï karë n'atic ka Yocepu ömakögï ï yoo, ën önwö köp ni bothgï. 7 Gïn okobo nïnë nï, “Adwongwa, ngö n'ömïö in ïtwakö koth köp nön? Wan ebedo eticni myero kür ëtïm koth tïm na calö manön! 8 Nën, cïlïng na wan enwongo ï dhö pukiwa, wan edwongo ökö bothi anaka kï ï lobo Kanaan. Cë pïngö wan myero ëkwal ryal onyo gol kï ï öt k'adwongni? 9 Ka ebino nwongo tye both ngat mörö kï ï kinwa, ëk ënë öthöö. Wan kïbëc ebino bedo opii k'adwongni.”

10 Ën ögamö nï, “Wëk unu obed nï kömanön kite na un ikobo ködë. Ngat n'ebino nwongo ekopo bothe ënë bino bedo opiina; jö nökënë ebino wëkögï cïdhö.”

11 Cë ngat acëlacël öcakö cibo puku mërë pïny pïöpïö ëka öyabö dhögë. 12 Cë atic ka Yocepu öcakö rangö ï puki cakërë kï both ngat na dit naka both ngat na tïdï. Ekopo ebino enwongo ï puku ka Benjamin. 13 Utmego ka Yocepu öyëcö böng-gï pï cwer cwiny. Cë gïn kïbëc otweo yëcgï ï nge kenegï ëka ödök gïnï yo pacö.

14 Ï karë na Yuda ëka utmego mërë obino gïnï ï öt ka Yocepu, gïn onwongo ën pod tye kany nön, cë opodho gïnï pïny oryebere ï nyime. 15 Yocepu okobo bothgï nï, “Man ngö na un onwongo ïmïtö tïmö? Un ba ingeo unu nï dhanö na calö an twërö ngeo jami ni kï thyeth?”

16 Ëka Yuda okobo nï, “Onu ebino kobo ngö both adwongna? Ngö na onu ebino twakö? Onu ebino kwanyö bal kï kom onu nïngö? Obanga otyeko nwongo bal ï kom aticni. Wan dong ëdökö opii k'adwongna—onu ëka ngat n'enwongo okopo kï bothe.”

17 Ëntö Yocepu okobo nï, “An ba atwërö tïmö nï kömanön! Ëntö ngat n'enwongo ekopo bothe, ënë bino bedo opiina. Un jö nökënë kïbëc ïtwërö unu dök both apapwu kï kuc.”

18 Cë Yuda öcïdhö bothe ëka okobo nïnë nï, “Akwai adwongna, ëk an atwak köp mörö kodi. Kür ïwëk akëmöni obed na lyeth ï koma, pïën in ïröm kï Parao kikokome. 19 Adwongna openyo etic mërë nï, ‘Un itye k'apapwu, onyo ömïnwu nökënë?’ 20 Ëka wan ekobo both adwongna nï, ‘Wan etye k'apapwa na dong otii ëka ömïnwa na tïdï n'ënywölö ï karë n'apapwa onwongo dong otii ökö. Ömïn mërë öthöö ökö, ëka ën këkën ënë wod k'aya mërë n'odong, ëka apap mërë marö ën rwök.’

21 “Cë in ikobo both eticni nï, ‘Kel unu botha, ëk anën ën kï wanga.’ 22 Wan ekobo both adwongna nï, ‘Awobi ni ba twërö wëkö apap mërë. Ka ën öwëkö; apap mërë bino thöö ökö.’ 23 Ëntö in ikobo both eticni nï, ‘Ka ömïnwu na tïdï ba owotho kodwu kanya acël, un ba ibino nënö wanga dökï.’ 24 Ï karë na wan ëdök yo both aticni, apapna, wan ebino ekobo nïnë köp n'adwongna okobo.

25 “Cë apapwa okobo nï, ‘Dök unu yo Ejip ëk ïwïl unu cem mörö nïwa.’ 26 Ëntö wan ekobo nï, ‘Wan ba ebino cïdhö yo kunön. Ka ömïnwa na tïdï bino cïdhö ködwa, cë wan ebino cïdhö yo kunön, pïën wan ba ebino nënö wang dhanö ca, thwara ka ömïnwa na tïdï tye ï kinwa.’

27 “Apapna okobo nïwa nï, ‘Un ingeo nï dhaköna önywölö ëthïnö awope arïö. 28 Acël kï kin-gï öwëka ökö, cë an akobo nï, “Adyer lee na ger ökïdhö ën ökö na thïthïnö.” An ba dök anënö ën na twal. 29 Ka ïkwanyö unu man ökö kï botha, ëka gin na rac opodho ï kome, cë cwer cwiny na un ibino mïöna bino nekona ökö.’

30 “Pï manön adwongna, an ba arömö dök both apapna abonge awobi ni. Kwö k'apapwa ocung ï kom kwö k'awobi ni. 31 Ka ën önënö nï awobi ni ope ï kinwa, cwer cwiny bino mïö apapwa thöö ökö. 32 Adwongna, an abino acïkara both apapna nï an abino gwökö awobi ni. An akobo nïnë nï, ‘Ka an ba abino dwongo ën bothi, cë bal mërë bino dwogo ï wia ï nyim apapna ï karë më kwöna kïbëc.’

33 “Cë kobedini akwai nï ïtïm bër iye aticni odong kany na calö opii k'adwongna nakaka awobi ni, ëk ïmïï awobi ni ödök pacö kanya acël kï utmego mërë. 34 An atwërö dök both apapna nïngö ka awobi ni ba owotho köda? An ba amïtö nënö gin na rac ka podho ï kom apapna.”

45

Yocepu onyuthere both utmego mërë

1 Cë Yocepu ba dök ödïö cwinye ï nyim etic mërë kïbëc n'onwongo ocung ï ngete, ëka oredo kï koko nï, “Mïï unu jö kïbëc öya öcïdh gïnï ökö kï botha!” Ngat mörö onwongo ope both Yocepu ï karë na ën nyuthere both utmego mërë. 2 Ëka ën oredo kï koko rwök naka jö më Ejip owinyo gïnï. Jö më öt ka Parao owinyo gïnï thon.

3 Yocepu okobo both utmego mërë nï, “An ënë Yocepu! Apapna pod tye na kwö?” Ëntö utmego mërë onwongo ba twërö gïnï gamö köp mërë, pïën onwongo tye gïnï kï lworo ï nyime.

4 Yocepu okobo both utmego mërë nï, “Bin unu na cwök botha.” Cë gïn obino na cwök bothe ëka okobo nïgï nï, “An ënë ömïnwu Yocepu, ngat na un yam ïcadhö ï Ejip! 5 Kür dong ibed unu kï cwer cwiny, kür ïkëc unu ï komwu kenwu pï cadhöna kany, pïën Obanga ënë yam oora kany ï nyimwu ëk alar kwö ka jïï. 6 Pï mwaka arïö n'opoth këc onwongo tye ï lobo, ëka pï mwaka abic na tye ka bino, pur kï kac ba bino bedo na tye. 7 Ëntö Obanga oora ï nyimwu ëk agwök jö na bino dong ï wi lobo, ëka më larö kwöwu kï yoo më aura ni.

8 “Pï manön, pathï un ënë iora unu kany, ëntö Obanga. Ën ömïö an adökö amïï thama ka Parao, adwong na löö ödë kïbëc ëka alöc më Ejip kïbëc. 9 Kobedini dong dök unu both apapna ëka ikob unu nïnë nï, ‘Man ënë ngö na wodi Yocepu ököbö: Obanga ömïö abedo ngat na löö Ejip kïbëc. Bin botha kany; kür iru. 10 In ibino bedo ï lobo Gocen, ëka ibino bedo na cwök köda—in, ëthïnöni ëka ëkwaëni, romni ëka dhok, ëka jami kïbëc na in itye ködë. 11 An abino gwököni kï kunön pïën mwaka abic më kec pod odong anyim, ëk in kï jö më pacöni, ëka jö kïbëc na tye bothi kür onwong gïnï can.’ ”

12 Cë Yocepu okobo nï, “In ëka ömëra Benjamin ïtwërö unu nënö kï wangwu nï an ënë atye ka twak kodwu. 13 Myero un ikob both apapna wörö kïbëc n'eketho ï koma ï Ejip ëka gin na kïbëc na un ïnënö. Ëntö kel unu apapna kany pïöpïö.”

14 Cë ën öthünö ngut ömïn mërë Benjamin ëka okok. Benjamin thon öthünö ngute ëka öcakö koko. 15 Cë Yocepu önödhö lem utmego mërë kïbëc nakun kok. Kinge manön utmego mërë ötwak ködë.

16 Ï karë na köp owinyere ï pacö ka Parao nï utmego ka Yocepu obino gïnï, cwiny Parao ëka etic mërë obedo na yom rwök. 17 Parao okobo both Yocepu nï, “Kob both utmegoni nï, ‘Tïm unu ni köman: Twe unu yëc ï nge kenewu, ëka ïdök unu ï lobo Kanaan, 18 ëk ikel unu apapwu kï jöwu obin gïnï botha. An abino mïöwu lobo na bër rwök na tye ï Ejip ëka ibino unu camö cem na bër na tye ï lobo.’

19 “In thon cïkgï nï, ‘Tïm unu nï köman: Ter unu gadigadi kï ï Ejip pï ëthïnöwu ëka monwu, ëk ikel unu apapwu obin. 20 Kür ïpar unu pï jamiwu, pïën gin na bëcö kïbëc më lobo Ejip bino bedo mewu.’ ”

21 Awope ka Icarael ötïmö gïnï kite na ën okobo ködë. Yocepu ömïögï gadigadi kite na Parao öcïkö, ëka ömïögï jami na mïtërë më wothgï. 22 Ömïö both ngat acëlacël böng na nyen më aruka. Ëntö ömïö Benjamin böng na bëcö abic më alöka ëka cëkël* më ryal mia adek. 23 Ën ooro n'apap mërë jami ni: Kene apar n'öyëö gïnï jami na bëcö më Ejip, kene na mon apar n'öyëö kal kï cem, ëka jami nökënë na mïtërë pï woth k'apapgï. 24 Cë ën ömïö utmego mërë öcïdhö. Na gïn dong tye ka yaa, ën okobo nïgï nï, “Kür ibed unu ka dha ï yoo.”

25 Cë gïn öya ökö kï ï Ejip, cë odwogo gïnï ï lobo Kanaan both apapgï Jakob. 26 Gïn ököbö bothe nï, “Yocepu pod tye na kwö, ëka ënë obedo alöc më Ejip kïbëc.” Cë twak ölöö Jakob ökö pïën ba oye ngö na ën owinyo. 27 Ëntö ï karë n'ekobo nïnë gin na kïbëc na Yocepu okobo, ëka na ën önënö gadigadi gïnï na Yocepu ömïö më tingo ën, cë tipo kom apapgï Jakob öcakö dwogo. 28 Cë Jakob okobo nï, “Adyer an dong aye! Woda Yocepu pod tye na kwö. An abino cïdhö më nënö ën na pod bara athöö.”

46

Jakob öcïdhö yo Ejip

1 Cë Icarael öcakö woth kï jami mërë kïbëc. Ï karë na ën othuno ï Beerceba, ën ömïö tyër awanga both Obanga k'apap mërë Icaka.

2 Obanga ötwak kï Icarael ï wang lek ï kiwor nakun kobo nï, “Jakob, Jakob!”

Ën ögamö nï, “An enene!”

3 Obanga okobo nï, “An Obanga, Obanga k'apapni, kür ilwor cïdhö yo Ejip, pïën an abino mïöni ïdökö rok na dit kï kunön. 4 An abino cïdhö kodi naka ï Ejip, ëka an abino dwököni cen dökï. Cë Yocepu bino önyö ngöm ï wii.”

5 Cë Jakob öcakö woth kï ï Beerceba, ëka awope mërë otero apapgï, ëthïnögï ëka mon-gï ï gadigadi na Parao ooro më tero ën. 6 Gïn otero leenigï kï jami na gïn onwongo kï ï lobo Kanaan. Jakob ëka ëthïnö mërë kïbëc öcïdhö gïnï yo Ejip. 7 Ën öcïdhö ï Ejip k'awope mërë ëka anyira mërë—k'ëkwaë mërë kïbëc.

8 Man ënë nyïng awope ka Icarael (Jakob ëka ëkwaë mërë) n'öcïdhö gïnï yo Ejip:

Reuben athïn kaö ka Jakob.

9 Awope ka Reuben gïn ene:

Kanok, Pallu, Kejeron ëka Karmi.

10 Awope ka Cimeon gïn ene:

Jemuel, Jamin, Okad, Jakin, Jokar ëka Caul (n'obedo wod ka dhakö më Kanaan).

11 Awope ka Lebi gïn ene:

Gercon, Kokat ëka Merari.

12 Awope ka Yuda gïn ene:

Er, Onan, Cela, Perej ëka Jera (ëntö Er ëka Onan obino öthöö gïnï ökö ï lobo Kanaan).

Awope ka Perej gïn ene:

Kejeron ëka Kamul.

13 Awope ka Icakar gïn ene:

Tola, Puwa, Jacub ëka Cimron.

14 Awope ka Jabulon gïn ene:

Cered, Elon ëka Jaleel.

15 Man ënë onwongo awope ka Lea na ën önywölö kï Jakob ï Paddan Aram, kanya acël kï nyarë Dina. Awope ëka anyira mërë kïbëc onwongo tye pyer adek wie adek.

16 Awope ka Gad gïn ene:

Jipon, Kagi, Cuni, Ejibon, Eri, Arodi ëka Areli.

17 Awope ka Acer gïn ene:

Imna, Iciba, Icibi ëka Beria.

Amïn-gï onwongo nyïngë Cera.

Awope ka Beria gïn ene:

Keber ëka Malkiel.

18 Man ënë onwongo awope ka Jilpa na ën önywölö kï Jakob, na Laban ömïö both nyarë Lea. Ën önywölö ëthïnö apar abicël kïbëc.

19 Awope ka Racel dhakö ka Jakob gïn ene:

Yocepu ëka Benjamin. 20 Ï lobo Ejip, Yocepu önywölö Manace ëka Epraim kï Acenat, nyaka Potipera alamdhök më On.

21 Awope ka Benjamin gïn ene:

Bela, Beker, Acibel, Gera, Naaman, Eki, Roc, Mupim, Kupim ëka Arud.

22 Man ënë awope apar angwën kïbëc na Racel onwongo önywölö kï Jakob.

23 Wod ka Dan ene:

Kucim.

24 Awope ka Naputali gïn ene:

Jajeel, Guni, Jejer ëka Cilem.

25 Man ënë onwongo awope ka Bila na Laban ömïö both nyarë Racel. Ën önywölö kï Jakob ëthïnö abïrö kïbëc.

26 Jö kïbëc n'öcïdhö kï Jakob yo Ejip n'onwongo obedo ëkwaë mërë kikokome, na ba ëkwanö mon k'awope mërë, onwongo tye pyer abicël wie abicël. 27 Ka ëkwanö awope arïö na Yocepu onwongo önywölö ï Ejip, wel jö më öt ka Jakob n'öcïdhö gïnï yo Ejip onwongo tye pyer abïrö kïbëc.

28 Jakob ooro Yuda më cïdhö anyim nïnë both Yocepu ëk onyuth nïnë yoo na cïdhö yo Gocen. Ï karë na gïn othuno ï lobo më Gocen, 29 Yocepu onwongo öyübö gadigadi mërë më cïdhö romo k'apap mërë Icarael ï Gocen. Ï karë na Yocepu othuno bothe, ën öthünö ngut apap mërë ëka okok pï caa na lac.

30 Icarael okobo both Yocepu nï, “An dong atwërö thöö, pïën dong anënö wangi ëka anïang nï in pod ïkwö.”

31 Cë Yocepu okobo both utmego mërë ëka jö më öt k'apap mërë nï, “An abino cïdhö both Parao ëk akob nïnë nï, ‘Utmegona ëka jö më öt k'apapna n'onwongo bedo gïnï ï lobo Kanaan obino gïnï botha. 32 Jö ni obedo gïnï ëkwath ëka gwökö gïnï leeni. Gïn okelo rom kï dyegi ëka dhok kï gin na kïbëc na gïn tye ködë.’ 33 Ka Parao ocwodowu ëka openyowu nï, ‘Tic ngö na un itio?’ 34 Un myero ïgam nï, ‘Wan eticni ebedo ëkwath cakërë ï karë më thinowa thuno ködë naka tin, kite na kwerewa onwongo tïmö ködë.’ Cë ebino yeo niwu më bedo ï lobo më Gocen, pïën ëkwath kïbëc obedo gïnï gin më kwer both jö më Ejip.”

47

1 Yocepu öcïdhö ëka okobo both Parao nï, “Apapna ëka utmegona obino gïnï kï ï lobo më Kanaan kï rom kï dyegigï ëka dhok kï jamigï kïbëc na gïn tye ködë. Kobedini dong gïn tye ï lobo më Gocen.” 2 Ën öyërö utmego mërë abic ëka onyuthogï both Parao.

3 Parao openyo utmego ka Yocepu nï, “Tic ngö na un itio?”

Gïn okobo both Parao nï,

“Wan, eticni, ebedo ëkwath kite na kwerewa onwongo obedo ködë.” 4 Gïn thon okobo both Parao nï, “Wan ebino më bedo kany pï karë na nönök, pïën kec tye na rac rwök ï Kanaan ëka lum ope pï rom k'eticni. Kobedini dong wan ëkwaö nï ïmïï eticni obed gïnï ï lobo më Gocen.”

5 Parao okobo both Yocepu nï, “Apapni ëka utmegoni obino gïnï bothi. 6 Lobo Ejip tye ï cingi; keth apapni ëka utmegoni ï lobo na bër. Mïïgï obed ï lobo Gocen, ëka ka ingeo jö mörö kï kin-gï na ryëk, cë ikethgï më bedo jö na löö leenina.”

7 Cë Yocepu okelo apap mërë Jakob ëka onyutho ën ï nyim Parao. Kinge Jakob ölamö gum ï kom Parao. 8 Parao openyo ën nï, “In itye kï mwaka adi?”

9 Ëka Jakob okobo both Parao nï, “An dong akwö ï wi lobo pï mwaka mia acël kï pyer adek. Ëntö mwaka më wowothana obedo na nönök ëka opong kï pëkö; mwaka më kwöna ba röm kï mwaka më wowotha ka kwerena.” 10 Cë Jakob ölamö gum ï kom Parao dökï, ëka öya ökö kï ï nyime.

11 Cë Yocepu ömïö apap mërë ëka utmego mërë kabedo ï lobo Ejip ëka ömïögï jami ï ngöm na bër na tye ï Ramecec, kite na Parao okobo nïnë ködë. 12 Yocepu thon opoko cem both apap mërë ëka utmego mërë kï jö kïbëc më öt k'apap mërë, nakun lübö wel ëthïnögï.

Löc ka Yocepu ï karë më kec

13 Ï karë nön cem onwongo ope ï lobo kïbëc pïën kec onwongo rac rwök; jö më lobo Ejip kï jö më lobo Kanaan ödökö gïnï na görü pï kec n'ödïögï. 14 Yocepu öcökö cïlïng kïbëc n'onwongo tye ï lobo Ejip ëka Kanaan më cülö cem n'onwongo gïn wïlö ëka okelo ï pacö ka Parao. 15 Ï karë na cïlïng ka jö më Ejip ëka Kanaan dong othum, jö Ejip kïbëc öcïdhö gïnï both Yocepu ëka okobo gïnï nï, “Mïïwa cem, pïngö in ïmïtö nï wan ëthöö ï wangi? Cïlïngwa dong othum ökö.”

16 Cë Yocepu ögamö nï, “Kel unu leeniwu, an abino cadhö niwu cem nakun alökö kï leeniwu, kite na dong cïlïngwu othum ökö.” 17 Cë gïn okelo leenigï both Yocepu. Ën ömïögï cem nakun ëlökö k'angolegï, romgï, dyegigï, dhokgï, ëka kenegï. Ën ömïögï cem pï mwaka nön nakun ëlökö kï leenigï kïbëc.

18 Kinge na mwaka nön othum, gïn obino both Yocepu ï mwaka nökënë ëka okobo gïnï nï, “Wan ba ëtwërö kanö köp mörö kï bothi adwongwa, kite na cïlïngwa dong othum ökö kïbëc ëka leeniwa obedo megi. Gin mörö ope n'odong pï adwongwa na path kï komwa ëka ngömwa. 19 Pïngö ïmïtö nï wan ëthöö ï wangi na in ïnënö, wan kanya acël kï ngömwa? In ïwïlwa ökö kanya acël kï ngömwa nakun ïlökö kï cem, ëk wan ëka ngömwa ebed opii ka Parao. Mïïwa kodhi ëk ebed na kwö kür ëthöö ëka ngöm kür odong nono.”

20 Pï manön Yocepu öwïlö lobo kïbëc më Ejip pï Parao. Jö Ejip kïbëc öcadhö gïnï pwothigï ökö pïën kec onwongo rac rwök bothgï. Cë lobo ödökö më ka Parao. 21 Yocepu ömïö jö kïbëc ödökö opii cakërë kï ajiki lobo më Ejip kucël, naka othuno ködë yo kucël. 22 Ëntö ën ba öwïlö lobo k'ëlamdhök pïën gïn onwongo nwongo cemgï kï both Parao. Manön ënë ömïögï ba öcadhö ngömgï.

23 Yocepu okobo both lwak nï, “Kobedini dong kite na an dong awïlöwu ëka ngömwu pï Parao, kodhi dong ene. Gam unu ëk ipur unu. 24 Ëntö ka ïcökö unu cem, mïï unu acël më abic both Parao. Angwën më abic bino bedo mewu më kodhi më apura ëka më acamawu kanya acël kï jö më udiwu.”

25 Gïn okobo nï, “In ïlarö kwöwa, adwong ëk ebed kï cwiny na bër ï nyimi. Wan ebino bedo opii ka Parao.”

26 Cë Yocepu oketho n'obedo cïk na makö ngöm ï lobo Ejip—naka tin pod tye—nï acël më abic më cem, obedo më ka Parao. Ngöm k'ëlamdhök këkën ënë ba ödökö më ka Parao.

Jakob öcïkö Yocepu më ajiki

27 Jö Icarael obedo gïnï ï Ejip, ï lobo më Gocen. Gïn onwongo jami kï kunön, önywöl gïnï ëka welgï ömëdërë na pol rwök.

28 Jakob obedo ï lobo më Ejip pï mwaka apar abïrö, ëka mwaka më kwö mërë onwongo mia acël kï pyer angwën wie abïrö. 29 Na karë më thöö ka Jakob onyingo na cwök, ën ocwodo wode Yocepu, ëka okobo nïnë nï, “Ka an atye kï cwiny na bër ï nyimi, cë iketh cingi, ï kin ema ëka icikiri nï in ibino nyutho nïna kïca ëka gen-ni. Kür iika ï lobo Ejip, 30 ëntö an amïtö nï eika kanya kwerena tye ïë; tinga ökö kï ï Ejip, cë iika ï kabedo n'eikogï ïë.”

Yocepu okobo nï, “An abino tïmö kite na in ikobo ködë.”

31 Jakob okobo nï, “Kwongiri botha nï in ibino tïmö nï kömanön.” Cë Yocepu okwongere bothe ëka Jakob okulo wie pïny ï wi kabuto mërë.

48

Jakob ölamö gum ï kom Epraim ëka Manace

1 Kinge karë mörö ekobo both Yocepu nï, “Apapni two.” Cë ën otero awope mërë arïö, Manace ëka Epraim. 2 Ï karë n'ekobo both Jakob nï, “Wodi Yocepu obino bothi,” Icarael öcükërë öya malö ëka obedo ï wi kabuto mërë.

3 Jakob okobo both Yocepu nï, “Obanga Won Twër kïbëc onen botha ï Luj ï lobo Kanaan, ëka kï kunön ën ömïa gum. 4 Ën okobo nïna nï, ‘An abino mïöni ïnya ëka abino mëdö welwu. An abino mïöni ïdökö rok ka jö na pol, ëka an abino mïö lobo ni both ëkwaëni na bino lüböni më bedo mëgï na twal.’

5 “Ëka kobedini, awopeni arïö na in ïnywölögï ï lobo Ejip n'onwongo bara abino bothi kany, ebino cwodogï nï mëga. Epraim ëka Manace bino bedo mëga kite na Reuben ëka Cimeon obedo gïnï mëga. 6 Ëthïnö mörö këkën n'ebino nywölögï kï körgï ebino cwodogï nï megi; ebino kwanögï kï nyïng utmegogï ï karë na gïn poko lobo më alea. 7 Ï karë n'onwongo an atye ka dwogo kï ï Paddan, gin n'ocwero cwinya ënë nï ayani Racel öthöö nïna ökö ï lobo Kanaan na pod etye ï yoo, n'onwongo dong acwök kï Eparata. Cë aiko ën kunön ï nget yoo na cïdhö yo Eparata” (manön ënë Bethelem).

8 Ï karë na Icarael önënö awope ka Yocepu, ën openyo nï, “Man jö mënë?”

9 Yocepu okobo n'apap mërë nï, “Gïn ënë awopena n'Obanga ömïa kï kany.”

Cë Icarael okobo nï, “Kelgï botha kany, ëk alam gum ï komgï.”

10 Ï karë nön Jakob onwongo ba dökï nënö pïny na bër pïën onwongo dong otii. Cë Yocepu okelo awope mërë na cwök bothe cë önödhö lemgï ëka öthünögï.

11 Jakob okobo both Yocepu nï, “Onwongo athamö nï ba dök abino nënö wangi, ëka kobedini Obanga ömïa anënö ëthïnöni thon.”

12 Cë Yocepu ökwanyögï kï ï cöng apap mërë Icarael ëka oryebere pïny cë okulo wie ï ngöm. 13 Yocepu otero gïn kïbëc, Epraim ï cïngë kucem n'okemo cïng Icarael kucam, ëka Manace ï cïngë kucam n'okemo cïng Icarael kucem, ëka okelogï na cwök bothe. 14 Ëntö Icarael olyao cïngë kucem ëka oketho ï wi Epraim, n'obedo athïn na tïdï, ëka olyao cïngë kucam arii cë oketho ï wi Manace n'obedo kaö.

15 Cë ölamö gum ï kom Yocepu ëka okobo nï,

“Ëk Obanga na kwaröwa

Abraam ëka Icaka obedo gïnï ka lübö cïk mërë,

Obanga n'onwongo obedo akwathna

ï kwöna kïbëc naka tin,

16 malaika n'ölara kï kom gin na rac

—ömïï gum both awope ni.

Ëk ecwodgï kï nyïnga,

ëka kï nyïng kwaröwa Abraam ëka Icaka,

ëka gïn myero ömëdërë na pol rwök

ï wi lobo.”

17 Ï karë na Yocepu önënö nï apap mërë oketho cïngë kucem ï wi Epraim, cwinye ba obedo na yom. Cë ökwanyö cïng apap mërë ökö kï ï wi Epraim ëka oketho ï wi Manace. 18 Yocepu okobo nïnë nï, “Pathï nï kömanön apapna, man ënë obedo kaö; keth cingi kucem ï wie.”

19 Ëntö apap mërë ökwërö ökö ëka okobo nï, “An angeo, woda, an angeo. Ën thon bino bedo rok, ëka ën thon bino bedo na dit. Ëntö ömïn mërë na tïdï bino bedo na dit na löö ën, ëkwaë mërë bino dökö rok na pol.” 20 Ölamö gum ï komgï ï nïnö nön, nakun kobo nï,

“Jö më Icarael bino lamö gum kï nyingi nï,

‘Ëk Obanga omii ibed calö Epraim ëka Manace.’ ”

Cë Jakob oketho nyïng Epraim ï nyim nyïng Manace.

21 Cë Icarael okobo both Yocepu nï, “An dong acwök thöö, ëntö Obanga bino bedo kodwu, ëka ën bino dwököwu ï lobo ka kwerewu. 22 Na calö ngat acël na löö utmegoni, an amïö bothi kor kidi na an amaö kï both jö Amor kï pala abadë ëka atumna.”

49

Jakob ölamö gum ï kom awope mërë

1 Cë Jakob ocwodo awope mërë ëka okobo nï, “Cökërë unu kanya acël, ëk akob niwu ngö na bino tïmërë ï komwu ï karë më anyim.

2 “Gürë unu ëka iwiny unu, un awope ka Jakob;

winy unu apapwu Icarael.

3 “Reuben, in ënë ibedo athïn kaöna,

tëköna, ëka acaki tëkö koma,

in ënë ïlöö kï wörö, ëka kï tëkö kom.

4 In ïcal kï pii na kelo bal, ëka ba ibino döngö,

pïën in ibuto ï kabuto k'apapni,

ibedo kï dhaköna ëka ilino kabutona.

5 “Cimeon ëka Lebi obedo gïnï utmego—

pala abadëgï ënë obedo jami më lwëny.

6 Ba abino bedo ï athukogï,

ëk an kür arïbara ï athukogï,

pïën oneko gïnï jïï k'akëmögï,

ëka otongo gïnï odon thwoni kite na ïgï mïtö.

7 Myero cen obed ï kom akëmögï, pïën ger,

ëka akëmögï, gwaü rwök!

An abino këthö ëkwaëgï ï kin jö ka Jakob

ëka abino këthögï ökö kï ï Icarael.

8 “Yuda, utmegoni bino paköni;

cingi bino makö ngut langni;

awope k'apapni bino ryebere gïnï pïny ï nyimi.

9 Yuda, in ïcal k'athïn kibwor,

ïya kï mwodo lee, athïna.

Calö kibwor n'önywöngö ëka obuto pïny,

calö mïn kibwor—nga na twërö ero ën?

10 Lüth më löc ba bino yaa kï both Yuda,

onyo lüth k'alöc ba bino yaa kï kin tyënë,

naka ka won mërë obino,

ëka rok kïbëc bino wörö ën.

11 Ën bino tweno kana mërë ï kom yath ölök,

ëka athïn kana ï kom jang ölök n'ëyërö;

ën bino lwökö böng mërë ï kom köngö ölök,

böng mërë ï köngö ölök na kwar.

12 Wangë bino bedo na cöl na löö köngö ölök,

lakë bino bedo na tar na löö cak.

13 “Jabulon bino bedo ï dhö nam,

ëka ën bino bedo ka cungo ka mel,

wang lobo mërë bino mëdërë yo Cidon.

14 “Icakar cal kï kana na tëk,

buto pïny ï dyere aditi më yëc.

15 Ka ën önënö kite na ka yweo mërë bër,

ëka kï kite na lobo mërë yomo cwinye,

ën bino lökö ngee ï kom yëc na pëk

ëka dökö opii ï kom tic na tëk.

16 “Dan bino ngölö köp atïr pï jögë

na calö kaka acël më Icarael.

17 Dan cal kï thwol na tye ï nget gudo,

ororo na tye ï nget yoo,

na tongo opuny angole gïnï,

cë mïö ngat na ngwëcö ködë podho pïny.

18 “An akürö lar na megi, Aa Rwoth.

19 “Ëyak bino yakö Gad,

ëntö ën bino lökërë ëka ryëmö körgï.

20 “Cem ka Acer bino cëk na bër;

ën bino mïö cem na mït n'opore pï rwoth.

21 “Naputali cal kï lee thim na ngwëcö abonge gin mörö na jükö,

na ïë opong kï köp na bëcö.

22 “Yocepu obedo jang ölök na nyak,

jang ölök na cwök kï wang pii,

na jangë ïdhö kor öt malö.

23 Lang bino lwëny ï kome,

gïn bino celo ën ëka ëlwënyö ï kome.

24 Ëntö atum mërë bino cung na ba yengere,

cïngë ödökö na tëk,

pïën pï cïng ngat na Thwönë ka Jakob,

pïën pï Akwath, Kidi më Icarael,

25 pïën pï Obanga k'apapni na konyi,

pïën pï gum na Won Twër ënë mii,

kï gum na yaa kï malö ï polo,

gum na yaa kï kanya thut na tye pïny,

gum më thuno ëka ïc.

26 Gum k'apapni löö

gum ka kite na bedo na twal,

nakaka mwaka më kite na pol.

Ëk man kïbëc obed ï wi Yocepu,

ï kom terinyime, n'obino ödökö atëla ka utmego mërë.

27 “Benjamin cal k'orudi na ger,

ën camö lee n'oneko kodiko,

kothyeno ën poko gin na ën öyakö.”

28 Man ënë kaka apar arïö më Icarael. Man ënë köp n'apapgi okobo bothgï ï karë na ën lamö gum ï komgï. Ën ölamö gum n'opore both ngat acëlacël.

Thöö ka Jakob

29 Cë ën ömïögï cïk ni: “An dong acwök cïdhö ökö both jöga. Iika unu kï kwerena ï öd rwo na tye ï pwodho ka Epron dhanö më Kit. 30 Rwo na tye ï pwodho më Makpela, na cwök kï Mamre ï Kanaan, n'Abraam öwïlö më bedo ngöm më ik kï both Epron dhanö më Kit, kanya acël kï pwodho. 31 Kunön ënë eiko Abraam kï dhakö mërë Cara, ëka Icaka kï dhakö mërë Rebeka ïë. Kany nön ënë an thon aiko Lea ïë. 32 Pwodho ëka kï rwo na tye ïë onwongo ëwïlö kï both jö Kit.”

33 Ï karë na Jakob otyeko cïkö awope mërë, ën ödölö tyënë malö ï wi kabuto, cë öthöö ëka ödök both jögë.

50

1 Cë Yocepu opodho ï kom apap mërë, okok ëka önödhö leme. 2 Cë Yocepu okobo both etic mërë n'obedo daktae më wiro kom apap mërë kï yath ëk kür öbal, cë daktae owiro kom Icarael. 3 Gïn otyeko nïnö pyer angwën, pïën manön ënë nïnö na mïtërë pï wiro kom dhanö kï yath më talö kome. Jö Ejip okoko gïnï Jakob pï nïnö pyer abïrö.

4 Ï karë na nïnö më kwero cöla opoth ökö, Yocepu okobo both edite ka Parao nï, “Ka itye unu kï cwiny na bër ï koma, twak unu both Parao na kakara. Kob unu nïnë nï, 5 ‘Apapna ömïa akwongo kwong ëka okobo nï, “An dong acwök thöö. Ter koma ï lobo Kanaan ëka iika ï bur lyël na an akünyö pï lyëna.” Kobedini dong ëk acïdh aik apapna; cë an abino dwogo.’ ”

6 Parao okobo nï, “Cïdh iik apapni, kite na ën omii ikwongo kwong.”

7 Cë Yocepu öcïdhö më iko apap mërë. Edite ka Parao kïbëc owotho ködë—edite më öd pido ëka edite kïbëc më lobo Ejip— 8 kanya acël kï jö kïbëc më öt ka Yocepu, utmego mërë ëka jö më öt k'apap mërë. Ëntö öwëkö gïnï ëthïnögï këkën, rom kï dyegi ëka dhok ï lobo më Gocen. 9 Yocepu öcïdhö kï gadigadi ëka wegi angole. Ën owotho kï jö na pol rwök.

10 Ï karë na gïn othuno ï larü moo më Atad, na tye na cwök yo löka Jordan, cë gïn okok kunön kï cwer cwiny ëka kï kumo na thwönë. Yocepu okwero cöla k'apap mërë pï nïnö abïrö. 11 Ï karë na jö Kanaan n'onwongo bedo gïnï ï lobo nön önënögï kwero cöla ï larü moo më Atad, gïn okobo nï, “Man ënë kwero cöla më cwer cwiny na thwönë rwök both jö Ejip.” Manön ënë ömïö kabedo nön na cwök kï Jordan ecwodo nï, Abel Micraim.*

12 Cë awope ka Jakob obino ötïmö gïnï kite n'ëcïkögï ködë. 13 Gïn otingo lyënë yo lobo Kanaan, ëka eiko ï öd rwo na tye ï pwodho më Makpela, na cwök kï Mamre, n'Abraam onwongo öwïlö na calö kabedo më ik kï both Epron dhanö më Kit kanya acël kï pwodho. 14 Kinge iko apap mërë, Yocepu ödök yo Ejip kanya acël kï utmego mërë, ëka kï jö nökënë kïbëc na ën onwongo öcïdhö ködgï më iko apap mërë.

Yocepu okweo cwiny utmego mërë

15 Ï karë na utmego ka Yocepu önënö gïnï nï apapgï dong öthöö ökö, gïn okobo nï, “Gwök onyo Yocepu bino kelo köp mörö ï kom onu, ëka cülö kwor pï gin na rac kïbëc na onu ëtïmö ï kome.” 16 Cë gïn ooro dwön-gï both Yocepu nakun kobo gïnï nï, “Apapni öcïköwa kï cïk ni n'onwongo ën bara öthöö: 17 ‘Man ënë ngö na myero ikob unu both Yocepu: An akwai më tïmö kïca both utmegoni pï bal ëka tïm na rac na gïn ötïmö ï komi.’ Öma tïm kïca ï kom bal k'etic k'Obanga k'apapni.” Ï karë na köp ni othuno bothe, Yocepu okok.

18 Cë utmego mërë thon obino ëka oryebere gïnï pïny ï nyime nakun kobo gïnï nï, “Wan enene, ebedo opiini.”

19 Ëntö Yocepu okobo nïgï nï, “Kür ibed unu kï lworo. An atye nakaka Obanga? 20 Un ïthëna unu athëna më tïmö gin na rac ï koma, ëntö Obanga ömïö man ötïmërë pï larö kwö ka jö na pol, na calö un itye ka nënö tin. 21 Pï manön, kür ibed unu kï lworo. An abino gwököwu k'ëthïnöwu kïbëc.” Cë ën okweo cwinygï ëka ötwak kï mwolo bothgï.

Thöö ka Yocepu

22 Yocepu obedo ï Ejip, kanya acël kï jö më öt k'apap mërë kïbëc. Ën obedo ï wi lobo pï mwaka mia acël k'apar. 23 Yocepu önënö ëkwaë ka Epraim naka othuno ködë ï kom ëkwaë më run më adek mërë. Ën thon önënö ëthïnö ka Makir wod ka Manace; n'onwongo etero na calö obedo mëgë.

24 Cë Yocepu okobo both utmego mërë nï, “An dong acwök thöö. Ëntö Obanga bino könyöwu, ëka bino kwanyöwu ökö kï ï lobo ni, dwököwu yo lobo na ën onwongo okwongo both Abraam, Icaka ëka Jakob.” 25 Ëka Yocepu ömïö ëthïnö ka Icarael okwongo gïnï kwong ëka okobo nï, “Obanga bino könyöwu. Cë un myero iting cogona ökö kï kany.”

26 Cë Yocepu öthöö na mwaka më dit mërë tye mia acël k'apar. Kinge na gïn owiro kï yath më talö kom ëk kür öbal, ebino epyelo kome ï canduk lyël kï ï Ejip.

* 5:2 Dhanö kï lëb Iburu gönyö nï Adam.

† 5:29 Noa kï lëb Iburu gönyö nï yweo.

* 6:4 Nepili Gönyö nï jö na boco.

* 10:13 Ejip onwongo thon ecwodo nï Micraim.

† 10:13 Jö Lud obedo jö Lidia.

* 12:9 Negeb gönyö nï kukwap lobo.

† 12:15 Parao obedo nyïng n'ecwodo kï rwoth më lobo Ejip

* 14:3 Nam më kadö manön Nam na gin mörö ba kwö ïë.

* 16:11 Icimael gönyö nï Obanga winyo.

† 16:14 Beer Lakai Roi gönyö nï Kulo ka ngat na kwö n'önëna.

* 17:19 Icaka gönyö nï ën önyërö.

* 19:22 Joar gönyö nï tïdï.

* 20:16 Cëkël man obedo cïlïng më karë nön; n'ëyübö kï ryal.

* 21:1 Acaki 18:10

* 21:4 Acaki 17:12

* 21:14 Ocwe obedo adela n'ëkwö më makö kï pii.

† 21:31 Beerceba nyïng ni gönyö nï kulo më abïrö onyo kulo më cïkërë.

‡ 21:33 Yath tamarik obedo yath na bor n'orii mërë dönyö na thuth yo pïny, na tipo mërë thwönë ëka mïtö pii na nönök.

* 23:15 Cëkël man obedo cïlïng më karë nön; n'ëyübö kï ryal.

* 24:2 Keth cingi ï kin ema man onwongo obedo kwong n'ekwongo na ba lökërë na twal.

† 24:60 Jö na pol gönyö nï elip kï elip.

* 25:25 Ecau römö gönyö nï Opong yer ën thon onwongo ecwodo nï Edom, na gönyö nïkwar.

† 25:26 Jakob gönyö nï ömakö opuny tyën.

* 26:20 Ecek gönyö nï dha.

† 26:21 Citina gönyö nï adagë.

‡ 26:22 Rekobot gönyö nï kabedo na lac.

* 27:36 Jakob gönyö nï ömakö opunye (ï carolok, ën bwölö jö).

* 28:19 Betel gönyö nï Öt k'Obanga.

* 29:17 Lea onwongo wangë görü tyën köp mërë ï Lëb Iburu ba ngere.

† 29:32 Reuben nyïng ni cal kï nyig köp më Iburu na kobo nï ën önënö pëköna nyïng ni gönyö nï nën, wod.

‡ 29:33 Cimeon nyïng ni cal kï nyig köp më Iburu na kobo nï owinyo.

§ 29:34 Lebi nyïng ni cal kï nyig köp më Iburu na kobo nï moko.

* 29:35 Yuda nyïng ni cal kï nyig köp më Iburu na kobo nï pak.

* 30:6 Dan nyïng ni gönyö nï ën öngölö nïna köp n'atïr.

† 30:8 Naputali gönyö nï lwëny.

‡ 30:11 Gad gönyö nï gum na bër onyo mwony.

§ 30:13 Acer gönyö nï ngat na ïë yom.

* 30:14 Mandurek man onwongo obedo yath më mïö dhakö nywöl.

† 30:18 Icakar nyïng ni cal kï nyig köp më Iburu na kobo nï cül.

‡ 30:20 Jabulon gönyö nï wörö.

§ 30:24 Yocepu gönyö nï myero ën ömëdï.

* 31:47 Jegar Caduta gönyö nï athuketh më caden.

† 31:49 Mijpa gönyö nï pem më kürö pïny.

‡ 31:53 Obanga ka NakorAbraam onwongo wörö Obanga n'atïr ëka Nakor onwongo wörö obanga nökënë gïnï.

* 32:2 Makanaim gönyö nï kabedo arïö.

† 32:28 Icarael gönyö nï ögamërë k'Obanga.

‡ 32:30 Peniel gönyö nï terinyim Obanga.

* 33:17 Cukot gönyö nï okul.

† 33:19 Cïlïng mia acël onwongo obedo wel cïlïng na pëk ëka tëkö mërë ba ngere.

‡ 33:20 El Eloe Icarael gönyö nï Obanga më Icarael

* 34:20 Dhö wangkac obedo kanya jïï cökërë ïë më larö köp.

* 35:7 El Betel gönyö nï Obanga më Betel.

† 35:8 Allon Bacut gönyö nï yath na thwönë më kumo.

‡ 35:10 Jakob gönyö nï ömakö opunye.

§ 35:10 Icarael gönyö nï ën ögamërë k'Obanga.

* 35:15 Betel gönyö nï öt k'Obanga.

† 35:18 Ben Oni gönyö nï awobi më pëköna.

‡ 35:18 Benjamin gönyö nï awobi më cïnga kucem.

* 37:28 Cëkël man obedo cïlïng më karë nön; n'ëyübö kï ryal.

* 38:29 Perej gönyö nï donyo yökö.

† 38:30 Jera gönyö nïkwar.

* 41:51 Manace nyïng ni calö ëkwanyö kï kom köp më Iburu pï wia owil.

* 45:22 Cëkël man obedo cïlïng më karë nön; n'ëyübö kï ryal.

* 50:11 Abel Micraim gönyö nï kwero cöla ka jö Ejip.

Nwönö Cïk

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

31

32

33

34

Buk më Nwönö Cïk

Köp na tye ï Buk më Nwönö Cïk

Buk ni Muca ënë öcöö.

Buk më Nwönö cïk obedo buk më abic ka Muca. Buk ni Muca ënë öcöö ï kin mwaka 1440 b.c., kadï jö nökënë thamö nï ëcöö ï mwaka 1260 b.c.

Köp na tye ï buk ni:

Buk ni tye kï köp na pol na Muca ötwakö both jö Icarael na bara gïn öya kï ï bar më Moab, më ngölö kulo Jordan ëka më dönyö ï Kanaan. Köp ni makö wothgï na bor ï thim, ëka köp ni gïnï obedo më po wigï ï kom gen k'Obanga. Nwönö Cïk po wi jïï ï kom gin na mïtërë ï cïkërë n'Obanga oketho kï jö Icarael: ka jïï bino winyo cïk ka Rwoth, gïn bino nwongo gum ï lobo na nyen, ëntö ka gïn ba bino winyo, ebino ngölö nïgï köp ëka ebino ryëmögï ökö kï ï lobo (cura 4:1-40, cura 8 ëka 27-30). Muca öcükö cwiny jïï më ketho gen-gï ëka më winyo Obanga ëka më mïrë ï kom tic n'Obanga ömïö bothgï. Ën ötëlögï ï wörö Obanga ëka kï wero wer. Muca oketho Yocua më leeno kakarë ëka dong öcïdhö malö ï wi kidi Nebo, kï kunön ën örïpö lobo n'Obanga öcïkö më mïögï. Muca öthöö kunön ï wi kidi na mwaka mërë tye 120, ëka eiko ën ï Moab.

Köp na pïrë tëk ï buk ni obedo gen k'Obanga, tëkö mërë më larö ëka më gwökö jögë. Obanga onwongo tye kanya acël ködgï naka thon ï karë na kwö tëk, ëka ï dyere më pëkögï, ën ömïögï gen pï karë më anyim. Jö k'Obanga myero öyër gïnï nga na gïn bino lübö ëka më mïrë kën-gï dökï më geno ëka më winyo Obanga. Köp na Yecu okobo cön nï (cïk na pïrë tëk) na nwongere ï cura 6:5: “Mar Rwoth Obangani kï cwinyi kïbëc, kï tiponi kïbëc ëka kï tëköni kïbëc.”

1

Cïk më yaa kï ï Koreb

1 Man ënë köp na Muca ötwakö both jö Icarael kïbëc ï löka kulo Jordan kï kukïdë ï karë na gïn tye ï thim, ï Araba n'opimere kï Cup, ï kin Paran kï Topel, Laban, Kajerot ëka Dijabu. 2 (Tero nïnö apar acël më woth, yaa kï ï Koreb më cïdhö yo Kadec Barnea nakun ewok kï ï yoo më Kidi Ceir.)

3 Ï nïnö dwe acël më dwe më apar wie acël, ï mwaka më pyer angwën, ënë Muca okobo both jö Icarael cïk kïbëc n'onwongo Rwoth ömïö bothe na makö komgï. 4 Man ötïmërë kinge na ën ölöö Cikon rwoth ka jö Amor, n'onwongo löö löc ï Kecbon, ëka Og rwoth më Bacan, n'onwongo löö löc ï Acitarot ëka Edrei.

5 Ï löka kulo më Jordan kï kukïdë më lobo më Moab, Muca öcakö gönyö tyën cïk ni nakun kobo nï:

6 Rwoth Obanga onu ötwak kod onu kï ï Koreb* nï, “Un dong ibedo ï thë kidi ni pï karë na lac. 7 Yaa unu ëk ïcak unu wothwu, ïcïdh unu yo lobo n'otingere ka jö Amor, ëka jö kïbëc na cwök ködgï na tye ï Araba, ï kite, kï kuthö thë kite, ï Negeb ëka ï lobo n'ögürö dhö nam, ï lobo ka jö Kanaan ëka ï Lebanon, naka ï kulo na thwönë, n'obedo kulo më Euparate. 8 Nën! An dong atyeko mïöwu lobo ni. Cïdh unu ëk ïgam unu lobo na Rwoth okwongere nï ebino mïö both kwaröwu Abraam, Icaka, Jakob ëka ëkwaëgï na bino lübögï.”

Muca oketho ëngöl-köp

9 Ï karë nön, Muca okobo bothgï nï, “An ba dökï arömö cobo pëköwu këna. 10 Rwoth Obangawu dong ömïö ïnya unu na pol rwök, ënë ömïö tin ipol unu calö cër na tye ï polo. 11 Ëk Rwoth, Obanga ka kwerewu, ömïïwu ïmëdërë tyën elip acël ëka ömïïwu gum kite na ën öcïkö ködë! 12 Ëntö an atwërö cobo pëköwu këna nïngö nakun dong ïdökö unu yëc na pëk rwök, ëka kï köp kïbëc na tye ï kinwu? 13 Yër unu jö mökö na ryëk, na nïang ëka jö n'ëwörögï kï ï kom kakawu acëlacël, ëka an abino kethogï na calö ëtëlawu.”

14 Un ibino ïgamö nïna nï, “Gin na in ikobo tye na bër na wan myero ëtïm.”

15 Cë an akwanyö ëtëla më kakawu, ëryëkö ëka jö n'ëwörögï. An akethogï më bedo kï löc ï komwu na calö edite ka jö elip, edite ka jö mia acël, edite ka jö pyer abic, edite ka jö apar ëka na calö ëtëla më kaka. 16 Ï karë nön an acïkö ëngöl-köpwu nï: Winy unu pido na tye ï kin utmegowu ëka ïngöl unu köp n'atïr, kadï köp tye ï kin omego n'obedo dhanö më Icarael onyo arok mörö na bedo bothe. 17 Kür ilengere unu ï ngölö-köp; un ibino winyo köp ka ngat na tïdï ëka më ka ngat na dit na röm aröma. Kür ibed unu kï lworo ï kom ngat mörö, pïën ngölö-köp obedo më k'Obanga. Kel unu köp mörö na tëk rwök kï bothwu ëka an abino winyo. 18 Ï karë nön an acïköwu ï kom jami kïbëc na un onwongo myero ïtïm.

Eoro ëröth pïny

(Wel 13:1-33)

19 Cë wan ëya ökö kï ï Koreb kite na Rwoth Obangawa öcïköwa ködë. Wan ewok ï thim na lac na un ïnënö ëka ëcïdhö yo lobo n'otingere ka jö Amor cë ethuno ï Kadec Barnea. 20 Cë an akobo bothwu nï, “Un ithuno ï lobo ka jö Amor n'otingere, na Rwoth Obanga onu tye ka mïö both onu. 21 Nën, Rwoth Obangawu ömïöwu lobo. Cïdh unu ëk ïgam unu lobo kite na Rwoth Obanga, Obanga ka kwerewu, okobo niwu. Kür ibed unu kï lworo; kür cwinywu thon opodhi.”

22 Cë un kïbëc ibino unu botha ëka ikobo unu nï, “Eru eor cwö mörö më cïdhö anyim ëk öcïdh öröth gïnï lobo nï onu ëka odwongi gïnï köp both onu ï kom yoo na onu myero ëlübï ëka peci na onu ebino dönyö ïë.”

23 An athamö nï man obedo thama na bër; cë an ayërö jö apar arïö, ëcwö acël kï ï kaka acëlacël. 24 Gïn obino öya ëka öcïdhö gïnï ï lobo n'otingere, cë obino gïnï naka ï ora më Ecikol ëka öröthö gïnï. 25 Gïn ökwanyö nyig yen mökö më lobo nön ëka okelo gïnï bothwa. Gïn odwongo köp bothwa nakun kobo gïnï nï, “Lobo na Rwoth Obanga onu cwök mïö both onu obedo lobo na bër.”

Jö Icarael öjëm ï kom Rwoth

26 Ëntö un onwongo ba ïmïtö unu cïdhö yo malö; un ïjëm ï kom cïk ka Rwoth Obangawu. 27 Un ïngüngüta kï ï këmawu nakun ikobo unu nï, “Rwoth dagwa; ën ökwanyöwa kï ï Ejip më mïöwa ï cïng jö Amor ëk otyekwa ökö. 28 Wan ebino cïdhö yo kwene? Utmegowa ömïöwa erwenyo genwa ökö. Gïn kobo nï, ‘Jö më lobo nön tëk ëka boco gïnï na lööwa ökö; peci tye na döngö, na cël mërë tye naka malö ï wi polo. Wan thon ënënö jö Anak kunön.’ ”

29 Cë an akobo bothwu nï, “Kür ibed unu kï myël kom; kür ilwor unugï. 30 Rwoth Obangawu, na ënë tëlö nyimwu, ënë bino lwëny pïrwu, kite na un ïnënö ën ötïmö ï Ejip, 31 ëka ï thim. Kunön un ïnënö kite na Rwoth Obangawu ögwököwu ködë, na calö kite n'apap tingo kï wode. Ën ötïmö man ï kabedo kïbëc na un ïcïdhö yo ïë naka ithuno unu ï kabedo ni.”

32 Ëntö kï kom gin na kïbëc n'Obanga ötïmö un pod ïkwërö më bedo kï gen ï kom Rwoth Obangawu, 33 n'obino ötëlö nyimwu ï wothwu, kï mac ï kiwor ëka kï pöl ï kiceng, më nwongo kabedo niwu ëk ibed unu ïë ëka më nyutho niwu yoo na myero ïlüb unu.

34 Ï karë na Rwoth owinyo köp na un ikobo, ën obedo k'akëmö ëka okwongo kwong ni: 35 “Ngat mörö më run ni na rac ope kadï k'acël na bino nënö lobo na bër na an akwongara më mïö both kwerewu, 36 na path kï Kaleb wod ka Jepune. Ën bino nënö lobo nön. An abino mïö ën ëka ëkwaë mërë lobo na ën bino nyönö kï tyënë, pïën ën obedo ka lübö Rwoth kï cwinye kïbëc.”

37 Akëmö obino ömakö Rwoth thon ï koma pïrwu. Ën okobo nïna nï, “In thon ba ibino dönyö kunön. 38 Ëntö Yocua wod ka Nun n'obedo alüb kori ënë bino dönyö. Dïï cwinye, pïën ën bino tëlö jö Icarael më gamö lobo nön.” 39 Cë Rwoth okobo both onu kïbëc nï, “Ëthïnöwu na pod thïthïnö gïnï na un ikobo nï ebino terogï ï opii ëka na bara ngeo gïnï poko gin na bër kï kom gin na rac, gïn ënë bino dönyö kunön. An abino mïögï ëka gïn bino gamö. 40 Ëntö un, lökërë ëka ïdök unu ï thim ï yoo na cïdhö yo Nam na Kwar.”

41 Cë un ïgamö nïna nï, “Wan ëbalö ï nyim Rwoth. Wan ebino cïdhö ëka ëlwënyö kite na Rwoth Obangawa öcïköwa ködë.” Cë ngat acëlacël oruko jami më lwëny nakun thamö nï cïdhö yo lobo n'otingere obedo gin na yot.

42 Ëntö Rwoth okobo nïna nï, “Kob nïgï, ‘Kür ïcïdh unu malö më lwëny pïën an ba abino woth kodwu ëka langwu bino löönöwu.’ ”

43 An atwak kodwu, ëntö un ba iwinyo. Un ïjëm ï kom cïk ka Rwoth ëka pï awakawu un ïcïdhö ï lobo n'otingere. 44 Jö Amor n'onwongo bedo gïnï kanya otingere nön obino ï komwu; gïn öryëmö körwu calö kic ëka ölwënyö ï komwu kï ï Ceir naka othuno ï Korma. 45 Cë un idwogo ëka ikok unu ï nyim Rwoth, ëntö ën ba owinyo kokowu ëka ba olengo ithe ï köpwu. 46 Pï manön, un idong ï Kadec nïnö na pol—pï karë kïbëc na un ibedo kunön.

2

Karë na jö Icarael obedo ködë ï thim

1 Cë wan ëlökërë ëka ëcïdhö ï thim, ï yoo na dök yo Nam na Kwar, kite na Rwoth öcïka ködë. Wan ebedo ka wïrë ï lobo më Ceir n'obedo lobo n'otingere pï karë na lac.

2 Cë Rwoth okobo nïna nï, 3 “Un dong ibedo ka wïrë ï lobo ni n'otingere pï karë na lac; kobedini dong lökërë unu yo kukuju. 4 Mïï jïï cïk ni gïnï: ‘Un ïcwök unu wok ï lobo ka utmegowu n'obedo ëkwaë k'Ecau, na bedo gïnï ï lobo Ceir. Gïn bino bedo kï lworo ï komwu, ëntö myero ïgwökërë unu rwök. 5 Kür ïcak unu lwëny ï komgï, pïën an ba abino mïö lobogï mörö bothwu, kadï thon kany mörö na dhanö twërö cung ïë. An amïö lobo n'otingere më Ceir both Ecau na calö mëgë. 6 Un ibino wïlö cem më acama ëka pii më amodha kï bothgï.’ ”

7 Rwoth Obangawu ömïöwu gum ï kom tic kïbëc më cïngwu. Ën ögwököwu ï wothwu ï thim ni na lac. Ï mwaka pyer angwën ni Rwoth Obangawu obedo ka gwököwu, ëka gin mörö ope n'orem kï bothwu.

8 Cë wan ëcïdhö ëkadhö utmegowa n'obedo ëkwaë k'Ecau, na bedo gïnï ï Ceir. Wan ëlökërë kï ï yoo më Araba na yaa kï ï Elat ëka Ejion Geber, cë ëcïdhö ï yoo na dök yo thim më Moab.

9 Cë Rwoth okobo nïna nï, “Kür ïcïdh unu both jö më Moab kï gero onyo ïcak unu lwëny ï komgï, pïën an ba abino mïöwu lobogï mörö. An atyeko mïö Ar both ëkwaë ka Lot na calö mëgï.”

10 (Jö Emim onwongo bedo gïnï kunön cön; gïn obedo jö na tëk ëka pol gïnï rwök nakun boco gïnï calö jö Anak. 11 Jö ni ëkwanögï ï kom jö Repa calö jö Anak, ëntö jö Moab cwodogï nï jö Emim. 12 Jö Kori onwongo cön bedo gïnï ï Ceir, ëntö ëkwaë k'Ecau obino öryëmögï ökö. Gïn otyekogï ökö kïbëc kï ï nyimgï ëka obedo gïnï ï kabedogï kite na jö Icarael ötïmö ködë ï lobo na Rwoth ömïögï na calö mëgï.)

13 Ëka Rwoth okobo nï, “Kobedini dong yaa unu malö, ïngöl unu ora më Jered.” Cë wan ëngölö ora.

14 Cakërë ï karë na wan ëya ködë kï ï Kadec Barnea naka ëngölö ï ora më Jered, onwongo dong römö mwaka pyer adek wie aboro. Ï karë nön cwö kïbëc më run nön n'onwongo obedo gïnï ëlwëny obino öthöö gïnï ökö, kite na Rwoth onwongo okwongere ködë bothgï. 15 Cïng Rwoth onwongo tye ï komgï naka otyeko jö më run nön kïbëc kï ï kabedogï.

16 Ï karë na jö kïbëc n'onwongo obedo gïnï ëlwëny öthöö othum ökö, 17 Rwoth okobo nïna nï, 18 “Tin myero iwok unu kï ï wang lobo më Moab na cwök kï pacö më Ar. 19 Ëntö ka ibino unu na cwök kï jö Amon, kür ïcïdh unu bothgï kï gero onyo ïcak unu lwëny ï komgï, pïën an ba abino mïöwu lobo mörö n'obedo më ka jö Amon. An dong atyeko mïö both ëkwaë ka Lot na calö mëgï.”

20 (Manön thon onwongo ecwodo nï lobo ka jö Repa, n'onwongo bedo gïnï kunön; ëntö jö Amon cwodogï nï jö Jamjumim. 21 Gïn onwongo obedo jö na tëk ëka pol gïnï rwök nakun boco gïnï calö jö Anak. Rwoth obino otyekogï kïbëc kï ï nyim jö Amon, n'öryëmögï ökö ëka obedo gïnï ï lobogï. 22 Man ënë kite na Rwoth ötïmö ködë thon ï kom ëkwaë k'Ecau n'onwongo obedo gïnï ï Ceir, ï karë na ën otyeko jö Kori ökö kï ï nyimgï. Cë ëkwaë k'Ecau ögamö lobogï ëka oleo gïnï na pod bedo gïnï ïë naka tin. 23 Ëka pï jö Abi n'obedo gïnï ï peci na thïthïnö naka othuno ï Gaja, jö Kaptor n'obino gïnï kï ï Kaptor otyekogï ökö ëka obedo gïnï ï kabedogï.)

Ëlöö Cikon rwoth më Kecbon

24 “Kinge na dong onu ewok ï Moab, Rwoth okobo both onu nï, ‘Yaa malö, ïcak unu dong ngölö ora më Arnon. Nën! An atyeko mïö Cikon dhanö më Amor, rwoth më Kecbon, kanya acël kï lobo mërë ï cïngwu. Cïdh unu anyim ëk ïlwëny unu ï kome ëka ïgam unu lobo. 25 Ï nïnö na tin, an abino mïö koyo öny ï kom rok kïbëc na bedo ï wi lobo nakun lworo makögï. Gïn bino winyo köp ï komwu ëka komgï bino myël nakun cwinygï podho pïrwu.’

26 “Cë an aoro jïï ï thim më Kedemot both Cikon rwoth më Kecbon kï köp më kuc, nakun akobo nïnë nï, 27 ‘Yee nïwa më wok ï loboni. Wan ebino wok nakun ëlübö yoo këkën. Wan ba ebino lökërë yo kucem onyo yo kucam. 28 Cadh nïwa cem më acama ëka pii më amodha kï wel më ryal. Yee nïwa ewok kï tyënwa këkën— 29 kite n'ëkwaë k'Ecau na bedo gïnï ï Ceir ëka jö Moab na bedo gïnï ï Ar ötïmö ködë—naka wan ëngölö kulo Jordan yo lobo na Rwoth Obangawa tye ka mïöwa.’ 30 Ëntö Cikon rwoth më Kecbon ökwërö ökö nï wan kür ewok na cwök ködë pïën Rwoth Obanga onwongo ömïö ën obedo kï cwiny na nwang ëka kï cwiny na tëk ëk ëmïï ën ï cïngwu kite na dong ötïmö ködë.

31 “Rwoth okobo nïna nï, ‘Nën, an dong acakö mïö Cikon ëka kï lobo mërë bothwu. Cak unu dong gamö lobo mërë na calö mewu.’ ”

32 Ï karë na Cikon ëka acikari mërë kïbëc obino gïnï më lwëny ï komwa kï ï Jakaj, 33 Rwoth Obangawa öcakö mïö ën ï cïngwa ëka eneko ën kanya acël k'awope mërë ëka k'acikari mërë kïbëc. 34 Ï karë nön wan ëgamö peci mërë kïbëc. Etyekogï—cwö, mon ëka ëthïnö. Ngat mörö ope n'öbwöth na kwö. 35 Wan etero lïm na kwö na wan ëyakö ëk ödök mëwa, kanya acël kï jami nökënë n'ëyakö kï ï peci kïbëc na wan ëmaögï. 36 Cakërë kï ï Aroer na tye ï nget ora më Arnon ëka kï ï pacö na tye ï ora, më thuno ködë naka ï Gilead, pacö mörö ope na tëk n'ëgërö malö rwök na maö ölööwa. Rwoth Obangawa ömïögï kïbëc ï cïngwa. 37 Ëntö un ba ibino iwok unu na cwök kï lobo ka jö Amon, kadï lobo na tye ï dhö kulo më Jabok onyo peci mörö na tye ï lobo n'otingere, onyo kanya Rwoth Obangawa öjüköwa kï ïë.

3

Ëlöö Og rwoth më Bacan

(Wel 21:31-35)

1 Cë wan dökï ëlökërë, ëdök malö ï yoo na cïdhö yo Bacan; Og rwoth më Bacan obino ï komwa k'acikari mërë kïbëc më bino lwëny ködwa ï Edrei. 2 Ëntö Rwoth okobo nïna nï, “Kür ibed kï lworo ï kome, pïën an atyeko mïö ën bothi k'acikari mërë kïbëc ëka kï lobo mërë. In ibino tïmö ï kome kite na yam ïtïmö ï kom Cikon rwoth ka jö Amor n'onwongo löö Kecbon.”

3 Cë Rwoth Obanga onu thon ömïö Og rwoth më Bacan k'acikari mërë kïbëc ï cïngwa. Wan enekogï kïbëc na ngat mörö ba öbwöth na kwö. 4 Ï karë nön wan ëmaö peci mërë kïbëc. Pacö mörö ope kï ï peci pyer abicël na wan ba ëmaö kï bothgï—lobo kïbëc më Argob na tye ï thë löc ka Og rwoth më Bacan. 5 Peci ni kïbëc onwongo ëcëlö kï cël na tëk n'otingere malö rwök ëka dhö wangkac gïnï n'eloro kï lote n'obedo nyweny, mëd kï peci na thïthïnö na pol na ba ëcëlögï. 6 Wan ebino etyeko peci kïbëc, kite na wan ebino ëtïmö ï kom Cikon rwoth më Kecbon—neko cwö kïbëc, mon ëka ëthïnö. 7 Ëntö lïm na kwö ëka jami kïbëc na wan ëyakö kï ï pecigï, wan eterogï ëk obed mëwa.

8 Cë ï karë nön wan ëkwanyö lobo nön kï ï cïng rwodhi arïö ka jö Amor na tye kukïdë më kulo Jordan, cakërë kï ï ora më Arnon naka othuno ködë ï kidi më Kermon. 9 (Jö Cidon cwodo Kermon nï Cirion; ëka jö Amor cwodo nï Cenir.) 10 Wan ëmaö peci kïbëc na tye ï lobo n'otingere malö n'öpëdhërë, lobo Gilead kïbëc ëka Bacan naka othuno ködë yo Caleka ëka Edrei, peci na tye ï thë löc ka Og rwoth më Bacan. 11 (Og rwoth më Bacan ënë onwongo odong kënë kï kin jö Repa. Ëka ëtana mërë onwongo ëyübö kï nywenyo. Bor mërë tye mita angwën ëka lac mërë mita arïö. Pod tye ï Raba ï pacö ka jö Amon.)

Poko lobo na tye kukïdë kulo Jordan

(Wel 32:1-42)

12 Ï karë nön na onu ëmaö lobo ni, an abino amïö lobo na tye kukuju më Aroer both jö Reuben ëka jö Gad, na tye ï ora më Arnon, kï nucu lobo n'otingere më Gilead, kanya acël kï peci mërë. 13 Lobo Gilead n'odong ëka lobo Bacan kïbëc, na ënë lobo ka rwoth Og, an abino amïö both nucu kaka ka Manace. (Lobo kïbëc më Argob na tye ï Bacan n'onwongo ecwodo nï lobo ka jö Repa. 14 Jair, akwar Manace, ökwanyö lobo Argob kïbëc na cïdhö naka ï wang lobo ka jö Gecur ëka jö Maakat; ebino ëcakö kï nyïngë, ëk naka tin Bacan ecwodo nï Kabot Jair.*) 15 Ëka an amïö Gilead both Makir. 16 Ëntö both jö ka Reuben ëka jö ka Gad amïö lobo n'öcakërë kï ï Gilead cïdhö ködë naka ï ora më Arnon (dyere kulo ënë obedo wang apoki mërë) naka othuno ködë ï kulo më Jabok, na ënë wang apoki lobo ka jö Amon. 17 Wang apoki mërë kï kuthö onwongo tye ï kulo Jordan na tye ï Araba, cakërë kï ï nam më Kineret† naka othuno ködë ï nam më Araba (nam më Kadö) na tye ï lobo na tye ï kor kidi më Piciga na tye kï kukïdë.

18 Ï karë nön an acïköwu nakun akobo nï: “Rwoth Obangawu ömïöwu lobo ni ëk ïgam unu obed mewu. Ëntö jö na mewu kïbëc na tëk ï lwëny myero öngöl gïnï Jordan nakun nwongo orukere gïnï kï jami lwëny më cïdhö ködë löka ï nyim utmegowu jö Icarael. 19 Ëntö monwu, ëthïnöwu, ëka lïmwu na kwö na pol twërö dong gïnï ï peci na an amïöwu. 20 Myero ïlwëny unu naka ka Rwoth ömïö utmegowu yweo kite n'ömïöwu ködë, na gïn thon onwongo lobo na Rwoth Obangawu bino mïögï ï löka kulo Jordan. Kinge manön, ngat acëlacël twërö dök cen ï lobo mërë na dong amïöwu.”

Ëjükö Muca kür öngöl kulo Jordan

21 Ï karë nön, an acïkö Yocua nï, “In ïnënö kï wangi gin na kïbëc na Rwoth Obangani ötïmö ï kom rwodhi arïö ni. Rwoth bino tïmö nï kömanön thon ï kom löc kïbëc na un ibino thuno ïë ka ipoth unu yo kanya un itye ka cïdhö ïë. 22 Kür ilworgï; Rwoth Obangawu kikokome bino lwëny pïrwu.”

23 Ï karë nön an akwaö Rwoth nï, 24 “Rwoth Obanga, in ïcakö nyutho both aticni dit na megi ëka kï tëköni. Obanga mënë na tye ï wi polo onyo ï wi lobo na twërö tio tic më aura kite na in itio ködë? 25 Wëk acïdh anën lobo na bër na tye yo löka kulo Jordan, lobo na bër n'otingere ëka kite më Lebanon.”

26 Ëntö Rwoth ökëcö ï koma pïrwu ëka onwongo ba dök twërö winyona. Cë Rwoth okobo nï, “Manön örömö, kür dökï ïtwak köda ï kom köp ni. 27 Apë ïïdh malö ï wi kidi më Piciga, cë ïnën yo kuthö ëka kukuju, kukwap ëka kukïdë. Nën lobo kï wangi, pïën in ba ibino ngölö kulo Jordan. 28 Ëntö cïk Yocua, ïdïï cwinye ëka ïmïï ën tëk cwiny; pïën ënë bino poth yo löka ca nakun tëlö jö ni, cë bino mïögï gamö lobo na in ibino nënö.” 29 Cë wan ebedo ï ora na cwök kï Bet Peor.

4

Muca öcükö cwiny jö Icarael më gwökö cïk

1 Kobedini un jö Icarael, winy unu cïk kïbëc na an abino pwonyowu. Gwökgï ëk ibed unu na kwö ëk ïdöny ëka ïgam unu lobo na Rwoth, Obanga ka kwerewu, tye ka mïöwu. 2 Kür ïmëd unu köp mörö ï kom cïk na an acïköwu ëka kür ïkwany unu köp mörö kï ïë, ëntö gwök unu cïk ka Rwoth Obangawu kite na an amïöwu ködë.

3 Un ïnënö kï wangwu gin na Rwoth ötïmö ï Baal Peor. Rwoth Obangawu obino otyeko jö kïbëc na wörö Baal më Peor kï ï kinwu. 4 Ëntö un kïbëc na pod iketho genwu ï kom Rwoth Obangawu pod itye unu na kwö naka tin.

5 Nën! An dong atyeko pwonyowu cïk kïbëc kite na Rwoth Obangana öcïka ködë, ëk ïgwök unugï ï lobo na un ïcwök dönyö ïë më gamö dökö mewu. 6 Gwök unu na bër, pïën manön ënë bino nyutho ryëkö ëka ngecwu both rok, na bino gïnï winyo cïk ni kïbëc cë kobo nï, “Adyer, rok na dit ni obedo gïnï jö na ryëk rwök ëka nïang gïnï.” 7 Rok mënë na dit na tye k'obangagï na cwök ködgï, kite na Rwoth Obanga onu bedo na cwök kod onu ï karë kïbëc na onu ëlëgö bothe? 8 Rok mënë nökënë na dit, na tye kï cïk n'atïr gïnï na calö man na tin an atye ka ketho ï nyimwu?

9 Ëntö gwökërë unu na bër, kür ïmïï wiwu owil ökö kï kom gin na un ïnënö kï wangwu, onyo kür ïmïïgï orweny ökö kï ï cwinywu pï karë më kwöwu kïbëc. Pwony unu cïk ni both ëthïnöwu ëka both ëthïnögï thon. 10 Po unu ï kom nïnö na un icung ï nyim Rwoth Obangawu ï Koreb, ï karë na ën okobo nïna nï, “Gür lwak ï nyima ëk owiny gïnï köpna ëk opwony gïnï kite më wöröna pï karë na gïn pod tye na kwö ï wi lobo ëk opwony gïnï both ëthïnögï.” 11 Un ibino na cwök ëka icung unu ï tyën kidi, nakun wi kidi lyël kï mac naka ï polo, k'edou n'ocido na cöl ëka pïny na cöl cuc. 12 Cë Rwoth ötwak kodwu kï ï mac. Un iwinyo köp ëntö ba ïnënö unu kome; dwön këkën ënë owinyere. 13 Ën okobo niwu cïkërë mërë, cïk apar, na ën öcïköwu më gwökö ëka öcöögï ï kom kite arïö n'apada. 14 Ëka Rwoth öcïka ï karë nön më pwonyowu kï cïk kïbëc na ën öcïka ködë, ëk ïgwök unu ï lobo na un ïcïdhö gamö më bedo mewu.

Cïk na makö cal jwogi

15 Myero ïgwökërë unu rwök pïën ba ïnënö unu cal gin mörö ï karë na Rwoth ötwak kodwu ï Koreb kï ï mac na lyël. 16 Kür ïbal unu më yübö cal jwök pïrwu kenwu, cal gin mörö këkën na un ïyübö, kadï ëyübö na cal k'ëcwö onyo dhakö, 17 onyo na cal kï lee mörö na bedo ï wi lobo onyo wïnyü mörö na ngwëcö malö ï wi yamö, 18 onyo gin mörö na kwö na wotho ï wi ngöm onyo rëc mörö na tye ï öd pii pïny. 19 Ëka ka itingo wangi malö ï polo cë ïnënö ceng, dwe ëka cër—kï jami kïbëc na tye ï polo—kür ïmïï gin mörö öywa thamawu më ryebere pïny ï nyimgï ëka më wörö jami na Rwoth Obangawu ömïö pï rok kïbëc nökënë na tye ï thë polo. 20 Ëntö Rwoth ölaröwu ëka ökwanyöwu ökö kï ï lobo Ejip, n'onwongo cal kï keno theth, më bedo jögë na pïrgï tëk kite na un itye ködë kobedini.

21 Akëmö ömakö Rwoth ï koma pïrwu, cë okwongere nï an ba abino ngölö kulo Jordan ëka dönyö ï lobo na bër na Rwoth Obangawu bino mïöwu më bedo mewu. 22 An abino thöö ï lobo ni; an ba abino ngölö kulo Jordan; ëntö un ïcwök ngölö kulo yo löka ëka ibino unu gamö lobo na bër më bedo mewu. 23 Gwökërë unu ëk kür wiwu owil kï cïkërë ka Rwoth Obangawu na ën öcïkërë kodwu. Kür ïyüb unu cal jwök mörö pïrwu na cal kï gin mörö na yam Rwoth Obangawu öcïkö nï kür ïtïm unu. 24 Pïën Rwoth Obangawu cal kï mac na wangö pïny, ën obedo Obanga na nyek.

25 Ï karë më anyim, ka dong ïnywölö unu ëthïnö ëka ëkwaëwu cë ibedo unu ï lobo pï karë na lac, kür ïbal unu kï yübö cal jwök mörö këkën. Man obedo gin na rac ï wang Rwoth Obangawu ëka bino mïö akëmö makö ën ï komwu. 26 An tin acwodo polo ëka lobo më bedo caden ï komwu nï ibino unu thöö pïöpïö kï ï lobo na un itye ka ngölö kulo Jordan më gamö. Un ba ibino bedo kunön pï karë na lac ëntö ebino tyekowu ökö. 27 Rwoth bino këthöwu ökö ï kin rok na papath. Jö na nönök këkën ënë bino dong na kwö ï kin rok na Rwoth bino terowu ïë. 28 Kï kunön un ibino wörö obanga na dhanö öyübö ayüba kï cïngë kï ï kom yen ëka kite, na ba römö neno, ba winyo köp, ba cemo ëka ba ngweo gin mörö. 29 Ëntö ibino unu rangö Rwoth Obangawu kï kunön, ibino unu nwongo ën ka ïrangö unu kï cwinywu kïbëc ëka kï tipowu kïbëc. 30 Ka itye unu ï pëkö na jami ni kïbëc ötïmërë ï komwu, cë kinge, ibino unu dwogo both Rwoth Obangawu ëka ibino bedo unu kï winy ï kome. 31 Pïën Rwoth Obangawu obedo Obanga na nyakïca; ën ba bino wëkö onyo tyekowu onyo wie ba bino wil kï cïkërë mërë kï kwerewu, na ën omoko bothgï kï kwong.

Rwoth ënë Obanga

32 Kobedini peny unu pï karë n'opoth angec, na bara ënywölöwu, cakërë ï karë n'Obanga ocweo dhanö ï wi lobo; cak penyo kï ï acaki lobo naka ï ajiki. Tye gin mörö na dit rwök na calö man n'ötïmërë, onyo gin mörö na cal ködë n'obino owinyere? 33 Tye rok mörö na yam owinyo dwön Obanga na twak kï ï mac kite na un iwinyo ködë ëka pod tye gïnï na kwö? 34 Onyo obanga mörö tye n'ötëmö kwanyö rok mörö më bedo mëgë kënë, kï ï kin rok nökënë nakun tëmö cwinygï k'anyuth më tango ëka gin më aura gïnï, kï lwëny, kï tëkö ëka kï twërö, kï thwön lworo na dwong na röm kï gin na Rwoth Obangawu ötïmö niwu ï lobo Ejip nakun un itye ka nënö kï wangwu?

35 Enyutho jami ni bothwu ëk inge unu nï Rwoth ënë Obanga; ba dök tye Obanga mörö nökënë. 36 Ën ömïö iwinyo unu dwönë kï ï polo ëk opwonywu. Ëka onyutho niwu mac mërë na thwönë ï wi lobo cë iwinyo unu köp mërë kï ï mac. 37 Pïën ën ömarö kwerewu ëka öyërö ëkwaëgï na gïn önywölö, ën ökwanyögï ökö kï lobo Ejip kï tëkö mërë na dit nakun ën kikome tye kodwu. 38 Ën öryëmö rok na döngö ëka na tëk lööwu ökö kï ï nyimwu, ëk ekelwu ï lobogï më mïö lobogï bedo mewu kite na tye ködë tin.

39 Tin dong myero inge unu ëka iketh unu ï cwinywu nï Rwoth ënë Obanga na tye ï wi polo ëka pïny ï wi lobo. Ba dök tye obanga mörö nökënë. 40 Pï manön, myero ïgwök unu cïk mërë kïbëc na an atye ka cïköwu ködë tin, ëk nyimwu ëka ëkwaëwu obed na leng, ëk ïkwö unu pï karë na lac ï lobo na Rwoth Obangawu bino mïöwu pï karë kïbëc.

Peci n'epono ïë

41 Ï karë nön Muca opoko peci adek yo kukïdë kulo Jordan 42 ëk ka ngat mörö oneko dhanö örïng yo kunön, ka ba öthëna athëna më neko awodhe akaka, na köp mörö ope ï kin-gï cön. Ën twërö rïngö ï pacö mörö acël ëka gwökö kwö mërë. 43 Peci nön gïn enene: Bejer na tye ï thim n'otingere malö n'öpëdhërë, pï jö ka Reuben; Ramot na tye ï Gilead pï jö ka Gad, ëka Golan na tye ï Bacan pï jö ka Manace.

Acaki më nwönö Cïk

44 Man ënë cïk na Muca ömïö both jö Icarael. 45 Man ënë cïk kïbëc na Muca ömïö bothgï ï karë na gïn öya kï ï lobo Ejip. 46 Gïn onwongo tye ï ora na cwök kï Bet Peor na tye kukïdë më kulo Jordan, na tye ï lobo ka Cikon rwoth ka jö Amor, n'onwongo löö Kecbon na Muca ëka jö Icarael obino ölöö ï karë na gïn dong öya ökö kï ï lobo Ejip. 47 Gïn ögamö lobo mërë ëka lobo ka Og rwoth më Bacan, rwodhi arïö ka jö Amor na bedo gïnï ï löka kulo Jordan yo kukïdë. 48 Lobo ni öcakërë kï ï pacö Aroer na tye ï lak kulo më Arnon cïdhö ködë naka ï kidi Cirion (manön, Kermon), 49 kanya acël k'Araba kïbëc na tye kukïdë më Jordan, na dök ködë yo nam më Araba na tye ï thë kidi më Piciga.

5

Cïk Apar

(Yaa 20:1-17)

1 Muca ocwodo jö Icarael kïbëc cë okobo bothgï nï:

Un jö Icarael, winy unu cïk kïbëc na an acwök kobo niwu tin. Pwony unu ëka ïgwökërë unu më lübögï. 2 Rwoth Obanga onu öcïkërë kod onu ï Koreb. 3 Ën ba oketho cïkërë ni kï kwere onu ëntö oketho cïkërë kod onu kïbëc, na pod etye na kwö tin. 4 Rwoth ötwak kodwu wang kï wang kï ï mac ï wi kidi. 5 Ï karë nön, an acung ï kin Rwoth ëka un më kobo niwu köp ka Rwoth, pïën un onwongo ilworo mac ëka ba ïcïdhö unu malö ï wi kidi. Ëka ën okobo nï:

6 “An ënë Rwoth Obangawu n'okelowu kï ï lobo Ejip, lobo më opii.

7 “Kür ibed unu k'obanga nökënë na path köda.

8 “Kür ïyüb cal jwök mörö na megi, onyo cal gin mörö na tye malö ï wi polo, onyo na tye pïny ï wi lobo onyo na tye ï thë pii. 9 Kür iryebiri pïny ï nyimgï më wörögï. Pïën an, Rwoth Obangani, abedo Obanga na nyek, ëka abino pwodo ëkwaë ka jö na daga pï bal ka kweregï naka thuno ködë ï kom ëkwaë më adek kï më angwën. 10 Ëntö an abino nyutho mar na ba lökërë both jö elip kï elip na mara ëka gwökö cïkna gïnï.

11 “Kür icwod nyïng Rwoth Obangani atata, pïën Rwoth bino mïö köp löö ngat na cwodo nyïngë atata.

12 “Gwök nïnö më Cabït ëk obed na leng, kite na Rwoth Obangani ociki ködë. 13 Tii tic pï nïnö abicël nakun ityeko ticni kïbëc, 14 ëntö nïnö më abïrö ënë Cabït* ka Rwoth Obangani. Nïnö nön kür igud tic mörö, kadï in kikomi, onyo wodi onyo nyari, onyo aticni n'ëcwö onyo na dhakö, onyo thwoni pur, onyo kanani onyo leenini mörö këkën, onyo arok mörö na bedo ï peciwu, ëk aticni n'ëcwö onyo na dhakö myero oywe thon calö in. 15 Po unu nï un onwongo ibedo opii ï Ejip ëka Rwoth Obangawu ënë ökwanyöwu ökö kï kunön kï thwön tëkö. Manön ënë ömïö Rwoth Obangawu öcïkö nï ïgwök unu nïnö më Cabït.

16 “Wör apapni ëka ayani, kite na Rwoth Obangani ociki ködë, ëk ibed ï wi lobo pï karë na lac ëka nyimi obed na leng ï lobo na Rwoth Obangawu tye ka mïöwu.

17 “Kür ineki.

18 “Kür ïdöny ï elomi.

19 “Kür ïkwal.

20 “Kür ikob köp më twodo ï kom ngat mörö.

21 “Kür ïnïr dhakö ka ngat nökënë. Kür ïnïr öt ka ngat mörö, onyo ngöm, onyo etic mërë na cwö onyo na mon, thwön më pur onyo kana mërë, onyo gin mörö këkën n'obedo më ka ngat nökënë.”

22 Man ënë cïk na Rwoth ötwakö kï dwön na longo ï athukowu kïbëc kï ï mac na lyël ï wi kidi, kï ï edou ëka pïny na cöl cuc cë ën ba ömëdö köp mörö nökënë. Ën öcöö cïk ni gïnï ï kom kite n'apada arïö ëka ömïögï botha.

23 Ï karë na un iwinyo dwön n'odonyo kï ï pïny na cöl, nakun wi kidi tye ka lyël kï mac, ëtëla kïbëc më kakawu ëka edongwu obino gïnï botha. 24 Ëka un ikobo nï, “Rwoth Obanga onu onyutho nï onu dheo ëka dit mërë cë onu ewinyo dwönë kï ï mac. Tin onu ënënö nï dhanö twërö bedo na kwö kadï bed nï Obanga twak ködë. 25 Ëntö kobedini, pïngö onu myero ëthöö? Mac na thwönë nön bino camö onu ökö ëka onu ebino thöö ka ëmëdërë më winyo dwön Rwoth Obanga onu. 26 Ngat mörö tye na tye kï kom na naka yam owinyo dwön Obanga na kwö nakun twak kï ï mac, kite na onu ewinyo ködë, ëka pod tye na kwö? 27 In ïcïdh na cwök ëk iwiny köp kïbëc na Rwoth Obangawa kobo. Cë ikob nïwa gin mörö këkën na Rwoth Obangawa bino kobo nini. Wan ebino winyo ëka ëlübö.”

28 Rwoth owinyo köp na un ikobo botha cë okobo nïna nï, “An awinyo köp kïbëc na lwak okobo bothi, köp kïbëc na gïn okobo tye kakarë. 29 Ka onwongo gïn mëdërë më bedo kï cwiny n'obedo nï kömanön ï karë kïbëc, më lworona ëka më gwökö cïkna kïbëc, ëk jami kïbëc owoth na bër ködgï ëka ëkwaëgï na twal.

30 “Cïdh ikob nïgï nï ödök gïnï ï këmagï. 31 Ëntö in idong botha kany ëk an akob nini cïkna kïbëc, na in myero ipwonygï ködë, ëk öcïdh ölüb gïnï ï lobo na an atye ka mïögï më bedo mëgï.”

32 Pï manön, gwökërë unu ëk ïtïm unu kite na Rwoth Obangawu öcïköwu ködë; kür ïngël unu yo cïngwu kucem onyo kucam. 33 Lüb unu yoo kïbëc na Rwoth Obangawu öcïköwu, ëk ibed unu na kwö, nyimwu obed na leng ëka ibed unu pï karë na lac ï lobo na un ibino gamö më bedo mewu.

6

Cïk na dit na löö kïbëc

1 Man ënë cïk kïbëc na Rwoth Obangawu öcïka nï ëk apwonywu më lübö ï lobo na un ïcïdhö ngölö kulo Jordan më gamö bedo mewu, 2 ëk un, ëthïnöwu ëka ëkwaëgï na bino lübögï obed gïnï kï wörö ï kom Rwoth Obangawu pï karë më kwöwu na un ïgwökö cïk mërë kïbëc na an amïöwu. Man bino mïöwu bedo na kwö pï karë na lac. 3 Pï manön, winy unu jö Icarael, gwökërë unu më lübögï ëk nyimwu obed na leng ëka thon ïnya unu na pol rwök ï lobo na mio na cak kï möö kic möl kï ïë, kite na calö Rwoth, Obanga ka kwerewu, öcïkö ködë.

4 Winy unu jö Icarael, Rwoth Obangawa, ën kënë ënë Rwoth. 5 Mar Rwoth Obangani kï cwinyi kïbëc, kï tiponi kïbëc ëka kï tëköni kïbëc. 6 Cïk ni gïnï na an tin acïköwu ködë myero obed ï cwinywu. 7 Pwony unu ëthïnöwu kï cïk nön gïnï. Twak unu pïrgï ka ibedo unu pacö ëka ka iwotho unu ï yoo, ka ibuto unu pïny ëka ka ïyaa unu malö. 8 Twegï na calö anyuth gïnï më po wiwu ï ngut cïngwu ëka ï ter nyimwu. 9 Cöögï ï kom yen dholokek më udiwu ëka ï kom dhö wangkacwu.

10 Rwoth Obangawu bino kelowu ï lobo na ën öcïkërë kï kwong both kwaröwu Abraam, Icaka ëka Jakob. Lobo nön tye kï peci na lac na bër rwök, na pathï un ënë ïgërö, 11 udi n'opong kï jami kïbëc na bëcö na un ba iketho gin mörö ïë, kulo na un ba igolo, pwothi ölök ëka yen jeituni na un ba ïpïdhö cë ka ïcamö unu ëka iyeng unu, 12 gwökërë unu ëk kür wiwu owil ökö ï kom Rwoth n'okelowu kï ï Ejip, lobo më opii.

13 Wör Rwoth Obangawu, tii unu nïnë këkën ëka ikwong unu kwong na mewu kï nyïngë. 14 Kür ïwör unu obanga nökënë, obanga ka rok na tye ï ngetwu, 15 pïën Rwoth Obangawu, na tye ï kinwu, obedo Obanga na nyek ëka akëmö mërë bino podho ï komwu cë bino tyekowu ökö kï ï wi lobo. 16 Kür ïtëm unu Rwoth Obangawu kite na un ïtïmö ködë kï ï Maca. 17 Myero ïgwök unu cïk ka Rwoth Obangawu kïbëc na ën öcïköwu. 18 Tïm unu gin na tye atïr ëka na bër ï nyim Rwoth ëk nyimwu obed na leng ëka ïcïdh ïgam unu lobo na bër na Rwoth yam öcïkërë kï kwong both kwerewu, 19 ëka Rwoth bino ryëmö langwu ökö kï ï nyimwu kite na ën okobo.

20 Ï karë më anyim, ka ëthïnöwu openyowu nï, “Pïngö Rwoth Obangawa öcïköwa më lübö cïk ni kïbëc?” 21 Un ibino kobo both ëthïnöwu nï, “Wan onwongo ebedo opii ka Parao ï lobo më Ejip, ëntö Rwoth ökwanyöwa ökö kï kunön kï tëkö më cïngë. 22 Rwoth obino otio anyuth më tango ëka gin më aura gïnï—na döngö ëka na reco rwök—ï kom jö Ejip, ï kom Parao ëka ï kom jö më ödë kïbëc na wan ënënö kï wangwa. 23 Ëntö ën obino ökwanyöwa ökö kï kunön më kelowa kany, ëk ëmïïwa lobo na ën okwongere nï ebino mïö both kwerewa. 24 Rwoth öcïköwa më lübö cïk ni kïbëc ëka më wörö Rwoth Obanga onu, ëk ebed na bër ï karë kïbëc ëka ebed na kwö, kite na tye ködë tin. 25 Ka onu ëgwökërë më wörö cïk ni kïbëc ï nyim Rwoth Obangawa, kite na ën öcïkö onu ködë, cë ebino bedo jö na kitegï atïr.”

7

Ryëmö Erok ökö

1 Ka Rwoth Obangawu bino kelowu ï lobo na un itye ka dönyö ïë më gamö bedo mewu, nakun ryëmö rok na pol ökö kï ï nyimwu—jö Kit, jö Girgac, jö Amor, jö Kanaan, jö Periji, jö Kibi ëka jö Jebuc—rok abïrö na pol ëka tëk gïnï na lööwu ökö 2 ëka ka Rwoth Obangawu ömïögï ï cïngwu cë ïlöö unugï, myero ityek unugï ökö. Kür imok unu cïkërë ködgï, ëka kür thon inyuth kïca mörö bothgï. 3 Kür ïnyömërë unu ködgï. Kür ïmïï anyirawu both awopegï më anyöma onyo kür ïnyöm unu anyiragï n'awopewu, 4 pïën gïn bino mïö ëthïnöwu lökërë ökö kï botha cë cakö gïnï wörö obanga nökënë, ëka akëmö ka Rwoth bino bino ï komwu cë tyekowu ökö pïöpïö. 5 Man ënë gin na myero un ïtïm ï komgï: Tütürö unu keno tyërgï ökö pïny, rëdh unu kite na gïn ocibo më awöra ökö pïny, tong unu yen n'ëpïdhö kanya gïn wörö obangagï na dhakö ïë n'ecwodo nï Acera ëka ïwang unu cal jwogigï ökö kï mac. 6 Pïën un ibedo jö na leng both Rwoth Obangawu. Rwoth Obangawu otyeko yëröwu kï kin lwak kïbëc na tye ï wi lobo më bedo jögë na pïrgï tëk.

7 Rwoth ba oketho mar mërë ï komwu ëka öyëröwu, pathï nï un onwongo ipol unu na löö rok nökënë, pïën un ënë onwongo itye unu na nönök na löö kï kin rok kïbëc. 8 Ëntö pïën Rwoth onwongo ömaröwu ëka ögwökö kwong mërë na ën okwongo both kwerewu, ënë ömïö ën ökwanyöwu ökö kï tëkö më cïngë ëka ökököwu kï ï lobo më opii, kï ï tëkö ka Parao rwoth më Ejip. 9 Myero dong inge unu nï Rwoth Obangawu ënë Obanga; ën obedo Obanga na genere, na gwökö cïkërë mërë më mar both wang rok elip kï elip na marö ën ëka gwökö gïnï cïk mërë. 10 Ëntö

jö na dag Rwoth, ën bino cülö kwor ï komgï kï tyekogï;

ën ba bino galërë më cülö kwor ï kom jö na dag ën.

11 Pï manön, myero ïgwökërë unu më lübö cïk kïbëc na an amïöwu tin.

12 Ka iwinyo unu cïk ni gïnï ëka ïlübö unu na bër, cë Rwoth Obangawu bino mëdërë më gwökö cïkërë më mar mërë kodwu kite na ën okwongo ködë both kwerewu. 13 Ën bino maröwu, mïöwu gum ëka mëdö welwu. Ën bino mïö gum both ëthïnö na un ibino nywölö, gin na bino cëk ï pwothiwu—kalwu, köngö ölök na nyen ëka möö jeituni—ëthïn dhok na mewu ëka ëthïn rom kï dyegiwu ï lobo na ën yam okwongere both kwerewu nï ebino mïöwu. 14 Ebino mïöwu gum na löö rok nökënë; ngat mörö ope kï ï kin cwö onyo mon na mewu na bino bedo abonge athïn, onyo leeniwu mörö ope na bino bedo abonge athïn mërë. 15 Rwoth bino gwököwu kï ï kom two kïbëc. Ën ba bino mïö two na reco na un ingeo kï ï lobo Ejip maköwu, ëntö ën bino mïö makö jö kïbëc na dagwu. 16 Myero ityek unu rok kïbëc na Rwoth Obangawu bino mïö ï cïngwu. Kür kïca ömakwu ï komgï ëka kür ïwör unu obangagï gïnï, pïën manön bino bedo calö pawaka më maköwu.

17 Ka un ïthamö kenwu nï, “Rok ni tëk lööwa ökö. Wan ebino ryëmögï nïngö?” 18 Ëntö kür ibed unu kï lworo ï komgï; po unu ï gin na Rwoth Obangawu ötïmö ï kom Parao ëka jö më Ejip kïbëc. 19 Un ïnënö kï wangwu atëmatëma na döngö, anyuth më tango ëka gin më aura gïnï, cïng na tëk ëka kï twërö mërë na Rwoth Obangawu okelowu ködë. Rwoth Obangawu bino tïmö nï kömanön ï kom rok kïbëc na un kobedini ilworo. 20 Rwoth Obangawu bino oro lworo ï kin-gï naka thon jö n'ökwö n'opono gïnï kï bothwu ebino tyekogï ökö. 21 Kür ibed unu kï lworo ï komgï, pïën Rwoth Obangawu na tye ï kinwu, ën obedo Obanga na dit ëka ngat na myero elwor. 22 Rwoth Obangawu bino ryëmö rok nön gïnï ökö kï ï nyimwu momoth. Ba ebino yeo niwu më tyekogï ökö wang acël, pïën wel leeni na ger römö mëdërë ëka twërö yelowu. 23 Ëntö Rwoth Obangawu bino mïögï ï cïngwu, ën bino mïögï rubere rwök naka ibino unu tyekogï ökö. 24 Ën bino mïö rwodhigï ï cïngwu, ëka ibino unu rwenyo nyïng-gï ökö kï ï wi lobo. Ngat mörö ope na bino cung ï nyimwu; ibino unu tyekogï ökö. 25 Myero ïwang unu cal obangagï gïnï kï mac. Kür ïnïr unu ryal onyo gol na tye ï komgï, ëka kür ïkwany më bedo mewu onyo bino dökö pawaka më maköwu, pïën obedo gin më kwer both Rwoth Obangawu. 26 Kür ikel unu gin mörö më kwer ï udiwu na mïö etyekowu ökö calö gïn. Myero ïkwër ëka ïdag unu gin nön, pïën obedo gin na myero etyek ökö.

8

Kür wiwu owil ï kom Rwoth

1 Gwökërë unu më lübö cïk kïbëc na an atye ka mïöwu tin, ëk ibed unu na kwö ëka ïnya unu na pol, ïcïdh ïdöny unu ï lobo na Rwoth öcïkërë kï kwong both kwerewu. 2 Myero ipo unu kite na Rwoth Obangawu ötëlöwu ködë kï ï thim pï mwaka pyer angwën, më mïöwu bedo na mwol ëka më tëmöwu ëk enge gin n'onwongo tye ï cwinywu, ka onyo ibino unu gwökö cïk mërë onyo pe. 3 Ën ömïö ïdökö unu na mwol, ömïö kec onekowu, cë öpïdhöwu kï mana, na un onyo kwerewu onwongo ba ongeo, më pwonyowu nï dhanö ba kwö kï cem këkën ëntö kwö kï köp kïbëc na donyo kï ï dhö Rwoth. 4 Böngwu ba obino otii kï ï komwu ëka tyënwu ba obino okwot ï mwaka pyer angwën ni kïbëc. 5 Myero dong inge unu kï ï cwinywu nï kite na calö dhanö pwonyo athïn mërë, Rwoth Obangawu thon pwonyowu.

6 Myero ïgwök unu cïk ka Rwoth Obangawu, nakun iwotho unu ï yoo mërë ëka ilworo unu ën. 7 Pïën Rwoth Obangawu tye ka kelowu ï lobo na bër—n'opong kï ora, kulo më pii ëka wang pii na möl ï ora ëka wi kite; 8 lobo na tye kï ngano ëka cayiri, ölök ëka yen ölam, okwer pomegranat, lobo na möö jeituni ëka möö kic möl kï ïë; 9 lobo na cem ba nönök ïë ëka gin mörö ope na bino rem kï bothi; lobo na kite mërë obedo nywenyo ëka ïtwërö künyö mola kï ï kite.

10 Ka icemo ëka iyeng unu, pak unu Rwoth Obangawu pï lobo na bër na ën ömïöwu. 11 Gwökërë unu ëk kür wiwu owil ökö ï kom Rwoth Obangawu, na nwongo ba ïgwökö unu cïk mërë kïbëc na an atye ka mïöwu tin. 12 Ka icemo ëka iyeng unu, ka ïgërö unu udi na bëcö më bedo ïë, 13 ka dhok, rom kï dyegiwu önya ödökö na pol, ka ryalwu ëka gol ömëdërë ëka kï jami kïbëc na un itye ködgï önya, 14 cë cwinywu cakö wakërë ëka wiwu bino wil ökö ï kom Rwoth Obangawu n'ökwanyöwu kï ï lobo Ejip, lobo më opii. 15 Ën ötëlöwu kï ï thim na lac ëka na lik, lobo më örïö na pii ope ïë, na thwone ëka ïth tye gïnï ïë. Ën ömïöwu pii n'öya kï ï lëla. 16 Ën öpïdhöwu kï mana kï ï thim, gin mörö na kwerewu ba ongeo anaka yam, më mïöwu bedo na mwol ëka më tëmöwu ëk ï ajiki nyimwu obed na leng. 17 Gwökërë unu ëk kür ikob kenwu nï, “Tëköna ëka twërö më cïnga ënë ömïa anwongo lönyö ni.” 18 Ëntö po unu ï kom Rwoth Obangawu, pïën ën ënë mïö tëkö më nwongo lönyö, ëk omok cïkërë mërë na ën okwongo both kwerewu, kite na tye ködë tin.

19 Ka wiwu bino wil ökö ï kom Rwoth Obangawu, cë ïlübö unu obanga nökënë, ïwörö ëka iryebere unu pïny ï nyimgï, an akobo bothwu tin nï ebino tyekowu ökö. 20 Ebino tyekowu ökö calö rok nökënë na Rwoth otyekogï ökö kï ï nyimwu, cë ebino tyekowu ökö pï kwërö winyo dwön Rwoth Obangawu.

9

Tyën köp na Rwoth bino könyö kï jö Icarael

1 Winy unu, jö Icarael. Un kobedini ïcwök unu ngölö kulo Jordan yo löka, ëk ïcïdh unu më ryëmö rok na tye kunön, jö na tëk na lööwu ökö, na tye kï peci na lac kï cël na thuno naka ï polo. 2 Jö nön tëk ëka boco gïnï, jö Anak! Un ingeo köp ï komgï, ëka iwinyo unu ka ekobo nï: “Nga na twërö cung ï nyim jö Anak më lwëny ködgï?” 3 Ëntö myero inge unu tin nï Rwoth Obangawu ënë ngat na tye ka woth ï nyimwu na calö mac na wangö pïny. Ën kikome ënë bino tyekogï, ën bino löönögï ökö kï ï nyimwu. Un ibino ryëmögï ëka ibino nekogï pïöpïö, kite na Rwoth öcïkërë ködë bothwu.

4 Kinge na Rwoth Obangawu öryëmögï ökö kï ï nyimwu, kür ikob unu köp kï ï cwinywu nï, “Rwoth okela kany më gamö lobo ni pïën an kitena atïr.” Manön obedo pï tïm na reco më rok ni ënë ömïö Rwoth bino ryëmögï ökö kï ï nyimwu. 5 Pathï pï kite atïrwu onyo pï leng cwinywu nï un ïcïdhö më gamö lobogï; ëntö pï tïm na reco më rok ni gïnï, Rwoth Obangawu bino ryëmögï ökö kï ï nyimwu, ëk ocob gin na ën okwongo both kwaröwu Abraam, Icaka ëka Jakob.

6 Myero ïnïang unu nï pathï pï kite atïrwu ënë ömïö Rwoth Obangawu tye ka mïöwu lobo ni na bër ëk ïgam unu obed mewu, pïën un jö na ngutwu nwang.

Wod thwön n'obedo gol

7 Po unu ï köp ni ëka kür ïmïï wiwu owil kite na un ïmïö akëmö ömakö Rwoth Obangawu kï ï thim. Cakërë ï nïnö na un ïya kï Ejip naka ithuno unu ï kabedo ni, un ibedo jëm ï kom Rwoth. 8 Ï kidi më Koreb, un ïmïö Rwoth obedo k'akëmö, cë ömïö akëmö ömakö ën rwök ï komwu më tyekowu. 9 Ï karë na an aïdhö malö ï wi kidi më gamö kite n'apada, kite n'apada më cïkërë na Rwoth oketho kodwu, an abino abedo ï wi kidi pï nïnö pyer angwën kiceng ëka kiwor, nakun ba acemo ëka ba amodho pii. 10 Rwoth ömïa kite arïö n'apada n'Obanga onwongo öcöö kï cïngë. Cïk kïbëc onwongo tye ï komgï na Rwoth ötïtö bothwu kï ï mac na lyël ï wi kidi ï nïnö më athuko.

11 Kinge nïnö pyer angwën kiceng ëka kiwor, Rwoth ömïa kite arïö n'apada, kite n'apada më cïkërë. 12 Cë Rwoth okobo nïna nï, “Yaa malö kï kany ïcïdh yo pïny pïöpïö, pïën jogi na in ikelogï kï ï Ejip ötïmö gïnï bal. Gïn ölökërë gïnï ökö pïöpïö kï ï kom gin na an acïkögï ëka öyübö gïnï cal jwök n'obedo nywenyo.”

13 Rwoth okobo nïna nï, “An anënö jö ni ëka obedo gïnï jö na ngutgï nwang rwök! 14 Wëka an këna, ëk atyekgï ëka ajwa nyïng-gï ökö kï ï thë polo. An abino mïöni ïdökö rok na tëk ëka ïnya unu na pol na löögï.”

15 Cë an alökara, aidho yo pïny kï ï wi kidi, nakun kidi tye ka lyël kï mac. Ëka kite arïö n'apada më cïkërë onwongo tye ï cïnga gïnï. 16 Ï karë na an anënö, anënö nï ïbalö unu ï kom Rwoth Obangawu; un ïyübö cal jwök na cal kï wod thwön pïrwu. Un ïlökërë ökö pïöpïö kï ï yoo na Rwoth onwongo öcïköwu. 17 Cë an amakö kite arïö n'apada ëka abologï ökö pïny kï ï cïnga gïnï, angënyö ökö na thïthïnö ï nyimwu.

18 Kinge dökï abuto pïny aryeba cwiny ï nyim Rwoth pï nïnö pyer angwën kiceng ëka kiwor; an ba acemo ëka ba amodho pii pïën pï bal kïbëc na un ïtïmö, nakun ïtïmö unu gin na rac ï wang Rwoth n'ömïö akëmö ömakö ën. 19 An abedo kï lworo ï kom akëmö ka Rwoth na tëk, pïën akëmö onwongo ömakö ën rwök ï komwu më tyekowu ökö. Ëntö Rwoth dökï obino owinya. 20 Akëmö ömakö Rwoth rwök ï kom Aron më neko ën, ëntö ï caa nön an alëgö pïrë thon. 21 An thon akwanyö gin më balwu nön, wod thwön na un ïyübö, cë awangö ökö kï mac. Cë angïngïnyö ëka amïö ödökö buru na pwöth calö apua, cë aönyö apua mërë ï kulo na möl pïny kï ï wi kidi.

22 Un thon ïmïö akëmö ömakö Rwoth kï ï Tabera, ï Maca ëka ï Kibrot Ataaba.

23 Ëka ï karë na Rwoth oorowu kï ï Kadec Barnea ën okobo nï, “Cïdh unu malö ëka ïgam unu lobo na an amïöwu,” ëntö un ibino ïjëm unu ï kom Rwoth Obangawu. Un ba ibedo kï gen ï kome ëka ba iwinyo unu ën. 24 Un ibedo jëm ï kom Rwoth anaka ï nïnö na an angeowu ködë.

25 An abuto aryeba cwiny ï nyim Rwoth pï nïnö pyer angwën nön kiceng ëka kiwor pïën Rwoth onwongo okobo nï ebino tyekowu ökö. 26 Cë an alëgö both Rwoth ëka akobo nï, “Rwoth Obanga, kür ityek jogi, jö na megi na pïrgï tëk na in ïkökögï kï tëköni ëka ïkwanyögï kï ï Ejip kï tëkö më cingi. 27 Po ï kom aticni Abraam, Icaka, ëka Jakob. Kür ibed ka thamö pï ngut na nwang, tïmgï na reco ëka balgï. 28 Pï manön lobo na in ïkwanyöwa kï ïë bino kobo nï, ‘Rwoth onwongo ba römö terogï ï lobo na ën öcïkërë ködë bothgï, ëka pïën ën onwongo dag-gï, ën ökwanyögï ëk enekgï ökö ï thim.’ 29 Ëntö gïn obedo jogi na pïrgï tëk na in ïkwanyögï kï tëköni ëka kï twëröni.”

10

Muca dökï ögamö cïk

(Yaa 34:1-10)

1 Ï karë nön Rwoth okobo nïna nï, “Yüb kite arïö n'apada calö më acël ca ëka ibin yo botha ï wi kidi malö. Yüb thon canduk më bao. 2 An abino cöönö ï kom kite n'apada köp n'onwongo tye ï kom kite n'apada më acël ca, na in ibino ïngënyögï ökö. Cë in myero ikethgï ï canduk.”

3 Cë an ayübö canduk kï ï kom yath alwïï ëka an ayübö kite arïö n'apada calö më acël ca gïnï. Ëka an acïdhö malö ï wi kidi kï kite arïö n'apada ï cïnga gïnï. 4 Rwoth öcöö ï kom kite n'apada ni ngö na ën onwongo öcöö cön, cïk apar na ën onwongo ötïtö bothwu kï ï mac, ï nïnö na un ïcökërë ï tyën kidi. Rwoth ömïögï botha. 5 Cë an adwogo pïny kï ï wi kidi ëka aketho kite n'apada ï canduk n'onwongo an ayübö kite na Rwoth öcïka ködë ëka pod tye gïnï kunön.

6 (Ï karë nön jö Icarael öya gïnï kï ï Beerot Bene Jakan* cë öcïdhö gïnï ï Mocera. Kï kunön Aron öthöö ëka eiko, cë wode Eleajar oleo ka tyënë na calö alamdhök. 7 Gïn öya kï kunön, cë öcïdhö gïnï yo Gudugoda ëka yo Jotbata, lobo na pii dwong ïë. 8 Ï karë nön Rwoth opoko kaka ka jö Lebi path më tingo canduk më cïkërë ka Rwoth, më cung ï nyim Rwoth më tio tic ëka më lamö gum kï nyïngë, kite na gïn pod tïmö ködë tin. 9 Manön ënë ömïö jö Lebi ba tye gïnï kï dul lobo mörö n'obedo mëgï ï kin utmegogï; Rwoth ënë obedo gin n'epoko nïgï kite na Rwoth Obangawu okobo bothgï ködë.)

10 An abedo ï wi kidi pï nïnö pyer angwën kiceng ëka kiwor, kite na an abedo ködë ï më acël ca. Rwoth obino owinyo lëgana ï karë nön thon cë Rwoth oyeo nï ba ebino tyekowu. 11 Rwoth okobo nïna nï, “Yaa malö, ïtël wi jïï ëk ödöny ëka ögam gïnï lobo na an akwongara më mïö both kweregï.”

Lwor Rwoth

12 Kobedini dong, un jö Icarael, ngö na Rwoth Obangawu mïtö kï bothwu? Gin na Rwoth Obangawu mïtö kï bothwu ënë nï lwor unu Rwoth Obangawu, ïlüb unu yodhi mërë kïbëc, ïmar unu ën, ëka itii unu both Rwoth Obangawu kï cwinywu kïbëc ëka kï tipowu kïbëc. 13 Gwök unu cïk ka Rwoth kïbëc na an atye ka mïöwu tin pï bër bedowu.

14 Nën, kadï jami kïbëc na tye malö ï wi polo rwök, lobo ëka jami kïbëc na tye ïë obedo më ka Rwoth Obangawu. 15 Ëntö Rwoth oketho cwinye ï kom kwerewu ëka ömarögï cë obino öyëröwu, ëkwaëgï, kï ï kin rok kïbëc, kite na tye ködë tin. 16 Pï manön, bed unu kï winy both Rwoth ëka ïwëk unu bedo jö na ngutgï nwang. 17 Pïën Rwoth Obangawu ënë obedo Obanga na löö obanga nökënë gïnï ëka Rwoth ka rwodhi nökënë. Ën obedo Obanga na dit, na tye kï tëkö ëka Obanga na myero elwor. Ën ba lengere ï ngölö köp ëka ba wïlërë kï lïm. 18 Ën ngölö köp n'atïr ï kom athïn kic ëka ï kom dha thöö. Nyutho mar mërë both Erok ëka mïögï cem kï gin më aruka. 19 Un myero ïmar Erok, pïën un thon onwongo ibedo unu Erok ï lobo Ejip. 20 Wör Rwoth Obangawu, tii unu nïnë këkën ëka ikwong unu kwong na mewu kï nyïngë. 21 Ën obedo Obanga na myero ïpak unu; ën obedo Obangawu, n'ötïmö niwu jami na döngö ëka tango më aura na un ïnënö kï wangwu. 22 Kwerewu n'obino öcïdhö gïnï ï Ejip onwongo tye pyer abïrö kïbëc, ëka Rwoth Obangawu ömïöwu ïdökö na pol na calö cër na tye ï polo.

11

Gin na döngö na Rwoth ötïmö pï jögë

1 Myero ïmar unu Rwoth Obangawu ëka ïtïm unu gin na ën mïtö; gwök unu cïk mërë kïbëc, ëka gin na ën öcïkö ï karë kïbëc. 2 Po unu tin ï kom pwony na Rwoth Obangawu opwonyowu ködë, an ba atye ka twak k'ëthïnöwu ëntö kodwu pïën un ingeo ëka ïnënö unu dit mërë, cïngë na tëk ëka twërö mërë. 3 Gïn ba önënö tango ëka gin më aura na ën ötïmö ï Ejip both Parao rwoth më Ejip ëka ï lobo mërë kïbëc; 4 gin na ën ötïmö ï kom acikari më Ejip, ï kom angole ëka gadigadigï, ï karë na ën ömïö pii më Nam na Kwar ömwönyögï ökö nakun onwongo gïn tye ka ryëmö körwu, ëka kï kite na Rwoth otyekogï ködë. 5 Gïn ba önënö gin na ën ötïmö niwu ï thim na un bara ithuno ï kabedo ni, 6 onyo gin na ën ötïmö ï kom Datan ëka Abiram, ëthïnö k'Eliab wod ka Reuben,* ï karë na Rwoth ömïö ngöm öyabërë kï kanya jö Icarael onwongo bedo ïë, cë ömwönyögï ökö kï jö kïbëc më dholokekgï, këmagï ëka gin na kwö kïbëc n'onwongo obedo mëgï. 7 Ëntö un ënë ïnënö kï wangwu jami na döngö ni kïbëc na Rwoth otio.

8 Pï manön, myero ïgwök unu cïk kïbëc na an atye ka mïöwu tin, ëk ibed unu kï tëkö më cïdhö dönyö ïë ëka gamö lobo na un itye ka ngölö kulo Jordan më bedo mewu, 9 ëk ibed unu pï karë na lac ï lobo na Rwoth okwongo më mïö both kwerewu ëka both ëkwaëgï, lobo na mio na cak kï möö kic möl kï ïë. 10 Lobo na un itye ka dönyö ïë më gamö ba obedo calö lobo Ejip, kï kanya un ïya unu kï ïë, kanya un ïpïdhö kodhiwu ëka ïönyö unu pii ïë kï cïngwu calö pwodho ngwedo. 11 Ëntö lobo na un itye ka cïdhö më ngölö kulo Jordan më gamö ëk obed mewu, obedo lobo n'obedo kitekite ëka ora gïnï, lobo na köth dwong ïë. 12 Obedo lobo na Rwoth Obangawu gwökö; wang Rwoth Obangawu tye ïë ï karë kïbëc, cakërë ï acaki mwaka naka ï ajiki mërë.

13 Cë ka un ibino lübö unu cïk kïbëc na an atye ka mïöwu tin—më marö Rwoth Obangawu ëka më tic nïnë kï cwinywu kïbëc ëka kï tipowu kïbëc— 14 cë ën bino mïö köth cwe ï lobowu ï karë mërë kikokome, köth më cwïr ëka köth më oro, ëk ïcök unu cemwu, köngö ölök na nyen ëka möö jeituni. 15 Ën bino mïö lum pï dhok na mewu, ëka ibino unu cem cë iyeng unu.

16 Gwökërë unu ëk kür ïmïï thamawu öbwölwu më lökërë ökö më wörö obanga nökënë gïnï ëka ryebere pïny ï nyimgï. 17 Ka ïtïmö unu nï kömanön, akëmö bino makö Rwoth ï komwu, cë jükö köth ökö ëka mïö köth ba cwe. Lobo ba bino cëgö cem ëka ebino tyekowu ökö kï ï lobo na bër na Rwoth tye ka mïöwu. 18 Keth unu köpna ni ï cwinywu ëka ï thamawu; twe unugï na calö anyuth ï ngut cïngwu ëka irukugï ï terinyimwu. 19 Pwony unu ëthïnöwu kï cïk nön, twak köp nön bothgï ka in itye pacö, ka in itye iwoth ï yoo, ka ibuto pïny ëka ka in ïya malö kï ï kabuto. 20 Cöögï ï kom yen dholokek më udiwu ëka ï kom dhö wangkacwu, 21 ëk nïnöwu ëka më k'ëkwaëwu obed na pol ï lobo na Rwoth okwongere më mïö both kwerewu, pï karë kïbëc na polo pod bino bedo ködë malö ï wi ngöm.

22 Ka ïgwökö unu cïk ni kïbëc na an atye ka mïöwu ëk ïlüb unu—më marö Rwoth Obangani, ïlüb unu yodhi mërë kïbëc ëka më moko ï kome— 23 cë Rwoth bino ryëmö rok ni kïbëc na tye ï nyimwu ëka un ibino ryëmö rok na dito ëka na tëk na lööwu. 24 Kabedo kïbëc na tyënwu bino nyönö bino bedo mewu. Wang lobowu bino cakërë kï ï thim thuno ködë yo Lebanon ëka cakërë kï ï kulo më Euparate naka yo nam Mediterenian. 25 Ngat mörö ope na bino cung ï nyimwu. Rwoth Obangawu bino mïö jïï podho cwiny ëka lworo pïrwu ï kom lobo kïbëc na un ibino cïdhö yo ïë, kite na ën öcïkö ködë.

26 Nën, tin an atye ka ketho ï nyimwu gum ëka cen— 27 gum ka ïlübö unu cïk ka Rwoth Obangawu na an atye ka mïöwu tin; 28 ëntö cen bino maköwu ka un ïkwërö lübö cïk ka Rwoth Obangawu ëka ïlökërë unu kï ï yoo na an acïköwu tin nakun ïwörö unu obanga nökënë gïnï na un ba ingeo. 29 Ka Rwoth Obangawu dong okelowu ï lobo na un ibino dönyö ïë më gamö bedo mewu, myero ïlam unu gum ï wi kidi Gerijim ëka cen ï wi kidi Ebal. 30 Kite na un ingeo ködë nï kite arïö ni tye gïnï yo kuthö kulo Jordan, nakun cwök kï yen më More ï lobo ka jö Kanaan nön na bedo gïnï ï Araba n'opimere kï Gilgal. 31 Un ïcwök ngölö kulo Jordan më dönyö gamö lobo na Rwoth Obangawu tye ka mïöwu. Ka ïgamö unu ëka ibedo unu kunön, 32 gwökërë unu më lübö cïk kïbëc na an atye ka pwonyowu tin.

12

Kabedo më wörö Obanga

1 Man ënë cïk kïbëc na myero ïlüb unu na bër ï karë kïbëc na un ibino bedo ï lobo na Rwoth, Obanga ka kwerewu, ömïöwu më gamö. 2 Un myero imuk kabedo kïbëc, kanya Erok na un ïryëmö kï ï lobogï wörö obangagï ïë. Kabedo na tye malö ï wi kite na boco ëka ï thë yen na potgï mar. 3 Un myero imumuko keno tyërgï, ngïngïnyö unu kitegï na gïn wörö ëka ïwang unu yen n'ëpïdhö kanya ëwörö obangagï na dhakö ïë n'ecwodo nï Acera; tong unu cal jwogi obangagï ëka ïmïï unu nyïng-gï orweny ökö kï ï kabedo nön gïnï.

4 Un myero kür ïwör Rwoth Obangawu ï kite na gïn wörö k'obangagï ködë. 5 Ëntö Rwoth Obangawu bino yërö kany mörö kï ï kakawu kïbëc. Kanya ebino wörö nyïngë ïë. Kabedo nön ënë un myero ïcïdh ëka ïwör unu Rwoth Obangawu ïë. 6 Kunön ënë un myero iter tyër awanga na mewu, tyërwu, acël më apar na mewu, mïc na pïrë tëk, gin na in ikwongo akwonga më mïö, mïc na cwinyi öpwöyö, ëka kaö më dhokwu ëka rom kï dyegiwu. 7 Kunön, un ibino cem ï nyim Rwoth Obangawu, kanya acël kï jö më udiwu ëka ibino bedo unu kï yom cwiny ï kom jami kïbëc na un iketho cïngwu ïë pïën Rwoth Obangawu ömïöwu gum.

8 Un myero kür ïtïm kite na onu ëtïmö ködë tin kany, na ngat acëlacël tïmö gin na ën nënö nï bër nïnë, 9 pïën un bara ithuno ï kabedo na myero iywe unu ïë ëka lobo na Rwoth Obangawu tye ka mïöwu më bedo mewu. 10 Ëntö un ibino ngölö kulo Jordan ëka ibedo unu ï lobo na Rwoth Obangawu tye ka mïöwu më bedo mewu. Ën bino mïöwu iyweo kï ï kom langwu kïbëc n'ögüröwu ëk ibed unu abonge pëkö mörö. 11 Cë un myero ibin unu ï kabedo acël na Rwoth Obangawu öyërö më wörö nyïngë ïë. Kunön ënë un myero ikel jami kïbëc na an acïköwu ïë: tyër awanga na mewu, tyërwu, acël më apar na mewu, ëka mïc na pïrë tëk na un ikwongo akwonga më mïö both Rwoth. 12 Un ibino bedo kï yom cwiny ï nyim Rwoth Obangawu, kanya acël k'awopeni, anyirani, etic na cwö, etic na mon ëka jö Lebi na bedo gïnï ï peciwu; po nï jö Lebi ba ebino poko nïgï lobo mörö onyo gin mörö më bedo mëgï. 13 Gwökërë unu ëk kür ïtyër tyër awanga na mewu ï kabedo mörö këkën na un ïnënö; 14 ëntö ibino unu tyërö tyër awanga ï kabedo na Rwoth bino yërö kï ï kakawu mörö acël. Kunön ënë un ibino tïmö jami kïbëc na an acïköwu.

15 Ëntö un ïtwërö neko leeniwu më pacö më acamawu kï ï peciwu mörö këkën kite na cwinywu mïtö na lübërë kï gum na Rwoth Obangawu mïöwu. Jö kïbëc na cïk ögëngö onyo na cïk ba ögëngö twërö camö gïnï ringo nön, calö ringo egwethe onyo pura. 16 Ëntö kür myero ïcam unu remo; öny unu ökö pïny calö pii. 17 Kür myero ïcam kï ï peciwu acël më apar më kalwu, onyo köngö ölökwu na nyen, onyo möö jeituniwu, onyo ëthïnö kaö më rom, dyegi ëka dhok, onyo gin mörö këkën na in ikwongo më mïö, onyo mïc na cwinywu öpwöyö, onyo mïc na pïrgï tëk. 18 Ëntö un ibino cem ï nyim Rwoth Obangawu ï kabedo na ën bino yërö. Un, awopewu ëka anyirawu, eticwu na cwö ëka eticwu na mon, ëka jö Lebi kï ï peciwu. In myero ibed kï yom cwiny ï nyim Rwoth Obangani ï jami kïbëc na in ibino ketho cingi ïë. 19 Myero ïgwökërë unu kür ïwëk unu jö Lebi ata ï karë kïbëc na un ibedo ï lobowu.

20 Ka Rwoth Obangawu önyaö wang lobowu kite na ën öcïköwu ködë, cë cwinyi ömïtö ringo ëka ikobo nï, “An amïtö camö ringo,” cë in ïtwërö camö ringo kite na cwinyi mïtö ködë. 21 Ka kabedo n'ëwörö nyïng Rwoth Obangawu tye na bor kï kanya un itye ïë, cë un ïtwërö neko leeni kï ï kom rom, dyegi ëka dhokwu na Rwoth ömïöwu, kite na an acïköwu ködë. Un myero ïcam ringo kite na cwinywu mïtö ködë kï ï peciwu. 22 Ngat mörö këkën, kadï obedo dhanö na cïk ögëngö onyo na cïk ba ögëngö twërö camö ringo nön, kite na un ïcamö kï ringo egwethe onyo pura. 23 Ëntö myero kür ïcam unu remo, pïën kwö tye ï remo ëka kür myero ïcam unu kwö kanya acël kï ringo. 24 Kür myero ïcam unu remo; öny unu ökö pïny calö pii. 25 Kür ïcam unu remo, ëk nyimwu k'ëthïnöwu na bino lübö körwu obed na leng, pïën nwongo ïtïmö unu gin na tye atïr ï wang Rwoth.

26 Ëntö kwany jamini na leng kïbëc ëka gin mörö këkën na in ikwongiri më mïö, ëka ïcïdh ï kabedo na Rwoth bino yërö. 27 Mïï unu tyër awanga na mewu ï wi keno tyër ka Rwoth Obangawu, ringo kanya acël kï remo. Remo më tyërwu myero ëöny ï kom keno tyër ka Rwoth Obangawu, ëntö un ïtwërö camö ringo ökö. 28 Gwökërë unu më lübö cïk ni gïnï kïbëc na an atye ka mïöwu, ëk nyimwu obed na leng ï karë kïbëc, k'ëthïnöwu na bino lübö körwu, ka un ibino tïmö gin na bër ëka na tye atïr ï wang Rwoth Obangawu.

29 Rwoth Obangawu bino tyeko rok ökö kï ï kabedo na un itye ka cïdhö më gamö lobogï, ka dong ïgamö unu, ëka ibedo unu ïë, 30 kinge na dong etyekogï ökö kï ï nyimwu, gwökërë unu ëk kür imok unu ï owico më penyo pï obanga na gïn wörö ëka ikob unu nï, “Rok ni wörö obangagï nïngö? Wan thon ebino tïmö nï kömanön.” 31 Un myero kür ïwör unu Rwoth Obangawu kite na gïn wörö k'obangagï ködë, pïën ï wörö obangagï, gïn tïmö jami kïbëc më kwer na Rwoth ba mïtö. Gïn thon tyërö awope ëka anyiragï ï wi keno tyër ï nyim obangagï.

32 Myero ïlüb unu gin na kïbëc na an acïköwu ködë. Kür ïmëd onyo ïkwany mörö kï ïë.

13

Wörö obanga nökënë gïnï

1 Ka adwarpïny onyo ngat mörö na leko lek onen ï kinwu cë onyutho niwu anyuth më tango onyo gin më aura, 2 ëka ka anyuth onyo gin më aura ötïmërë, cë adwarpïny okobo nï, “Eru ëwör obanga nökënë” (obanga na un bara ingeo) “ëka eru ëwörgï.” 3 Un myero kür iwiny köp k'adwarpïny onyo alek nön. Rwoth Obangawu tye ka tëmöwu më nënö ka un ïmarö ën kï cwinywu kïbëc ëka kï tipowu kïbëc. 4 Myero ïlüb unu Rwoth Obangawu nakun ilworo unu ën. Gwök unu cïk mërë kïbëc ëka ïwör unu ën; tii unu nïnë ëka imok unu ï kome. 5 Adwarpïny onyo alek nön myero enek ökö pïën ën opwonyo pwony më jëm ï kom Rwoth Obangawu, n'ökwanyöwu ökö kï ï lobo Ejip ëka ökököwu ökö kï ï lobo më opii. Adwarpïny onyo alek nön ötëmö më lököwu kï ï yoo na Rwoth Obangawu öcïköwu më lübö. Un myero ïkwany gin na rac ökö kï ï kinwu.

6 Ka omeru, onyo wodi onyo nyari, onyo dhakö na in ïmarö, onyo okoneni na cwök kodi obwoli ïmüng nakun kobo nï, “Ërö ëcïdhï ëwör obanga nökënë gïnï” (obanga na kwereni onyo in ba ingeo, 7 obanga ka jö n'oguri, kadï tye gïnï na cwök onyo na bor, yaa kï ï ajiki më thwok lobo naka ï thwok lobo nökënë), 8 in myero kür iyee onyo kür iwiny köp mërë. Kür kïca omaki ï kome ëka kür ïmüng nïnë. 9 In myero inek ën ökö. In ënë myero ïcak tingo cingi më neko ën ëka jö kïbëc bino tingo cïng-gï më neko. 10 Un ibino celo ën kï kite naka ï thöö, pïën ën ötëmö më lököwu ökö kï ï yoo ka Rwoth Obangawu, n'ökwanyöwu ökö kï ï lobo Ejip, n'obedo kabedo më opii. 11 Cë jö Icarael kïbëc bino winyo ëka bedo gïnï kï lworo, ëka ngat mörö ba dökï bino tïmö gin na rac na cal kï man ï kinwu.

12 Ka iwinyo unu kï ï pacöwu mörö acël, na Rwoth Obangawu tye ka mïöwu më bedo ïë, nï 13 jö mökö na kitegï reco öya kï ï kinwu ëka öywaö thama ka jö na bedo ï pacö nön nakun kobo gïnï nï, “Eru ëcïdhï ëka ëwör obanga nökënë gïnï” (obanga na un bara ingeo). 14 Cë myero ipeny unu körë na bër ëka ïrang unu kï ryëkö. Ka adyer inwongo unu nï tye atïr ëka enwongo nï gin më kwer ni ötïmërë ï kinwu, 15 cë myero inek unu jö na bedo ï pacö nön kïbëc kï pala abadë. Tyekugï ökö kïbëc, jö kïbëc na tye ïë ëka lïm kïbëc na kwö myero enekgï ökö. 16 Cök unu jami kïbëc na un ïyakö ï dyere pacö kanya jïï gürë ïë, ëka ïwang unu pacö nön kï jami kïbëc na tye ïë na calö tyër awanga both Rwoth Obangawu. Pacö nön bino bedo wi obur na twal na ba dökï ebino gërö. 17 Un myero kür ïkwany unu gin mörö n'onwongo ëtyërö ökö. Cë Rwoth bino kwanyö akëmö mërë na ger rwök ökö, ëka bino tïmö niwu kïca, nakun nyutho cwiny më kïca ï komwu. Cë bino mïö welwu nya na pol, kite na ën öcïkërë ködë kï kwong both kwerewu. 18 Pï manön myero iwiny unu Rwoth Obangawu, mak unu cïk mërë kïbëc na an atye ka mïöwu tin ëka ïtïm unu gin na tye atïr ï nyime.

14

Kwero cöla k'Erok

1 Un ibedo ëthïnö ka Rwoth Obangawu. Kür ïngöl unu komwu onyo ïlyël unu terinyimwu pï kwero cöla pï jö n'öthöö. 2 Pïën un ibedo jö na leng both Rwoth Obangawu. Ën öyëröwu kï kom jö kïbëc na bedo gïnï ï wi lobo ëk ibed unu jögë na pïrgï tëk.

Leeni n'ëcamö ëka mana ba ëcamö

3 Kür ïcam unu gin mörö më kwer. 4 Man ënë leeni na un ïtwërö camögï: dhyang, römö, dyël, 5 aburi, egwethe, rüda, pura, dyegi kï rom na bedo ï wi kite. 6 Un ïtwërö camö lee mörö këkën n'obokoro tyënë opokere ïë arïö ëka na dwongo lum cë nyamö dökï. 7 Ëntö leeni na dwongo lum cë nyamö dökï, onyo n'obokoro tyën-gï opokere ïë arïö, na un ba ibino camö ënë: kïnaga, apwöü ëka oduka. Kadï bed nï gïn dwongo lum cë nyamö dökï, gïn ope k'obokoro tyën-gï n'opokere ïë arïö. Gïn obedo gin na cïk ögëngö kï bothwu. 8 Pünö thon obedo gin na cïk ögëngö; kadï bed obokoro mërë opokere ïë arïö, ën ba dwongo lum cë nyamö dökï. Un myero kür ïcam ringogï onyo gudo komgï n'öthöö.

9 Kï kom gin na kwö kïbëc na bedo gïnï ï pii, ïtwërö unu camö mörö këkën na tye k'oguro na bïth ï komgï ëka pök komgï. 10 Ëntö gin mörö këkën na ba tye k'oguro na bïth ï komgï ëka pök komgï, kür ïcam unu; pïën obedo gin na cïk ögëngö niwu më camö.

11 Un ïtwërö camö wïnyü mörö këkën na cïk ba ögëngö. 12 Ëntö man ënë wïny na un myero kür ïcam: jür, acuth, acuth na cöl, 13 ocucu, koth okolokol kïbëc, 14 koth akürük kïbëc, 15 udo, tula, awëwët, koth ölwïthölwïth kïbëc, 16 tula na thïthïnö, tula na döngö, tula na tar, 17 tula më thim, jür na döngö, koth wïny më kulo kïbëc, 18 okolokol, öthëba kori ëka olikolik.

19 Kudi kïbëc na tye kï bwomgï obedo gin na cïk ögëngö kï bothwu; kür icamugï. 20 Ëntö gin mörö këkën na cïk ba ögëngö na tye kï bwomgï, un ïtwërö camö.

21 Kür ïcam unu gin mörö na in inwongo öthöö kënë. Un ïtwërö mïö both arok mörö na bedo ï pacöwu ëk ën öcam; onyo ïtwërö unu cadhö both welo mörö. Un ibedo jö na leng both Rwoth Obangawu.

Kür ited unu ringo athïn dyël kï cak k'aya mërë.

Cïk na makö acël më apar

22 Myero iketh unu acël më apar më cem n'öcëk kï ï pwothiwu thenge mwaka kï mwaka. 23 Cam unu acël më apar më kalwu, köngö ölökwu na nyen, möö jeituniwu ëka ëthïn kaö më rom kï dyegi ëka dhokwu ï nyim Rwoth Obangawu ï kabedo na ën bino yërö më wörö nyïngë ïë. Ëk ipwony unu kite më lworo Rwoth Obangawu ï karë kïbëc. 24 Ëntö ka kabedo nön tye na bor ëka Rwoth Obangawu ömïöwu gum, ëka ba ïrömö unu yëö acël më apar na mewu (pïën kabedo na Rwoth Obangawu bino yërö më wörö nyïngë ïë tye na bor), 25 cë ïcadh unu acël më apar ëk ïlök unu obed cïlïng ëka iter unu cïlïng ï kabedo na Rwoth Obangawu bino yërö. 26 Tii unu kï cïlïng më wïlö gin mörö këkën na un ïmïtö: dhok, rom, köngö ölök onyo kit köngö mörö na këc, onyo gin mörö këkën na in ïmïtö. Cë in kanya acël kï jö më odi ibino cem unu kunön ï nyim Rwoth Obangawu kï yom cwiny. 27 Kür ïwëk jö Lebi na bedo gïnï ï peciwu ata; pïën gïn ba tye kï lobo mörö onyo gin mörö n'obedo mëgï.

28 Ï ajiki më mwaka adek adek, kel unu acël më apar më gin n'öcëk bothwu kïbëc ëk ïkan unu ï peciwu, 29 cë jö Lebi (n'ope gïnï kï lobo mörö n'obedo mëgï), Erok mörö na bedo ï kinwu, ëthïnö kic, ëka mon thöö na bedo gïnï ï peciwu twërö bino gïnï ëka cemo cë yeng, ëk Rwoth Obangawu ömïïwu gum ï tic kïbëc na cïngwu bino gudo.

15

Cïk na makö jalö banya

1 Ï ajiki më mwaka abïrö abïrö un myero ïjal benyiwu ökö. 2 Man ënë kite na myero ëtïm ködë: Ngat acëlacël n'ömïö den both awodhe n'obedo dhanö më Icarael bino jalö ökö na twal. Ën ba bino pido banya mërë kï both dhanö më Icarael onyo ömïn mërë, pïën karë ka Rwoth më jalö benyi etyeko kobo ökö. 3 In ïtwërö pido banyani kï both arok, ëntö banya na tye both dhanö më Icarael n'obedo awodhi, myero ïjal ökö. 4 Acan mörö myero kür obed ï kinwu, pïën Rwoth bino mïöwu gum ï lobo na Rwoth Obangawu tye ka mïöwu më bedo mewu, 5 ka ibino tïmö unu gin na Rwoth Obangawu mïtö nakun ïgwökö unu cïk ni kïbëc na an atye ka mïöwu tin. 6 Pïën Rwoth Obangawu bino mïöwu gum kite na ën öcïkö ködë ëka un ibino mïö den both rok na pol ëntö ba ibino unu deno gin mörö. Un ibino löönö rok na pol ëntö rok mörö ope na bino löönöwu.

7 Ka ngat mörö n'obedo acan ï kin ewodhwu n'obedo jö Icarael tye ï pacö mörö acël ï lobo na Rwoth Obangawu tye ka mïöwu, kür ïmïï unu cwinywu obed na nwang onyo kür ïkwër unu më könyö. 8 Nakaka manön, bed unu kï cwiny na bër ëk ïmïï unu den më gin mörö këkën na ën mïtö. 9 Gwokiri kür tham mörö na rac ödöny ï cwinyi ëka ïcak kobo nï, “Mwaka më abïrö, n'obedo mwaka më jalö benyi, onyingo na cwök,” ëka thamani obed na rac ï kom omeru n'obedo acan, cë ïkwër mïö gin mörö. Ën bino kok ï komi ï nyim Rwoth, cë in ibino dökö abal. 10 Myero ïmïï köny bothgï abonge cwinyi mörö na rac. Cë Rwoth Obangawu bino mïöni gum ï kom ticni kïbëc ëka jami kïbëc na in ibino ketho cingi ïë. 11 Pïën jö n'obedo ëcan ba bino rwenyo kï ï lobowu. Pï manön an acïköwu nï myero ïköny unu utmegowu na tye ï lobowu ëka ëcan na mïtö köny abonge cwiny mörö na rac.

Cïk na makö tic k'opii

(Yaa 21:1-11)

12 Ka omeru onyo ameru, n'obedo dhanö më Iburu awodhi öcadhërë bothi ëka otio tic bothi pï mwaka abicël, ï mwaka më abïrö mërë in myero ïwëk ën öcïdh kï kuc. 13 Ka in ïwëkö ën më cïdhö, kür ïmïï öcïdh kï cïngë nono. 14 In ibino mïö ën cïdhö kï jami mökö kï ï kom romni onyo dyegini, kal ëka köngö ölök abonge cwinyi mörö na rac. Mïï bothe kite na Rwoth Obangawu ömïöwu kï gum. 15 Myero ipo nï un onwongo ibedo opii ï lobo Ejip ëka Rwoth Obangawu ökököwu. Manön ënë ömïö an tin amïöwu cïk ni.

16 Ëntö ka aticni okobo nini nï, “An ba amïtö cïdhö kï bothi,” pïën ën mari kï jö më odi ëka ën tye kï kwö na bër kodi, 17 cë ïkwany pïnü ituc kï ithe ï dholokek ëka ën bino bedo aticni pï kwö mërë kïbëc. Tïm nï kömanön pï aticni na dhakö thon.

18 Kür ïmïï obed gin na tëk bothi më mïö ën cïdhö abonge cül mörö, pïën tic na ën otio bothi pï mwaka abicël kadhö tic ka ngat n'epango wang arïö. Cë Rwoth Obangawu bino mïö gum ï kom jami kïbëc na in ibino tïmö.

Cïk na makö ëthïnö kaö më leenini

(Elebi 27:26; 27; Wel 18:15-18)

19 Ëthïnö kaö kïbëc n'ënywölögï ï kin dhokni onyo romni kï dyegini, myero un ipok ökö na path pï Rwoth Obangawu. Kür ïmïï kaö më dhokni më tio tic mörö ëka kür ïnyar yer më kaö ka romni. 20 In kanya acël kï jö më odi, ibino camö unu ringogï ï nyim Rwoth Obangawu ï kabedo na ën bino yërö mwaka kï mwaka. 21 Ëntö ka kany mörö na rac tye ï kom lee, ongwal onyo wangë öthöö, onyo tye kï kany mörö na rac ï kome, kür myero ïtyër unu both Rwoth Obangawu. 22 Un ibino camö ï peciwu, kadï bed jö na cïk ögëngö onyo na cïk ba ögëngö twërö gïnï camö, kite na ngat mörö twërö camö kï ringo egwethe onyo pura. 23 Ëntö kür myero ïcam unu remo; öny unu ökö pïny calö pii.

16

Poth

(Yaa 12:1-20)

1 Gwök unu dwe më Abib* ëka ikwer unu nïnö më Poth ka Rwoth Obangawu; pïën ï dwe më Abib ënë Rwoth Obangawu ökwanyöwu ködë kï ï Ejip ï kiwor. 2 Un ibino tyërö lee më Poth kï kom rom onyo dyegiwu both Rwoth Obangawu ï kabedo na Rwoth bino yërö ëk nyïngë obed ïë.† 3 Kür ïcam unu k'ogati n'erubo kï thöbï, ëntö myero ïcam unu k'ogati na thöbï ope ïë pï nïnö abïrö. Man obedo ogati më can na un ïnënö, pïën ïya unu kï ï lobo Ejip nakun ïbünyërë unu abünya. Man bino po wiwu ï kom nïnö më Poth na un ïya ködë kï ï Ejip pï karë kïbëc më kwöwu. 4 Myero thöbï mörö kür enwong bothwu ï lobowu pï nïnö abïrö. Kür ïmïï unu ringo lee mörö na un ïtyërö ï kothyeno më nïnö më acël odong naka kodiko.

5 Myero kür ïtyër unu lee më Poth ï pacö mörö na Rwoth Obangawu tye ka mïöwu, 6 ëntö un myero ïtyër lee më Poth ï kabedo na Rwoth öyërö më wörö nyïngë ïë ï kothyeno, ï caa na ceng dönyö, na ënë karë na un ïya ködë kï ï Ejip. 7 Ted ëka ïcam unu ï kabedo na Rwoth Obangawu bino yërö. Cë kodiko ïdök unu ï këmawu. 8 Cam unu ogati na thöbï ope ïë pï nïnö abicël ëka nïnö më abïrö bed unu ï cökërë më wörö Rwoth Obangawu. Kür itii unu tic mörö ï nïnö nön.

Karama më Cabït

(Yaa 34:22; Elebi 23:15-21)

9 Ibino unu kwanö cabït abïrö cakërë ï karë na un ïcakö kac. 10 Cë ibino unu kwero Karama më Cabït gïnï ï nyim Rwoth Obangawu kï mïc na cwinywu öpwöyö; ibino mïö unu kï kite na Rwoth Obangawu ömïöwu kï gum. 11 Ibino bedo unu kï yom cwiny ï nyim Rwoth Obangawu ï kabedo na ën bino yërö na calö kabedo n'ëwörö nyïngë ïë. In, ëthïnö awopeni ëka anyira, eticni na cwö ëka eticni na mon, jö Lebi na bedo ï peciwu ëka Erok na bedo ï kinwu, ëthïnö kic ëka mon thöö na bedo gïnï ï kinwu. 12 Po unu nï un onwongo ibedo unu opii ï lobo Ejip ëka myero ïgwökërë unu më lübö cïk ni gïnï.

Karama më Bölö

(Elebi 23:33-43)

13 Kinge na dong ityeko unu cökö cemwu ökö kï ï larü më pwodo kal ëka ïbïö unu ölökwu, kwer unu Karama më Bölö pï nïnö abïrö. 14 Bed unu kï yom cwiny ï karamawu; in, awopeni ëka anyira, eticni na cwö ëka eticni na mon, jö Lebi, Erok na bedo ï kinwu, ëthïnö kic ëka mon thöö na bedo ï peciwu. 15 Kwer unu karama pï nïnö abïrö ï nyim Rwoth Obangawu ï kabedo na Rwoth bino yërö. Pïën Rwoth Obangawu bino mïöwu gum ï kom cemwu kïbëc na un ïcëgö ëka ï kom tic më cïngwu cë ibino bedo unu kï yom cwiny rwök.

16 Cwö kïbëc na tye ï kinwu myero obin gïnï ï nyim Rwoth Obangawu wang adek ï mwaka acëlacël ï kabedo na ën bino yërö: ï Kwer më Ogati na Thöbï ope ïë, ï Karama më Cabït gïnï, ëka ï Karama më Bölö gïnï. Ngat mörö myero kür obin ï nyim Rwoth kï cïngë nono. 17 Ngat acëlacël myero okel mïc na lübërë kï kite na Rwoth Obangawu ömïö kï gum ködë.

Ketho ëngöl-köp

18 Myero iketh unu ëngöl-köp ëka edite pï kakawu acëlacël ï peciwu kïbëc na Rwoth Obangawu tye ka mïöwu ëka gïn bino ngölö köp ka jïï atïr. 19 Kür ïlök unu pido ka dhanö na köp mërë tye atïr onyo inyuth apokapoka mörö ï kin dhanö. Kür iye ëwïlwu kï lïm, pïën lïm umo wang jö na ryëk ökö cë balö pido ka jö na köpgï tye atïr. 20 Ngöl unu köp atïr, ëka köp atïr këkën, ëk ibed unu na kwö ëka ibed unu ï lobo na Rwoth Obangawu tye ka mïöwu.

Wörö cal obanga nökënë gïnï

21 Kür ïpïdh unu yath mörö më wörö obanga na dhakö n'ecwodo nï Acera ï nget keno tyër ka Rwoth Obangawu na un ibino gërö. 22 Kür thon icib unu wïr më kidi më awörö, gin mörö na Rwoth Obangawu ba mïtö.

17

1 Kür ïtyër thwön onyo römö mörö n'ongwal onyo na kany mörö rac kï ï kome both Rwoth Obangani, pïën bino bedo më kwer bothe.

2 Ka ibino unu nwongo ëcwö onyo dhakö mörö na bedo ï kinwu, na tye ï pacö mörö acël na Rwoth Obangawu ömïöwu, na tïmö gin mörö na rac ï nyim Rwoth Obangawu nakun türö cïkërë mërë, 3 tio both obanga mörö nökënë ëka wörö ceng onyo dwe onyo cër onyo gin mörö këkën na tye ï polo na cïk ka Rwoth ökwërö. 4 Ka iwinyo unu köp nön, myero ïrang unu körë na bër. Ka ïrangö unu ëka imoko unu nï obedo tïm më kwer n'ötïmërë ï lobo Icarael, 5 myero ikel unu ëcwö onyo dhakö nön n'ötïmö tïm na rac ni ï dhö wangkac më pacöwu ëka icel unu dhanö nön kï kite naka ï thöö. 6 Ebino neko dhanö nön pï köp më caden ka jö arïö onyo adek, ëntö ba ebino neko ngat mörö pï köp më caden ka ngat acël këkën. 7 Ecaden ënë bino cakö yuo kite më neko dhanö nön ëka dong jö kïbëc kï körgï. Un myero ïkwany unu gin na rac ökö kï ï kinwu.

Pido köp ï nyim ëlamdhök

8 Ka ekelo pido mörö ï nyimwu na ngölö tëk rwök—twërö bedo önyö remo, adoth onyo lwëny—ter unu pido nön gïnï yo kabedo na Rwoth Obangawu bino yërö. 9 Cïdh both ëlamdhök na gïn ënë jö Lebi ëka both angöl-köp na tye ï dhö tic ï caa nön. Peny kï bothgï cë gïn bino ngölö köp nön nini. 10 Myero ïtïm unu kite na gïn okobo niwu ködë ï kabedo na Rwoth bino yërö. Gwökërë unu më tïmö gin na kïbëc kite na gïn okobo. 11 Tii unu kite na gïn opwonyowu ködë ëka kite na gïn öngölö niwu. Kür ïlökërë unu ökö kï ï ngö na gïn okobo niwu. 12 Ngat mörö na bino kwërö winyo köp k'angöl-köp onyo köp k'alamdhök na tio kunön both Rwoth Obangawu myero enek ökö. Myero ïkwany unu gin na rac ökö kï ï Icarael. 13 Cë jö kïbëc bino winyo ëka bino bedo gïnï kï lworo na ba bino mëdërë gïnï dökï kï kwërö winyo köp.

Pwony na makö kom rwoth

14 Ï karë na un ibino dönyö ï lobo na Rwoth Obangawu tye ka mïöwu ëka ïgamö unu, ibedo unu ïë cë ikobo unu nï, “Eru eketh rwoth na bino löö onu calö rok nökënë n'ögürö onu,” 15 myero ïnën nï iketho unu rwoth na Rwoth Obangawu ënë öyërö. Dhanö na un ibino ketho myero obed kï ï kin utmegowu kikome. Kür iketh unu arok mörö më lööwu na ba obedo dhanö më Icarael. 16 Dhanö nön myero kür obed k'angole mërë na pol onyo ömïï jïï ödök gïnï ökö yo Ejip më nwongo angole nökënë gïnï, pïën Rwoth yam okobo niwu nï, “Un myero kür dökï ïdök unu cen yo kunön.” 17 Ën myero kür önyöm mon na pol, pïën bino mïö thama mërë lökërë ökö na path. Ën myero thon kür obed kï ryal ëka gol na dwong.

18 Ka ën dong obedo ï wi then ker mërë, ën myero öcöö cïk ni ï buk nakun kwanyö kï ï kom më k'ëlamdhök n'obedo jö Lebi. 19 Ën myero ögwök buk ni bothe ëka ökwan pï karë kïbëc më kwö mërë ëk opwony lworo Rwoth Obanga mërë ëka ölüb cïk ni kïbëc na bër. 20 Ën ba bino tingere malö na löö utmego mërë jö Icarael onyo lökërë ökö kï ï cïk. Cë ën ëka ëkwaë mërë bino bedo ï löc ï ker mërë pï karë na lac ï lobo Icarael.

18

Mïc pï ëlamdhök ëka Elebi

1 Ëlamdhök n'obedo gïnï Elebi, na gïn ënë kaka ka Lebi kïbëc, ba bino bedo gïnï kï dul lobo mörö n'obedo mëgï kï ï kin jö Icarael. Gïn bino camö tyër awanga n'ëmïö both Rwoth, pïën manön ënë gin n'obedo mëgï. 2 Gïn ba bino bedo kï dul lobo mörö më bedo mëgï kï ï kin utmegogï; Rwoth ënë obedo gin n'epoko nïgï kite na ën okobo bothgï.

3 Man ënë bino bedo wang wodhi n'ëlamdhök nwongo kï both jö na bino tyërö gïnï thwön onyo römö: ringo wi bac, ringo lem ëka jamïc kïbëc. 4 Un myero ïmïïgï acaki kac më kalwu, köngö ölök na nyen, möö jeituni ëka yer rom n'ëcakö nyarö kï kom rom na mewu. 5 Pïën Rwoth Obangawu otyeko yërö jö Lebi kï ï kin kakawu kïbëc ëk gïn ëka ëkwaëgï obed jö na tio gïnï kï nyïng Rwoth na twal.

6 Ka Alebi mörö öya kï ï pacö mörö acël na ën bedo ïë na tye kany mörö kï ï Icarael, ëka obino na cwinye öpwöyö yo kabedo na Rwoth bino yërö, 7 ën twërö tic kï nyïng Rwoth Obanga mërë calö utmego mërë kïbëc n'obedo Elebi na tio kunön ï nyim Rwoth. 8 Ën bino nwongo dul më cem na röm kï më ëlamdhök nökënë, kadï bed nï ën onwongo cïlïng kï kom jami na jö më pacö mërë öcadhö.

Tïm më kwer

9 Ka dong ïdönyö unu ï lobo na Rwoth Obangawu tye ka mïöwu, myero ïkwër unu lübö kit tïm na reco më kwer na rok na tye kunön tïmö. 10 Ngat mörö myero kür enwong kï ï kinwu na wangö wode onyo nyarë calö tyër awanga, na pwonyo bedo dhanö na thyedho onyo tic më jwöjwök onyo na nënö jamïc dyël onyo tïm mörö më jwök, 11 onyo alam wör, gagï, onyo ajwök onyo amak tipo onyo na twak kï tipo ka jö n'öthöö. 12 Ngat mörö na tïmö koth tïm ni obedo gin më kwer both Rwoth; pïën tïmö koth tïm më kwer nön ömïö Rwoth Obangawu tye ka ryëmö rok nökënë ökö kï ï nyimwu. 13 Myero ibed unu abonge bal mörö ï nyim Rwoth Obangawu.

Adwarpïny na nyen calö Muca

14 Rok na un ïcwök gamö lobogï më bedo mewu obedo gïnï ketho cwinygï ï köp ka jö na tio tic më jwöjwök onyo jö na thyedho, ëntö Rwoth Obangawu ba ömïöwu twërö më tïmö koth tïm nön. 15 Rwoth Obangawu bino mïöwu adwarpïny kï ï kinwu, jö Icarael ewodhwu, na cal köda. Myero iwiny unu ën. 16 Man ënë gin na un ïkwaö kï both Rwoth Obangawu ï nïnö na un ïcökërë ï Koreb. Ï karë nön un ikobo unu nï, “Kür ïmïïwa ewiny dwön Rwoth Obangawa dökï, onyo ënën mac mërë na dit rwök pïën wan ebino thöö ökö.”

17 Cë Rwoth okobo nïna nï, “Köp na gïn okobo tye na bër. 18 An abino mïögï adwarpïny na cal kodi kï ï kin jö Icarael ewodhgï, ëka an abino ketho köpna ï dhögë. Ën bino kobo nïgï köp kïbëc na an acïkö ën. 19 An kikoma abino penyo ngat mörö na ba bino winyo köpna n'adwarpïny bino kobo kï nyïnga. 20 Ëntö adwarpïny na bino poro më twakö gin mörö këkën kï nyïnga na an ba akobo, onyo adwarpïny na kobo köp kï nyïng obanga nökënë gïnï, myero enek ökö.”

21 Gwök onyo ibino kobo unu kï ï cwinywu nï, “Kara wan ebino ngeo nïngö nï köp nön ba odonyo kï ï dhö Rwoth?” 22 Ka adwarpïny ötïtö köp mörö kï nyïng Rwoth cë köp nön ba ötïmërë onyo ocobere, manön ënë köp na ba odonyo kï ï dhö Rwoth. Adwarpïny nwongo ötwakö köp nön kï wie kënë, myero kür ilwor unu ën.

19

Cïk na makö peci më larö kwö

1 Ka Rwoth Obangawu otyeko rok na lobogï ën tye ka mïöwu, ëka ka dong ïryëmö unugï ökö, cë ibedo unu ï pecigï ëka ï udigï, 2 cë ipok unu peci adek na papath pïrwu ï lobo na Rwoth Obangawu bino mïöwu më bedo mewu. 3 Ibino unu puro yoo ëka ipoko unu wang lobo na Rwoth Obangawu bino mïöwu körë adek më bedo mewu, ëk ka ngat mörö oneko dhanö, ën twërö rïngö yo ïë më larö kwö mërë.

4 Man ënë köp na makö ngat n'oneko dhanö ëka rïngö më larö kwö mërë kunön—ngat oneko awodhe na nwongo ba öthëna athëna ëka adïnga mörö thon onwongo ope ï kin-gï cön. 5 Apor mërë, dhanö mörö twërö cïdhö ï bunga gïn k'awodhe më ngölö yen, cë lëb atong n'ëngölö kï yen oore kï ï pur mërë ëka ögöö wi awodhe oneko ökö, dhanö nön twërö rïngö ï pacö mörö acël kï ï kin peci adek nön më larö kwö mërë. 6 Ka onwongo pacö më larö kwö tye acël këkën, caa nökënë twërö bedo na bor n'acül kwor pï athöö twërö bedo kï karë më makö dhanö n'oneko awodhe, kadï bed onwongo ba opore më aneka, pïën adïnga mörö onwongo ope ï kin-gï cön. 7 Man ënë ömïö an acïköwu nï myero ipok unu peci adek pïrwu.

8 Ka Rwoth Obangawu bino nyanö wang lobowu kite na ën öcïkö both kwerewu kï kwong ëka mïöwu lobo kïbëc na ën öcïkö bothgï, 9 un myero ïmëd peci adek nökënë ï kom manön. Ën bino mïöwu lobo ni ka cë un ïlübö cïk kïbëc na an amïöwu—më marö Rwoth Obangawu ëka më lübö yoo mërë. 10 Tïm unu man ëk remo na bal mërë ope kür ööny ï lobowu na Rwoth Obangawu tye ka mïöwu më bedo mewu, ëk bal më önyö remo kür obed ï wiwu.

11 Ëntö ka dhanö mörö onwongo dag awodhe ëka obedo kürö ën më cakö lwëny ï kome, ëka oneko ökö cë dhanö nön örïngö ï pacö mörö acël kï ï kin peci ni, 12 edong më pacö mërë bino oro köp më ömö ën kï kunön cë ëmïö ën ï cïng ngat na myero öcül kwor ëk enek ën thon. 13 Kïca myero kür ömakwu ï kome. Myero ïkwany unu bal më thöö ka dhanö n'ope kï bal ökö kï ï Icarael ëk nyimwu obed na leng.

14 Kür ïköb unu wang ngöm k'awodhi na yam edong oketho cön ï lobo na un ibino leeno na Rwoth Obangawu bino mïöwu më bedo mewu.

Cïk na makö ecaden

15 Köp ba bino löönö ngat mörö pï köp ka caden acël pï kit bal mörö na rac na gwök onyo ën öbalö. Myero ëngöl köp pï köp k'ecaden arïö onyo adek.

16 Ka acaden mörö na cwinye rac ocung ëka odotho ngat mörö n'ötïmö bal, 17 jö arïö na tye kï köp ï kin-gï myero obin gïnï ï nyim Rwoth, ï nyim ëlamdhök ëka ï nyim ëngöl-köp n'onwongo tye gïnï ï tic ï caa nön. 18 Ëngöl-köp bino rangö kör köp nön na bër rwök, ka gïn onwongo nï acaden obedo ngat na twot nakun okelo adoth më twodo ï kom ömïn mërë, 19 cë ibino mïö unu ën pwod, pwod na röm kï mana ën onwongo mïtö ketho ï kom ömïn mërë. Un myero ïkwany unu gin na rac ökö kï kinwu. 20 Jö kïbëc bino winyo cë bino bedo gïnï kï lworo ëka gin na rac na cal kï man ba dökï bino tïmërë ï kinwu. 21 Myero kïca kür ömakwu: kwö myero ëcül kï kwö, wang ëcül kï wang, lak ëcül kï lak, cïng ëcül kï cïng, tyën ëcül kï tyën.

20

Cïk më cïdhö ï dhö lwëny

1 Ka ïcïdhö unu më lwëny ï kom langwu cë ïnënö unu angole gïnï, gadigadi ëka mwony na pol na löö mewu ökö, kür ibed unu kï lworo ï komgï, pïën Rwoth Obangawu, n'ökwanyöwu kï ï lobo Ejip, bino woth kodwu. 2 Ka dong ïcwök unu cïdhö ïlwëny, alamdhök bino bino anyim ëka twak kï mwony. 3 Ën bino kobo nï, “Winy unu, un jö Icarael: Tin ibino unu cïdhö më lwëny ï kom langwu. Kür ïwëk cwinywu opodhi onyo ibed unu kï lworo; kür komwu ömyël onyo kür ïnyö komwu pï gïn. 4 Pïën Rwoth Obangawu ënë tye ka woth kodwu më cïdhö lwëny pïrwu ï kom langwu më mïöwu löönögï.”

5 Cë edite na löö jö na cïdhö ï dhö lwëny bino kobo bothgï nï, “Ngat mörö tye na pod ögërö ödë na nyen na bara ëlëgö gum ïë? Wëk ën ödök ökö pacö, onyo caa nökënë ën bino thöö ökö ï dhö lwëny cë ngat nökënë ënë bino dönyö më bedo ïë. 6 Ngat mörö tye n'öpïdhö ölök mërë ï pwodho cë pod bara öcakö camö nyige? Wëk ën ödök ökö pacö, onyo caa nökënë ën bino thöö ökö ï dhö lwëny cë ngat nökënë ënë bino camö nyige. 7 Ngat mörö tye na pod öcïkërë kï dhakö cë bara önyömö? Wëk ën ödök pacö, onyo caa nökënë ën bino thöö ökö ï dhö lwëny cë ngat nökënë ënë bino nyömö dhakö nön.” 8 Cë edite thon bino kobo nï, “Ngat mörö tye na lwor onyo na cwinye podho? Wëk ën ödök yo pacö, ëk acikari ewodhe kür cwinygï opodhi kamë ën.” 9 Ï karë n'edite otyeko twak gïnï kï jö na cïdhö ï dhö lwëny, gïn bino yërö edite na tëlö wigï.

10 Ka ïcïdhö unu më celo pacö mörö, un myero kono ïmïï jö më pacö nön karë më penyo pï kuc. 11 Ka gïn oyeo cë öyabö dhö wangkacgï gïnï, jö kïbëc na tye ï pacö nön bino bedo opiiwu ëka bino gïnï tio tic na tëk pïrwu. 12 Ëntö ka gïn ökwërö më penyo pï kuc cë öyërö gïnï më lwëny kodwu, gür unu pacö nön kï mwony na mewu. 13 Ka Rwoth Obangawu ömïögï ï cïngwu, myero inek unu cwö kïbëc na tye ï pacö nön kï pala abadë. 14 Ëntö mon, ëthïnö, dhok ëka kï gin mörö këkën na tye ï pacö, ïtwërö unu tero na calö jami n'ëyakö më bedo mewu. Ëka ïtwërö unu tic kï jami n'ëyakö na Rwoth Obangawu ömïöwu kï both langwu. 15 Man ënë gin na un ibino tïmö ï kom peci kïbëc na tye na bor kodwu ëka ï peci ka rok na ba cwök kodwu gïnï.

16 Ëntö ï peci k'Erok na Rwoth Obangawu bino mïöwu më bedo mewu, kür ïwëk unu gin mörö na yweo odong na kwö. 17 Myero ityek unu jö kïbëc—jö Kit, jö Amor, jö Kanaan, jö Periji, jö Kibi ëka jö Jebuc—kite na Rwoth Obangawu öcïköwu ködë. 18 Ka ïwëkö unu obedo gïnï na kwö, cë gïn bino pwonyowu më lübö gin më kwer kïbëc na gïn tïmö ï wörö obangagï ëka bino mïö ïbalö unu ï kom Rwoth Obangawu.

19 Ka ïgürö unu pacö mörö pï caa na lac, nakun ïlwënyö unu ëk ïgam, kür ïngöl unu yen k'atong, pïën un ïtwërö camö nyige. Yen thon obedo langwu, na myero ïlwëny unu ï komgï? 20 Un ïtwërö ngölö yen na ba nyakö nyig-gï më acama ëka itii unu ködë më yübö madala ëka pem ëk ökönywu më idho ï pacö nön na lwënyö ï komwu naka ka ïgamö unu pacö nön.

21

Tyeko köp ï kom nek na ba ngere

1 Ka ebino nwongo dhanö mörö obuto n'eneko ï lobo na Rwoth Obangawu tye ka mïöwu më bedo mewu, cë ba engeo ngat n'oneko ën, 2 edongwu ëka ëngöl-köpwu bino cïdhö gïnï yökö më pimo bor pïny cakërë kï ï kom lyël naka ï peci na cwök kï kany nön. 3 Cë edong na tye ï pacö na cwök kï kom dhanö n'eneko bino gïnï kelo nya raa na bara otio tic mörö, na bara eketho ayokoth ï ngute më ywaö kwër wanu. 4 Edong më pacö nön bino kelo gïnï nya raa naka ï ora mörö na pige möl, ï ora mörö na naka yam ba epuro, kanya ba ëcwö kodhi mörö ïë. Gïn bino türö ngut nya raa ökö ï ora kunön. 5 Cë ëlamdhök n'obedo Elebi myero obin gïnï anyim, pïën Rwoth Obangawu öyërögï pï tic mërë ëka më lamö gum kï nyïng Rwoth. Gïn myero otyek köp më pido ëka lwëny kïbëc. 6 Edong kïbëc më pacö na cwök kï kanya enwongo kom dhanö n'eneko ïë bino lwökö cïng-gï ï kom nya raa na gïn ötürö ngute ï ora, 7 cë gïn bino kobo nï, “Cïngwa ba öönyö remo ka dhanö ni, onyo wangwa ba önënö ka eneko. 8 Rwoth tïm kïca ï kom jö Icarael na gïn ënë jö na megi na yam ïkökögï. Kür iketh bal më remo ka dhanö n'ope kï bal ï wi lwak na megi.” Cë ïtïm kïca ï kom bal më remo n'ëönyö. 9 Ibino unu lwökö bal më önyö remo kï ï kinwu kömanön, ka ïtïmö unu gin na nen n'atïr kï ï wang Rwoth.

Nyömö dhakö n'ëmakö kï dhö lwëny

10 Ka ïcïdhö unu më lwëny ï kom langwu, cë Rwoth Obangawu ömïögï ï cïngwu ëka itero unu jö n'ëmakögï kï dhö lwëny, 11 ëka in ïnënö dhakö mörö na leng kï kin jö n'ëmakö kï dhö lwëny cë cwinyi ömarö, in ïtwërö tero ën ëk obed dhaköni. 12 In myero ikel ën yo pari ëka ïlyël wie cë ïngad lwëtë ökö. 13 Göny böng mërë n'onwongo ën oruko ï karë n'ëmakö ködë kï ï dhö lwëny. Kinge na ën dong obedo pari ëka okumo pï apap mërë ëka aya mërë pï dwe acël, cë in ïtwërö cïdhö bothe më bedo cwörë ëka ën bino bedo dhaköni. 14 Ka inwongo nï cwinyi ba dök mïtö ën, cë ïtwërö wëkö ën cïdhö yo kanya cwinye mïtö. In myero kür ïcadh ën onyo iter ën na calö opii, pïën in dong ïlanö ën ökö.

Twërö k'athïn kaö

15 Ka ëcwö mörö tye kï mon arïö, ëka marö ngat acël na löö nökënë ca, ëka mon arïö ni kïbëc önywölö gïnï ëthïnö awope nïnë, ëntö athïn kaö obedo wod ka dhakö na ën ba marö, 16 ka ëcwö ni tye ka poko jami mërë both awope mërë, myero ën kür ömïï twërö k'athïn kaö both wod ka dhakö na ën marö, nakaka wode kikome n'obedo kaö, wod ka dhakö na ën ba marö. 17 Ëntö ën myero onyuth athïn kaö ka dhakö mërë na ën ba marö, nakun doko gin n'epoko nïnë wang arïö kï kom jami na ën tye ködë kïbëc. Athïn awobi nön ënë obedo acaki më tëkö k'apap mërë. Twërö k'athïn kaö obedo mëgë.

Awobi na jëm

18 Ka dhanö mörö tye kï wode na ngute nwang ëka obedo ngat na jëm, na ba winyo dhö apap mërë onyo aya mërë, kadï bed ëgöö ën kï lüth, ba bino winyogï. 19 Apap mërë ëka aya mërë bino makö gïnï ën ëka etero both edong ï dhö wangkac më pacö na ën bedo ïë. 20 Gïn bino kobo both edong nï, “Wodwa ni ngute nwang ëka obedo ngat na jëm. Ën ba wöröwa. Ën obedo ngat n'owor ëka amërö.” 21 Cë jö më pacö nön kïbëc bino celo ën kï kite naka thöö. Un myero ïkwany gin na rac ökö kï ï kinwu. Jö Icarael kïbëc bino winyo cë bedo gïnï kï lworo.

Cïk na papath

22 Ka dhanö mörö ötïmö bal na mïö ën nwongo pwod më thöö, ëka ïngabö unu ën malö ï wi yath, 23 un myero kür ïwëk kome öngabërë ï wi yath naka kiwor. Ik unu kome ökö ï nïnö nön, pïën dhanö mörö n'ëngabö kome ï wi yath bedo dhanö n'Obanga ölamö. Un myero kür ïbal lobowu na Rwoth Obangawu tye ka mïöwu më bedo mewu.

22

1 Ka in ïnënö thwön onyo römö k'omeru n'orwenyo ökö ata, kür ïnën anëna; myero ïdwök yo both omeru. 2 Ka won mërë ba bedo na cwök kodi onyo ba ingeo won mërë, cë in myero iter lee n'orwenyo nön yo pari ëka ïgwök naka ka won mërë obino na tye ka rangö. Cë ïmïï bothe. 3 In ibino tïmö nï kömanön ï kom kana mërë, böng mërë, onyo gin mörö këkën n'omeru orwenyo ëka in inwongo; in kür ïnën anëna.

4 Ka in inwongo kana onyo thwön k'omeru n'opodho pïny ï nget yoo, kür ïnën anëna, ëntö köny ën më tingo malö ëk ocung kï tyënë.

5 Dhakö myero kür oruk böng ka cwö, onyo ëcwö kür oruk böng ka mon, pïën dhanö n'ötïmö kömanön bedo më kwer both Rwoth Obangawu.

6 Ka in tye ka woth ï yoo cë icop ï kom öd wïnyü ï nget yoo, onyo ï wi yath onyo ï ngöm, ëka mïn wïnyü obuto ï kom ëthïnë onyo ï kom töngë, kür ïmak mïn mërë kanya acël k'ëthïnë. 7 In ïtwërö tero ëthïnë, cë ïwëkö mïn mërë cïdhö, ëk nyimwu obed na leng ëka ibed unu na kwö pï karë na lac.

8 Ka in ïgërö öt na nyen, myero iketh gin mörö na jükö podho ka dhanö orum wi öt ëk kür okel bal më önyö remo ï odi ka ngat mörö opodho kï ï wi öt.

9 Kür ïcwö kodhi na papath arïö ï pwodho ölökni, ka ïcwö, mïö gin na kïbëc n'öcëk ïë myero eter ï öt k'Obanga, gin na in ïcwö ïë thon naka kï nyig ölök.

10 Kür itwe thwön ëka kana kanya acël më pur.

11 Kür iruk böngü n'obedo yer ëka böngü na pwöth n'ëkwö kanya acël.

12 Myero ïkwö töl tacël na lyero ï twok böngü angwën na in iruko.

Cïk na makö nyakö na bara ënyömö

13 Ka ëcwö mörö önyömö dhakö cë obedo ködë, cë ökwërö ën ökö, 14 cë okobo köp na rac ï kome, na balö nyïng dhakö nakun kobo nï, “An anyömö dhakö ni, ëntö ï karë na an abedo ködë, anwongo gin mörö ope na nyutho nï ën bara ongere k'ëcwö.” 15 Cë apap ëka aya ka dhakö nön bino kelo gïnï gin na nyutho nï ën bara ongere k'ëcwö both edong ï dhö wangkac më pacö. 16 Apap mërë bino kobo both edong nï, “An amïö nyara both ëcwö ni ëk önyöm ëntö ökwërö nyara ökö. 17 Kobedini ën okelo köp më adoth ï kome nakun kobo nï, ‘An anwongo gin mörö ope na nyutho nï ën bara ongere k'ëcwö.’ Ëntö man ënë gin na nyutho nï nyara bara ongere k'ëcwö.” Cë enyodo mërë bino yarö böngü ï nyim edong më pacö. 18 Edong më pacö bino tero ëcwö nön ëka epwodo. 19 Gïn bino ngölö nïnë cül më ryal mia acël. Gïn bino mïö both apap ka dhakö, pïën ëcwö nön öbalö nyïng nya jö Icarael na bara ongere k'ëcwö. Cë ën bino mëdërë më bedo dhakö mërë; ëka myero kür ökwër dhakö nön pï karë më kwö mërë kïbëc.

20 Ëntö ka köp më adoth nön tye atïr, ëka gin mörö ope n'enwongo na nyutho nï dhakö nön bara ongere k'ëcwö, 21 cë jö më pacö nön bino kelo dhakö nön ï dholokek më öt k'apap mërë ëka kï kunön cwö më pacö nön bino celo ën kï kite naka thöö. Ën ötïmö gin më lewic ï Icarael nakun obedo tïmö tïm më ölyang ï karë na ën bedo ï öt k'apap mërë. Un myero ïkwany unu gin na rac ökö kï ï kinwu.

22 Ka ebino nwongo ëcwö mörö n'obedo kï dhakö ka ngat nökënë, ëcwö n'obedo ködë ëka dhakö nön myero enekgï ökö. Un myero ïkwany unu gin na rac ökö kï ï Icarael.

23 Ka ëcwö mörö kï ï pacö oromo kï nyakö na bara ongere k'ëcwö, n'onwongo öcïkërë kï ngat mörö më anyöma cë obedo ködë, 24 un ibino tero jö arïö nön kïbëc yökö ï dhö wangkac më pacö nön, ëka ecelogï kï kite naka ï thöö. Eneko nyakö nön pïën ba ögöö oduru ëk ëkönyë ëka eneko ëcwö pïën ötürö cïk më bedo kï dhakö ka ngat nökënë. Un myero ïkwany unu gin na rac ökö kï kinwu.

25 Ëntö ka ëcwö mörö oromo kï nyakö n'öcïkërë kï ngat mörö më anyöma ï dye thim cë obedo ködë tëtëk, ëcwö këkën n'ötïmö gin ni ënë ebino neko. 26 Kür ïtïm unu gin mörö ï kom nyakö; pïën ën ba öbalö bal mörö na römö ngölö nïnë thöö. Köp ni röm kï köp k'ëcwö n'ölwënyö ï kom awodhe cë oneko ökö, 27 pïën ëcwö oromo kï dhakö n'ëcïkërë ködë më anyöma ï thim cë obedo ködë tëtëk ëka dhakö ögöö oduru, ëntö ngat mörö onwongo ope kunön na twërö könyö ën.

28 Ka ëcwö mörö oromo kï nyakö na bara ongere k'ëcwö n'onwongo ba öcïkërë më anyöma ëka obedo ködë tëtëk cë engeogï, 29 ën bino cülö apap ka nyakö ryal pyer abic. Ën myero önyöm nyakö nön pïën ën ötïmö bal ï kome. Ën ba bino kwërö dhakö nön pï karë më kwö mërë kïbëc.

30 Dhanö mörö kür obed kï dhakö k'apap mërë; ën myero kür ömïï lewic ï kom apap mërë.

23

Jö n'ëryëmögï ökö kï ï athuko

1 Dhanö n'edino onyo n'ëngölö kome më cwö ökö ba bino dönyö ï athuko ka Rwoth.

2 Dhanö n'ënywölö ï lek ba bino dönyö ï athuko ka Rwoth, kadï naka ëkwaëgï më apar mörö ba bino dönyö ï athuko ka Rwoth.

3 Ngat mörö n'obedo dhanö më Amon onyo dhanö më Moab ba bino dönyö ï athuko ka Rwoth, kadï naka ëkwaëgï më apar, mörö ba bino dönyö ï athuko ka Rwoth. 4 Pïën gïn ba obino më romo kodwu kï cem ëka kï pii ï karë na un itye ka bino kï ï Ejip. Gïn obino opango Balaam wod ka Beor kï ï Petor na tye ï Aram Naaraim* ëk obin ölamwu. 5 Ëntö Rwoth Obangawu ökwërö winyo köp ka Balaam ökö. Ën obino ölökö köp më lamöwu ödökö më gum pïrwu, pïën Rwoth Obangawu maröwu. 6 Kür ïtïm unu gin mörö na kelo nïgï kuc kodwu ëka lönyö, pï karë më kwöwu kïbëc.

7 Kür ïcaa unu dhanö mörö më Edom, pïën gïn obedo wat kodwu. Kür ïcaa unu dhanö mörö më Ejip, pïën ibino ibedo unu Erok ï lobogï. 8 Ëthïnögï na gïn bino nywölö n'obedo ëkwaëgï më run më adek bino dönyö ï athuko ka Rwoth.

Gwökö cïk më lengo ï laï

9 Ka ïcïdhö unu më lwëny kï langwu, gwökërë unu kï ï kom gin mörö na ba leng. 10 Ka ëcwö mörö tye ï kinwu na cïk ögëngö pïën oleko lek më kiwor, ën myero öcïdh yökö ëka obed kunön. 11 Ëntö ka pïny dong yutho ën myero ölwökërë, ëka ka ceng ödönyö ën twërö dwogo ï laï.

12 Yüb unu kany mörö yökö ï nge laï kanya un ibino cïdhö ïë më könyërë. 13 Ngat acëlacël myero obed kï gin mörö më künyö pïny ï kin jami më lwënywu, ëka ka ikonyiri, küny bur ëk ium ökö. 14 Pïën Rwoth Obangawu wowotha ï dye laïwu më gwököwu ëka më mïö langwu ï cïngwu. Laïwu myero obed na leng ëk kür önën gin mörö na ba leng cë lökërë ökö kï bothwu.

Cïk na papath

15 Ka opii mörö örïngö ökö kï both adwong mërë cë opono bothi, kür ïmïï ën ödök both adwong mërë. 16 Mïï ën obed ï kinwu kany mörö këkën na cwinye mïtö ëka ï pacö mörö këkën na ën öyërö. Kür ïdïï ën.

17 Dhanö mörö më Icarael n'obedo ëcwö onyo dhakö myero kür obed ngat na tïmö tïm më ölaya ï öt wörö jwök. 18 Kür ikel unu cïlïng më cül n'enwongo kï kom tïm më ölaya n'öya kï both dhakö onyo ëcwö ï öt ka Rwoth Obangawu më cülö kwong mörö, pïën jami nön kïbëc obedo gin më kwer both Rwoth Obangawu.

19 Kür ïmïï dhanö më Icarael awodhi öcül magoba pï cïlïng, cem onyo gin mörö këkën na twërö kelo magoba na ën odeno. 20 In ïtwërö mïö arok cülö magoba ëntö pathï dhanö më Icarael awodhi. Gwök unu cïk ni ëk Rwoth Obangawu ömïïwu gum ï kom gin na kïbëc na un ibino ketho cïngwu ïë ï lobo na un itye ka dönyö më gamö bedo mewu.

21 Ka ikwongo kwong both Rwoth Obangani, kür igaliri më cobo, pïën Rwoth Obangawu bino penyoni pïrë ëka ibino bedo ngat n'ötïmö bal. 22 Ëntö ka ba ikwongo kwong, ba ibino bedo ngat n'ötïmö bal. 23 Ëntö gin mörö këkën na donyo kï ï dhogi myero ïnën nï icobo, pïën in ikwongo kwong keni kï dhogi both Rwoth Obangani.

24 Ka ïdönyö ï pwodho ölök k'awodhi, in ïtwërö camö nyig ölök kïbëc na cwinyi mïtö, ëntö kür iketh mörö ï adïtani. 25 Ka ïdönyö ï pwodho kal k'awodhi, in ïtwërö rïdhö kal kï cingi, ëntö kür ïkaa kal kï pala.

24

Cïk na makö këthö nyom

1 Ka ëcwö mörö önyömö dhakö na ba yomo cwinye pïën onwongo gin mörö na rac ködë, ëcwö nön twërö cöö waraga më këthö nyom, cë mïö ï cïngë ëka ryëmö ën ökö kï ï ödë. 2 Cë kinge na ën dong öya ökö kï ï ödë, ën dökö dhakö k'ëcwö nökënë. 3 Ka cwörë më arïö ba mïtö ën, ëcwö nön cöö waraga nïnë më këthö nyom, cë mïö ï cïngë, ëka ryëmö ökö kï ï ödë, onyo ka cwörë më arïö nön öthöö ökö, 4 cwörë më acël n'ökwërö ën ba dök bino nyömö ën më bedo dhakö mërë kinge na ën dong öbal ökö. Manön bino bedo gin më kwer both Rwoth. Kür ikel unu bal ï lobo na Rwoth Obangawu tye ka mïöwu më bedo mewu.

5 Ka ëcwö mörö pod onyomo anyoma, myero kür ëmïï öcïdhï ï dhö lwëny onyo ëmïï tic ka lwak mörö nökënë. Ën myero obed mwaka acël nakun bedo parë ëk okel yom cwiny both dhakö na ën önyömö.

6 Kür ïkwany pong onyo nya pong rego na calö gin n'ejengo ï den. Pïën manön bino bedo calö kwanyö kwö ka dhanö më bedo gin n'ejengo.

7 Ka enwongo ngat mörö kwalö dhanö më Icarael awodhe, ëka tero na rac na calö opii onyo cadhö ën. Ngat n'ökwalö dhanö nön myero enek ökö. Un myero ïkwany gin na rac ökö kï ï kinwu.

8 Na makö köp ï kom two dhöbü, gwökërë unu rwök ëk ïlüb unu gin n'ëlamdhök n'obedo Elebi okobo niwu. Myero ïlüb unu na bër ngö na an acïkögï. 9 Po unu ï kom ngö na Rwoth Obangawu ötïmö ï kom Miriam kï ï wanga yoo kinge na un ïya kï ï Ejip.

10 Ka ïmïö gin mörö më adena both awodhi, kür ïdöny ï ödë më kwanyö gin mörö n'ëmïö bothi na calö gin n'ejengo. 11 In myero ibed yökö, ëk dhanö na in ïmïö gin mörö më adena okel gin na ën ojengo bothi yökö. 12 Ka dhanö nön obedo acan, kür ïmïï böngü na ën ojengo obut bothi. 13 Dwök böngü mërë na ceng bara ödönyö ëk oumere ködë. Cë ën bino pwöyöni ëka ebino kwanö na calö tic n'atïr ï nyim Rwoth Obangani.

14 Kür ïdïï atic na in ipango n'obedo acan ëka na mïtö köny, kono kadï atic nön obedo dhanö më Icarael awodhi onyo arok na bedo ï pacöwu mörö acël. 15 In myero ïmïï cül mërë ï nïnö nön na bara ceng ödönyö, pïën ën obedo acan ëka geno gin nön. Ka ba ïmïö, ën bino kok ï komi both Rwoth, ëka ibino bedo ngat n'ötïmö bal.

16 Ba ebino neko enyodo pï bal k'ëthïnögï, onyo ba ebino neko ëthïnö pï bal k'enyodogï. Ngat acëlacël ebino neko pï bal mërë.

17 Kür ïbal pido k'arok onyo k'athïn kic mörö, onyo iter böngü ka dha thöö na calö gin n'ejengo. 18 Po unu nï un onwongo ibedo opii ï lobo Ejip ëka Rwoth Obangawu obino ökököwu kï kunön. Manön ënë ömïö an acïköwu më lübö cïk ni.

19 Ka in itye ka kaö kac kï ï pwodhoni, ëka ïnënö körë mörö na ba ïkaö, kür ïdök cen më cïdhö kaö dökï. Myero ïwëk odong pï Erok, ëthïnö kic ëka mon thöö, ëk Rwoth Obangawu ömïïwu gum ï kom tic kïbëc më cïngwu. 20 Ka ïpüdö nyig jeitunini kï ï wi yath, kür dökï ïdök cen më püdö man odong ï wi yath. Myero ïwëk nyig jeituni n'odong pï Erok, ëthïnö kic ëka mon thöö. 21 Ka ïpüdö nyig ölök kï ï pwodho ölökni, kür dökï ïdök cen më püdö man odong. Myero ïwëk nyig ölök n'odong pï Erok, ëthïnö kic ëka mon thöö. 22 Po unu nï un onwongo ibedo opii ï lobo Ejip. Manön ënë ömïö an acïköwu më lübö cïk ni.

25

1 Ka jö arïö tye gïnï kï köp ï kin-gï, gïn myero oter ï nyim okiko ëka ëngöl-köp bino ngölö köp cë gönyö gïnï dhanö n'ope kï bal ëka ngölö köp ï wi dhanö n'öbalö. 2 Cë ka dhanö n'öbalö pore nï myero ëgöö, angöl-köp bino mïö ën buto pïny ëka ëgöö ï nyime kï wel lüth n'oporo bal mërë. 3 Angöl-köp twërö mïö ëgöö lüth pyer angwën ëntö kür ökadh manön. Ka ëgöö na kadhö, ömïnwu ebino lanö ï wangwu.

4 Kür itwe dhö thwön ka tye ka nyönö kal më apwoda.

5 Ka utmego na bedo gïnï kanya acël ëka acël kï kin-gï öthöö ökö abonge athïn mörö, myero cii athöö kür önyömërë kï ngat mörö na ba obedo dhanö më dholokek. Ömïn cwörë ënë bino tero ën na calö dhakö mërë ëka cobo tic më bedo cwörë nakaka ömïn mërë. 6 Wode na ën bino nywölö më acël ebino cakö nyïngë kï nyïng ömïn mërë n'öthöö, ëk nyïngë kür orweny ökö kï ï Icarael.

7 Ëntö ka ömïn athöö ba mïtö tero cii ömïn mërë, dha thöö bino cïdhö ï dhö wangkac më pacö both edong ëka kobo nï, “Ömïn cwöra ökwërö mïö nyïng ömïn mërë nen ï Icarael; ën ba mïtö cobo tic më bedo cwöra nakaka ömïn mërë.” 8 Cë edong më pacö mërë bino cwodo ömïn athöö ëka ëtwak ködë. Ka ocere nakun kobo nï, “An ba amïtö tero ën,” 9 cii ömïn athöö bino cïdhö bothe ï nyim edong cë wödhö wör acël ökö kï ï tyën ömïn cwörë, ngülö laö dhögë ï wangë ëka kobo nï, “Man ënë gin n'ebino tïmö ï kom dhanö mörö na ba bino nywölö ëthïnö ka wi ömïn mërë.” 10 Dholokek ka dhanö nön ebino cwodo kï ï Icarael nï, “Öt ka dhanö n'ëwödhö wörë ökö kï ï tyënë.”

11 Ka cwö arïö tye ka lwëny ëka dhakö ka ngat acël obino më könyö cwörë kï both ngat na tye ka lwëny ködë, ëka otero cïngë cë ömakö kome më cwö, 12 un myero ingun unu cïng dhakö nön ökö. Kür kïca ömakwu ï kome.

13 Kür ibed unu kï gin më pimo jami arïö ï ocwewu—acël na pëk ëka acël na yot. 14 Kür ibed unu kï gin më pimo jami ï ödwu—acël na thwönë ëka acël na tïdï. 15 Myero ibed unu kï gin më pimo jami na bër, na pimo jami ï wangë, ëk ibed unu ï lobo na Rwoth Obangawu tye ka mïöwu pï karë na lac. 16 Pïën jö kïbëc na tïmö koth tic ni, jö na tïmö gin na ba tye atïr, gïn obedo gin më kwer kï both Rwoth Obangawu.

17 Po unu ï kom gin na jö Amalek ötïmö ï komwu ï yoo ï karë na un ïya ökö kï ï Ejip. 18 Gïn ölwënyö ï komwu ï karë na un idhero rwök na tëkö mörö ope ï komwu. Gïn oneko jö kïbëc n'onwongo odong cen nakun ba lworo gïnï Obanga. 19 Pï manön, ka Rwoth Obangawu ömïöwu iyweo kï ï kom langwu kïbëc n'ögüröwu ï lobo na Rwoth Obangawu tye ka mïöwu ëk ïgam unu më bedo mewu, myero inek unu jö Amalek kïbëc ëk ngat mörö kür dökï opo ï komgï na twal kï ï thë polo. Kür ïmïï wiwu owil!

26

Mïc më wi cem ëka acël më apar

1 Ka un ïdönyö ï lobo na Rwoth Obangawu tye ka mïöwu na calö mewu ëka ïgamö unu ökö cë ibedo unu ïë, 2 kwany unu wi cem mökö kï ï kom cem kïbëc n'öcakö cëk kï ï ngöm na Rwoth Obangawu tye ka mïöwu ëka ikethgï ï adïta. Cë iter unu ï kabedo na Rwoth Obangawu bino yërö më wörö nyïngë ïë. 3 In myero ïcïdh both alamdhök na tye ï dhö tic ï caa nön ëka ikob nïnë nï, “Tin dong an atuco both Rwoth Obangani nï an athuno ï lobo na Rwoth okwongo both kwerewa më mïöwa.” 4 Cë alamdhök bino gamö adïta kï bothi ëka ketho ï nyim keno tyër ka Rwoth Obangani. 5 Cë in ibino kobo ï nyim Rwoth Obangani nï, “Kwaröna onwongo obedo dhanö më Aram, n'onwongo wotho awotha. Ën obino öcïdhö yo Ejip kï jö na nönök ëka obedo kunön cë ödökö rok na dit, na tëk ëka n'önya gïnï na pol. 6 Ëntö jö Ejip obedo ka tic ködwa na rac rwök ëka ömïöwa ëlïmö can, nakun ëmïöwa etio tic na tëk. 7 Cë wan ekok both Rwoth, Obanga ka kwerewa, ëka Rwoth owinyo kokowa cë önënö pëköwa, tic na tëk n'eketho ï komwa ëka kite n'ëdïöwa ködë. 8 Cë Rwoth ökwanyöwa ökö kï ï Ejip kï twër më badë ëka kï tëkö mërë, kï tïm na kelo lworo na thwönë, k'anyuth më tango ëka gin më aura gïnï. 9 Ën okelowa naka ï kabedo ni ëka ömïöwa lobo ni, lobo na mio na cak kï möö kic möl kï ïë. 10 Cë kobedini dong, an akelo wi cem n'öcakö cëk kï ï ngöm na in Rwoth ïmïa.” Cë in myero iketh adïta ï nyim Rwoth Obangani ëka ïwör ën. 11 In ibino bedo kï yom cwiny kanya acël kï jö Lebi ëka Erok na bedo gïnï ï kinwu kï gin na kïbëc na bër na Rwoth Obangani ömïö bothi ëka jö më odi.

12 Ka in ityeko mïö acël më apar më gin n'öcëk ï mwaka më adek mërë, mwaka më mïö acël më apar, in ibino mïö both jö Lebi, Erok, ëthïnö kic ëka mon thöö ëk gïn obed kï gin më acama na römö mïögï yeng kï ï peciwu. 13 Cë in ibino kobo ï nyim Rwoth Obangani nï, “An dong atyeko kwanyö acël më apar ökö kï ï öda ëka amïö both jö Lebi, Erok, ëthïnö kic ëka mon thöö kite na in ïcïka ködë. An ba atürö onyo wia ba owil ï kom cïkni gïnï. 14 An ba acamö acël më apar ï karë n'onwongo an akwero cöla, onyo kwanyö mörö kï ïë ï karë na cïk ögënga, onyo tyërö both tipo ka ngat n'öthöö. An awinyo köp ka Rwoth Obangana; an atïmö jami kïbëc na in ïcïka ïë. 15 Nën pïny kï ï kabedoni na leng na tye ï polo, mïï gum ï kom jogi Icarael ëka ï kom lobo na in ïmïöwa kite na in icikiri ködë kï kwong both kwerewa, lobo na mio na cak kï möö kic möl kï ïë.”

Lüb cïk ka Rwoth

16 Tin Rwoth Obangawu öcïköwu më lübö cïk mërë kïbëc. Pï manön myero ïgwökërë unu më lübö kï cwinywu kïbëc ëka kï tipowu kïbëc. 17 Tin dong ituco köp ï kom Rwoth nï ën obedo Obangani, ëka ibino lübö yoo mërë nakun ïgwökö cïk mërë kïbëc, ëka nï ibino winyo köp mërë. 18 Rwoth otuco köp ï komwu nï tin un ibedo jögë na pïrgï tëk kite na ën öcïkërë ködë, ëka un myero ïgwök cïk mërë kïbëc. 19 Ën otuco nï ebino mïöwu bedo rok na tëk na löö rok nökënë kïbëc na ën eketho ëka un ibino mïö pak kï wörö ï nyïngë. Un ibino bedo jö na leng both Rwoth Obangawu kite na ën öcïkërë ködë.

27

Keno tyër ï wi Kidi Ebal

1 Muca ëka edong më Icarael okobo gïnï both jïï nï, “Gwök unu cïk ni kïbëc na an tin atye ka mïöwu. 2 Ï nïnö na un ibino ngölö kï kulo Jordan më dönyö ï lobo na Rwoth Obangawu bino mïöwu, un ibino cicibo kite na thwon cë ipu unu komgï kï rangi na tar. 3 Cöö köp kïbëc më cïk ni ï komgï ka ipoth unu yo löka më dönyö ï lobo na Rwoth Obangawu tye ka mïöwu, lobo na mio na cak kï möö kic möl kï ïë, kite na Rwoth, Obanga ka kwerewu, öcïkërë kodwu. 4 Ka dong ïngölö unu kulo Jordan, cicibo unu kite ni ï wi Kidi Ebal kit na an atye ka cïköwu ködë tin. Myero ipu unu komgï kï rangi na tar. 5 Gër unu keno tyër n'ëyübö kï kite both Rwoth Obangawu kunön. Kür itii unu kï nywenyo mörö më paögï. 6 Myero ïgër unu keno tyër ka Rwoth Obangawu kï kite na lül ëka ïryëd unu tyër awanga ï wie both Rwoth Obangawu. 7 Ngöl unu thon tyër më kuc nakun ïcamö unu kunön, kanya un ibino bedo kï yom cwiny ï nyim Rwoth Obangawu. 8 Un myero ïcöö na bër köp kïbëc më cïk ni ï kom kite ni na un icicibo.”

Alem kï ï Kidi më Ebal

9 Cë Muca ëka ëlamdhök n'obedo Elebi okobo both jö Icarael kïbëc nï, “Lïng unu moth, un jö Icarael, ëk iwiny unu köp! Un dong ïdökö jö ka Rwoth Obangawu. 10 Pï manön, un myero dong iwiny unu köp ka Rwoth Obangawu ëk ïlüb unu cïk mërë kïbëc na an atye ka mïöwu tin.”

11 Ï nïnö nön kikokome Muca öcïkö jïï nï:

12 Ka ïngölö unu kulo Jordan, kaka ka Cimeon, Lebi, Yuda, Icakar, Yocepu ëka Benjamin bino cung gïnï ï wi Kidi Gerijim më lamö gum ï kom jïï. 13 Ëka kaka ka Reuben, Gad, Acer, Jabulon, Dan, ëka Naputali bino cung gïnï ï wi Kidi Ebal më lamö cen ï kom jïï.

14 Cë jö Lebi bino redo gïnï rwök both jö më Icarael kïbëc nï:

15 “Cen myero ömak dhanö mörö na bino yübö cal jwök n'ëpaö apaa onyo nywenyo n'ëlïö—n'obedo gin më kwer both Rwoth, n'adïrü öyübö kï cïngë—ëka ocibo ï müng më awöra.”

Cë jö kïbëc bino gamö nï, “Amën!”

16 “Cen myero ömak dhanö mörö na ba bino wörö apap mërë ëka aya mërë.”

Cë jö kïbëc bino gamö nï, “Amën!”

17 “Cen myero ömak dhanö mörö na bino cwarö kidi më wang ngöm k'awodhe.”

Cë jö kïbëc bino gamö nï, “Amën!”

18 “Cen myero ömak dhanö mörö na bino mïö athöö wang lübö yoo na path.”

Cë jö kïbëc bino gamö nï, “Amën!”

19 “Cen myero ömak dhanö mörö na bino balö pido k'arok, athïn kic onyo dha thöö ëka mïö köp löö.”

Cë jö kïbëc bino gamö nï, “Amën!”

20 “Cen myero ömak dhanö mörö na bino buto kï cii apap mërë, pïën nwongo ën oketho lewic ï kom apap mërë.”

Cë jö kïbëc bino gamö nï, “Amën!”

21 “Cen myero ömak dhanö mörö na bino buto kï lee mörö këkën.”

Cë jö kïbëc bino gamö nï, “Amën!”

22 “Cen myero ömak dhanö mörö na bino buto k'amïn mërë, onyo amïn mërë më babö onyo amïn mërë n'aya mërë önywölö k'ëcwö nökënë.”

Cë jö kïbëc bino gamö nï, “Amën!”

23 “Cen myero ömak dhanö mörö na bino buto kï marö mërë.”

Cë jö kïbëc bino gamö nï, “Amën!”

24 “Cen myero ömak dhanö mörö na bino neko awodhe ï müng.”

Cë jö kïbëc bino gamö nï “Amën!”

25 “Cen myero ömak dhanö mörö na bino gamö lïm më wïlönë ï müng ëk enek kï dhanö na ba öbalö.”

Cë jö kïbëc bino gamö nï, “Amën!”

26 “Cen myero ömak dhanö mörö na ba bino moko ëka lübö köp kïbëc na tye ï cïk ni.”

Cë jö kïbëc bino gamö nï, “Amën!”

28

Gum pï bedo kï wörö

1 Ka ibino unu winyo köp ka Rwoth Obangawu ëka ïlübö unu cïk mërë kïbëc na an tin atye ka mïöwu, Rwoth Obangawu bino mïöwu ïdökö na tëk na löö rok kïbëc na tye ï wi lobo. 2 Gum ni kïbëc bino bino ï komwu na thwönë ka iwinyo unu köp ka Rwoth Obangawu:

3 Gum bino bedo ï komwu ï pacö ëka ï pwothiwu.

4 Gum bino bedo ï kom ëthïnöwu, ï kom gin na bino cëk ï pwothiwu, ëka ï kom ëthïnö lïmwu na kwö—ëthïnö dhokwu ëka ëthïn rom kï dyegiwu.

5 Gum bino bedo ï kom adïtani ëka ï kom gin më nyöbö ogatini.

6 Ibino bedo unu kï gum ï karë na un ïdönyö ï öt ëka ï karë na un idonyo yökö.

7 Rwoth bino mïö ïlöö unu langwu na bino më lwëny ï komwu. Gïn bino më lwëny ï komwu kï ï yoo acël ëntö bino gïnï ngwëc kï bothwu nakun pokere gïnï ï yodhi abïrö.

8 Rwoth bino mïö gum ï kom derewu ëka ï kom gin na kïbëc na cïngwu otio. Rwoth Obangawu bino mïöwu gum ï lobo na ën tye ka mïöwu.

9 Ka ibino unu gwökö cïk ka Rwoth Obangawu kïbëc nakun ïlübö unu, Rwoth bino mïöwu ibedo jögë na leng kite na ën öcïkërë ködë kï kwong bothwu. 10 Cë jö kïbëc më wi lobo bino nënö nï ecwodowu kï nyïng Rwoth ëka bino gïnï lworowu. 11 Rwoth bino mïöwu jami na pol—ëthïnöwu, ëthïnö lïmwu na kwö, ëka cem më pwothiwu bino cëk—ï lobo na yam ën okwongo both kwerewu më mïöwu.

12 Rwoth bino yabö niwu polo na ën kanö lönyö mërë ïë, më mïö köth cwee ï pwothiwu ï karë mërë kikokome ëka më mïö gum ï kom tic kïbëc na cïngwu bino tio. Un ibino mïö jami më adena both rok na pol ëntö ba ibino unu deno gin mörö kï both ngat mörö. 13 Rwoth bino mïöwu bedo ëtëla, ëka pathï jö n'ëtëlögï. Karë kïbëc un ibino bedo anyim nakun ba ibedo unu angec ka iwinyo unu cïk ka Rwoth Obangawu kïbëc na an tin acïköwu nakun ïgwökërë unu më lübö. 14 Kür ïlökërë unu ökö kï ï kom cïk na an tin amïöwu, yo cïngwu kucem onyo kucam, onyo lübö obanga nökënë gïnï ëka wörögï.

Adwogi më türö cïk

(Elebi 26:14-46)

15 Ëntö ka un ba ibino winyo unu köp ka Rwoth Obangawu onyo ïgwökërë unu më lübö cïk mërë kïbëc na an tin acïköwu, cë cene ni kïbëc bino bino ï komwu ëka maköwu:

16 Cen bino maköwu ï peciwu ëka ï pwothiwu.

17 Cen bino bedo ï kom adïtani ëka ï kom gin më nyöbö ogatini.

18 Cen bino bedo ï kom ëthïnöwu ëka ï kom gin na bino cëk ï pwothiwu, ï kom ëthïnö lïmwu na kwö ëka ï kom ëthïnö rom kï dyegiwu.

19 Cen bino maköwu ï karë na un ïdönyö ï öt ëka ï karë na un idonyo yökö.

20 Rwoth bino oro cene ï komwu, wiwu bino rubere ëka ebino cokowu kï gero ï kom gin na kïbëc na un ibino tio, naka ka ithum unu ökö. Ibino thum unu ökö pïöpïö pï tïmwu na reco na un ïtïmö pïën ïwëka unu ökö. 21 Rwoth bino pwodowu kï twoe na reco naka ka ën otyekowu ökö kï ï lobo na un itye ka dönyö ïë më gamö më bedo mewu. 22 Rwoth bino pwodowu kï twoe na köbërë, kï lyetho ëka two akwoda, kï lyetho pïny ëka ceng bino ryëny. Cemwu bino ner ëka pur ökö. Pwod ni kïbëc bino bino ï komwu naka ka ïthöö unu. 23 Polo na tye ï ka wiwu ba bino mïö köth cwee, ëka ngöm na tye ï thë tyënwu bino bedo na tëk calö nywenyo. 24 Rwoth bino lökö köth më lobowu dökö apua ëka luru; bino yaa kï ï polo öny pïny ï komwu naka tyekowu ökö kïbëc.

25 Rwoth bino mïö langwu lööwu. Un ibino lwëny ï komgï kï ï yoo acël ëntö ibino unu ngwëc kï bothgï nakun ipokere unu ï yodhi abïrö, ëka jö më lobo kïbëc bino bedo gïnï kï thwön lworo pï gin n'ötïmërë ï komwu. 26 Lyenewu bino bedo cem ka wïny kïbëc na ngwëcö kï malö ëka më ka leeni më thim, ëka ngat mörö ope na bino ryëmögï ökö. 27 Rwoth bino pwodowu kï two bür gïnï më Ejip, bür na ba cang, gwönyü ëka ïl kom na ba ibino unu cang kï ïë. 28 Rwoth bino pwodowu kï poa, thöö wang ëka bango wiwu ökö. 29 Ibino unu thwathwama kiceng calö athöö wang. Ba ibino bedo unu kï lönyö ï kom gin mörö këkën na un ibino tïmö. Ebino dïöwu ëka yakö jamiwu nïnö kï nïnö, ëntö ngat mörö ope na bino könyöwu.

30 In ibino cikiri kï dhakö më nyömö, ëntö ngat nökënë ënë bino bedo ködë tëtëk. In ibino gërö öt, ëntö ba ibino bedo ïë. In ibino pïdhö ölök, ëntö ba ibino camö nyige. 31 Ebino neko thwön pur na megi na in ïnënö, ëntö ba ibino camö ringo mërë mörö. Ebino tero kanani tëtëk kï bothi, ëntö ba ebino dwongo. Ebino mïö romni both langni, ëntö ngat mörö ope na bino könyöni më dwongogï. 32 Ebino mïö awope ëka anyirani both rok nökënë na in ïnënö ëka wangi bino dhero më nënögï nïnö kï nïnö, ëntö ba ibino bedo kï tëkö më jükögï cïdhö ködgï. 33 Rok na ba ingeo unu bino camö cem na un ipuro ï pwothiwu, ëka ebino dïöwu pï karë kïbëc ëntö gin mörö ope na un ibino tïmö. 34 Gin na wangwu bino nënö bino mïöwu ïdökö epoa. 35 Rwoth bino pwodoni kï two më congi ëka tyeni kï bür na rem rwök na ba bino cang, cakërë kï ï tyeni pïny naka ï wi malö.

36 Rwoth bino ryëmöwu kanya acël kï rwoth na un ibino yërö më tëlöwu yo both rok na un onyo kwerewu ba ongeo. Ibino unu wörö obanga nökënë n'ëyübö kï yen ëka kidi. 37 Ibino unu dökö gin na kelo lworo, gin më carolok ëka gin më anyëra ï kin rok kïbëc na Rwoth bino këthöwu ïë.

38 Ibino unu cwöönö kodhi na dwong ï pwothiwu, ëntö ibino unu cökö na nönök, pïën bonyo bino camö ökö. 39 Ibino unu pïdhö ölök ëka ibino unu yübögï na bër, ëntö ba ibino unu madhö köngö mërë onyo püdö nyige, pïën kudi bino camögï ökö. 40 Ibino unu bedo kï yen më jeituni ï lobowu, ëntö ba ibino unu tic kï möö mërë, pïën nyige bino öny ökö. 41 Ibino unu nywölö awope ëka anyira, ëntö ba ibino unu gwökögï, pïën ebino terogï ökö ï opii. 42 Bonyo bino camö yen ëka cem më lobowu ökö.

43 Erok na bedo ï lobowu bino dökö gïnï ëlönyö ëka jö na pïrgï tëk rwök, ëntö un ibino dökö ëcan ëka jö na pïrgï ba tëk. 44 Gïn bino mïöwu den, ëntö un ba ibino mïö den bothgï. Gïn bino tëlö wiwu, ëntö un ibino dong cen ï körgï.

45 Cene ni kïbëc bino podho ï komwu, bino ryëmö körwu cë maköwu naka ibino thum unu ökö kïbëc, pïën ba iwinyo unu köp ka Rwoth Obangawu ëka ba ïmakö unu cïk mërë kïbëc na ën öcïköwu. 46 Gïn bino bedo anyuth ëka tango më aura bothwu ëka both ëkwaëwu naka naka. 47 Pïën un ba itio unu both Rwoth Obangawu kï yom cwiny ï karë n'onwongo itye unu kï jami na büp, 48 pï manön ibino unu tic both langwu na Rwoth bino orogï ï komwu. Kec ëka örïö pii bino nekowu, ibino unu woth kotula ëka can jami kïbëc bino maköwu. Rwoth bino ketho ayokoth n'obedo nywenyo ï ngutwu naka ka otyekowu ökö kïbëc.

49 Rwoth bino kelo rok mörö më lwëny ï komwu kï kanya bor, kï ï ajiki më lobo, calö jür na bino pïny, rok na ba ibino unu nïang ï lëbgï. 50 Rok na ger na ba bino parö pï jö n'otii ëka kïca ba bino makögï ï kom jö na thïnö. 51 Gïn bino camö ëthïnö lïmwu na kwö ëka cem na bino cëk ï pwothiwu, naka ka etyekowu ökö. Gïn ba bino wëkö niwu kal mörö, köngö ölök na nyen onyo möö jeituni, ëthïnö dhok onyo ëthïnö rom kï dyegi na mewu naka ka gïn otyekowu ökö. 52 Gïn bino gürö peciwu kïbëc naka ka cëlwu n'ëgërö na bor rwök na un igeno örëdhërë pïny. Gïn bino gürö peci kïbëc na tye ï lobo na Rwoth Obangawu tye ka mïöwu.

53 Pï can na langwu bino ketho ï komwu ï karë na gïn bino gürö peciwu, un ibino camö ëthïnöwu, ringo kom awope ëka anyira na Rwoth Obangawu ömïöwu. 54 Naka thon ëcwö na kite mërë bër rwök ëka n'obedo nyakïca kï ï kinwu bino twono ömïn mërë cem, onyo dhakö mërë na ën marö, onyo ëthïnë na pod kwö. 55 Ën ba bino nywakö ködgï ringo kom ëthïnë na ën camö. Pïën ën ope kï gin mörö n'odong nïnë më acama ï karë më can na langwu bino gürö kï peciwu kïbëc. 56 Dhakö na kite mërë bër rwök ëka n'obedo nyakïca, n'onwongo ba thamö më nyönö pïny kï tyënë, wangë bino cido ï kom cwörë na ën marö, ëka wode onyo nyarë. 57 Ën bino kanö byero na yaa kï ïë ëka athïn na ën önywölö, ëk ëcam ën kënë ï müng ï karë na lang bino güröwu ëka can na rac na langwu bino ketho ï komwu ï peciwu.

58 Ka ba ïgwökërë unu më lübö köp kïbëc më cïk ni, n'ëcöögï ï buk ni, ëka ka ba ibedo unu kï lworo ï nyïng më dheo na pïrë tëk na ënë nyïng Rwoth Obangawu, 59 cë Rwoth bino mëdö pwod ï komwu ëka ï kom ëkwaëwu, can na rac rwök ëka odeke na ba cang gïnï. 60 Ën bino mïö two kïbëc më Ejip na yam un ilworo rwök më maköwu, ëka ba ibino unu cang. 61 Rwoth thon bino mïöwu koth twoe kïbëc ëka can na ba ëcöö ï buk më cïk ni, naka ka etyekowu ökö. 62 Kadï onwongo ipol unu calö cër na tye malö ï wi polo, welwu bino dökö na nönök rwök, pïën ba iwinyo unu köp ka Rwoth Obangawu. 63 Dong kite na calö Rwoth cwinye obedo na yom më mïöwu bedo na bër ëka më mïö welwu nya na pol, kömanön thon Rwoth cwinye bino bedo na yom më balö ëka tyekowu. Ebino kwanyöwu ökö kï ï lobo na un itye ka dönyö ïë më gamö bedo mewu.

64 Cë Rwoth bino këthöwu ökö ï kin rok kïbëc, cakërë kï ï ajiki lobo kucël naka tung ca. Kï kunön un ibino wörö obanga nökënë gïnï—obanga n'ëyübö kï yen ëka kidi, na un onyo kwerewu ba ongeo. 65 Kï ï kin rok nön gïnï, ba ibino unu nwongo kuc onyo karë më mïö tyënwu yweo. Kï kunön Rwoth bino mïö cwinywu podho, ba ibino bedo unu kï gen ëka tipo komwu bino thöö ökö. 66 Cwinywu bino ngabërë angaba pï kwöwu më anyim. Lworo bino maköwu kiwor ëka kiceng abonge gen mörö pï kwöwu. 67 Kodiko ibino unu kobo nï, “Kono onwongo obed kothyeno!” Ëka kothyeno ibino unu kobo nï, “Kono onwongo obed kodiko!”—pïën pï lworo na bino pong ï cwinywu ëka gin na wangwu bino nënö. 68 Cë Rwoth bino dwököwu yo Ejip kï mel gïnï, ï yoo na an abino akobo niwu nï ba dökï ibino nënö unu. Kï kunön, un ibino mïrë kenwu both langwu më acadha calö opii n'obedo cwö ëka mon, ëntö ngat mörö ope na bino wïlöwu.

29

Rwoth öcïkërë kï jö Icarael ï lobo më Moab

1 Man ënë köp më cïkërë na Rwoth öcïkö Muca më ketho kï jö Icarael ï lobo më Moab, mëd ï kom cïkërë na ën onwongo oketho ködgï kï ï Koreb.

2 Muca ocwodo jö Icarael kïbëc kanya acël ëka okobo bothgï:

Un ïnënö kï wangwu gin na Rwoth ötïmö ï Ejip ï kom Parao, ï kom edite mërë kïbëc ëka ï kom lobo mërë. 3 Un ïnënö kï wangwu atëmatëma na dito gïnï, anyuth më tango nön ëka gin më aura gïnï. 4 Ëntö naka ï nïnö na tin ni Rwoth ba ömïöwu thama më nïang onyo wang më neno onyo ith na winyo pïny. 5 An atëlöwu kï ï thim pï mwaka pyer angwën. Böngwu ba obino otii, onyo wociwu ba obino othum ökö kï ï tyënwu. 6 Un ba ibino ïcamö unu ogati onyo madhö köngö ölök onyo köngö mörö na këc. An abino atïmö kömanön ëk inge unu nï an abedo Rwoth Obangawu.

7 Ï karë na un ithuno ï kabedo ni, Cikon rwoth më Kecbon ëka Og rwoth më Bacan obino gïnï më lwëny ï kom onu, ëntö onu ëlöögï ökö. 8 Onu ebino ëgamö lobogï ëka ëmïö both jö Reuben, Jö Gad ëka nucu kaka ka Manace na calö lobo na mëgï.

9 Pï manön, gwökërë unu më lübö köp më cïkërë ni, ëk gin na kïbëc na un ibino tïmö owoth na bër. 10 Un kïbëc icung unu tin ï nyim Rwoth Obangawu—ëtëlawu ëka rwodhiwu, edongwu ëka editewu, ëka jö nökënë kïbëc më Icarael, 11 kanya acël k'ëthïnöwu ëka monwu, ëka Erok na bedo gïnï ï kinwu, na ngölö yen ëka na twömö pii niwu. 12 Un icung kany më dönyö ï cïkërë kï Rwoth Obangawu, cïkërë na Rwoth tin moko kodwu ëka moko kï kwong, 13 më moko tin nï un ibedo jögë, ëk ebed Obangawu kite na ën öcïköwu ëka kite na ën okwongo both kwaröwu Abraam, Icaka ëka Jakob. 14 An atye ka ketho cïkërë ni kï kwong mërë, pathï kï un këkën 15 na tin icung unu kany ï nyim Rwoth Obanga onu, ëntö thon kï jö na tin ope gïnï kany.

16 Un kikomwu ingeo unu kite na onu ëkwö ködë ï Ejip ëka kite na onu ewok ködë ï rok na papath më bino yo kany. 17 Un ïnënö unu kï ï kin-gï calgï më kwer, cal jwogi n'ëyübö kï yath ëka kï kidi, kï ryal ëka kï gol. 18 Gwökërë unu ëk kür ëcwö onyo dhakö onyo kaka mörö na tin tye ï kinwu na cwinye bino lökërë ökö kï both Rwoth Obanga onu më cïdhö wörö obanga ka rok nön gïnï; man twërö bedo calö orii na döngö më bedo kwir na këc.

19 Ka koth dhanö nön owinyo köp më kwong ni, ën bino lamö gum ï kome kënë ëka bino thamö nï, “An abino bedo kï kuc, kadï gin mörö na rac ba bino tïmërë ï koma, kadï bed cwinya nwang më lübö yora këna.” Man bino kelo pwod ï komwu kïbëc, jö na bëcö ëka jö na reco. 20 Rwoth ba bino tïmö kïca both dhanö nön; akëmö ëka nyeko mërë bino wangö dhanö nön calö mac na lyël. Cene kïbëc n'ëcöö ï buk ni bino makö ën, ëka Rwoth bino jwaö nyïngë ökö kï ï thë polo. 21 Rwoth bino poko dhanö nön ökö kï ï kin kaka më Icarael ëka bino ketho can ï kome, na lübërë kï cene kïbëc më cïkërë n'ëcöö ï Buk më Cïk ni.

22 Ëkwaëwu na bino lübö körwu ëka Erok na bino kï kanya bor bino nënö can n'opodho ï kom lobo ëka twoe na Rwoth ömïö ömakö lobo nön. 23 Lobo nön kïbëc bino wang ökö kï mac calpa ëka kadö—na gin mörö ope n'ëpïdhö ïë, gin mörö ope na tuu kï ïë, gin mörö ope na döngö kï ïë. Bino bedo calö Codom ëka Gomora, Adma ëka Jeboim na Rwoth yam öbalö rwök ï karë n'akëmö ömakö. 24 Rok kïbëc bino penyo nï, “Pïngö Rwoth ötïmö gin ni ï lobo ni? Pïngö akëmö ömakö ën rwök?”

25 Ëka agam mërë bino bedo nï, “Gin n'ömïö ötïmö nï kömanön, pïën jö ni öwëkö gïnï cïkërë ka Rwoth, Obanga ka kweregï, cïkërë na ën oketho ködgï ï karë na ën okelogï kï ï Ejip. 26 Gïn ölökërë ökö ëka öwörö gïnï obanga nökënë gïnï nakun ryebere gïnï pïny ï nyimgï, obanga na gïn ba ngeo, obanga na ën ba ömïögï. 27 Pï manön akëmö ka Rwoth ömakö lobo ni, ëka ooro ïë alem kïbëc n'ëcöö ï buk ni. 28 Rwoth obino ökwanyögï ökö k'akëmö ëka kï thwön cwer cwiny na dit kï ï lobogï ëka öryëmögï ï lobo nökënë kite na tye ködë tin.”

29 Gin më müng obedo më ka Rwoth Obangawa, ëntö gin na nen obedo më onu ëka kï më ëthïnö onu na twal, ëk onu ëlüb köp kïbëc më cïk ni.

30

Ngut ëka tïmö kïca

1 Ka gum ni ëka cene ni kïbëc na an aketho ï nyimwu opodho ï komwu, ëka ipo unu ïë kï kanya Rwoth Obangawu ökëthöwu ïë ï kin rok na papath, 2 ëka ka idwogo unu both Rwoth Obangawu k'ëkwaëwu cë ibedo unu kï winy ï köp mërë kï cwinywu kïbëc ëka kï tipowu kïbëc na lübërë kï köp kïbëc na an tin acïköwu ködë, 3 cë Rwoth Obangawu bino bedo kï kïca ï komwu ëka bino cököwu dökï kï ï kin rok kïbëc na ën yam ökëthöwu ïë cë dwongo gum bothwu. 4 Kono kadï bed eterowu ï lobo na bor rwök, kï kunön Rwoth Obangawu bino cököwu kanya acël ëka dwongowu cen. 5 Ën bino kelowu ï lobo n'obedo më ka kwerewu ëka un ibino gamö më bedo mewu. Ën bino mïöwu jami na pol ëka ibino unu nya na pol na kadhö kwerewu ökö. 6 Rwoth Obangawu bino lökö cwinywu ëka cwiny ëkwaëwu ëk ïmar unu ën kï cwinywu kïbëc ëka kï tipowu kïbëc ëk ibed unu na kwö. 7 Rwoth Obangawu bino ketho pwod ni kïbëc ï kom langwu na dagwu ëka yelowu. 8 Un ibino winyo köp ka Rwoth dökï ëka ïlübö unu cïk mërë kïbëc na an tin amïöwu. 9 Cë Rwoth Obangawu bino mïöwu jami na pol rwök ï tic kïbëc na un ibino tïmö kï cïngwu, ï kom ëthïnöwu, ï kom ëthïnö lïmwu na kwö ëka ï kom cem na bino cëk ï pwothiwu. Rwoth ïë bino bedo na yom dökï më mïö jami nya bothwu, kite na ïë obedo na yom ï kom kwerewu, 10 ëntö ibino unu winyo köp ëka cïk ka Rwoth Obanga onu n'ëcöö ï buk ni më cïk ëka ïlökërë unu both Rwoth Obangawu kï cwinywu kïbëc ëka kï tipowu kïbëc.

Yërö kwö onyo thöö

11 Kobedini cïk na tin an acïköwu ködë ba tëk rwök ëka ba tye kanya bor kï bothwu. 12 Ba tye naka yo polo, ëk ömïï ipeny unu nï, “Nga na bino ïdhö malö ï polo më ömö ëka tïtö nïwa, ëk ewiny cë dong ëlübï?” 13 Onyo ba tye naka yo löka nam tung ca, ëk ömïï ipeny unu nï, “Nga na bino ngölö nam më ömö ëka tïtö nïwa ëk ewiny cë dong ëlübï?” 14 Pe, köp nön tye na cwök bothwu; tye ï dhöwu ëka ï cwinywu na mïö ïtwërö unu lübö.

15 Nën, an tin aketho ï nyimwu gin na bër ëka gin na rac, kwö ëka thöö. 16 Ka ibino unu lübö cïk ka Rwoth Obangawu kïbëc na an tin acïköwu, nakun nwongo ïmarö unu ën ëka ïgwökö unu cïk mërë kïbëc, ibino unu kwö ëka welwu bino mëdërë, cë Rwoth Obangawu bino mïöwu gum ï lobo na un ibino dönyö ïë më gamö bedo mewu.

17 Ëntö ka cwinywu ölökërë ökö ëka ba ibedo unu kï winy, nakun ïlökërë unu both obanga nökënë gïnï ëka iryebere unu pïny më wörögï, 18 an tin akobo kanyalër bothwu nï ebino tyekowu ökö. Ba ibino unu bedo pï karë na lac ï lobo na un ibino ngölö kulo kulo Jordan më dönyö ïë ëka gamö bedo mewu.

19 An tin acwodo polo ëka lobo më bedo caden ï komwu nï an aketho ï nyimwu kwö ëka thöö, gum ëka cen. Dong kobedini yër unu kwö ëk un ëka ëthïnöwu ibed unu na kwö. 20 An thon akobo niwu nï ïmar unu Rwoth Obangawu, iwiny unu köp mërë ëka imok unu ï kome. Pïën Rwoth ënë mïöwu kwö, ëka ën bino mïö ibedo unu na kwö pï mwaka na pol ï lobo na ën okwongere më mïö both kwaröwu Abraam, Icaka ëka Jakob.

31

Yocua oleo ka tyën Muca

1 Cë Muca ömëdërë kï twakö köp ni both jö Icarael kïbëc nï: 2 “An kobedini dong atye kï mwaka 120 ëka ba dök atwërö tëlöwu. Rwoth okobo botha nï, ‘In ba ibino poth yo löka kulo Jordan.’ 3 Rwoth Obangawu kikokome ënë bino cïdhö anyim niwu yo löka ca. Ën bino tyeko rok ni kïbëc na tye ï nyimwu, ëka un ibino gamö lobogï më bedo mewu. Yocua thon bino cïdhö anyim niwu yo löka ca, kite na Rwoth okobo ködë. 4 Ëka Rwoth bino tïmö bothgï gin na ën obino ötïmö both Cikon ëka Og, n'obedo gïnï rwodhi ka jö Amor, na ën obino otyeko kanya acël kï lobogï. 5 Rwoth bino mïögï bothwu, ëka un myero ïtïm unu bothgï gin na kïbëc na an acïköwu. 6 Bed unu jö na tëk ëka jö na cwinygï tëk. Kür ibed unu kï lworo mörö, onyo kür ïmïï komwu ömyël ï nyimgï, pïën Rwoth Obangawu bino woth kanya acël kodwu; ën ba bino wëköwu onyo kwëröwu.”

7 Cë Muca ocwodo Yocua ëka okobo bothe ï nyim jö Icarael kïbëc nï, “Bed ngat na tëk ëka na cwinye tëk, pïën myero ïcïdh kï lwak ni ï lobo na Rwoth okwongo më mïö both kweregï, ëka myero ipok ï kin-gï ëk ögam gïnï ödök na calö mëgï. 8 Rwoth kikokome bino cïdhö ï nyimwu ëka bino bedo kanya acël kodwu, ën ba bino wëköwu onyo kwëröwu. Kür ibed unu kï lworo, kür cwinywu opodhi.”

Kwanö Cïk

9 Cë Muca öcöö cïk ni gïnï pïny cë ömïö both ëlamdhök n'obedo Elebi, n'otingo gïnï canduk më cïkërë ka Rwoth, ëka both edong kïbëc më Icarael. 10 Cë Muca öcïkögï nï: “Kinge thum ka mwaka abïrö abïrö, ï mwaka më jalö banya, ï karë më kwero Karama më Bölö, 11 ka jö Icarael kïbëc bino cökërë gïnï ï nyim Rwoth Obangani ï kabedo na ën bino yërö, in ibino kwanö cïk ni kïbëc bothgï na gïn tye ka winyo. 12 Gür unu lwak kanya acël—cwö, mon ëka ëthïnö, ëka erok na bedo gïnï ï peciwu—ëk owiny gïnï ëka opwonyere gïnï kite më lworo Rwoth Obangawu ëka ögwökërë gïnï më lübö köp më cïk ni kïbëc. 13 Ëthïnögï, na ba ngeo gïnï cïk ni, myero owiny ëka opwonyere gïnï më lworo Rwoth Obangawu ï karë kïbëc na un itye ka kwö ï lobo na un ïcïdhö ngölö yo löka kulo Jordan më bedo mewu.”

Cïk ka Rwoth më ajiki both Muca

14 Rwoth okobo both Muca nï, “Nïnöni më thöö dong cwök. Cwod Yocua ëk ibed unu kanya acël ködë ï Këma më Rwatërë, ëk an acïk ën.” Cë Muca ëka Yocua öcïdhö gïnï yo Këma më Rwatërë.

15 Cë Rwoth onen ï Këma na cal kï wïr më pöl, ëka wïr më pöl ocung malö ka wi dholokek më dönyö ï Këma.

16 Cë Rwoth okobo both Muca nï: “In ibino cïdhö më yweo kanya acël kï kwereni, ëka jö ni bino cakö wörö obanga nökënë gïnï, obanga nökënë gïnï më lobo na gïn tye ka cïdhö yo ïë. Gïn bino wëköna ökö ëka bino türö gïnï cïkërë na an aketho ködgï. 17 Cë ï nïnö nön akëmö bino maköna ï komgï ëka abino wëkögï ökö; an abino kanö wanga ökö kï bothgï, ëka ebino tyekogï ökö. Can na pol ëka pëkö bino podho ï komgï, ëka ï nïnö nön gïn bino penyo nï, ‘Can ni ba obino ï komwa pïën Obanga onu ba tye kod onu?’ 18 Ëntö an abino kanö wanga ökö ï nïnö nön pïën pï balgï kïbëc më lökërë ökö both obanga nökënë gïnï.

19 “Kobedini dong cöö wer ni pïny ëka ipwony kï jö Icarael cë ïmïïgï ower, ëk obed caden-na ï komgï. 20 Ka an dong akelogï ï lobo na mio na cak ëka möö kic möl kï ïë, lobo na an acïkara kï kwong both kweregï, ëka ka gïn öcamö cem oyeng cë öcwëë gïnï, gïn bino lökërë both obanga nökënë gïnï ëka wörögï, nakun kwëra gïnï ökö ëka türö cïkërëna. 21 Cë ka can na pol ëka pëkö obino ï komgï, wer ni bino bedo caden bothgï, pïën ëkwaëgï wigï ba bino wil ïë. An angeo yüb më thamagï na gïn öyübö, kadï ï karë na an bara akelogï ï lobo na an acïkara kï kwong më mïögï.” 22 Cë Muca öcöö wer ni pïny ï nïnö nön ëka opwonyo kï jö Icarael.

23 Rwoth ömïö cïk ni both Yocua wod ka Nun: “Bed ngat na tëk ëka na cwinye tëk, pïën in kikomi ënë ibino tero jö Icarael ï lobo na an acïkara kï kwong më mïögï, ëka an kikoma abino bedo kodi.”

24 Kinge na Muca otyeko cöö köp më cïk ni ï buk, cakërë kï ï acaki naka ï ajiki, 25 ën ömïö cïk ni both Elebi n'otingo Canduk më Cïkërë ka Rwoth: 26 “Ter unu Buk më Cïk ni ëka iketh unu ï nget canduk më cïkërë ka Rwoth Obangawu. Bino bedo kunön na calö caden ï komwu. 27 Pïën an angeo kite na un ibedo unu jö na jëm ëka jö na ngutgï nwang. Ka un ibedo ka jëm ï kom Rwoth na an pod atye na kwö kany acël kodwu, cë jëmwu bino bedo na röm kwene ka an dong athöö ökö! 28 Gür unu edong më kakawu ëka editewu kïbëc ï nyima, ëk akob köp ni bothgï na gïn tye ka winyo ëka acwod polo kï lobo më bedo caden ï komgï. 29 Pïën an angeo nï kinge thööna un ibino tïmö gin na rac ëka ibino unu lökërë ökö kï ï yoo na an acïköwu ködë. Ï karë më anyim, can bino podho ï komwu pïën ibino unu tïmö gin na rac ï wang Rwoth nakun ïmïö unu akëmö makö ën kï gin na cïngwu otio.”

Wer ka Muca

30 Cë Muca öcakö wero köp më wer ni kï wie na gïn tye ka winyo cakërë kï ï acaki naka ï ajiki mërë ï nyim lwak më Icarael n'ögürë gïnï:

32

1 Cïk unu ithwu, un polo ëka lobo,

winy unu na bër köp na an abino kobo.

2 Wëk pwonyna ööny ï komwu calö köth,

ëka köpna bino tön calö thoi,

calö köth na ngidho ï kom lum na nyen,

calö köth na dwong ï kom lum na mar.

3 An abino pakö nyïng Rwoth,

ëka jögë bino kobo pï dit mërë!

4 Ën obedo Lëla, na bal mörö ope ï tic mërë,

ëka ï yodhi mërë kïbëc ën ngölö köp n'atïr.

Ën obedo Obanga na genere na ba tïmö gin mörö na rac,

kite tye atïr ëka ba lengere.

5 Gïn ötïmö bal ï kome;

ëka gïn ba dök obedo ëthïnö mërë,

ëntö obedo gïnï rok n'ölökërë ëka n'ogom ökö.

6 Man ënë kite na un ïcülö kï Rwoth,

un jö na mïng ëka n'ope kï ryëkö?

Pathï ën ënë Apapwu

n'ocweowu ëka ömïöwu itye na kwö?

7 Po ï kom karë na cön;

tham pï run n'opoth gïnï.

Peny apapni, cë ën bino kobo nini.

Peny unu edongwu, ëka gïn bino nïangöwu.

8 Ï karë na ën na Malö Rwök ömïö both rok lobo n'obedo mëgï,

ï karë na ën opoko jö kïbëc,

ën oketho wang lobo ka rok acëlacël

na lübërë kï wel awope ka jö Icarael.

9 Jö Icarael obedo gïnï jö ka Rwoth,

ëntö ën öyërö ëkwaë ka Jakob obedo mëgë.

10 Rwoth obino onwongo jö Icarael ï thim,

ï lobo na lik na dhanö ope ïë,

ögürögï ëka ögwökögï na bër;

ögwökögï na calö töng wangë.

11 Ën cal kï jür na pwonyo ëthïnë kï ngwëc malö

ëka tëngö bwome ï wi ëthïnë,

na yarö bwome më tingogï

ëka tingogï ï bwome.

12 Rwoth kënë ënë ötëlögï;

obanga mörö onwongo ope bothgï.

13 Ën ömïögï öïdhö malö ï lobo n'otingere malö,

ëka öpïdhögï kï cem n'öcëk ï pwothi.

Ën ömïögï möö kic kï ï lëla,

ëka kï möö jeituni kï ï lobo n'otingere malö,

14 kï cak na wac më dhok ëka kï cak ka rom ëka dyegi

ëka kï dwolo ëthïnö rom ëka dyegi,

k'ëthïnö rom ka Bacan n'ëyërö,

ëka kï mökö ngano na pwöth.

Un ïmadhö köngö ölök na bër.

15 Jecurun* ödöngö n'öcwëë ëka öjëm;

ka icemo iyeng unu, ibino bedo unu na pëk ëka na komwu pwöth.

un ïwëkö Obanga n'ocweowu

ëka ïkwërö unu Lëla n'obedo alarwu.

16 Gïn ömïö nyeko ömakö Obanga pï wörö obangagï

ëka ömïö akëmö ömakö ën ï kom cal jwogigï më kwer.

17 Gïn ömïö tyërgï both jwogi na ba obedo Obanga—

obanga na gïn onwongo ba ngeo,

obanga na pod onen na nyen,

obanga na kwerewu ba öwörögï.

18 Un ïkwërö Lëla, n'ögwököwu;

wiwu owil ökö ï kom Obanga n'önywölöwu.

19 Ëntö Rwoth önënö man cë ökwërögï ökö

pïën awope ëka anyira mërë ömïö akëmö ömakö ën.

20 Ëka okobo nï, “An abino kanö wanga ökö kï bothgï,

ëka anën kite na nyimgï bino bedo ködë;

pïën gïn obedo rok n'ogom,

ëthïnö na ba genere.

21 Gïn ömïö nyeko ömaka ï kom gin na ba obedo Obanga

ëka ömïö akëmö ömaka kï cal jwogigï na köny mërë ope.

An abino mïö nyeko makögï ï kom jö na ba obedo rok kikokome;

an abino mïö akëmö makögï ï kom rok na ba nïang gïnï.

22 Pïën akëmöna dong omoko mac ökö,

ëka tye ka wang naka ï thë bur lyël na thut.

Bino wangö lobo kï gin n'öcëk ïë

ëka bino cwïnyü mac ï acaki thë kite.

23 “Abino dhuro can ï wigï

ëka abino celo athëröna kïbëc ï komgï.

24 An abino mïö kec dïögï,

two odeke na reco bino tyekogï;

an abino oro leeni na ger më thim ï komgï,

ëka thwone na tye kï kwir më tongogï.

25 Pala abadë bino tyekogï ökö kï ï yodhi,

lworo bino bedo ï pecigï.

Awope na thïnö ëka anyira na thïnö bino thum ökö,

ëthïnö na döth ëka jö na wigï opong lwar.

26 An akobo nï an abino këthögï

ëka an abino mïö nyïng-gï rwenyo ökö kï kin jïï.

27 Ëntö an ba amïö lang-gï,

më bedo k'awaka,

ëka okob gïnï nï, ‘Tëköwa dwong;

Rwoth ba ötïmö gin mörö.’ ”

28 Jö më Icarael obedo gïnï rok na ba ryëk,

nïang mörö ope bothgï.

29 Ka onwongo gïn ryëk, ëka önïang gïnï ï köp ni,

ëka onge gïnï gin na bino tïmërë ï komgï!

30 Pïngö dhanö acël öryëmö jö elip,

onyo jö arïö twërö ryëmö jö elip apar?

Rwoth, Kidigï ökwërögï ökö;

Obangagï më aura öwëkögï ökö.

31 Pïën lëlagï ba cal kï Lëla onu.

na calö lang onu thon twërö yeo nï kömanön.

32 Jang ölökgï ekelo kï ï jang ölök ka jö Codom,

ëka kï ï pwothi ka jö Gomora.

Ölökgï opong kï kwir,

ëka öbüng nyig-gï këc.

33 Köngö ölökgï cal kï kwir ka thwol,

cal kï kwir k'ororo na kelo thöö.

34 Rwoth okobo nï, “Manön kïbëc ba obedo gin na an akanö botha

ëka amwönö ökö kanya an akanö lïmna ïë?

35 Obedo ticna më cülö kwor; an abino cülö.

Ï karë na tyën-gï bino cër;

nïnögï më can dong cwök,

ëka bino podho ï komgï athura.”

36 Rwoth bino ngölö köp ï kom jögë

ëka kïca bino makö ën ï kom etic mërë,

ka ën önënö tëkögï dong othum

ëka dhanö mörö ba odong, opii onyo ngat na löörë kënë.

37 Cë Rwoth bino kobo nï, “Obangagï tye gïnï kwene,

lëla na gïn obino opono ïë,

38 obanga n'obino öcamö möö tyër awangagï

ëka ömadhö gïnï köngö ölök më tyër amadhagï?

Ëk gïn öya malö më könyöwu!

Ëk gïn obed jö na gwököwu!”

39 Rwoth okobo nï, “Nën dong kobedini an ëka an këna ënë abedo Obanga;

obanga nökënë ope ï ngeta.

An ënë aneko ëka an ënë amïö kwö,

An ënë awanö ëka an ënë acangö,

ëka ngat mörö ope na twërö larö kï ï cïnga.

40 Atingo cïnga malö yo polo ëka akobo nï:

Na calö an Obanga na bedo na twal,

41 ka apakö pala abadëna na mïmïla

ëka k'aryëö cïnga më ngölö köp

cë an abino cülö kwor ï kom langna

ëka abino ketho can ï kom jö na daga gïnï.

42 An abino mïö athëröna mër kï remo,

nakun pala abadëna bino camö ringo:

bino yeng kï remo ka jö n'enekogï kï jö n'ëmakögï,

ëka bino tongo wi ëtëla ka lang-gï.”

43 Pak unu jögë, un rok kïbëc,

pïën ën bino cülö kwor më remo k'etic mërë;

ën bino cülö kwor ï kom lang mërë

ëka bino kwanyö bal ökö kï ï lobo ka jögë.

44 Muca obino gïn kï Yocua wod ka Nun ëka ötwakö köp më wer ni kïbëc na jïï tye ka winyo. 45 Ï karë na Muca owero köp ni kïbëc kï wie both jö Icarael, 46 ën okobo bothgï nï, “Gwök unu köp ni kïbëc ï cwinywu na tin an atye ka kobo bothwu, ëk ïcïk unu k'ëthïnöwu më lübö köp më cïk ni kïbëc na bër. 47 Köp ni ba obedo köp na körë ope niwu—gïn obedo kwöwu. Gwök unu cïk ni cë ibino bedo unu pï karë na lac ï lobo na un ï tye ka cïdhö më ngölö kulo Jordan më gamö bedo mewu.”

Thöö ka Muca ï wi kidi më Nebo

48 Ï nïnö nön kikokome Rwoth okobo both Muca nï, 49 “Cïdh ëk ïïdh malö ï wi kite më Abarim, na tye ï lobo Moab; ïïdh ï wi kidi më Nebo n'opimere kï Jeriko ëka ïnën lobo Kanaan na an acwök mïö both jö Icarael. 50 In ibino thöö ï wi kidi nön na in ïïdhö cë ibino cïdhö nywakö kabedo kï kwereni kite n'omeru Aron öthöö ködë ï wi kidi më Kor cë önywakö kabedo kï kwere mërë. 51 Pïën un kïbëc ba ibino ibedo unu kï gen ï koma ï nyim jö Icarael ï dhö pii më Meriba Kadec ï thim më Jin, un ïkwërö wöröna ï nyim jö Icarael na calö Obanga na leng. 52 Pï manön, in ibino nënö lobo nön kï kanya bor; in ba ibino dönyö ï lobo na an abino mïö both jö Icarael.”

33

Muca ölamö gum ï kom jö Icarael

1 Man ënë gum na Muca dhanö k'Obanga ölamö ï kom jö Icarael na ën bara öthöö. 2 Ën okobo nï,

“Rwoth obino öya kï wi kidi Cinai

cë onen bothgï ï Ceir,

ën öryëny ï komgï kï ï wi kidi Paran.

Ën obino kï jögë na leng elip kï elip

kï lëb mac na lyël kï ï cïngë më kucem.

3 Adyer in kikomi ënë ïmarö jïï;

jö na leng kïbëc tye gïnï ï cingi.

Gïn kïbëc ryebere pïny ï ka tyeni,

ëka nwongo gïnï pwony kï bothi,

4 cïk na Muca ömïö bothwa,

më bedo më ka jö ka Jakob.

5 Ën obino obedo rwoth ï Jecurun

ï karë n'edite ka lwak öcökërë gïnï,

kanya acël kï kaka kïbëc më Icarael.

6 “Ëk Reuben obed na kwö ëka kür öthöö,

jögë thon kür obed na nönök.”

7 Ëka man ënë gin na ën okobo ï kom Yuda:

“Aa Rwoth, winy koko ka Yuda;

dwongi ën pacö both jögë.

Ën bino lwëny pïrë kënë kï cïngë.

Bed ngat na könyö ën ï kom lang mërë!”

8 Ëka ï kom Lebi ën okobo nï:

“Mïï both Lebi Tumim ëka Urim* na megi

both aticni na in igeno.

In ïtëmö ën kï ï Maca;

in ibino ïtëmö nï gïn tye adyer kï ï dhö pii më Meriba.

9 Lebi okobo ï kom apap ëka aya mërë nï,

‘An ba aparö pïrgï.’

Ën wie ba opo ï kom utmego mërë

onyo më ngeo ëthïnö mërë kikokome,

ëntö ën ögwökö köp na megi

ëka ölübö cïkërëni.

10 Gïn bino pwonyo Jakob kï cïkni

ëka cïkni both jö Icarael.

Ën bino wangö odok na kur ï nyimi

ëka tyër awanga kïbëc ï wi keno tyërni.

11 Aa Rwoth, mïï gum ï kom dïrü mërë kïbëc,

ëka ibed kï yom cwiny ï kom gin na ën otio kï cïngë.

Göö lang na yaa më lwëny ï kome pïny,

göö lang mërë pïny ëk kür dökï ölwëny gïnï ï kome.”

12 Ëka ï kom Benjamin ën okobo nï:

“Ëk dhanö na Rwoth marö obed kï kuc ï kome,

pïën Rwoth gwökö ën ï karë kïbëc,

ëka ngat na Rwoth marö yweo ï kin wi baë.”

13 Ï kom Yocepu ën okobo nï:

“Rwoth myero ömïï gum ï lobo mërë

kï mïc më thoi na bëcö na yaa kï malö ï polo,

ëka kï pii na thuth na tye pïny ï thë lobo,

14 kï nyig yen na bëcö na nyak kï ceng,

ëka kï cem na cëk dwe kï dwe,

15 kï nyig kodhi na bëcö na cëk ï wi kite na cön

ëka kï jami na cëk na büp ï wi cere na bedo naka naka;

16 kï mïc na bëcö më ngöm ëka kï gin na kïbëc na cëk ï ïë,

ëka kïca ka ngat n'onen kï ï bunga na lyël mac.

Ëk gum ni kïbëc obed ï wi Yocepu,

ëka ï wi ngat n'epoko ökö kï ï kin utmego mërë.

17 Ï dit mërë kï dheo mërë ën obedo calö wod thwön n'obedo kaö;

tunge cal gïnï kï tung thwön na ger.

Kï tunge gïnï ën bino twomo kï rok gïnï,

naka jö na tye ï thwok lobo kïbëc.

Man ënë gumna pï jö Epraim na pol,

ëka kï jö ka Manace na römö elip kï elip.”

18 Ï kom Jabulon ën okobo nï:

“Cwinyi obed na yom, Jabulon, ka ïdönyö yökö,

ëka in, Icakar, ka ibedo ï këmani.

19 Gïn bino cwodo jö kïbëc më cïdhö yo wi kidi

ëka kï kunön gïn bino mïö tyërgï më kite atïr,

gïn bino nwongo lönyögï kï ï nam,

kï ï kom lönyö n'ëkanö ï kwo.”

20 Ï kom Gad ën okobo nï:

“Gum obed ï kom dhanö n'ömïö wang lobo ka Gad obedo na lac!

Gad buto kunön calö kibwor,

më yëcö bad lee onyo wie.

21 Ën öyërö lobo mërë na bër,

pïën nget lobo k'ëtëla onwongo ëkanö pïrë.

Ï karë n'edite wi lwak öcökërë gïnï,

ën otio gin na Rwoth mïtö na tye atïr,

ëka kï ngölö-köp mërë ï kom jö Icarael.”

22 Ï kom Dan ën okobo nï:

“Dan cal k'athïn kibwor,

na kïïrë kï ï Bacan.”

23 Ï kom Naputali ën okobo nï:

“Naputali, in ipong kï kïca ka Rwoth,

ëka ipong kï gum ka Rwoth;

gam lobo më kuthö ëka kukwap.”

24 Ï kom Acer ën okobo nï:

“Ëk gum obed ï kom Acer na löö kaka nökënë,

ëk cwiny utmego mërë obed na bër ï kome,

ëka ölwök tyënë ï möö jeituni.

25 Nywenyo më loro dhö wangkac na megi bino bedo nywenyo kï mola,

ëka tëkö më komi bino bedo na rom kï mwaka më ditni.

26 “Ngat mörö ope na cal k'Obanga ka Jecurun,

na ngwëcö arii ï polo më könyöni,

ëka kï dheo mërë ï kom pöl.

27 Obanga na bedo naka naka ënë obedo ka ponowu,

ëka cïngë tye pïny më tingowu malö.

Ën ryëmö langni ökö kï ï nyimi,

nakun kobo nï, ‘Tyekgï ökö!’

28 Pï manön Icarael bino bedo kï kuc,

ëkwaë ka Jakob bino bedo gïnï abonge ayela mörö

ï lobo na kal ëka köngö ölök na nyen tye ïë,

kanya polo mïö thoi tön pïny.

29 Cwinywu obed na yom un jö Icarael!

Nga na cal kodwu,

rok na Rwoth ölarögï?

Ën obedo kwotwu ëka ngat na gwököwu

ëka kï pala abadëni më aura.

Langwu bino bedo gïnï kï myël kom ï nyimwu,

ëka tyënwu bino nyönö kabedogï kïbëc.”

34

Thöö ka Muca

1 Cë Muca öya kï ï bar më Moab ëka öïdhö malö ï wi kidi Nebo naka ï wi pem më Piciga, n'opimere kï Jeriko. Kï kany nön Rwoth onyutho nïnë lobo kïbëc—cakërë kï ï Gilead më thuno ködë naka ï Dan, 2 ëka kï lobo ka Naputali kïbëc, lobo ka Epraim ëka Manace, lobo ka Yuda kïbëc më thuno ködë naka yo kuthö nam, 3 Negeb ëka lobo kïbëc cakërë kï ï ora më Jeriko, n'obedo pacö më ötït, thuno ködë naka ï Joar. 4 Cë Rwoth okobo both Muca nï, “Man ënë lobo na an acïkara kï kwong both Abraam, Icaka ëka Jakob ï karë na an akobo nï, ‘An abino mïö both ëkwaëni.’ An amii ïnënö kï wangi, ëntö ba ibino cïdhö yo löka tung ca.”

5 Ëka Muca, atic ka Rwoth, öthöö kunön ï lobo Moab, kite na Rwoth obino okobo ködë. 6 Rwoth oiko ën ï lobo Moab, ï ora n'opimere kï Bet Peor, ëntö naka tin ngat mörö ope na ngeo kanya lyënë tye ïë. 7 Muca onwongo tye kï mwaka 120 ï karë na ën thöö, wangë onwongo pod neno na bër ëka kome thon onwongo pod tëk. 8 Jö Icarael okoko gïnï Muca kï ï bar më Moab pï nïnö pyer adek, naka karë më koko kï kumo othum.

9 Yocua wod ka Nun onwongo opong kï cwiny më ryëkö pïën Muca onwongo oketho cïngë ï kome. Cë jö Icarael owinyo gïnï dhögë ëka ögwökö gïnï cïk na Rwoth öcïkö kï Muca.

10 Anaka nön, adwarpïny mörö nökënë ba dök onen na cal kï Muca ï lobo Icarael, na Rwoth ongere ködë wang kï wang, 11 n'otio anyuth më tango nön ëka kï gin më aura gïnï na Rwoth ooro ën yo Ejip—both Parao ëka both edite mërë kïbëc ëka lobo mërë kïbëc. 12 Ngat mörö nökënë ope n'obedo tio tic kï tëkö na dit ëka kï gin mökö na kelo lworo kite na Muca obedo ka tio ï nyim jö Icarael kïbëc.

* 1:6 Koreb man ënë nyïng nökënë më kidi Cinai.

* 3:14 Kabot Jair gönyö nï peci më Jair.

† 3:17 Nam më Kineret ecwodo thon nï Nam më Galilaya.

* 5:14 Cabïtgönyö nïyweo.

* 10:6 Beerot Bene Jakan gönyö nï kulo k'awope ka Jakan.

* 11:6 Wel 16:12-13

* 16:1 Abib onwongo obedo dwe më acël kï ï mwaka më Iburu na röm aröma kï dwe më adek naka ï angwën më karë ni.

† 16:2 Nyïngë obed ïë obedo kabedo na Rwoth öyërö më wörö nyïngë ïë.

* 23:4 Naaraim manön, Kukuju kuthö Mecopotamia.

* 32:15 Jecurun gönyö nï ngat n'atïr, manön ënë, Icarael.

* 33:8 Tumim ëka Urim jami arïö ni ëlamdhök ënë onwongo tio ködë më moko miti k'Obanga; ba ngere kite n'onwongo etio ködë.

Matayo

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

Emuth na Bër ï kom Yecu kite na

Matayo

öcöö

Köp na tye ï buk ka Matayo

Emuth na Bër na Matayo öcöö kobo emuth na bër ï kom Yecu nï ën obedo alar n'ëcïkö, ënë ngat n'Obanga ocobo cïkërë mërë na ën öcïkërë kï jögë ï buk më Cïk na Cön. Emuth na Bër ni ba obedo pï Eyuda këkën, kanya ënywölö Yecu ëka obedo ïë, ëntö pï lobo thükül.

Buk ka Matayo ëcanö körë kï körë. Buk ka Matayo cakërë kï köp më nywölö Yecu, köp ï kom batica mërë ëka atëmatëma, cë dong cakö tic mërë më tïtö köp, pwony, ëka cangö jïï ï Galilaya. Kinge man buk ka Matayo nyutho woth ka Yecu kï ï Galilaya yo Jerucalem kï gin n'ötïmërë ï cabït ka Yecu më ajiki, makö ën, guro ëka kï cer mërë.

Emuth na Bër ni nyutho Yecu na calö apwony na pïrë tëk, na tye kï twërö më gönyö tyën köp më cïk k'Obanga ëka na pwonyo pï ker k'Obanga. Pwony mërë na pol ocung ï kom köp na papath abic: (1) Pwony n'epwonyo ï wi kidi, na makö kite ka dhanö, tic ka dhanö, twërö ka dhanö, ëka cwodo ka jö më ker më polo (Cura 5-7); (2) Cïk n'ëmïö both ëlübkör Yecu apar wie arïö pï ticgï (Cura 10); (3) Carolok ï kom ker më polo (Cura 13); (4) Pwony ï kom tyën köp më lübö kör Yecu (Cura 18); ëka (5) Pwony ï kom karë më ajiki ï karë ni ëka bino më ker k'Obanga (Cura 24-25).

1

Kwere ka Yecu

(Luka 3:23-28)

1 Man ënë kwere ka Yecu Kiricito, akwar Daudi, akwar Abraam:

2 Abraam önywölö Icaka,

Icaka önywölö Jakob,

Jakob önywölö Yuda ëka omego mërë,

3 Yuda kï dhakö mërë Tamar önywölö gïnï Perej ëka Jera,

Perej önywölö Kejeron,

Kejeron önywölö Ram,

4 Ram önywölö Aminadab, Aminadab önywölö Nacon,

Nacon önywölö Calamon,

5 Calamon kï dhakö mërë Raab önywölö gïnï Boaj,

Boaj kï dhakö mërë Ruth önywölö gïnï Obed,

Obed önywölö Jece,

6 ëka Jece önywölö rwoth Daudi.

Daudi önywölö Colomon, n'onwongo aya mërë obedo dhakö ka Uria

7 Colomon önywölö Rekoboam,

Rekoboam önywölö Abija,

Abija önywölö Aca,

8 Aca önywölö Yekocapat,

Yekocapat önywölö Joram,

Joram önywölö Ujia,

9 Ujia önywölö Yotam,

Yotam önywölö Akaj,

Akaj önywölö Kejekia,

10 Kejekia önywölö Manace,

Manace önywölö Amon,

Amon önywölö Yocia,

11 ëka Yocia önywölö Yekonia ëka omego mërë ï karë n'etero jö Icarael ï lobo Babilon.

12 Kinge na dong etero jö Icarael ï lobo Babilon:

Yekonia önywölö Celatiel,

Celatiel önywölö Jerubabel,

13 Jerubabel önywölö Abiud,

Abiud önywölö Eliakim,

Eliakim önywölö Ajor,

14 Ajor önywölö Jadok,

Jadok önywölö Akim,

Akim önywölö Eliud,

15 Eliud önywölö Eleajar,

Eleajar önywölö Mathan,

Mathan önywölö Jakob,

16 ëka Jakob önywölö Yocepu cwör Maria, n'önywölö Yecu n'ecwodo nï Kiricito.

17 Man ënë wang rok apar wie angwën n'ënywölögï kïbëc cakërë kï ï kom Abraam naka othuno ködë ï kom Daudi, apar wie angwën kï kom Daudi naka othuno ï karë n'eterogï ï Babilon, ëka apar wie angwën kï ï karë n'eterogï ï Babilon naka othuno ï kom Meciya.*

Nywölö Yecu Kiricito

(Luka 2:1-7)

18 Man ënë kite n'ënywölö kï Yecu Kiricito: Ï karë na Maria onwongo öcïkërë më nyömërë kï Yocepu, na gïn bara örwatërë kanya acël, enwongo nï Maria öyac kï tëkö ka Tipo Naleng. 19 Yocepu onwongo obedo dhanö na kite atïr ëka ba ömïtö nï eketh lewic ï kom Maria, ëntö onwongo mïtö nï ëkwër Maria ï müng.

20 Ï karë na Yocepu pod tye ka thamö köp nön kï ï cwinye, malaika ka Rwoth onen bothe ï wang lek ëka okobo nï, “Yocepu akwar Daudi, kür ibed kï lworo më tero Maria më bedo dhaköni, pïën ïc na ën tye ködë ögamö kï tëkö ka Tipo Naleng. 21 Ën bino nywölö athïn awobi, ëka in ibino cakö nyïngë Yecu, pïën ën bino larö jögë kï ï kom balgï.”

22 Man kïbëc ötïmërë ëk köp ka Rwoth ocobere na ën okobo kï ï dhö adwarpïny nï: 23 “Nyakö na bara ongere k'ëcwö bino yac ëka bino nywölö athïn awobi; ebino cakö nyïngë Emmanuel”*—na tyën köp mërë nï, “Obanga tye ködwa.”

24 Ï karë na Yocepu ocoo kï ï wang nïnö, ën ötïmö kite na malaika ka Rwoth öcïkö ën ködë ëka otero Maria obedo dhakö mërë. 25 Ëntö Yocepu ba obedo ködë naka ënywölö athïn awobi ëka Yocepu öcakö nyïngë Yecu.

2

Ëryëkö ölïmö Yecu

1 Kinge na dong ënywölö Yecu ï Bethelem na tye ï Yudea, ï karë n'Erode obedo rwoth, ëryëkö öya kï kukïdë obino gïnï yo Jerucalem 2 ëka openyo gïnï nï, “Athïn n'ënywölö më bedo rwoth k'Eyuda tye kwene? Wan ënënö cër mërë kï kukïdë cë wan ebino më wörö athïn.”

3 Ï karë na rwoth Erode owinyo köp ni, cwinye opodho rwök, ëka jö më Jerucalem kïbëc cwinygï opodho kanya acël ködë. 4 Erode ocwodo ëlamdhök na dito kïbëc ëka epwony cïk cë openyogï ka kwene n'onwongo ebino nywölö Meciya ïë. 5 Gïn ögamö nï, “Ï Bethelem më Yudea, pïën man ënë ngö n'adwarpïny onwongo öcöö:

6 “ ‘Ëntö in, Bethelem na tye ï lobo më Yuda,

in ba ïtïdï rwök kï ï kin kaka më Yuda;

pïën alöc bino yaa kï bothi

na ën bino kwaö jöga më Icarael.’*”

7 Cë Erode ocwodo ëryëkö ï müng ëka önïang kï bothgï karë na cër onen ïë. 8 Cë ën oorogï yo Bethelem nakun kobo nïgï nï, “Cïdh ipeny unu köp ï kom athïn ni na bër. Ka inwongo unu, cë ikel unu köp nön botha, ëk an thon acïdh awör ën.”

9 Kinge na dong gïn owinyo köp ka rwoth, gïn öcakö cïdhö kï yorgï, ëka cër na gïn onwongo önënö kï kukïdë ötëlö nyimgï naka ocung ï wi kanya athïn onwongo tye ïë. 10 Ï karë na gïn önënö cër, cwinygï obedo na yom rwök. 11 Gïn ödönyö ï öt ëka önënö gïnï athïn ëka aya mërë Maria, cë orumo cöng-gï pïny ëka ëwörö athïn. Gïn ögönyö yëcgï ëka ömïö gïnï mïc më gol, odok na ngwece kur ëka müra. 12 Kinge Obanga öcïkögï ï wang lek nï kür ödök gïnï cen yo both Erode, gïn ödök ï lobogï nakun ewok kï ï yoo nökënë.

Enyodo ka Yecu ölüü yo Ejip

13 Kinge na dong ëryëkö ödök gïnï ökö, malaika ka Rwoth onen both Yocepu ï wang lek cë okobo nï, “Yaa malö iter athïn gïn k'aya mërë ëk ïlüü unu yo Ejip. Bed unu kunön naka ka an akobo nini më dwogo, pïën Erode bino rangö athïn ëk enek ökö.” 14 Cë Yocepu öya, ökwanyö athïn gïn k'aya mërë ï kiwor ëka öcïdhö yo Ejip, 15 kanya ën obedo ïë naka Erode öthöö. Man ötïmërë ëk köp ka Rwoth na ën okobo ï dhö adwarpïny ocobere kakarë nï, “An acwodo woda kï ï Ejip.”*

Erode oneko ëthïnö

16 Ï karë n'Erode önïang nï ëryëkö öbwölë, öngöö rwök ëka ömïö twërö më neko ëthïnö awope kïbëc kï ï Bethelem ëka ï kabedo kïbëc na cwök ködë cakërë kï ï mwaka arïö dök ködë pïny, na lübërë kï karë na ën önïang ködë kï both ëryëkö. 17 Cë ngö na yam adwarpïny Jeremia okobo ocobere:

18 “Dwön mörö tye ka winyere kï ï Rama

na kok ëka kumo rwök,

Racel tye ka koko pï ëthïnë,

ëka ba mïtö nï ekwe cwinye,

pïën ëthïnë öthöö gïnï ökö.”*

Dwogo ka Yocepu kï Maria kï ï Ejip

19 Kinge na dong Erode öthöö, malaika ka Rwoth onen both Yocepu ï wang lek kï ï Ejip 20 ëka okobo nï, “Yaa malö, iter athïn gïn k'aya mërë ëka ïdök unu ï lobo më Icarael, pïën jö n'onwongo mïtö kwanyö kwö k'athïn dong öthöö gïnï ökö.”

21 Cë Yocepu öya, ökwanyö athïn gïn k'aya mërë ëka öcïdhö gïnï ï lobo më Icarael. 22 Ëntö ï karë na Yocepu owinyo nï Arkelau ënë dong löö Yudea nakaka apap mërë Erode, Yocepu obedo kï lworo më cïdhö yo kunön. Cë kinge n'Obanga okobo nïnë ï wang lek, ën öya öcïdhö ï lobo Galilaya. 23 Ën öcïdhö obedo ï taun n'ecwodo nï Najaret. Cë köp n'edwarpïny ötwakö ocobere: “Yecu ebino cwodo nï dhanö më Najaret.”

3

Köp na Jon Abatica ötïtö

(Marako 1:1-8; Luka 3:1-18; Jon 1:19-28)

1 Ï karë nonu Jon Abatica obino nakun tïtö köp k'Obanga ï thim më Yudea 2 ëka kobo nï, “Ngut unu, pïën ker më polo onyingo na cwök.” 3 Man ënë ngat n'adwarpïny Icaya ötwakö pïrë:

“Dwön dhanö mörö tye ka redo ï thim nï,

‘Yüb unu yoo pï Rwoth,

mïï unu yoo ocung atïr nïnë.’ ”*

4 Jon onwongo ruko böng n'ëyübö kï kom yer kïnaga, ëka onwongo tweo wang pyërë kï del. Cem mërë onwongo obedo bonyo ëka möö kic më thim. 5 Jïï onwongo yaa kï ï Jerucalem, kï ï lobo Yudea kïbëc ëka kï ï lobo kïbëc na tye ï nget kulo Jordan më cïdhö bothe. 6 Gïn onwongo tuco balgï ëka Jon baticagï ï kulo Jordan.

7 Ëntö ka ën önënö Eparicayo ëka Ecadukayo tye ka bino kanya ën onwongo tye ka batica jïï ïë, ën okobo bothgï nï: “Un ëthïn ororo! Nga n'okobo niwu nï ïrïng unu kï ï akëmö k'Obanga na tye ka bino? 8 Tii unu dong gin na nyutho nï ingut unu. 9 Kür dök ïtham unu më kobo nï, ‘Wan etye k'Abraam na calö apapwa.’ An akobo niwu nï kï kom kite ni Obanga twërö mïö ëkwaë k'Abraam donyo kï ïë. 10 Kobedini dong etyeko ketho atong ï tyën orii yen, ëka yath mörö na ba nyakö nyige na bër ebino tongo ökö pïny cë ebolo ï mac.

11 “An abaticawu kï pii më nyutho nï ingut unu ökö kï kom balwu, ëntö ngat na bino kï köra tëk na löa ökö, an ba apora më ködö wörë. Ën bino baticawu kï Tipo Naleng ëka kï mac. 12 Odheru mërë tye ï cïngë, ëka ën bino yübö larü moo mërë, cë cökö kal mërë ketho ï dërö ëka wangö cüngë kï mac na ba thöö.”

Batica ka Yecu

(Marako 1:9-11; Luka 3:21-22)

13 Cë Yecu öya kï ï Galilaya öcïdhö yo kulo Jordan, ëk Jon obatica ën. 14 Ëntö Jon ötëmö kwërö ökö nakun kobo nï, “An amïtö nï in ënë ibatica an, ëntö in dökï ibino nï an abatica in?”

15 Yecu ögamö nï, “Wëk ötïmërë nï kömanön kobedini; pïën pore nï ön më cobo gin na kïbëc më kite atïr.” Cë Jon oyeo.

16 Kinge na dong Yecu ebatica, cë ën odonyo malö kï ï pii. Cücüth ï caa nön polo öyabërë, ëka ën önënö Tipo k'Obanga ka bino calö amam, cë opye ï kome. 17 Cë dwön mörö owinyere kï ï polo na kobo nï, “Man ënë Woda na an amarö; na ïya yom ï kome.”

4

Catan ötëmö Yecu

1 Cë Tipo k'Obanga otero Yecu ï thim ëk Catan ötëm ën. 2 Cë Yecu orio kec pï nïnö pyer angwën kiceng ëka kiwor, kinge kec oneko ën. 3 Cë Catan obino both Yecu më tëmö ën nakun kobo nï, “Ka in ibedo Wod k'Obanga, kob nï kite ni ëk ölökërë ödök cem.”

4 Yecu ögamö nïnë nï, “Ëcöö ï Cöc na Leng nï: ‘Dhanö ba kwö kï cem këkën ëntö kwö kï köp kïbëc na donyo kï ï dhö Obanga.’*”

5 Cë Catan otero Yecu yo Jerucalem ï pacö na leng ëka ömïö ën ocung malö ï wi bïrübïrü më öt k'Obanga. 6 Ën okobo nï, “Ka in ibedo Wod k'Obanga, podh yo pïny. Pïën ëcöö nï:

“ ‘Obanga bino cïkö emalaika mërë më gwököni,

ëka gïn bino gamöni kï cïng-gï,

ëk kür itwom tyeni ï kom kidi.’*”

7 Yecu ögamö nïnë nï, “Ëcöö thon nï: ‘Kür ïtëm Rwoth Obangani.’*”

8 Catan dökï otero Yecu yo wi kidi na bor malö rwök cë onyutho nïnë ker kïbëc më wi lobo ëka kï dheogï. 9 Catan okobo nï, “Man kïbëc an abino mïöni, ka in ibino rumo congi pïny ëka ïwöra.”

10 Yecu okobo nïnë nï, “Catan, nyïk ökö kï botha! Pïën ëcöö nï: ‘Wör Rwoth Obangani ëka itii nïnë këkën.’*”

11 Cë Catan öwëkö Yecu, ëka emalaika obino gïnï cë ökönyö ën.

Yecu öcakö tic mërë ï Galilaya

(Marako 1:14-15; Luka 4:14-15)

12 Ï karë na Yecu owinyo nï Jon etweo ï buc, ën ödök yo Galilaya. 13 Yecu ba obedo ï Najaret, ëntö ën öcïdhö obedo ï Kaperanaum, pacö na tye ï nget nam Galilaya, na tye ï lobo Jabulon ëka Naputali— 14 më cobo köp n'adwarpïny Icaya okobo:

15 “Lobo më Jabulon ëka Naputali,

yoo na cïdhö yo nam, na tye yo löka kulo Jordan,

Galilaya n'obedo lobo n'Erok bedo gïnï ïë—

16 jö na bedo gïnï ï pïny na cöl,

önënö gïnï dong tar na dit;

jö na bedo ï tipo lobo më thöö,

tar dong öryëny ï komgï.”*

17 Cakërë ï karë nön cïdhö ködë anyim, Yecu öcakö tïtö köp nakun kobo nï, “Ngut unu, pïën ker më polo onyingo na cwök.”

Yecu ocwodo ëlübkörë më acël

18 Ï nïnö mörö acël, na Yecu onwongo tye ka wok ï nget Nam më Galilaya, ën önënö utmego arïö, Cimon n'ecwodo nï Petero ëka ömïn mërë Anderiya. Gïn onwongo tye ka bolo böö ï nam, pïën gïn onwongo obedo ëcïk rëc. 19 Yecu okobo bothgï nï, “Bin, ïlüb unu köra ëka an abino mïöwu ïdökö ëmak jïï nakaka rëc.” 20 Cücüth gïn öwëkö böögï ëka ölübö gïnï kör Yecu.

21 Ën öcïdhö kï kany nön ëka önënö utmego arïö nökënë, Yakobo gïn k'ömïn mërë Jon, awope ka Jebedayo. Gïn onwongo tye ï yeya kanya acël k'apapgï Jebedayo, yübö gïnï böögï. Cë Yecu ocwodogï, 22 ëka cücüth gïn öya öwëkö yeya ëka apapgï cë ölübö gïnï kör Yecu.

Yecu öcangö etwoe

23 Yecu owotho orimo ï Galilaya kïbëc, nakun pwonyo ï Cinagogagï kïbëc, tïtö Emuth na Bër më ker k'Obanga, ëka cangö koth twoe kïbëc kï kom jïï. 24 Emuth ï kom Yecu ökëth örömö lobo Ciria kïbëc. Jïï okelo bothe jö kïbëc n'onwongo komgï lïth kï twoe na papath, jö na tye k'arem na rac, jö na cen ömakögï, jö na two araka ömakögï, ëka jö na komgï okwe, cë ën öcangögï. 25 Lwak na pol n'öya kï ï Galilaya, Dekapoli,* Jerucalem, Yudea ëka lobo na tye yo löka kulo Jordan ölübö gïnï kör Yecu.

5

Köp na Yecu ötïtö ï wi kidi

1 Ï karë na Yecu önënö lwak, ën öcïdhö ï wi kidi cë obedo pïny. Ëlübkörë obino bothe, 2 ëka ën öcakö pwonyogï nakun kobo nï:

3 “Komgï gum jö na ngeo nï gïn ebedo ëcan ï cwiny,

pïën ker më polo bino bedo mëgï.

4 Komgï gum jö na kumo,

pïën ebino kweo cwinygï.

5 Komgï gum jö na mwol,

pïën gïn bino leo lobo bedo mëgï.

6 Komgï gum jö na kec ëka örïö nekogï pï bedo jö na kitegï atïr,

pïën ebino mïögï yeng.

7 Komgï gum jö n'obedo ëkïca,

pïën ebino tïmö kïca nïgï.

8 Komgï gum jö na cwinygï leng,

pïën gïn bino nënö Obanga.

9 Komgï gum jö na kelo kuc,

pïën ebino cwodogï nï ëthïnö k'Obanga.

10 Komgï gum jö n'eyelogï pï bedo jö na kitegï atïr,

pïën ker më polo bino bedo mëgï.”

11 “Komwu gum ka jïï yanyöwu, eyelowu, ëka ekobo kwa köp na reco kïbëc më twodo ï komwu pïra. 12 Bed unu kï yom cwiny, pïën cül na mewu tye na dit ï polo. Man ënë kite na gïn oyelo k'edwarpïny n'öcakö bedo niwu.”

Köp ï kom kadö ëka tar

(Marako 9:50; Luka 14:34-35)

13 “Un ibedo kadö më lobo. Ëntö ka kadö orwenyo mït mërë ökö, ëtwërö mïö dökö na mït nïngö dökï? Köny mërë nwongo dong ope, myero ëöny ökö jïï önyön.

14 “Un ibedo tar më lobo. Pacö n'ëgërö ï wi kidi ba twërö kanërë. 15 Ngat mörö ope na cwïnyü tara ëka ketho ï thë agulu. Ëntö eketho kanya oten malö ëka mënyö jö kïbëc na tye ï öt. 16 Ï yoo acël nön, mïï unu tar na mewu öryëny ï nyim jïï, ëk gïn önën ticwu na bëcö, ëka öpak gïnï Apapwu na tye ï polo.”

Pwony ï kom Cïk

17 “Kür ïtham unu nï an abino më jükö Cïk onyo köp k'edwarpïny; an ba abino më jükögï ëntö më cobogï. 18 An akobo niwu köp adyer nï wang na polo ëka lobo othuno ï ajiki, nyukuta mörö acël na tïdï onyo tön mörö acël më Cïk ba bino rwenyo, naka ka köp kïbëc ocobere. 19 Dong ka ngat mörö ötürö cïk mörö acël kï ï kom cïk ni gïnï, nakun pwonyo kï jö nökënë më tïmö nï kömanön, ebino cwodo ën nï dhanö na tïdï ï ker më polo. Ëntö ngat na ketho ï tic ëka pwonyo cïk ni ebino cwodo nï dhanö na dit ï ker më polo. 20 Ëntö an akobo niwu nï ka kite atïrwu ba ölöö më k'Eparicayo ëka më k'epwony cïk, un ba ibino dönyö ï ker më polo.”

Pwony ï kom akëmö

21 “Un iwinyo köp na yam ekobo both jö na cön nï, ‘Kür ineki,* ëka ka ngat mörö na bino neko dhanö, ebino ngölö-köp nïnë.’ 22 Ëntö an akobo niwu nï ngat mörö n'akëmö makö ï kom ömïn mërë ebino ngölö-köp nïnë. Ngat mörö na bino yanyö ömïn mërë nï, ‘In ibangiri,’ ebino tero ï nyim athuko më öd okiko k'edong. Ëntö ngat mörö na kobo nï, ‘In amingo’ ebino bolo ï mac më kapïny.

23 “Pï manön, ka ikelo mïcni ï keno tyër më mïö both Obanga ëka ipo nï omeru tye kï köp mörö ï komi, 24 wëk mïcni ï nyim keno tyër. Cïdh kono both omeru ëk ïyüb unu wat na bër ï kinwu; cë dong idwogi ëka ïmïï mïcni.

25 “Tyek köp pïöpïö kï ngat n'odothi na pod itye unu ï yoo më cïdhö ï pido, ëk ngat n'odothi kür oteri ï nyim angöl-köp, cë angöl-köp bino mïöni both acikari, ëka ebino tweoni ï buc. 26 An akobo niwu köp adyer nï ba ibino donyo kï ï buc naka ka ïcülö cül kïbëc, na wi cïlïng mörö ba orem.”

Pwony ï kom elomi

27 “Un iwinyo köp na yam ekobo nï, ‘Kür ïdöny ï elomi.’* 28 Ëntö an akobo niwu nï ka ngat mörö önënö dhakö cë öthamö kï ï cwinye më bedo ködë nwongo ödönyö ï elomi. 29 Ka wangi më kucem ënë mii ipodho ï bal, köl iyuu ökö. Bër nini më rwenyo dul komi acël nï löönö bolo komi kïbëc ï mac më kapïny. 30 Ka cingi më kucem ënë mii ipodho ï bal, ngun iyuu ökö. Bër nini më rwenyo dul komi acël nï löönö bolo komi kïbëc ï mac më kapïny.”

Pwony ï kom këthö nyom

31 “Un iwinyo cïk na kobo nï, ‘Ngat mörö na kwërö dhakö mërë myero ömïï waraga më këthö nyom.’* 32 Ëntö an akobo bothwu nï ka ngat mörö ökwërö dhakö mërë, na path kï köp më tar wang, nwongo ömïö dhakö nön ödökö jö elomi, ëka ngat mörö na nyömö dhakö n'ëkwërö ökö nwongo ödönyö ï elomi.”

Köp ï kom kwongo kwong

33 “Dökï, un iwinyo köp na yam ekobo both jö na cön nï, ‘Kür ikwong kwong nono, ëntö cob kwong na in ikwongo both Rwoth.’ 34 Ëntö an akobo niwu, kür ikwong unu kwong mörö na twal, kadï kï polo pïën manön obedo then ker k'Obanga; 35 onyo kï nyïng lobo, pïën manön obedo then më theno tyënë; onyo kï nyïng Jerucalem, pïën manön obedo pacö k'Obanga, Rwoth na Dit. 36 Kür ikwong kwong kï wii, pïën in ba ïtwërö mïö yer mörö acël më bedo na tar onyo na cöl. 37 Mïï unu köpwu obed nï, ‘Eyo’ obed ‘eyo,’ onyo ‘Pe’ obed ‘pe.’ Köp mörö na kadhö manön nwongo öya kï both ngat na rac.”

Köp ï kom cülö kwor

(Luka 6:29-30)

38 “Un iwinyo köp na yam ekobo nï, ‘Wang ëcülö kï wang, ëka lak ëcülö kï lak.’* 39 Ëntö an akobo niwu nï kür ïcül unu kwor ï kom ngat mörö n'ötïmö gin na rac ï komi. Ka ngat mörö odhongo lemi kucem, lök nïnë lemi nökënë thon. 40 Ka ngat mörö mïtö pidoni nï ëk eter catïni, mïï ën thon kotini. 41 Ka ngat mörö odii më yëö yëc mërë pï kilomita acël, woth ködë pï kilomita arïö. 42 Ka dhanö mörö ökwaö gin mörö kï bothi, mïï gin nön bothe. Ka ngat mörö mïtö deno gin mörö kï bothi, mïï ën oden.”

Pwony ï kom marö lang onu

(Luka 6:27-28,32-36)

43 “Un iwinyo köp na yam n'onwongo ekobo nï, ‘Mar awodhi* ëka ïdag langöni.’ 44 Ëntö an akobo niwu: Mar unu langwu ëka ïlëg unu pï jö na yelowu, 45 ëk ibed unu calö ëthïnö k'Apapwu adyer na tye ï polo. Pïën ën mïö ceng mërë ryëny both jö na reco ëka kï jö na bëcö. Ën mïö köth both jö na kitegï atïr ëka both jö na kitegï ba tye atïr. 46 Ka ïmarö unu jö na maröwu, cül ngö n'Obanga bino cülöwu ködë? Naka thon ëcök ocoro tïmö gïnï nï kömanön. 47 Ka imotho unu utmegowu këkën, apokapoka ngö na tye ï kinwu kï jö nökënë? Naka thon jö na ba ngeo Obanga tïmö nï kömanön. 48 Myero ibed unu jö na bal mörö ope ï komgï, na calö Apapwu na tye ï polo na bal mörö ope ï kome.”

6

Pwony ï kom könyö ëcan

1 “Gwökërë unu ëk kür itii unu ‘ticwu më kite atïr’ ï nyim jïï ëk gïn önën. Ka ïtïmö unu, ba ibino unu nwongo cül mörö kï both Apapwu na tye ï polo.

2 “Ka ïkönyö acan, kür ïküdh pelu kite n'etwodo tïmö ï Cinagoga gïnï ëka ï yodhi, ëk jïï öwörgï. An akobo niwu köp adyer nï gïn dong onwongo cülgï ökö. 3 Ëntö ka ïkönyö acan, kür ïmïï cingi më kucam onge gin na cingi më kucem tye ka tïmö, 4 ëk köny na in ïmïö both acan obed ï müng. Cë Apapwu, na nënö gin n'ëtïmö ï müng, bino cülöni.

Pwony ï kom lëga

(Luka 11:2-4)

5 “Ka in ïlëgö, kür ïlëg calö etwodo, pïën gïn marö lëga nakun nwongo ocung gïnï ï cinagoga gïnï ëka ï nget yodhi ëk jïï önën-gï. An akobo niwu köp adyer nï gïn dong otyeko nwongo cülgï ökö. 6 Ëntö ka in ïlëgö, döny ï odi, lor dholokek ëka ïlëg both Apapni na kome ba nen. Cë Apapwu, na nënö gin n'ëtïmö ï müng, bino cülöni. 7 Ka in ïlëgö, kür idhur köp na pol calö jö na ba ngeo Obanga, pïën gïn thamö nï ebino winyo lëgagï pï köpgï na pol. 8 Kür ïlëg unu kamë gïn, pïën Apapwu ngeo gin na mïtërë bothwu na bara ipenyo ën.

9 “Man ënë kite na myero ïlëg unu ködë:

“ ‘Apapwa na tye ï polo,

nyingi myero ëwör,

10 kerni obin,

mitini ëtïm

ï lobo kite n'ëtïmö ködë ï polo.

11 Mïïwa tin cemwa më nïnö kï nïnö.

12 Tïm kïca ï kom balwa,

kite na wan thon ëtïmö kïca ï kom jö na balö bothwa.

13 Kür ïwëk ëbwölwa,

ëntö larwa kï both ngat na rac.’

14 Ka un ïtïmö kïca both jö nökënë ka gïn öbalö ï komwu, Apapwu na tye ï polo thon bino tïmö kïca ï kom balwu. 15 Ëntö ka in ba ïtïmö kïca both jö nökënë pï bal na gïn öbalö, Apapwu thon ba bino tïmö kïca pï bal na in ïbalö.

Pwony ï kom rio kec

16 “Ka in irio kec, kür ïmïï wangi onen calö wang etwodo, pïën gïn balö wang-gï ökö ëk jïï önën nï gïn etye ka rio kec. An akobo niwu köp adyer, gïn dong otyeko nwongo cülgï ökö. 17 Ëntö ka in irio kec, kur wii, ëka ïlwök wangi, 18 ëk kür jö nökënë önën nï in itye ka rio kec, ëntö both Apapwu këkën na ba nen; cë Apapwu na nënö gin n'ëtïmö ï müng bino cülöni.”

Lönyö na tye ï polo

19 “Kür ïkan lönyöwu ï wi lobo, kanya nyënyë ëka nyalï balö, ëka kanya ekwoe türö cë kwalö gïnï ökö. 20 Ëntö kan unu lönyöwu ï polo, kanya nyënyë ëka nyalï ba balö, ëka kanya ekwoe ba türö cë kwalö gïnï ökö. 21 Pïën kanya lönyöni tye ïë ënë cwinyi thon tye ïë.

22 “Wangi ënë obedo tara më komi. Ka wangi tye na bër, komi kïbëc nwongo tye kï tar n'örömö. 23 Ëntö ka wangi ba tye na bër, komi kïbëc nwongo opong kï cöl pïny. Ka tar na tye bothi cöl, cöl pïny nön nwongo röm kwene!

24 “Ngat mörö ope na römö tic pï rwodhi arïö; pïën ën bino dagö ngat acël ëka bino marö nökënë ca; onyo ën bino moko ï kom ngat acël ëka kwërö nökënë ca. In ba ïrömö tic pï Obanga ëka pï cïlïng thon.

Kür ibed kï par na pol

25 “Pï manön an akobo niwu nï, kür ibed unu kï par pï kwöwu, nï ngö na un ibino camö onyo madhö; onyo pï komwu, nï ngö na un ibino ruko. Kwöwu pïrë ba tëk löö cem, ëka kom pïrë ba tëk löö böng? 26 Nën unu wïny na ngwëcö kï malö; gïn ba cwöö kodhi, ba kaö gïnï kac, ba cökö gïnï cem ï dërö, ëntö Apapwu na tye ï polo pïdhögï. Un pïrwu ba tëk löögï? 27 Nga kï ï kinwu pï bedo kï par na twërö mëdö caa acël ï kom kwö mërë?

28 “Pïngö ibedo unu kï par na pol pï böng? Nën unu kite n'athure më thim döngö gïnï ködë. Gïn ba tio tic mörö onyo wïö wicu. 29 Ëntö akobo niwu nï kadï bed Colomon onwongo orukere kï dheo mërë kïbëc, ën ba orukere na bër na cal kï mörö acël ï kin-gï. 30 Ka Obanga ruko lum më thim, na bedo pï nïnö na tin këkën ëka diki ebolo ökö ï mac, ën ba bino rukowu na löö, un jö na yeewu nönök? 31 Dong kür ibed unu kï par më kobo nï, ‘Ngö na wan ebino camö?’ onyo ‘Ngö na wan ebino madhö?’ onyo ‘Ngö na wan ebino ruko?’ 32 Pïën jami nonu kïbëc, jö na ba ngeo gïnï Obanga ënë yënyögï, ëntö Apapwu na tye ï polo ngeo gin na kïbëc na mïtërë bothwu. 33 Ëntö cak unu kono më rangö ker mërë ëka kite atïr mërë, cë ën bino mïöwu jami kïbëc na un ïmïtö. 34 Pï manön, kür ibed unu kï par na pol pï diki, pïën diki bino bedo kï par mërë. Nïnö acëlacël tye kï can mërë.

7

Kür ïngöl köp ï kom jö nökënë

1 “Kür ïngöl köp ï kom jö nökënë, cë in thon ba ebino ngölö köp ï komi. 2 Pïën kite na in ïngölö kï köp ï kom jö nökënë, ënë in thon ebino ngölö kï köp ï komi, ëka gin na un ipimo ködë, ënë thon ebino pimo niwu ködë.

3 “Pïngö ïnënö cüng kal kï ï wang omeru ëka ba ïnënö dul yath na tye ï wangi? 4 In ïtwërö kobo n'omeru nïngö nï, ‘Wëk akwany cüng kal ökö kï ï wangi,’ nakun nwongo caa kïbëc dul yath ut ï wangi? 5 In atwodo, cak kono kwanyö dul yath na tye ï wangi ökö, ëka dong ïnën pïny na bër më kwanyö cüng kal na tye ï wang omeru.

6 “Kür ïmïï gwongi jami n'ëmïö both Obanga, kür iyuu jamini na bëcö na wel mërë tëk both pün. Ka iyuo, gïn bino nyönyönö ökö kï tyën-gï, cë lökërë gïnï më lwëny ï komi.

Peny, Rang, Dwöng

(Luka 11:9-13)

7 “Peny cë ebino mïöni; rang cë ibino nwongo; dwöng cë ebino yabö nini dholokek. 8 Pïën ngat acëlacël na penyo ebino mïö; ngat na rangö bino nwongo; ëka ngat na dwöngö ebino yabö nïnë dholokek.

9 “Nga kï ï kinwu, ka athïn mërë openyo ogati, ën mïö kidi? 10 Onyo ka openyo rëc, ën mïö thwol? 11 Ka un, dong, na kitewu reco, ingeo unu më mïö ëthïnöwu mïc na bëcö, cë dong apapwu na tye ï polo bino mïö mïc na bëcö na röm kwene both jö na penyo ën! 12 Gin na kïbëc na in ïtïmö, tïm both jö nökënë kite na in ïmïtö nï ëtïm ködë bothi, pïën man ënë tyën köp më cïk kïbëc ëka pwony k'edwarpïny.

Dhö Wangkac na dïng

13 “Döny kï ï dhö wangkac na dïng. Pïën dhö wangkac më kapïny lac ëka yoo më cïdhö yo ïë lübö yot, ëka jö na pol wok kï ïë. 14 Ëntö dhö wangkac më kwö na bedo naka dïng ëka yoo më cïdhö yo ïë lübö tëk, jö na nönök ënë wok kï ïë.

Yath ngere kï nyige

15 “Gwökërë unu k'edwarpïny na twot. Gïn bino bothwu n'orukere gïnï calö rom kï yökö ëntö kï ïgï nwongo ger gïnï kamë orudi. 16 Un ibino ngeogï kï nyig-gï. Jïï römö püdö nyig ölök kï kom öküdhö, onyo nyig ölam kï kom öcöcök? 17 Kömanön thon yath na bër nyakö nyige na bër, ëntö yath na rac nyakö nyige na rac. 18 Yath na bër ba römö nyakö nyige na rac, ëka yath na rac ba römö nyakö nyige na bër. 19 Koth yath kïbëc na ba nyakö nyige na bër ebino tongo ökö pïny ëka ebolo ï mac. 20 Manön ënë kite na un ibino ngeogï ködë kï nyig-gï.

21 “Pathï ngat acëlacël na cwoda nï, ‘Rwoth, Rwoth,’ ënë bino dönyö ï ker më polo, ëntö ngat na tïmö gin n'Apapna na tye ï polo mïtö. 22 Ï nïnö nön, jö na pol bino kobo nïna nï, ‘Rwoth, Rwoth, wan yam ëtïtö köp kï nyingi, ëka kï nyingi wan ëryëmö cene ëka etio tango na pol.’ 23 Cë an abino kobo nïgï nï, ‘Anaka yam ba angeowu. Cïdh unu ökö kï botha, un ëtïm tïm na reco!’

Egedo arïö

(Luka 6:47-49)

24 “Pï manön ngat acëlacël na winyo köpna ëka ketho ï tic bino bedo calö dhanö na ryëk n'ögërö ödë ï kom lëla. 25 Ka köth ocwe, kïlëlë ömöl, ëka yamö okudho obuko öt kï tëk, ëntö ba opodho pïën nwongo ëgërö ï kom lëla. 26 Ëntö ngat na winyo köpna ni cë ba ketho ï tic cal k'amingo n'ögërö ödë ï kom kwo. 27 Ka köth ocwe, kïlëlë ömöl, ëka yamö okudho obuko öt kï tëk, cë öt bino rëdhërë na rac.”

28 Ï karë na Yecu dong otyeko twakö köp nonu kïbëc, lwak ouro pwony mërë rwök, 29 pïën ën opwonyo calö ngat na ut kï twër, pathï calö epwonyegï më cïk.

8

Yecu öcangö adhöbü

(Marako 1:40-45; Luka 5:12-16)

1 Ï karë na Yecu oidho yo pïny kï ï wi kidi, lwak na pol ölübö körë. 2 Ëcwö mörö na tye kï two dhöbü obino bothe ëka orumo cöngë pïny ï nyime nakun kobo nï, “Rwoth, ka in ïmïtö, ïrömö mïöna dökö na leng.”

3 Yecu öryëö cïngë cë ogudo ën nakun kobo nï, “An amïtö, komi dong obed na leng!” Cë cücüth two dhöbü öcang ökö kï ï kome. 4 Cë Yecu okobo nïnë nï, “Kür ikob both ngat mörö. Ëntö cïdhï inyuthiri both alamdhök ëka ïmïï tyër na Muca yam öcïkö, më bedo na calö caden bothgï.”*

Yecu öcangö atic k'adit wi acikari

(Luka 7:1-10)

5 Ï karë na Yecu ödönyö ï Kaperanaum, adit wi acikari më Roma mörö obino cë öbakö dhögë bothe nï, 6 “Rwoth, aticna obuto pïny ï öt, two akwea ömakö ëka ödïö ën rwök.”

7 Yecu okobo nïnë nï, “An abino cïdhö ëka acangö ën.”

8 Adit wi acikari ögamö nï, “Rwoth, an ba apora nï in ïdöny ï öda. Ëntö kob köp acël këkën cë aticna bino cang. 9 Pïën an kikoma thon abedo dhanö n'ëlöö alöa, ëka atye k'acikari na an alöögï. An akobo both ngat acël nï, ‘Cïdhï,’ cë cïdhö; ëka both ngat acël nï, ‘Bin,’ cë bino. Ka an akobo both aticna nï, ‘Tii ticni,’ cë tïmö.”

10 Ï karë na Yecu owinyo köp ni, ën obedo kï ur rwök nakun kobo both jö na tye ka lübö körë nï, “An akobo niwu köp adyer, an bara anwongo dhanö mörö ï lobo Icarael na tye kï yee na tëk calö man. 11 An akobo niwu nï jö na pol bino bino gïnï kï kukïdë ëka kuthö, cë bino bedo gïnï pïny kanya acël k'Abraam, Icaka, ëka Jakob më camö karama ï ker më polo. 12 Ëntö jö n'onwongo myero obed gïnï ï ker më polo ebino bologï yökö ï cöl pïny, kunön bino bedo ïë koko ëka kaö lak.”

13 Cë Yecu okobo both adit wi acikari nï, “Cïdhï! Ebino tïmö kite na in iyee ködë.” Atic mërë öcakö cang ökö ï caa nön kikokome.

Yecu öcangö jö na pol

(Marako 1:29-34; Luka 4:38-41)

14 Ï karë na Yecu ödönyö ï öt ka Petero, ën önënö marö ka Petero obuto pïny na two lyetho ömakö. 15 Ën ömakö cïngë ëka two lyetho öya ökö kï ï kome, cë marö ka Petero öya malö ëka öcakö yübö cem nïnë.

16 Ï kothyeno më nïnö nön, jö na pol n'onwongo tye gïnï kï tipo na reco ï komgï ekelo both Yecu, cë ën öryëmö tipo na reco ökö kï köp na ën ötwakö ëka etwoe kïbëc öcang. 17 Man ötïmërë ëk köp na yam adwarpïny Icaya ötwakö ocobere kakarë nï:

“Ën ökwanyö görüwa

ëka öyëö twowa.”*

Jö n'onwongo mïtö lübö kör Yecu

(Luka 9:57-62)

18 Ï karë na Yecu önënö lwak na pol n'ögürö ën dyere, ën ömïö twërö më cïdhö yo löka nam tung ca. 19 Cë apwony cïk obino bothe ëka okobo nï, “Apwony, an abino lübö kori kanya kïbëc na in ibino cïdhö ïë.”

20 Yecu ögamö nï, “Kwee tye kï öd rwo gïnï ëka wïny na ngwëcö kï malö tye kï udi, ëntö Wod ka Dhanö ope kï kany mörö na ën pyelo wie ïë.”

21 Alübkörë nökënë dökï okobo nïnë nï, “Rwoth, wëk an kono acïdh aik apapna.”

22 Ëntö Yecu okobo nïnë nï, “Lüb köra, ëka wëk jö n'öthöö oik jöögï n'öthöö.”

Yecu öjükö yamö kï ï nam

(Marako 4:35-41; Luka 8:22-25)

23 Cë Yecu ödönyö ï yeya ëka ëlübkörë öcïdhö ködë. 24 Cücüth yamö na ger öcakö kudho ï nam, ëka pii na tingere malö onwongo dong cwök mïö yeya më lüny ökö ï nam. Ëntö Yecu onwongo önïnö ökö. 25 Ëlübkörë öcïdhö ëka ocoo gïnï ën nakun kobo gïnï nï, “Rwoth, larwa! Wan ëcwök thöö!”

26 Ën ögamö nï, “Un jö na yeewu nönök, pïngö ilwor unu?” Cë ën öya malö ocoko yamö ëka pii na tingere malö, cë pïny okwe moth.

27 Ëlübkörë ouro gïnï nakun kobo gïnï nï, “Koth ëcwö mënë ene? Naka thon yamö ëka pii na tingere malö winyo ën!”

Yecu öcangö cwö arïö na tye kï cene

(Marako 5:1-20; Luka 8:26-39)

28 Ï karë na Yecu othuno ï löka ca ï lobo ka jö Gadara, cwö arïö na tye kï cene n'öya gïnï kï ï bur lyene oromo ködë. Gïn onwongo ger rwök na ngat mörö ope na römö wok ï yoo nön. 29 Gïn öcakö redo nï, “Wod k'Obanga, ngö na in ïmïtö kï bothwa? In ibino më pwodowa na karë bara örömö?”

30 Onwongo öthïpan pün na pol tye ka cem na bobor ködgï. 31 Cene ökwaö Yecu nï, “Ka in ïryëmöwa ökö, ryëmwa ï kom öthïpan pün.”

32 Ën okobo nïgï nï, “Cïdh unu!” Cë gïn odonyo yökö kï ï kom cwö nön ëka ödönyö gïnï ï kom pün, öthïpan pün kïbëc öngwëcö kï ï nget kidi yo ï nam ëka öthöö gïnï ökö ï pii. 33 Ëkwath n'onwongo kwaö pün öngwëcö gïnï ökö ï taun ëka okobo gïnï gin n'ötïmërë kïbëc ëka gin n'ötïmërë ï kom cwö na cene ömakögï. 34 Cë jö na tye ï taun kïbëc öcïdhö gïnï yökö më romo kï Yecu. Ï karë na gïn önënö ën, gïn odweko gïnï Yecu më yaa ökö kï ï lobogï.

9

Yecu öcangö dhanö na kome okwe

(Marako 2:1-12; Luka 5:17-26)

1 Yecu ödönyö ï yeya ëka öngölö nam yo löka tung ca, cë obino yo pacö thurgï.* 2 Jö mökö okelo bothe dhanö na kome okwe n'obuto ï ökëka. Ï caa na Yecu önënö yeegï, ën okobo both dhanö na kome okwe nï, “Dïï cwinyi, woda; balni gïnï ëtïmö kïca ökö.”

3 Ëntö epwony cïk mökö okobo ï kin-gï kën-gï nï, “Dhanö ni tye ka yanyö Obanga!”

4 Ï karë na Yecu ongeo thamagï, cë openyogï nï, “Pïngö ibedo unu kï thama na rac ï cwinywu? 5 Mënë na yot: më kobo nï, ‘Balni gïnï dong ëtïmö kïca ökö,’ onyo më kobo nï, ‘Yaa malö ïcak woth’? 6 Ëntö an abino mïöwu ingeo nï Wod ka Dhanö tye kï twër ï wi lobo më tïmö kïca ï kom bal gïnï.” Cë ën okobo both dhanö na kome okwe nï, “Ya malö, kwany ökëkani ëka ïcïdh yo pacö.” 7 Cë dhanö na kome okwe öya malö ëka öcïdhö yo pacö. 8 Ï karë na lwak önënö ngö n'ötïmërë, lworo ömakögï rwök; ëka öpakö gïnï Obanga, n'ömïö koth twërö nön both jïï.

Yecu ocwodo Matayo

(Marako 2:13-17; Luka 5:27-32)

9 Ï karë na Yecu öya ökö kï kunön, ën önënö ëcwö mörö n'obedo acök ocoro na nyïngë Matayo obedo kanya onwongo ëcökö ocoro ïë. Yecu okobo nïnë nï, “Lüb köra,” cë Matayo öya malö ëka ölübö körë.

10 Na Yecu ëka ëlübkörë tye gïnï ka cem ï öt ka Matayo, ëcök ocoro na pol ëka ëbal obino cë ocemo gïnï ködë. 11 Ï karë n'Eparicayo önënö gin na tye ka tïmërë, gïn openyo ëlübkörë nï, “Pïngö apwonywu cemo kanya acël k'ëcök ocoro ëka ëbal?”

12 Ï karë na Yecu owinyo köp ni, ën okobo nï, “Pathï jö na komgï yot ënë mïtö daktar, ëntö jö na two. 13 Ëntö cïdh ipwonyere unu ï tyën köp ni: ‘An amïtö kïca, pathï gin më aryëda.’* Pïën an ba abino më cwodo jö na kitegï atïr, ëntö ëbal.”

Peny ï kom rio kec

(Marako 2:18-22; Luka 5:33-39)

14 Ï nïnö mörö acël ëlübkör Jon obino both Yecu ëka openyo gïnï ën nï, “Pïngö wan ëka Eparicayo erio kec, ëntö ëlübkori ba rio gïnï kec?”

15 Yecu ögamö nï, “Wele k'anyom twërö kumo nïngö ka anyom tye ködgï? Ba twërë! Karë tye ka bino n'ebino kwanyö anyom ökö kï bothgï; cë gïn dong bino rio kec.

16 “Ngat mörö ope na dapö böngü na nyen ï kom böngü n'otii, pïën böngü n'ëdapö bino tëlö böngü nökënë ca ëka yëc ökö na rac. 17 Dhanö mörö ope na pïkö köngö ölök na nyen ï ocwe na cön gïnï. Pïën ka gïn öpïkö, ocwe bino mwoc ökö, köngö ölök thon bino öny ökö cë ocwe bino bal gïnï ökö. Pe, köngö ölök na nyen ëpïkö ï ocwe na nyen gïnï, ëka gïn kïbëc ba bino bal.”

Nyaka alöc ëka dhakö n'ogudo lak böngü ka Yecu

(Marako 5:21-43; Luka 8:40-56)

18 Ï karë na Yecu tye ka kobo köp ni, alöc mörö obino bothe cë orumo cöngë pïny ï nyime ëka okobo nïnë nï, “Nyara pod öthöö athöa, ëntö bin ëk iketh cingi ï kome, cë bino kwö.” 19 Yecu ëka ëlübkörë öya ëka öcïdhö ködë.

20 Cë dhakö mörö n'onwongo remo obedo ka cwer kï ï kome pï mwaka apar wie arïö obino kï kungee cë ogudo lak böngü ka Yecu. 21 Ën okobo kï ï cwinye kënë nï, “Ka agudo böngü mërë këkën, abino cang ökö.”

22 Yecu ölökërë cë önënö ën, ëka okobo nïnë nï, “Dïï cwinyi, nyara, yeeni ocangi.” Cë dhakö nön öcang ökö ï caa nön cücüth.

23 Ï karë na Yecu ödönyö ï dyekal k'alöc cë önënö ewer na wero wer më kumo ëka lwak na wöö gïnï kï koko, 24 ën okobo nï, “Döny unu yökö. Anyaka ni ba öthöö ëntö önïnö anïna.” Ëntö gïn önyërö gïnï ën. 25 Kinge na lwak dong odonyo ökö yökö, ën öcïdhö ï öt kanya epyelo nyakö ïë ëka ömakö cïng anyaka nön cë öya malö. 26 Köp më emuth ni ökëth örömö lobo nön kïbëc.

Yecu öcangö ëthöö wang arïö

27 Kinge na Yecu dong öya ökö kï kany nön, ëthöö wang arïö ölübö gïnï körë nakun redo gïnï nï, “Kïca omaki ï komwa, Wod ka Daudi!”

28 Ï karë na ën dong ödönyö ï öt, ëthöö wang arïö obino gïnï bothe ëka Yecu openyogï nï, “Un iyee unu nï an atwërö mïöwu ïnënö pïny?”

Gïn ögamö nï, “Eyo, Rwoth.”

29 Cë ën ogudo wang-gï ëka okobo nï, “Ëk ötïmërë bothwu kite na yeewu tye ködë.” 30 Cë wang-gï öyabërë. Yecu öcïkögï na tëk nï, “Kür ikob unu köp ni both ngat mörö.” 31 Ëntö gïn öcïdhö ëka örwëö gïnï köp ï kom Yecu örömö lobo nön kïbëc.

32 Na gïn dong tye ka yaa më cïdhö, jïï okelo dhanö mörö both Yecu n'onwongo cen ömakö ëka na ba twak. 33 Kinge na dong Yecu öryëmö cen ökö, dhanö nön n'onwongo ba twak öcakö twak. Lwak ouro nakun kobo gïnï nï, “Anaka yam gin mörö n'obedo köman bara onen ï Icarael.”

34 Ëntö Eparicayo okobo gïnï nï, “Ën ryëmö cene kï twër k'adwong më cene.”

Etic tye na nönök

35 Yecu öcïdhö orimo kin peci kïbëc na papath nakun pwonyo ï cinagogagï gïnï, tïtö Emuth na Bër më ker k'Obanga ëka cangö koth twoe kïbëc na papath. 36 Ï karë na ën önënö lwak, kïca ömakö ï komgï rwök, pïën onwongo tye gïnï kï par ëka ëwëkögï ata calö rom n'akwathgï ope. 37 Cë okobo both ëlübkörë nï, “Kac dwong ëntö etic tye na nönök. 38 Pï manön, peny unu won pwodho ëk oor etic ï kac ï pwodho mërë.”

10

Yecu ooro ëkwëna apar wie arïö

(Marako 3:13-19; Luka 6:12-16)

1 Yecu ocwodo ëlübkörë apar wie arïö bothe ëka ömïögï twërö më ryëmö tipo na reco ëka më cangö twoe na papath kïbëc.

2 Man ënë nyïng ëkwëna apar wie arïö: më acël, Cimon (n'ecwodo nï Petero) ëka ömïn mërë Anderiya; Yakobo wod ka Jebedayo, ëka ömïn mërë Jon; 3 Pilipo ëka Batulumayo; Tomaci ëka Matayo n'obedo acök ocoro; Yakobo wod k'Alipayo, ëka Tadeo; 4 Cimon na mïtö löckën ëka Yuda Ikariot, n'oketho örörö ï kom Yecu.

5 Yecu ooro ëkwëna apar wie arïö kï cïk ni: “Kür ïcïdh unu both Erok onyo ïdöny unu ï pacö ka jö Camaria mörö. 6 Ëntö cïdh unu both jö Icarael, na cal gïnï kï rom n'orwenyo. 7 Ka ïcïdhö unu, tït unu köp ni: ‘Ker më polo dong cwök.’ 8 Cang unu etwoe, cer unu jö n'öthöö, löny unu jö na tye kï two dhöbü, ëka ïryëm unu cene. Ëmïöwu nono, ëka un thon mïï unu nono. 9 Kür iwoth unu kï gol onyo ryal onyo mola mörö ï jëbawu; 10 kür iwoth unu k'ocwe ï wothwu, onyo böngü më alöka, onyo wör, onyo lüth më woth; pïën atic myero ëmïï cem mërë.

11 “Pacö mörö këkën na un ibino dönyö ïë, rang unu dhanö na kite mërë bër ëka ibed unu ï ödë naka ka ibino unu yaa. 12 Ka ïdönyö unu ï öt, moth unu jö më öt nön kï moth më kuc. 13 Ka jö më öt nön öjölöwu, wëk unu kucwu odong ïë; ëntö ka ba öjölöwu gïnï, cë ïmïï kucwu odwog bothwu. 14 Ka ngat mörö ba bino jölöwu onyo winyo köpwu, tëng unu apua më tyënwu* ka ïya unu kï ï öt nön onyo pacö nön. 15 An akobo niwu köp adyer, ï nïnö më ngölö-köp, Obanga bino tïmö kïca na thwönë rwök both jö më Codom ëka Gomora na löö jö më pacö nön. 16 An aorowu kamë rom ï kin orudi. Pï manön bed unu na ryëk calö thwol ëka na mwol calö amam.

17 “Ëntö gwökërë unu ködgï; pïën gïn bino mïöwu ï cïng ëlöc ëka ebino pwodowu kï del ï cinagogagï gïnï. 18 Ebino terowu ï nyim ëlöc ëka ï nyim rwodhi pïra na calö ecaden bothgï ëka both Erok. 19 Ëntö ka gïn ömaköwu, kür ibed unu kï par ï kom ngö na un ibino kobo onyo kite na un ibino kobo ködë. Ï caa nön ebino mïöwu ngö na myero ikob unu, 20 pïën pathï un ënë ibino twak, ëntö Tipo k'Apapwu ënë bino twak kï bothwu.

21 “Omego bino mïö ömïn mërë më aneka, ëka apap bino mïö athïn mërë më aneka; ëthïnö bino jëm ï kom enyodogï ëka bino gïnï mïö enekogï. 22 Jö kïbëc bino dagöwu pïra, ëntö ngat na bino cung na tëk naka ï ajiki bino larë. 23 Ka eyelowu kï ï kabedo mörö acël, lüü unu ï kabedo nökënë. An akobo niwu köp adyer, ba ibino unu tyeko woth ï peci më Icarael kïbëc na bara Wod ka Dhanö obino.

24 “Athïn kwan ba dit löö apwony mërë, onyo atic ba dit löö adwong mërë. 25 Pore both athïn kwan më bedo calö apwony mërë, ëka atic më bedo calö adwong mërë. Ka adit na löö öt ecwodo nï Belijebul, ebino cwodo jö më ödë kï nyïng na rac röm kwene!

26 “Kür ibed unu kï lworo pïrgï. Gin mörö ope n'eumo na ba ebino yabö, onyo gin mörö ope n'opono na ba bino ngere. 27 Köp na an akobo niwu ï cöl pïny, twak unu ökö na pïny lër; ëka köp n'ëmwöngö amwöngö ï ithwu, red unu ködë ï wi bie. 28 Kür ilwor unu jö na neko kom ëntö ba neko tipo. Ëntö lwor unu Obanga na twërö neko tipo ëka kom kanya acël ï mac kapïny. 29 Wïny na thïthïnö arïö ba ëcadhögï pï cïlïng na nyïng? Ëntö mörö ope na twërö podho pïny n'Apapwu ba ngeo. 30 Naka thon yer wiwu kïbëc ëkwanö ökö. 31 Dong kür ibed unu kï lworo; pïrwu tëk löö wïny na pol ca ökö.

32 “Ngat mörö na bino tuco nyïnga ï nyim jïï, an thon abino tuco nyïngë ï nyim Apapna na tye ï polo. 33 Ëntö ngat na bino kwëröna ï nyim jïï, an thon abino kwërö ën ökö ï nyim Apapna na tye ï polo.

34 “Kür ïtham unu nï an abino më kelo kuc ï lobo. An ba abino më kelo kuc, ëntö pala abadë. 35 An abino më kelo apokapoka ï kin

“ ‘wod ëka apap mërë,

nyakö ëka aya mërë,

cii wod ëka adha mërë.

36 Langö ka dhanö bino bedo dhanö më ödë kikokome.’*

37 “Ngat mörö na marö apap mërë onyo aya mërë na löa ökö ba opore më bedo mëga; ngat mörö na marö wode onyo nyarë na löa ökö ba opore më bedo mëga; 38 ëka ngat mörö na ba tingo yath arïa mërë cë lübö kï köra ba opore më bedo mëga. 39 Ngat mörö na mïtö gwökö kwö mërë bino rwenyo ökö, ëka ngat na rwenyo kwö mërë pïra bino larö kwö mërë.

40 “Ngat na bino jölöwu, nwongo öjöla, ëka ngat n'öjöla nwongo öjölö ngat n'oora. 41 Ngat mörö na bino jölö adwarpïny pïën ën obedo adwarpïny bino nwongo cül n'ëcülö k'adwarpïny, ëka ngat mörö na bino jölö dhanö na kite atïr pïën ën obedo dhanö na kite atïr bino nwongo cül n'ëcülö kï dhanö na kite atïr. 42 Ëka ka ngat mörö ömïö pii na ngïc më amodha both ngat mörö acël kï ï kin jö na thïnö ni pïën ën obedo alübköra, an akobo niwu köp adyer, ën bino nwongo cül mërë.”

11

Jö na Jon Abatica ooro both Yecu

(Luka 7:18-35)

1 Ï karë na Yecu otyeko cïkö ëlübkörë apar wie arïö, ën öya kï kunön më pwony ëka më tïtö köp ï peci më Galilaya.

2 Ï karë na Jon owinyo kï ï buc ngö na Kiricito onwongo tye ka tïmö, ën ooro ëlübkörë 3 më penyo ën nï, “In ënë ngat n'onwongo myero obin, onyo wan myero ëkür ngat nökënë?”

4 Cë Yecu ögamö nïgï nï, “Dök unu cen ïcïdh ikob unu both Jon gin na un iwinyo ëka gin na un ïnënö: 5 Ëthöö wang wang-gï öyabërë, engwalo owotho, jö n'onwongo tye kï two dhöbü ëlönyögï, ëthöö ith owinyo pïny, jö n'öthöö ecerogï ökö, ëka Emuth na Bër ëtïtö both ëcan. 6 Tye kï gum dhanö na ba lökërë ökö kï kom yee mërë pïra.”

7 Ï karë n'ëlübkör Jon tye ka donyo gïnï yökö, Yecu öcakö twak kï lwak köp ï kom Jon nï: “Ngö na un ïcïdhö më nënö kï ï thim? Ïcïdhö unu më nënö agada na yamö yengo? 8 Cë ka pe, ngö na un ïcïdhö më nënö? Un ïcïdhö më nënö dhanö n'oruko böng na bëcö? Pe, jö na ruko böng na bëcö bedo gïnï ï peci ka rwodhi. 9 Cë ngö na un ïcïdhö më nënö? Adwarpïny? Eyo, an akobo bothwu nï un ïnënö ngat na löö adwarpïny ökö. 10 Man ënë ngat n'ëcöö köp ï kome:

“ ‘An abino oro aorna ï nyimi,

na ënë bino yübö yoo nini.’*

11 An akobo niwu köp adyer: Dhanö mörö ope kï kin jö na mon önywölögï na pïrë tëk na löö Jon Abatica, ëntö ngat na tïdï rwök ï ker më polo ënë dit löö ën. 12 Cakërë ï karë ka Jon Abatica më thuno ködë naka tin ker më polo ölïmö can rwök, ëka jö na ger tëmö gïnï më maö kï tëk. 13 Pïën edwarpïny kïbëc ëka Cïk ka Muca odwaro gïnï naka othuno ködë ï karë ka Jon; 14 ëka ka ïmïtö unu yeo köpgï, Jon ënë Eliya n'onwongo myero obin. 15 Ngat na ithe tye, myero ën owiny.

16 “An abino poro rok më karë ni kï ngö? Cal k'ëthïnö na bedo ï kabedo më cuk gïnï ëka cwodo ewodhgï:

17 “ ‘Wan ëküdhö pelu pïrwu,

ëka un ba ïmyël;

wan ewero wer lyël,

ëntö un ba ikumo.’

18 Pïën Jon obino na ba cemo onyo madhö gin mörö, ëka gïn kobo nï, ‘Ën tye kï cen.’ 19 Wod ka Dhanö obino na cemo ëka medho, ëka gïn kobo nï, ‘Ën obedo ngat n'owor ëka amërö, obedo okone k'ëcök ocoro ëka ëbal.’ Ëntö ryëkö ënë moko tic mërë na ën tio.”

Can na bino podho ï kom peci na ba ongut

(Luka 10:13-15)

20 Cë kinge Yecu öcakö twak k'akëmö kï jö më peci nön kanya ën onwongo obedo ka tio tango mërë ïë, pïën jö na tye ïë ökwërö gïnï ngut ökö. 21 “Ibino nënö can in, Korajin! Ibino nënö can in, Bethecaida! Ka tango n'onwongo ëtïmögï bothwu onwongo ëtïmö ï Turo ëka Cidon, kono onwongo ongut gïnï cön, nakun ruko gïnï böngü cöla ëka juko gïnï wigï kï buru. 22 Ëntö an akobo niwu nï Obanga bino tïmö kïca na thwönë rwök ï nïnö më ngölö-köp both jö më Turo ëka Cidon na lööwu. 23 Ëka in, Kaperanaum, ebino tingoni yo malö ï polo? Pathï kömanön, ebino dwököni pïny ï kabedo ka jö n'öthöö. Ka onwongo tango n'onwongo etio bothi onwongo etio ï Codom, onwongo twërö bedo naka ï karë ni. 24 Ëntö an akobo niwu nï Obanga bino tïmö kïca na thwönë rwök ï nïnö më ngölö-köp both jö më Codom na lööwu.”

Bin unu botha ëk iywe unu

(Luka 10:21-22)

25 Ï karë nön Yecu okobo nï, “An apaki Apap, Rwoth më polo ëka lobo, pïën ïkanö jami ni ökö kï both jö na ryëk ëka kï both jö na ngeo pïny, ëka inyutho both ëthïnö na pod thïnö. 26 Eyo, Apap, man ënë kite n'onwongo in ïmïtö nï ötïmërë ködë na yomo cwinyi.”

27 “Apapna otyeko mïö jami kïbëc ökö botha. Ngat mörö ope na ngeo Wod kono Apap këkën, ëka ngat mörö ope na ngeo Apap kono Wod këkën ëka both jö na Wod öyërö më nyutho ën.”

28 Cë Yecu okobo nï, “Bin unu botha, jö kïbëc n'odhero ëka kï jö na yëc önüögï, cë an abino mïöwu yweo. 29 Ting unu ayokothna ëka inwong unu pwony kï botha, pïën an awör ëka amwol ï cwinya, ëka ibino unu nwongo yweo pï tipowu. 30 Pïën ayokothna yëö yot, ëka yëcna ba pëk.”

12

Yecu obedo Rwoth më Cabït

(Marako 2:23-28; Luka 6:1-5)

1 Ï karë nön Yecu owok ï pwothi n'epuro bël ïë k'ëlübkörë ï ceng Cabït k'Eyuda. Këc onwongo oneko ëlübkörë, cë gïn öcakö rïdhö with bël ëka omwodo gïnï. 2 Ëntö ï karë n'Eparicayo önënö, cë okobo gïnï both Yecu nï, “Nën, ëlübkori tye gïnï ka tïmö gin na cïk ökwërö nï kür ëtïm ï ceng Cabït k'Eyuda.”

3 Yecu okobo bothgï nï, “Un ba ïkwanö gin na Daudi ötïmö ï karë na kec oneko ën kanya acël k'ewodhe? 4 Ën ödönyö ï öt k'Obanga, cë Daudi ëka ewodhe öcamö ogati n'eketho ï nyim Obanga—n'onwongo cïk ökwërö nï gïn kür öcam, ëntö pï ëlamdhök këkën. 5 Onyo un ba ïkwanö kï ï cïk nï ëlamdhök na tye ï öt k'Obanga twërö gïnï tic ï ceng Cabït k'Eyuda ëka nwongo ba öbalö gïnï? 6 An akobo niwu nï tye gin mörö kany na dit na löö öt k'Obanga. 7 Ka cë onwongo ingeo unu tyën köp ni, ‘An amïtö kïca, pathï lee më atyëra,’* onwongo myero kür dök ïngöl unu köp ï wi jö n'ope kï bal. 8 Pïën Wod ka Dhanö ënë obedo Rwoth më Cabït.”

Ëcwö na cïngë ötal

(Marako 3:1-6; Luka 6:6-11)

9 Cë Yecu öya ökö kï kunön ëka öcïdhö ödönyö ï cinagogagï, 10 kanya onwongo ëcwö mörö na cïngë ötal tye ïë. Eparicayo onwongo tye ka rangö gïnï kite mörö më dotho Yecu, cë openyo gïnï ën nï, “Cïk yeo nï ëcang dhanö ï ceng Cabït?”

11 Yecu okobo bothgï nï, “Ka ngat mörö kï kinwu tye kï römö acël cë opodho ï bur ï ceng Cabït, in ba ïmakö ëka ïywaö yökö? 12 Dhanö pïrë tëk rwök löö römö ökö! Pï manön cïk yeo nï ëtïm gin na bër ï ceng Cabït.”

13 Cë ën okobo both ëcwö nön nï, “Ryë badi.” Cë ëcwö nön öryëö badë, ëka badë öcang ökö na bër ödökö calö nökënë ca. 14 Ëntö Eparicayo odonyo yökö cë öyübö gïnï köp kite na myero enek gïnï kï Yecu.

Atic n'Obanga öyërö

15 Ï karë na Yecu ongeo yüb më nekonë, öya ökö kï kunön. Lwak na pol ölübö gïnï ën, cë Yecu öcangö jö kïbëc n'onwongo two. 16 Ën öcïkögï nï kür okob gïnï both jö nökënë köp ï kome. 17 Man ötïmërë ëk köp n'onwongo adwarpïny Icaya ötwakö pïrë ocobere:

18 “Man ënë aticna na an ayërö,

ngat na an amarö, na cwinya yom ï kome.

An abino ketho Tipona ï kome,

ëka ën bino kobo ngölö-köp atïr both erok.

19 Ën ba bino dhaa onyo ba bino redo rwök,

ngat mörö ope na bino winyo dwönë ï yodhi.

20 Ën ba bino türö agada n'ogom,

ëka ba bino neko wicu tara na tye ka dung,

naka ka ën okelo ngölö-köp atïr ï löc.

21 Lobo kïbëc bino bedo kï gen pï nyïngë.”*

Yecu ëka Belijebul

(Marako 3:20-30; Luka 11:14-23)

22 Cë ekelo both Yecu ëcwö mörö na cen tye ï kome n'onwongo wangë öthöö ëka ba twak. Yecu öcangö ëcwö nön ëk ötwakï ëka önën pïny.

23 Jö kïbëc obedo gïnï kï ur rwök ï kom gin na Yecu ötïmö ëka okobo gïnï nï, “Man twërö bedo Wod ka Daudi?”

24 Ëntö ï karë n'Eparicayo owinyo gïnï köp ni, okobo gïnï nï, “Dhanö ni ryëmö cen kï twërö ka Belijebul, na ënë obedo adit ka cene.”

25 Yecu ongeo ngö n'onwongo gïn tye ka thamö, cë okobo bothgï nï, “Ker kïbëc ka opokere ïë arïö bino bal ökö, ëka pacö onyo öt ka opokere ïë arïö ba twërö cung. 26 Ka Catan ryëmö Catan, nwongo ën opokere ï dul arïö ï kome kënë. Cë dong ker mërë twërö cung nïngö? 27 Ka an aryëmö cen kï twërö ka Belijebul, jöwu dong ryëmö gïnï cen kï twërö ka nga? Pï manön, gïn ënë dong bino bedo gïnï ëngöl köpwu. 28 Ëntö ka an aryëmö cen kï twërö ka Tipo k'Obanga, cë ker k'Obanga obino dong ökö bothwu.

29 “Dhanö mörö ope na twërö dönyö ï öt ka ngat na tëk më yakö jami mërë, thwara ka ën öcakö tweno dhanö na tëk ni ökö ëka dong cakö yakö jami kï ï ödë.

30 “Ngat n'ope kukura nwongo ën ba mïta, ëka ngat mörö na ba könya më cökö kanya acël köda këthö akëtha. 31 Pï manön akobo niwu, bal kïbëc ëka ayeny ëtwërö tïmö kïca ïë, ëntö bal më yanyö Tipo Naleng ba ebino tïmö kïca ïë. 32 Ngat mörö na twakö köp na rac ï kom Wod ka Dhanö ebino tïmö kïca nïnë, ëntö ngat na twakö köp na rac ï kom Tipo Naleng ba ebino tïmö kïca nïnë, kadï ï karë ni onyo ï karë na tye ka bino anyim.

33 “Yath na bër nyakö nyige na bëcö, ëka yath na rac nyakö nyige na reco, pïën yath engeo kï nyige. 34 Un ëthïnö ororo, ïtwërö unu twakö köp na bër nïngö, nakun un jö na reco? Pïën köp na tye ï cwiny dhanö ënë dhö dhanö twakö. 35 Dhanö na bër kwanyö gin na bër kï kin jami mërë na bëcö na ën ökanö ï cwinye, ëka dhanö na rac kwanyö gin na rac kï kin jami na reco na ën ökanö ï cwinye. 36 An akobo niwu nï köp kïbëc më caröcarö na dhanö twakö na ba gwökërë gïnï ïë ebino pido pïrë ï nïnö më ngölö-köp. 37 Pïën kï köp na in ïtwakö ënë bino mïöni ïlöö köp, ëka kï köp na in ïtwakö ënë bino mïö ëngölö köp loi.”

Anyuth ka Yona

(Marako 8:11-12; Luka 11:29-32)

38 Cë jö mökö n'obedo Eparicayo ëka epwony cïk okobo gïnï both Yecu nï, “Apwony, wan ëmïtö nënö anyuth më tango na yaa kï bothi.”

39 Ëntö Yecu ögamö nï, “Rok na reco ëka jö na yeegï ope ï kom Obanga penyo gïnï pï anyuth më tango! Ëntö mörö ope n'ebino mïö na path k'anyuth k'adwarpïny Yona. 40 Pïën kite na calö Yona onwongo obedo ïï rëc na thwönë nïnö adek, kiceng ëka kiwor, kömanön Wod ka Dhanö bino bedo nïnö adek, kiceng ëka kiwor, ï ngöm. 41 Jö më Ninebi bino cung gïnï kï rok më karë ni ëka bino ngölö gïnï köp ï kome; pïën ongut gïnï ï karë më tïtö köp na Yona onwongo ötïtö, ëka kobedini ngat na dit na löö Yona tye kany. 42 Alöc na dhakö na tye yo kukwap lobo* bino cung kanya acël kï rok më karë ni ëka ngölö-köp ï kome; pïën ën öya kï ï ajiki lobo më winyo ryëkö ka Colomon, ëka ngat na dit na löö Colomon tye kany.

43 “Ka tipo na rac öya ökö kï ï kom dhanö mörö, ën cïdhö rimo kabedo na pii ope ïë cë rangö ka yweo ëka ba nwongo kabedo mörö. 44 Cë ën kobo nï, ‘An abino dök ï öt na an aya kï ïë.’ Ka othuno, cë nwongo öt tye nono, ëywëö na leng ëka ëyübö ökö na bër. 45 Cë dong cïdhö kelo tipo na reco abïrö nökënë gïnï na löö ën ökö, cë dönyö gïnï ïë ëka bedo kany nön. Kinge dhanö nön bino bedo na rac na löö kite n'onwongo obedo ködë cön. Manön kite na bino bedo ködë ï kom rok na rac më karë ni.”

Aya ka Yecu ëka utmego mërë

(Marako 3:31-35; Luka 8:19-21)

46 Ï karë na Yecu onwongo pod tye ka twak kï lwak, aya mërë ëka utmego mërë onwongo ocung gïnï yökö nakun mïtö gïnï twak ködë. 47 Cë dhanö mörö okobo both Yecu nï, “Ayani ëka utmegoni ocung gïnï yökö mïtö twak kodi.”

48 Yecu ögamö nï, “Ayana ënë nga ëka utmegona ënë ngagï?” 49 Cë Yecu öcïmö ëlübkörë, cë okobo nï, “Man ënë ayana ëka utmegona. 50 Pïën dhanö na tio gin n'Apapna na tye ï polo mïtö, manön ënë ömëra, amëra, ëka ayana.”

13

Carolok ï kom acwö kodhi

(Marako 4:1-9; Luka 8:4-8)

1 Ï nïnö acël nön Yecu öya ökö kï ï öt, cë öcïdhö obedo ï dhö nam. 2 Lwak na pol rwök öcökërë gïnï bothe, ömïö ën ödönyö ï yeya cë obedo ïë, nakun jö kïbëc ocung gïnï ï dhö nam. 3 Cë okobo bothgï köp na pol ï carolok, nakun kobo nï: “Apur öcïdhö më cwönö kodhi. 4 Ï karë na ën tye ka cwöc, kodhi mökö ökïr ï nget yoo, ëka wïny obino cë öcamö gïnï ökö. 5 Kodhi nökënë ökïr kanya obedo kitekite, na ngöm nönök ïë. Kodhi ni otuu pïöpïö pïën ngöm onwongo rëp. 6 Ëntö ï karë na ceng öryëny öwangögï rwök, oner gïnï ökö pïën oriigï ba ödönyö na thuth. 7 Kodhi nökënë ökïr ï kin okudhi, cë okudhi ödöngö ëka ödïögï ökö. 8 Kodhi nökënë ökïr ï kom ngöm na bër, cë önyakö nyig-gï, mökö mia acël, nökënë pyer abicël, ëka mökö pyer adek na kadhö man onwongo ëcwö. 9 Ngat na tye kï ith më winyo myero owiny.”

10 Cë ëlübkör Yecu obino bothe ëka openyo gïnï nï, “Pïngö in ïtwak kï carolok both jïï?”

11 Yecu ögamö nï, “Ngec më müng më ker më polo ëmïö ökö bothwu, ëntö ba ëmïö bothgï. 12 Pïën ngat na tye kï gin mörö, ebino mëdö bothe, ëka bino bedo ködë na büp. Ngat n'ope kï gin mörö, naka gin na ën tye ködë ebino kwanyö ökö kï bothe. 13 Man ënë ngö n'ömïö an atwak kï carolok both jïï:

“Kadï bed nënö gïnï pïny, ba neno gïnï;

kadï bed winyo gïnï, ba winyo onyo nïang gïnï.

14 Köp k'Obanga na yam adwarpïny Icaya odwaro ocobere kakarë ï komgï nï:

“ ‘Un ibino winyo, ëntö ba ibino nïang ïë;

un ibino nënö, ëntö ba ibino unu nïang ïë.

15 Pïën jö ni cwinygï dong ödökö na nwang;

ithgï ba winyo köp,

ëka oumo wang-gï ökö.

Cë wang-gï ba twërö nënö pïny,

ëka ithgï ba twërö winyo köp,

cwinygï ba twërö nïang,

ëka ba twërö gïnï lökërë botha,

ëk an acang-gï.’*

16 Ëntö wangwu tye kï gum, pïën nënö gïnï pïny, ëka ithwu pïën winyo gïnï köp. 17 An akobo niwu köp adyer nï edwarpïny na pol ëka kï jö na kitegï atïr öparö gïnï më nënö ngö na un itye ka nënö, ëntö ba önënö gïnï, ëka më winyo ngö na un itye ka winyo ëntö ba owinyo gïnï.

18 “Winy unu dong ngö na carolok ï kom acwö kodhi gönyö: 19 Ka dhanö mörö owinyo köp më ker k'Obanga cë ba önïang ïë, ngat na rac na nyïngë Catan bino ëka kwanyö kodhi n'onwongo ëcwö ï cwinye ökö. Man ënë kodhi n'ökïr ï yoo. 20 Kodhi n'ökïr kanya obedo kitekite, cung pï jö na gamö köp k'Obanga pïöpïö kï yom cwiny ka gïn owinyo. 21 Ëntö kite n'ope k'orii, bedo pï karë mörö na nönök. Ka can onyo ayela mörö obino pï köp k'Obanga, ën podho ökö pïöpïö. 22 Kodhi n'ökïr ï kin okudhi, cung pï jö na winyo köp, ëntö parö köp më kwö më lobo ni ëka miti më lönyö dïö köp ökö, cë mïö ba nyak gïnï. 23 Ëntö kodhi n'ëcwö ökïr ï ngöm na bër, cung pï jö na winyo köp ëka nïang gïnï ïë. Gïn nyakö nyig-gï, nökënë mia acël, nökënë pyer abicël, ëka nökënë pyer adek.”

Carolok më döö

24 Yecu dökï okobo bothgï carolok nökënë nï: “Ker më polo cal kï dhanö mörö n'öcwö kodhi na bëcö ï pwodho mërë. 25 Ëntö ï karë na jö kïbëc önïnö gïnï ökö, langö mërë obino cë öcwö nyig döö ï kin kal, ëka öcïdhö ökö. 26 Ï karë na kal n'ëpïdhö otuu ödöngö, kal öngök, cë döö thon öcakö nen.

27 “Etic ka won pwodho öcïdhö gïnï bothe cë openyo gïnï ën nï, ‘Adwong, in onwongo ba ïcwö kodhi na bëcö ï pwodhoni? Kara döö dökï öya kï kwene?’

28 “Won pwodho ögamö nï, ‘Langö ënë ötïmö kömanön.’

“Cë etic openyo ën nï, ‘In ïmïtö nï wan ëcïdh epudh döö nön gïnï ökö?’

29 “Ëntö won pwodho ögamö nï, ‘Pe, pïën ka itye unu ka pudho döö, un ïtwërö pudho kal ökö kanya acël kï döö. 30 Wëk unu döö kï kal ödöng gïnï kanya acël naka ï karë më kac. Ï karë nön an abino kobo both ëkac: Cak unu pudho döö ökö ëka itwe unu ï dul na papath më awanga; cë ïcök unu kal ëka iketh unu ï dëröna.’ ”

Carolok ï kom kodhi karadali ëka thöbï

31 Ën dökï okobo bothgï carolok nökënë: “Ker më polo cal kï nyig kodhi karadali, na dhanö otero cë öpïdhö ï pwodho mërë. 32 Kodhi karadali obedo kodhi na tïdï rwök kï kin kodhi kïbëc, ëntö ka ödöngö dökö na thwönë kï kin jami na tye ï pwodho ëka bedo yath, na wïny na ngwëcö kï malö bino gërö udigï ï jangë gïnï.”

33 Ën dökï okobo bothgï carolok nökënë: “Ker më polo cal kï thöbï na dhakö mörö ökwanyö cë orubo kï mökö ogati na thwönë, naka ka mökö kïbëc oyenyo okwot.”

34 Yecu ötwakö köp ni kïbëc kï carolok both lwak; ën ba okobo gin mörö bothgï na ba otio kï carolok. 35 Man ötïmërë ëk köp na yam adwarpïny ötwakö ocobere:

“An abino twak kodwu kï carolok gïnï,

an abino kobo jami n'ökanërë cakërë anaka ï acaki cweno lobo.”*

Yecu ögönyö tyën köp më carolok më döö

36 Cë Yecu öwëkö lwak ëka öcïdhö ödönyö ï öt. Ëlübkörë obino bothe cë okobo gïnï nï, “Göny nïwa carolok ï kom döö na tye ï pwodho.”

37 Yecu ögamö nï, “Ngat n'öcwö kodhi na bëcö ënë Wod ka Dhanö. 38 Pwodho ënë lobo, ëka kodhi na bëcö cung pï jö më ker k'Obanga. Döö ënë ëthïnö ka ngat na rac, 39 ëka langö n'öcwö kodhi nön gïnï ënë Catan. Kac ënë ajiki pïny, ëka ëkac ënë emalaika.

40 “Kite na calö epudho kï döö gïnï ködë ëka ëwangö ökö ï mac, bino bedo nï kömanön thon ï ajiki pïny. 41 Wod ka Dhanö bino oro emalaika mërë, ëka bino cökö gïnï kï ï ker mërë gin na kïbëc na kelo bal ëka kï jö kïbëc na tïmö gin na rac. 42 Gïn bino bologï ï mac na lyeth, kanya koko ëka kaö lak tye ïë. 43 Cë jö na kitegï atïr bino ryëny gïnï calö ceng ï ker k'Apapgï. Ngat na ithe tye, myero ën owiny.

Carolok ï kom lönyö n'ëkanö

44 “Ker më polo cal kï lönyö n'ëkanö ï pwodho. Ka dhanö onwongo, cë iko dökï, ëka pï yom cwinye mïö ën cïdhö cadhö jami kïbëc n'onwongo ën tye ködë, cë wïlö pwodho nön ökö.

45 “Ker më polo cal dökï k'acath na rangö jami na bëcö na wel mërë tëk. 46 Ka onwongo mörö acël na bër rwök, ën cïdhö cë cadhö jami kïbëc n'onwongo ën tye ködë ëka wïlö gin nön ökö.

Carolok ï kom böö

47 “Ker më polo cal dökï kï böö n'onwongo ëcïkö ï nam n'ömakö koth rëc kïbëc na papath. 48 Ï karë na böö opong, ëcïk rëc öywaö gïnï böö yökö ï lak kulo. Cë obedo gïnï pïny ëka öyërö gïnï rëc na bëcö eketho ï adïta, ëntö eyuo man onwongo tye gïnï na rac ökö. 49 Man ënë kite na bino bedo ködë ï karë më ajiki pïny. Emalaika bino bino gïnï ëka poko jö na reco ökö kï kom jö na kitegï atïr, 50 ëka bologï ï mac na lyeth, kanya koko ëka kaö lak tye ïë.”

51 Yecu openyogï nï, “Un ïnïang ï kom köp ni kïbëc?”

Gïn ögamö nï, “Eyo, wan ënïang ïë.”

52 Cë Yecu okobo nïgï nï, “Pï manön apwony cïk mörö këkën n'epwonyo kï köp ï kom ker më polo cal kï won öt, na kwanyö jami na nyen ëka jami na cön kï kanya ën kanö lönyö mërë ïë.”

Ëkwërö Yecu kï ï Najaret

53 Ï karë na Yecu otyeko twakö carolok ni gïnï, ën öya ökö kï kunön. 54 Cë ën odwogo ï lobo thurgï ëka öcakö pwonyo jïï ï cinagogagï. Jïï obedo kï ur rwök cë okobo gïnï nï, “Dhanö ni onwongo ryëkö ëka tëkö më tango ni gïnï kï kwene?” 55 Man ba obedo wod k'apaa bao? Aya mërë pathï Maria, ëka utmego mërë ba gïn ënë Yakobo, Yocepu, Cimon ëka Yuda? 56 Amege mërë kïbëc ba tye gïnï kod onu kany? Cë dhanö ni onwongo köp ni kïbëc kï kwene? 57 Cë gïn ökwërö ën ökö.

Ëntö Yecu okobo bothgï nï, “Adwarpïny ëwörö ï kabedo kïbëc na path kï ï lobo thurgï ëka kï ï pacögï.”

58 Yecu ba otio tango na pol kunön, pïën yeegï onwongo ope.

14

Thöö ka Jon Abatica

(Marako 6:14-29; Luka 9:7-9)

1 Ï karë nön Erode n'obedo alöc më Galilaya owinyo köp na pol ï kom Yecu, 2 ëka ën okobo both etic mërë nï, “Man ënë Jon Abatica, n'ocer ökö kï ï kin jö n'öthöö! Manön ënë ömïö ën tye ka tio koth tango na calö man.”

3 Erode onwongo ömakö Jon ëka otweo ën ï buc pï Kerodia dhakö k'ömïn mërë Pilipo, 4 pïën Jon Abatica onwongo obedo ka kobo both Erode nï, “Cïk ba oyeo nï ïlök dhakö k'omeru obed megi.” 5 Erode onwongo mïtö neko Jon ökö, ëntö onwongo lworo jïï, pïën gïn onwongo yeo nï Jon obedo adwarpïny.

6 Ëntö ï karë më po pï nywölö Erode, nyaka Kerodia ömyël ï nyim wele cë oyomo cwiny Erode rwök, 7 n'ömïö ën öcïkërë nakun kwongere both nyakö nön më mïö gin na kïbëc na ën bino penyo pïrë. 8 Aya mërë okobo nïnë köp na ën myero okobi, cë nyakö nön öcïdhö okobo nï, “Mïa wi Jon Abatica ï canïa kany.” 9 Cë rwoth Erode okumo rwök, ëntö pï kwong na ën okwongo ëka pï wele mërë, ömïö ën öcïkö nï myero ëmïï. 10 Cë Erode ooro acikari mërë më cïdhö nguno ngut Jon ökö kï ï buc, 11 ëka oketho gïnï wie ï canïa cë ëmïö both nyakö nön n'otero both aya mërë. 12 Kinge ëlübkör Jon obino gïnï otingo kome ëka oiko gïnï. Cë gïn öcïdhö okobo both Yecu.

Yecu öpïdhö jö elip abic

(Marako 6:30-44; Luka 9:10-17; Jon 6:1-14)

13 Ï caa na Yecu owinyo gin n'ötïmërë ï kom Jon, ën öya ökö kï kunön kï yeya cë öcïdhö yo kanyalik më bedo kënë. Ï karë na jïï owinyo gïnï köp nön, cë ölübö gïnï körë nakun wotho kï tyën-gï kï ï peci na papath. 14 Ï karë na Yecu idho kï ï yeya, ën önënö lwak na pol, ëka kïca ömakö ën ï komgï, cë öcangö jö n'onwongo two gïnï.

15 Ka othuno kothyeno, ëlübkörë obino bothe cë okobo gïnï nï, “Pïny ocido dong ökö ëka kany obedo kanyalik. Mïï jïï öcïdh gïnï ï kin peci ëk öcïdh öwïl gïnï cem më acamagï.”

16 Yecu ögamö nï, “Gïn myero kür öcïdhï ökö, miwugï gin mörö më acama.”

17 Gïn ögamö nï, “Wan etye kany k'ogati abic ëka kï rëc arïö këkën.”

18 Yecu okobo nï, “Kel unugï botha kany.” 19 Cë ën okobo both lwak më bedo pïny ï kom lum. Yecu ökwanyö ogati abic ëka rëc arïö cë önënö malö ï polo, ën ölëgö gum ëka opoko ï ogati gïnï. Cë ömïögï both ëlübkörë, ëka ëlübkörë ömïögï both jïï. 20 Gïn kïbëc ocemo oyeng gïnï. Ëlübkörë öcökö gïnï ngïny cem n'odong pong aditi apar wie arïö. 21 Jö n'öcamö gïnï cem nön onwongo römö gïnï cwö elip abic, na ba ëkwanö mon ëka ëthïnö.

Yecu owotho ï wi pii

(Marako 6:45-52; Jon 6:15-21)

22 Cücüth Yecu ömïö ëlübkörë ödönyö ï yeya më cïdhö anyim nïnë yo löka nam tung ca, nakun ën pod odong më mïö lwak cïdhö ökö. 23 Kinge na dong Yecu ömïö lwak öcïdhö ökö, ën öcïdhö ï wi kidi kënë më lëga. Ï karë na dong pïny oyutho, ën onwongo tye kënë kunön, 24 ëntö yeya onwongo dong öcïdhö ökö na bor kï ï lak nam, pii na tingere malö onwongo yelo yeya, pïën yamö onwongo tye ka kudho bino ï komgï.

25 Ï kin caa abungwën ëka caa apar wie arïö më ruu ka pïny, Yecu obino both ëlübkörë na wotho ï wi pii. 26 Ï karë n'ëlübkörë önënö ën wotho ï wi pii, cë tipo komgï öthöö ökö. Gïn oredo rwök pï lworo, nakun kobo gïnï nï, “Man obedo jwök!”

27 Ëntö cücüth Yecu okobo nïgï nï, “Dïï unu cwinywu, an ënön. Kür ilwor unu.”

28 Cë Petero ögamö dhögë nï, “Rwoth, ka in ënön, mïa abin bothi nakun awotho ï wi pii.”

29 Yecu okobo nïnë nï, “Bin.”

Cë Petero oidho ökö kï ï yeya, owotho ï wi pii më bino both Yecu. 30 Ëntö ka Petero önënö yamö tye ka kudho rwök, ën öcakö bedo na lwor ëka öcakö lüny ï pii. Cë okok nï, “Rwoth, lara!”

31 Cücüth Yecu olyao cïngë cë ömakö ën ëka okobo nï, “In itye kï yee na tïtïdï. Pïngö in ibedo ka kalakala?”

32 Ï karë na gïn dong ödönyö ï yeya, cë yamö ocung ökö. 33 Cë ëlübkör Yecu n'onwongo tye gïnï ï yeya öcakö gïnï wörö ën nakun kobo gïnï nï, “Adyer, in ibedo Wod k'Obanga.”

34 Kinge na dong gïn öngölö nam, othuno gïnï ï lobo Genecaret. 35 Ï karë na jö na tye ï kabedo nön ongeo Yecu, cë ooro gïnï köp ï kabedo kïbëc n'ögürö lobo nön. Jïï okelo etwoe kïbëc both Yecu. 36 Gïn ökwaö ën ëk etwoe ogud gïnï lak böngü mërë këkën, ëka jö kïbëc n'ogudo ëcangögï ökö.

15

Pwony më thëkwarö k'edong

(Marako 7:1-13)

1 Kinge karë mörö, Eparicayo mökö ëka epwony cïk öya gïnï kï ï Jerucalem obino both Yecu cë openyo gïnï nï, 2 “Pïngö ëlübkori türö gïnï cïk më thëkwarö k'edong? Gïn cemo na ba ölwökö gïnï cïng-gï.”

3 Yecu ögamö nï, “Ëka pïngö un ba ïlübö unu cïk k'Obanga pï lübö cïk më thëkwaröwu? 4 Pïën Obanga okobo nï, ‘Wör apapni ëka ayani’* ëka ‘Ngat na bino yanyö apap mërë onyo aya mërë myero enek ökö.’* 5 Ëntö ikobo unu nï ka dhanö mörö okobo both apap mërë onyo aya mërë nï, ‘Gin n'onwongo myero akonyi ködë amïö dong ökö both Obanga,’ 6 ën myero kür ‘öwör k'apap mërë’ ködë. Ï yoo nön un ïkwërö köp n'Obanga okobo pï lübö cïk më thëkwaröwu. 7 Un etwodo! Icaya yam ötwakö köp n'atïr ï karë na ën odwaro köp ï komwu:

8 “ ‘Rok ni wöra gïnï kï del dhögï,

ëntö cwinygï bor köda.

9 Gïn wöra nono;

pwonygï obedo cïk na makö kite ka dhanö.’* ”

10 Yecu ocwodo lwak bothe, cë okobo nïgï nï, “Winy ëka ïnïang unu. 11 Pathï gin na dönyö kï ï dhö dhanö ënë balö dhanö ëntö gin na donyo kï ï dhö dhanö ënë balö dhanö.”

12 Cë ëlübkör Yecu obino bothe ëka openyo gïnï nï, “In ingeo nï Eparicayo cwinygï öwang rwök ï karë na gïn owinyo köp na in ikobo?”

13 Yecu ögamö nï, “Gin apïdha kïbëc n'Apapna na tye ï polo ba öpïdhö ebino pudho ökö k'orii mërë gïnï. 14 Wëk unu obed gïnï; gïn obedo ëthöö wang na pëö ëthöö wang ewodhgï. Ka athöö wang pëö athöö wang awodhe, gïn kïbëc bino podho ï bur.”

15 Cë Petero okobo nï, “Göny nïwa carolok ni.”

16 Yecu openyogï nï, “Un kara thon bara ïnïang unu? 17 Un ba ïnïang unu nï gin na kïbëc na dönyö ï dhö dhanö dönyö ï ïc ëka donyo yökö kï ï komi? 18 Ëntö jami na donyo yökö kï ï dhö dhanö yaa kï ï cwiny dhanö, ëka jami ni ënë balö dhanö. 19 Pïën gin na yaa kï ï cwiny dhanö ënë thama na reco, nek, elomi, tïm më ölyang, kwalö kwo, caden më twodo, ëka ayeny. 20 Man ënë jami na balö dhanö; ëntö pathï cem kï cïng na ba ëlwökö ënë balö dhanö.”

Yee ka dhakö më Kanaan

(Marako 7:24-30)

21 Kinge na Yecu öya ökö kï kunön ën öcïdhö ï lobo n'ögürö Turo ëka Cidon. 22 Cë dhakö mörö më Kanaan n'öya kï ï lobo nön obino bothe nakun kok nï, “Rwoth, Wod ka Daudi, kïca omaki ï koma! Cen ömakö nyara na rac rwök!”

23 Ëntö Yecu ba ögamö dhögë. Cë ëlübkörë obino bothe ëka ökwaö gïnï ën nï, “Ryëm dhakö ni öcïdh ökö, pïën tye ka mëdërë kï koko ï körwa.”

24 Cë Yecu ögamö nï, “An onwongo eora both jö Icarael këkën, pïën gïn tye na calö rom n'orwenyo.”

25 Ëntö dhakö ni obino ëka orumo cöngë ï nyim Yecu nakun kobo nï, “Rwoth, könya!”

26 Yecu ögamö nï, “Ba bër më yuo cem k'ëthïnö yo both gwongi.”

27 Dhakö nön ögamö nï, “Eyo, Rwoth, ëntö naka thon gwongi camö gïnï ngïny cem na podho kï ï mëja k'editegï.”

28 Cë Yecu ögamö nï, “Dhakö, in itye kï yee na thwönë! Ëk gin na in ïmïtö ötïmërë kite na in ïmïtö.” Cë nyarë öcang ökö ï caa nön kikokome.

Yecu öcangö jö na pol

29 Yecu öya ökö kï kunön ëka oroko nget Nam më Galilaya. Ën öcïdhö yo wi kidi cë obedo pïny. 30 Lwak na pol obino both Yecu nakun ekelo engwalo, ëthöö wang, jö na mulo amula, jö na thë lëbgï otwere, ëka etwoe nökënë na pol, cë gïn opyelo ï nyime; ëka Yecu öcangögï. 31 Jïï obedo kï ur rwök ï karë na gïn önënö jö na thë lëbgï otwere ka twak, jö na mulo amula öryërë, jö n'ongwal ka wotho ëka ëthöö wang nënö pïny. Cë lwak öpakö gïnï Obanga ka jö Icarael.

Yecu öpïdhö jö elip angwën

(Marako 8:1-10)

32 Cë Yecu ocwodo ëlübkörë bothe ëka okobo nï, “Kïca ömaka ï kom jö ni; pïën obedo gïnï dong botha kany pï nïnö adek ëka ope gïnï kï gin mörö më acama. An ba amïtö nï öcïdh gïnï na kec onekogï, pïën gïn twërö wilere gïnï kï ï yoo.”

33 Ëlübkörë ögamö nï, “Onu ëtwërö nwongo cem kï kany n'obedo thim nïngö më pïdhö lwak ni?”

34 Yecu openyogï nï, “Ogati adi na un itye ködë?”

Gïn ögamö nï, “Ogati abïrö ëka rëc mörö na nönök.”

35 Cë Yecu okobo both lwak ëk obed gïnï pïny ï ngöm. 36 Cë ën ökwanyö ogati abïrö kï rëc, ëka kinge na dong ömïö pwöc both Obanga, ën opokogï ëka ömïögï both ëlübkörë, cë ömïö gïnï both lwak. 37 Gïn kïbëc öcamö ëka oyeng gïnï. Kinge cem, ëlübkör Yecu öcökö gïnï ngïnyë n'odong aditi abïrö n'opong. 38 Wel jö n'ocemo gïnï onwongo tye elip angwën, na ba ëkwanö mon ëka ëthïnö. 39 Kinge na dong Yecu ömïö lwak öcïdhö ökö, ën ödönyö ï yeya ëka öngölö nam öcïdhö ï lobo më Magadan.

16

Eparicayo ökwaö gïnï pï anyuth

(Marako 8:11-13; Luka 12:54-56)

1 Eparicayo ëka Ecadukayo obino gïnï both Yecu cë ötëmö gïnï ën nï onyuth bothgï anyuth n'öya kï ï polo.

2 Yecu ögamö nï, “Ka pïny oyutho, un ikobo nï, ‘Pïny bino bedo na bër, pïën polo nen na kwar,’ 3 ëka ï kodiko cön un ikobo nï, ‘Tin yamö bino kudho rwök, pïën polo nen na kwar ëka ocido na cöl.’ Un ingeo poko kin gin na nen ï pöl, ëntö ba ïtwërö unu poko anyuth më karë gïnï. 4 Rok na reco ëka jö na yeegï ope ï kom Obanga penyo gïnï pï anyuth më tango, ëntö mörö ope n'ebino mïö na path k'anyuth k'adwarpïny Yona.” Cë Yecu öya ökö kï bothgï ëka öcïdhö ökö.

Thöbï k'Eparicayo ëka më k'Ecadukayo

(Marako 8:14-21)

5 Ï karë n'ëlübkör Yecu öngölö gïnï nam yo löka tung ca, wigï owil ökö më makö ogati. 6 Yecu okobo bothgï nï, “Gwökërë unu kï ï kom thöbï k'Eparicayo ëka më k'Ecadukayo.”

7 Gïn ölarö köp ni ï kin-gï kën-gï cë okobo gïnï nï, “Ën tye ka kobo pïën onu ba ëmakö ogati mörö.”

8 Ï karë na Yecu ongeo ngö na gïn tye ka larö, ën openyo nï, “Un jö na yeewu nök, pïngö itye unu ka twak ï kinwu kenwu nï ba ïmakö unu ogati mörö? 9 Un pod bara ïnïang unu? Un ba ipo ï ogati abic pï jö elip abic, ëka aditi adi na un ïcökö? 10 Onyo ogati abïrö pï jö elip angwën ëka aditi adi na un ïcökö? 11 Pïngö ba ïnïang unu nï an onwongo ba atye ka twakö köp ï kom ogati bothwu? Ëntö bed nï gwökërë unu kï kom thöbï k'Eparicayo ëka më k'Ecadukayo.” 12 Cë kinge gïn önïang nï Yecu onwongo ba tye ka kobo bothgï më gwökërë kï kom thöbï n'etio ködë ï ogati, ëntö më gwökërë kï kom pwony k'Eparicayo ëka më k'Ecadukayo.

Petero otuco köp ï kom Yecu

(Marako 8:27-30; Luka 9:18-21)

13 Ï karë na Yecu othuno ï lobo na cwök kï Cecaria Pilipi, cë ën openyo ëlübkörë nï, “Nga na jïï kobo nï Wod ka Dhanö obedo?”

14 Gïn ögamö nï, “Jö mökö kobo nï in ibedo Jon Abatica; jö nökënë kobo nï in ibedo Eliya; ëka jö nökënë pod kobo nï in ibedo Jeremia onyo ngat mörö acël ï kin edwarpïny.”

15 Yecu openyogï nï, “Un kono ikobo unu nï an abedo nga?”

16 Cimon Petero ögamö nï, “In ibedo Meciya, Wod k'Obanga na kwö.”

17 Yecu ögamö nï, “In itye kï gum, Cimon wod ka Yona, pïën ngat mörö ba onyutho nini köp ni ëntö Apapna na tye ï polo ënë onyutho nini. 18 Kobedini an akobo nini nï in ibedo Petero,* ëka ï wi kidi ni an abino gërö jö n'oye an ïë, ëka tëkö më thöö† ba bino löönö. 19 An abino mïöni agöny më ker më polo; gin na kïbëc na in itweo ï wi lobo ebino thon tweo ï polo, ëka gin mörö na in ïgönyö ï wi lobo ebino thon gönyö ï polo.” 20 Cë Yecu öcïkö ëlübkörë rwök ëk kür okob gïnï both ngat mörö nï ën ebedo Meciya.

Yecu ötwakö köp ï kom thöö mërë

(Marako 8:31-9:1; Luka 9:22-27)

21 Cakërë ï karë nön, Yecu öcakö nyutho both ëlübkörë nï myero ën ëcïdh yo Jerucalem ëka ëlïm can na pol rwök ï cïng edong, ëlamdhök na dito ëka epwony cïk. Ebino nekonë, ëntö ï nïnö më adek ebino cero ën ökö.

22 Cë Petero otero Yecu kï cecen ëka öcakö coko nakun kobo nï, “Obanga kür oye, Rwoth! Man myero kür ötïmërë ï komi!”

23 Yecu ölökërë both Petero cë okobo nï, “Yaa ökö kï botha, Catan! In ibedo orii ökö botha, pïën thamani ba obedo më k'Obanga, ëntö më ka dhanö.”

24 Cë Yecu okobo both ëlübkörë nï, “Ka ngat mörö mïtö lübö köra, myero kono ökwërë kënë, ëka öcak tingo yath arïa mërë cë ölüb köra. 25 Pïën dhanö na mïtö larö kwö mërë bino rwenyo kwö mërë arwenya, ëntö dhanö mörö na bino rwenyo kwö mërë pïra bino nwongo kwö mërë. 26 Ngö na in ibino nwongo ka itye kï jami më lobo ni kïbëc cë irwenyo kwöni? Onyo ngö na dhanö twërö mïö më lökö kï kwö mërë? 27 Pïën Wod ka Dhanö bino dwogo kï dheo k'Apap mërë kanya acël k'emalaika mërë, ëka bino cülö ngat acëlacël na lübërë kï tic na ën otio. 28 An akobo niwu köp adyer, jö mökö n'ocung kany ba bino bïlö thöö na bara önënö gïnï Wod ka Dhanö ka tye ka bino ï ker mërë.”

17

Kom Yecu ölökërë na path

(Marako 9:2-13; Luka 9:28-36)

1 Kinge nïnö abicël, Yecu otero Petero, Yakobo ëka Jon ömïn Yakobo, cë öïdhö ködgï ï wi kidi malö kanya gïn onwongo tye ïë kën-gï. 2 Kï kunön kome ölökërë na path ï nyimgï. Terinyim Yecu öryëny calö ceng, ëka böng mërë ödökö na tar na calö tara ceng. 3 Cë athura Muca ëka Eliya onen bothgï, nakun tye ka twak gïnï kï Yecu.

4 Petero okobo both Yecu nï, “Rwoth, bër më bedo kany. Ka in ïmïtö, an abino yübö othogo adek—acël na megi, acël pï Muca ëka acël pï Eliya.”

5 Ï karë na ën pod tye ka twak, pöl na tar oumogï ökö ëka dwön mörö ötwak kï ï pöl nakun kobo nï, “Man ënë Woda na an amarö; na ïa yom ï kome. Winy unu ën!”

6 Ï karë n'ëlübkör Yecu owinyo köp ni, lworo ömakögï rwök ëka oryebere gïnï pïny. 7 Ëntö Yecu obino bothgï cë ogudogï nakun kobo nï, “Yaa unu malö, kür ibed unu kï lworo.” 8 Ï karë na gïn otingo wang-gï malö, ba önënö gïnï ngat mörö ëntö Yecu kënë.

9 Ï karë na gïn tye ka idho yo pïny kï ï wi kidi, Yecu öcïkögï nï, “Kür ikob unu both ngat mörö gin na un ïnënö, naka ka Wod ka Dhanö ecero ökö kï ï kin jö n'öthöö.”

10 Cë ëlübkörë openyo gïnï Yecu nï, “Pïngö epwony cïk kobo nï Eliya ënë myero öcak bino?”

11 Yecu ögamö nï, “Eliya ënë myero öcak bino adyer, ëka bino dwökö jami kïbëc kakarë. 12 Ëntö an akobo niwu, Eliya otyeko dong bino ökö, ëka gïn ba ongeo ën, ëntö gïn ötïmö jami kïbëc na gïn mïtö ï kome. Ï yoo acël nön, Wod ka Dhanö bino lïmö can ï cïng-gï nï kömanön.” 13 Cë ëlübkör Yecu önïang gïnï nï ën onwongo tye ka twakö köp bothgï ï kom Jon Abatica.

Yecu öcangö awobi na tye kï cen

(Marako 9:14-29; Luka 9:7-43)

14 Ï karë na gïn obino both lwak, ëcwö mörö obino both Yecu cë orumo cöngë ï nyime, 15 nakun kobo nï, “Rwoth, kïca ömakï ï kom woda pïën two araka ömakö ëka tye ka lïmö can rwök. Pol karë two rëdhö ën ï mac onyo ï pii. 16 An akelo ën both ëlübkori, ëntö cangö ölöögï ökö.”

17 Yecu ögamö nï, “Un rok më karë ni yeewu ope, kitewu thon öbal ökö, an abino bedo kodwu pï karë na rom kwene? An abino kwö kodwu pï karë na rom kwene? Kel unu awobi nön botha kany.” 18 Yecu ocoko cen, cë odonyo yökö kï ï kom awobi nön, ëka ï caa nön cücüth awobi öcang ökö.

19 Cë ëlübkör Yecu obino bothe ï müng ëka openyo gïnï nï, “Pïngö wan ba ëryëmö cen?”

20 Yecu ögamö nï, “Pïën yeewu onwongo tïdï mörö. An akobo niwu köp adyer, ka un itye kï yee na tïdï na calö nyig kodhi karadali, un ïtwërö kobo nï kidi ni, ‘Mukiri kï kany yo kuca’ ëka bino mukere. Gin mörö ope na bino löönöwu.” 21 (Koth gin na calö man ba twërö donyo yökö, kono ka kï lëga ëka rio kec këkën.)*

Yecu dökï ötwakö pï thöö mërë

(Marako 9:30-32; Luka 9:43b-45)

22 Ï karë na gïn öcökërë kanya acël ï Galilaya, Yecu okobo bothgï nï, “Wod ka Dhanö ebino ketho örörö ï kome. 23 Gïn bino neko ën ökö, ëka ï nïnö më adek ebino cero ën.” Cë ëlübkör Yecu obedo gïnï kï cwer cwiny rwök.

Ocoro më Öt k'Obanga

24 Kinge na Yecu ëka ëlübkörë othuno gïnï ï Kaperanaum, ëcök ocoro më Öt k'Obanga obino both Petero cë okobo gïnï nï, “Apwonywu ba cülö ocoro më Öt k'Obanga?”

25 Petero okobo nï, “Cülö.”

Ï karë na Petero odwogo ï öt, Yecu ënë öcakö twak ködë nakun penyo nï, “Ngö na in ïthamö Cimon, rwodhi më lobo ni cökö gïnï ocoro kï both ëthïnögï onyo kï both jö nökënë?”

26 Cë Petero ögamö nï, “Kï both jö nökënë.”

Cë Yecu okobo both Petero nï, “Ka tye nï kömanön cë ëthïnögï ba myero öcül. 27 Ëntö kadï bed nï kömanön, ëk kür onu ëbal bothgï, cïdh ï dhö nam ëka ibol göl ï pii. Kwany rëc n'öcakö moko; yab dhögë ëka ibino nwongo cëkël ïë. Kwany cëkël nön ëk ïmïïgï pï ocorona ëka megi.”

18

Ngat na löö kï dit ï ker më polo

(Marako 9:33-37; Luka 9:46-48)

1 Ï karë nön ëlübkör Yecu obino bothe cë openyo gïnï nï, “Nga ënë löö kï dit kï ï ker më polo?”

2 Yecu ocwodo athïn na tïdï cë ömïö ocung ï kin-gï, 3 ëka okobo nï, “An akobo niwu köp adyer nï ka ba ïlökërë ïdökö unu calö ëthïnö, un ba ibino dönyö ï ker më polo. 4 Pï manön, dhanö na mwolere kënë calö athïn ni ënë dit ï ker më polo.

5 “Dhanö mörö na jölö athïn na calö man ï nyïnga, nwongo öjöla. 6 Ëntö ka dhanö mörö ömïö ngat acël kï kin ëthïnö na thïnö ni n'oye gïnï ï koma më podho ï bal, onwongo bedo na bër ka etweo pong rego na thwönë ï ngute cë ebolo ködë ï nam na thuth.

Gin na mïö dhanö podho ï bal

(Marako 9:42-48; Luka 17:1-2)

7 “Lobo bino nënö can pï gin na mïö jïï podho ï bal. Pïën gin na mïö dhanö podho ï bal myero obin, ëntö dhanö na kelo gin na mïö dhanö podho ï bal bino nënö can! 8 Ka cingi onyo tyeni ënë mii ipodho ï bal, ngun ibol ökö. Bër nini më dönyö ï kwö na cingi kucël ope onyo nï ngwal, bër na löö bedo kï cingi arïö onyo tyeni kïbëc cë eboli ködë ï mac na ba thöö. 9 Ka wangi ënë mii ipodho ï bal, köl ëka iyuu ökö. Bër nini më dönyö ï kwö kï wangi acël nï löönö më boloni kï wangi arïö ï mac Kapïny.

Carolok ï kom römö n'orwenyo

(Luka 15:3-7)

10 “Myero ïnën nï ba ïcaö unu ngat mörö acël kï ï kin jö na thïnö ni. Pïën an akobo niwu nï emalaikagï na tye ï polo tye gïnï ï nyim Apapna ï karë kïbëc. 11 (Pïën Wod ka Dhanö obino më larö jö n'orwenyo.)*

12 “Un ïthamö nïngö ka dhanö mörö tye kï rom mia acël, ëka acël kï kin-gï orwenyo ökö? Ën ba bino wëkö pyer abungwën wie abungwën ï wi kidi cë cïdhö rangö man orwenyo? 13 An akobo niwu köp adyer nï ka onwongo, cwinye bedo na yom ï kom römö n'orwenyo na löö pyer abungwën wie abungwën na ba orwenyo gïnï. 14 Ï yoo acël nön, Apapwu na tye ï polo thon ba mïtö nï jö na thïnö ni kür mörö orweny.

Omeru n'öbalö bothi

15 “Ka omeru öbalö bothi, cïdh bothe ëk inyuth nïnë bal mërë, ï kin in kï ën. Ka ën owinyo köpni, cë nwongo idwongo omeru cen. 16 Ëntö ka ën ba owinyo köpni, kwany dhanö acël onyo jö arïö nökënë owoth kodi, ëk ‘köp kïbëc n'ecaden arïö onyo adek ötwakö omok köp kïbëc.’* 17 Ka ën ökwërö winyo köpgï, kob both jö n'oye Kiricito; ëka ka ökwërö winyo köp ka jö n'oye Kiricito, ter ën na calö ngat na ba ngeo Obanga onyo acök ocoro.

18 “An akobo niwu köp adyer nï gin mörö na un itweo ï wi lobo ebino thon tweo ï polo, ëka gin mörö na un ibino gönyö ï wi lobo ebino thon gönyö ï polo.

19 “An akobo niwu dökï nï ka jö arïö kï ï kinwu oyere gïnï ï kom gin mörö këkën na gïn openyo pïrë, Apapna na tye ï polo bino tïmö nïgï. 20 Pïën kanya jö arïö onyo adek öcökërë gïnï ïë ï nyïnga, an thon nwongo atye ködgï kany nön.”

Carolok ï kom atic na ba obedo nyakïca

21 Cë Petero obino both Yecu ëka openyo nï, “Rwoth, wang adi na an myero atïm kïca both ömëra ka öbalö botha? Wang abïrö?”

22 Yecu ögamö nï, “An ba akobo nini nï wang abïrö, ëntö wang pyer abïrö tyën abïrö.

23 “Pï manön, ker më polo cal kï rwoth n'onwongo mïtö yübö köp më benyi k'etic mërë. 24 Ï karë na ën dong öcakö kwanö wel, ekelo ëcwö mörö bothe n'onwongo tye kï banya më cïlïng na thwönë rwök. 25 Na calö onwongo dong ba römö cülö banya nön, cë adwong mërë öcïkö nï myero ëcadh atic nön ï opii, kï dhakö mërë, ëthïnö mërë ëka gin na kïbëc n'onwongo ën tye ködë më cülö banya.

26 “Cücüth atic nön orumo cöngë ï nyim adwong mërë nakun kwaö nï, ‘Adwong, dïï cwinyi ï koma, cë an abino cülöni jami kïbëc.’ 27 Cë adwong kïca ömakö ï kom atic mërë, ëka ötïmö kïca cë ögönyö öwëkö öcïdhö.

28 “Ëntö ï karë n'atic nön ödönyö yökö, ën onwongo atic awodhe n'onwongo tye kï banya mërë na römö denario† mia acël. Ën ömakö awodhe na tye kï banya mërë cë ödëö nakun kobo nï, ‘Cül banyana!’

29 “Ëntö atic awodhe ni oryebere pïny nakun kwaö nï, ‘Dïï cwinyi ï koma, an abino cülö banyani.’

30 “Ëntö ën ökwërö ökö cë ömïö etweo won banya mërë ï buc naka ka wang öcülö banya. 31 Ï karë n'etic nökënë ca önënö ngö n'ötïmërë, cë cwinygï öwang rwök ëka öcïdhö okobo gïnï both adwong-gï gin na kïbëc n'ötïmërë.

32 “Cë adwong ocwodo atic n'onwongo ën ötïmö kïca nïnë ëka okobo nï, ‘In ibedo atic na rac, an awëkö banyani kïbëc pïën in ïkwaö nï atïm nini kïca. 33 In onwongo myero kïca omaki ï kom atic awodhi, kite na an thon kïca ömaka ï komi.’ 34 Akëmö ömakö adwong rwök ömïö eketho atic nön ï buc ëk onwong pwod naka ka wang öcülö banya mërë kïbëc.

35 “Man ënë kite n'Apapna na tye ï polo bino tïmö ködë ï komwu, ka ngat acëlacël ï kinwu ba ötïmö kïca kï ï cwinye both utmego mërë.”

19

Köp na Yecu opwonyo ï kom këthö nyom

(Marako 10:1-12)

1 Ï karë na Yecu otyeko twakö köp ni kïbëc, ën öya ökö kï ï Galilaya cë öcïdhö ï lobo më Yudea yo löka kulo Jordan. 2 Lwak na pol ölübö körë, ëka öcangögï kunön.

3 Eparicayo mökö obino bothe, cë öcakö gïnï tëmö Yecu. Gïn openyo nï, “Cïk yeo nï ëcwö twërö kwërö dhakö mërë pï tyën köp mörö këkën?”

4 Yecu ögamö nï, “Un ba ïkwanö nï ï acaki Acwec ‘ocweo ëcwö ëka dhakö,’* 5 ëka okobo nï, ‘Pï tyën köp ni ëcwö bino wëkö apap mërë ëka aya mërë cë rïbërë kï dhakö mërë, ëka jö arïö dökö kom acël’*? 6 Kömanön gïn ba dökï tye kom arïö, ëntö kom acël. Pï manön gin n'Obanga örïbö, dhanö mörö kür opok kin-gï.”

7 Cë Eparicayo openyo Yecu nï, “Pïngö Muca ömïö cïk nï ëcwö twërö mïö waraga më këthö nyom both dhakö mërë cë ryëmö ökö?”*

8 Yecu ögamö nï, “Muca oyeo niwu më ryëmö monwu pïën cwinywu onwongo nwang. Ëntö onwongo ba obedo nï kömanön kï ï acaki. 9 An akobo niwu nï ngat mörö na kwërö dhakö mërë na path kï dönyö ï elomi, cë önyömö dhakö nökënë nwongo ödönyö ï elomi.”

10 Ëlübkör Yecu okobo gïnï bothe nï, “Ka köp ï kom ëcwö kï dhakö tye nï köman, cë thwara kür enyom.”

11 Yecu ögamö nï, “Jö kïbëc ba twërö yeo gïnï köp ni, ëntö both jö n'Obanga ömïögï këkën. 12 Jö mökö ba nywöl pïën nwongo ënywölögï nï kömanön; jö mökö tye kite na jö nökënë ötïmö ködë ï komgï; ëka jö mökö öyërö më bedo abonge nyom pï ker më polo. Ngat na twërö yeo pwony ni myero oye.”

Yecu ömïö gum ï kom ëthïnö

(Marako 10:13-16; Luka 18:15-17)

13 Kinge ekelo ëthïnö both Yecu nï ëk oketh cïngë ï komgï ëka ölëg pïrgï. Ëntö ëlübkörë ocoko jö n'okelo ëthïnö both Yecu.

14 Ëntö Yecu okobo bothgï nï, “Wëk unu ëthïnö obin botha, kür ijukugï, pïën ker më polo tye pï jö na cal k'ëthïnö ni.” 15 Ï karë na dong otyeko ketho cïngë ï komgï, ën öya ökö kï kany nön.

Awobi n'ölöny

(Marako 10:17-31; Luka 18:18-30)

16 Ï karë mörö, dhanö mörö obino both Yecu cë openyo nï, “Apwony, atïm ngö na bër ëk anwong kwö na ba thum?”

17 Yecu ögamö nï, “Pïngö in itye ka penyona pï gin na bër? Dhanö na bër tye acël këkën. Ka in ïmïtö dönyö ï kwö na ba thum, cë ïlüb cïk.”

18 Ën openyo Yecu nï, “Cïk mënë?”

Yecu ögamö nïnë nï, “ ‘Kür ineki, kür ïdöny ï elomi, kür ïkwal, kür ibed acaden më twodo, 19 wör apapni ëka ayani,’* ëka ‘ïmar awodhi na calö ïmarö komi keni.’*”

20 Awobi ni ögamö nï, “Man kïbëc an agwökö, ngö na pod odong na an myero atïm?”

21 Yecu ögamö nïnë nï, “Ka in ïmïtö bedo dhanö na bër abonge bal, cïdh ïcadh jami na in itye ködë ëk ïmïï lïm mërë both ëcan, ëka ibino bedo kï lönyö na thwönë ï polo. Cë dong ibin ïlüb köra.”

22 Ï karë n'awobi ni owinyo köp ni, öya öcïdhö ökö na cwinye cwer rwök, pïën ën onwongo ölöny rwök.

23 Cë Yecu okobo both ëlübkörë nï, “An akobo niwu köp adyer, tëk rwök pï alönyö më dönyö ï ker më polo. 24 Anwö dökï akobo bothwu nï yot pï kïnaga më dönyö kï ï wang libira nï löönö pï alönyö më dönyö ï ker k'Obanga.”

25 Ï karë n'ëlübkör Yecu owinyo köp ni, obedo gïnï kï thwön ur rwök ëka openyo gïnï Yecu nï, “Cë nga na dong twërö larë?”

26 Ëntö Yecu örïpögï cë okobo nï, “Kï both dhanö man ba twërë, ëntö kï both Obanga jami kïbëc twërë.”

27 Petero ögamö dhö Yecu nakun kobo nï, “Wan ëwëkö jami kïbëc më lübö kori! Ngö na wan ebino nwongo?”

28 Yecu okobo bothgï nï, “An akobo niwu köp adyer, ï karë n'ebino ketho kï jami na nyen, ka Wod ka Dhanö bino bedo ï then ker më dheo mërë, un jö na dong ïlübö unu köra thon ibino bedo unu ï then ker apar wie arïö, nakun ïngölö unu köp ï kom kaka apar wie arïö më Icarael. 29 Dhanö acëlacël n'onwongo öwëkö gïnï udi onyo utmegogï onyo apap onyo aya onyo ëthïnö onyo pwothi pï nyïnga, bino nwongo na kadhö tyën mia acël ëka ën bino nwongo kwö na ba thum. 30 Ëntö jö na pol n'ötëlö anyim bino dong gïnï kï cen, ëka jö na pol n'odong kï cen bino tëlö gïnï anyim.”

20

Carolok ï kom etic ï pwodho ölök

1 “Ker më polo cal kï won pwodho ölök n'öya kodiko cön më pango etic më cïdhö tic ï pwodho ölök mërë. 2 Ën oyere ködgï më cülögï denario më tic pï nïnö acël ëka oorogï më cïdhö tic ï pwodho ölök mërë.

3 “Ën dökï öcïdhö ï kin caa adek cë önënö jö mökö n'ocung ï kabedo më cuk na ba tïmö gïnï gin mörö. 4 Ën okobo nïgï nï, ‘Un thon cïdh itii ï pwodho ölökna, cë an abino cülöwu cül n'opore.’ 5 Cë gïn thon öcïdhö.

“Ën dökï öcïdhö ï kin caa abicël më kiceng ëka caa abungwën yökö cë ötïmö kömanön thon. 6 Ï kin caa apar wie acël më kothyeno ën dökï öcïdhö yökö cë onwongo jö nökënë pod ocung gïnï kany nön. Ën openyogï nï, ‘Pïngö icung unu acunga kany anaka kodiko naka kothyeno na ba ïtïmö unu gin mörö?’

7 “Gïn ögamö nï, ‘Pïën ngat mörö ope n'opangowa,’

“Cë ën okobo nïgï nï, ‘Un thon cïdh itii unu ï pwodho ölökna.’

8 “Ï karë na dong othuno kothyeno, won pwodho ölök okobo both atic mërë na löö etic nï, ‘Cwod etic ëka ïmïïgï cülgï, cakërë kï both ngat n'epango kï cen naka both ngat n'ëcakö pango.’

9 “Etic n'epangogï ï kin caa apar wie acël më kothyeno obino ëka ögamö gïnï denario pï tic më nïnö acël. 10 Jö n'ëcakö pangogï ï pwodho më acël öthamö nï ebino cülögï na büp na löö më ka jö n'epangogï kï cen, ëntö gïn thon ëmïögï denario më tic pï nïnö acël. 11 Ï karë na gïn dong ögamö cülgï, öcakö gïnï ngüngüta ï kom won pwodho ölök nakun kobo gïnï nï, 12 ‘Jö n'epangogï ï pwodho kï cen otio gïnï pï caa acël këkën, ëka in ïcülögï na röm aröma ködwa nakun wan eyelere kï tic rwök ï ceng na lyeth.’

13 “Ëntö ën ögamö nï ngat acël kï ï kin-gï nï, ‘Okona, an ba ateri na rac. In ba iyeo nï ibino gamö denario më tic pï nïnö acël? 14 Gam cülni ëk ïcïdhï. An amïtö cülö dhanö n'epango kï cen cül na röm kï megi. 15 An ba atye kï twërö më tic kï jamina kite na an amïtö? Onyo wangi ocido pï gin na bër na an atïmö më mïö köny?’ ”

16 Cë Yecu ojiko köp mërë nakun kobo nï, “Jö n'odong cen bino tëlö anyim ëka jö n'ötëlö anyim bino dong cen.”

Yecu dökï ötwakö pï thöö mërë

(Marako 10:32-34; Luka 18:31-34)

17 Ï karë na Yecu onwongo tye ka cïdhö yo Jerucalem, ën ökwanyö ëlübkörë apar wie arïö thenge kën-gï ëka okobo nïgï nï, 18 “Onu ëcïdhö yo Jerucalem, ëka Wod ka Dhanö ebino mïö ökö both ëlamdhök na dito ëka both epwony cïk. Gïn bino ngölö nïnë köp më thöö 19 ëka ebino mïö ën both erok ëk ëngal, epwod kï del ëka egur ï kor yath arïa. Ëntö ï nïnö më adek ebino cero ën ökö!”

Kwac pï Yakobo ëka Jon

(Marako 10:35-45)

20 Cë dhakö ka Jebedayo obino both Yecu k'awope mërë arïö, orumo cöngë pïny ï nyime cë ökwaö ën pï gin mörö.

21 Yecu openyo ën nï, “Ngö ënön na in ïmïtö?”

Ën ögamö nï, “Cikiri nï ibino mïö awopena arïö ni ëk ngat acël obed ï nget cingi kucem ëka acël ï nget cingi kucam ï kerni.”

22 Yecu ögamö nïgï nï, “Ba ingeo unu gin na un itye ka penyo. Un ïtwërö madhö ekopo më can na an abino madhö?”

Gïn ögamö nï, “Wan ëtwërö.”

23 Cë Yecu okobo nïgï nï, “Adyer un ibino modho k'ekopo më can na an abino modho ködë, ëntö më bedo ï nget cïnga kucem onyo kucam pathï an ënë ayërö. Kabedo nön bino bedo më jö n'Apapna öyübö pïrgï.”

24 Ï karë na jö apar nökënë ca owinyo gïnï köp ni, gïn öngöö ï kom omego arïö rwök. 25 Cë Yecu ocwodogï kanya acël ëka okobo nïgï nï, “Un ingeo nï ëlöc k'erok löögï kï tëk ëka editegï ut kï twërö ï komgï. 26 Man myero kür obed nï kömanön ï kinwu. Ka ngat na mïtö bedo na dit kï ï kinwu, myero obed aticwu, 27 ëka ngat na mïtö bedo dhanö më acël myero obed opiiwu— 28 kite na Wod ka Dhanö ba obino nï ëk etii nïnë, ëntö më tic pï jïï, ëka më mïö kwö mërë më kökö jö na pol.”

Yecu öcangö ëthöö wang arïö

(Marako 10:46-52; Luka 18:35-43)

29 Ï karë na Yecu k'ëlübkörë onwongo tye ka yaa gïnï kï ï Jeriko, lwak na pol ölübö körë. 30 Ëthöö wang arïö onwongo obedo gïnï ï nget yoo, ëka ï karë na gïn owinyo nï Yecu onwongo tye ka wok kany nön, gïn oredo nï, “Rwoth, Wod ka Daudi, kïca omaki ï komwa!”

31 Lwak ocokogï nakun kobo gïnï nï ëk ölïng gïnï ökö, ëntö gïn ömëdërë kï redo rwök nï, “Rwoth, Wod ka Daudi, kïca omaki ï komwa!”

32 Yecu ocung ëka ocwodogï, cë openyogï nï, “Ngö na un ïmïtö nï an atïm niwu?”

33 Gïn ögamö nï, “Rwoth, wan ëmïtö nï wangwa öyabërë.”

34 Kïca ömakö Yecu ï komgï ëka ën ogudo wang-gï. Cë cücüth wang-gï öyabërë ëka öcakö gïnï lübö körë.

21

Yecu ödönyö ï Jerucalem calö Rwoth

(Marako 11:1-11; Luka 19:28-40; Jon 12:12-19)

1 Ï karë na Yecu k'ëlübkörë dong cwök thuno ï Jerucalem, gïn obino ï Betepage ï kor Kidi më Jeituni. Cë Yecu ooro ëlübkörë arïö, 2 nakun kobo nïgï nï, “Cïdh unu ï pacö na tye ï nyimwu, cë cücüth ibino unu nwongo kana n'etweo kanya acël k'athïn mërë ï ngete. Göny unu ëka ikel unugï botha. 3 Ka dhanö mörö okobo niwu köp mörö, kob unu nïnë nï Rwoth ënë mïtögï, ëka dhanö nön bino mïöwu ikelo pïöpïö.”

4 Man ötïmërë më cobo köp na yam adwarpïny ötwakö nï:

5 “Kob nï jö më Cion nï,

‘Nën, rwothwu tye ka bino bothwu,

ën mwol ëka obedo ï wi kana

ï wi athïn kana.’ ”

6 Ëlübkörë öcïdhö ëka ötïmö gïnï kite na Yecu öcïkögï ködë. 7 Gïn okelo kana ëka athïn mërë, cë öpëdhö gïnï böng-gï ï ngeegï ëka Yecu obedo ï wie. 8 Lwak na pol öpëdhö böng-gï ï dye yoo, nakun jö nökënë tongo jang yen cë pëdhö gïnï ï dye yoo. 9 Lwak n'ötëlö anyim ëka kï jö n'ölübö körë onwongo tye ka wöö gïnï nï,

“Ocana,* Wod ka Daudi!”

“Gum obed ï kom ngat na tye ka bino kï nyïng Rwoth!”*

“Ocana na tye malö rwök!”

10 Ï karë na Yecu ödönyö ï Jerucalem, jö kïbëc kï ï pacö obedo gïnï k'ethime nakun penyo gïnï nï, “Man ënë nga?”

11 Lwak ögamö nï, “Man ënë Yecu, adwarpïny n'öya kï ï Najaret na tye ï Galilaya.”

Yecu öcïdhö ï Öt k'Obanga

(Marako 11:15-19; Luka 19:45-48; Jon 2:13-22)

12 Yecu ödönyö ï dyekal öt k'Obanga ëka öryëmö jö kïbëc n'onwongo cadhö ëka wïlö gïnï wïl kunön. Ën ölökö mëja ka jö na lökö cïlïng atarö ëka thene ka jö na cadhö amame. 13 Ën okobo nïgï nï, “Ëcöö nï, ‘Öda ebino cwodo nï öt më lëga,’* ëntö un ïlökö ödökö ‘ka pono k'ekwoe.’* ”

14 Ëthöö wang ëka engwalo obino gïnï bothe ï dyekal öt k'Obanga ëka ën öcangögï. 15 Ëntö ëlamdhök na dito ëka epwony cïk öngöö gïnï rwök ï karë n'önënö gïnï tic më aura na ën onwongo tye ka tïmö ëka ëthïnö na wöö ï dyekal Öt k'Obanga nakun kobo gïnï nï, “Ocana Wod ka Daudi.”

16 Gïn openyo ën nï, “In itye ka winyo ngö n'ëthïnö ni tye ka kobo?”

Yecu ögamö nï, “Eyo, un anaka bara ïkwanö unu nï,

“ ‘Kï ï dhö ëthïnö ëka ëthïnö na döth

in ipwonyo ëthïnö më mïöni pak’*?”

17 Cë ën öya öwëkögï ëka öcïdhö yo Betania cë obuto kunön.

Yecu ölamö yath ölam

(Marako 11:12-14,20-24)

18 Kodiko cön na Yecu onwongo tye ka dök cen yo pacö, kec onwongo oneko ën. 19 Yecu önënö yath ölam ï nget yoo, ën öngël ïë ëntö ba onwongo ölam mörö na path k'oboke këkën. Ën okobo nï yath ölam nï, “Ba dökï ibino nyakö nyigi!” Cë cücüth yath ölam öthwö ökö.

20 Ï karë n'ëlübkörë önënö, ouro gïnï ëka openyo gïnï nï, “Yath ölam öcakö thwö nïngö pïöpïö?”

21 Yecu ögamö nï, “An akobo niwu köp adyer nï ka iut unu kï yee na ba itye unu ka kalakala, ba ibino unu tïmö gin na an atïmö ï kom yath ölam këkën, ëntö ïrömö unu thon kobo nï kidi ni nï, ‘Mukiri ëka ïcïdh icibiri ï nam,’ cë bino tïmërë. 22 Ka in itye kï yee, gin mörö këkën na in ibino kwaö kï lëga ibino nwongo.”

Epenyo Yecu ï kom twër mërë

(Marako 11:27-33; Luka 20:1-8)

23 Ï karë na Yecu odwogo ï dyekal öt k'Obanga, na ën tye ka pwony, ëlamdhök na dito ëka edong ka lwak obino gïnï bothe cë openyo gïnï ën nï, “Twërö mënë na in itye ka tïmö kï gin ni gïnï? Ëka nga ënë omii twërö ni?”

24 Yecu ögamö nï, “An thon abino penyowu peny acël. Ka ïgamö unu nïna, cë an abino kobo niwu twërö mënë na an atye ka tïmö kï gin ni gïnï. 25 Batica ka Jon öya kï kwene? Öya kï ï polo onyo kï both dhanö?”

Gïn öcakö larö köp nön ï kin-gï kën-gï ëka okobo gïnï nï, “Ka onu ekobo nï öya kï ï polo, ën bino penyo nï, ‘Pïngö ba iyee unu ï kom Jon?’ 26 Ëntö ka onu ekobo nï, ‘Öya kï both jïï’—cë onu elworo lwak, pïën jö kïbëc yee nï Jon onwongo obedo adwarpïny.”

27 Cë gïn ögamö nï Yecu nï, “Wan ba engeo.”

Ëka Yecu okobo nïgï nï, “An thon ba abino kobo niwu twërö mënë na an atye ka tïmö kï gin ni gïnï.”

Carolok ï kom awope arïö

28 “Ngö na un ïthamö? Yam ëcwö mörö tye n'onwongo ut k'awope arïö. Ën öcïdhö both awobi më acël ëka okobo nïnë nï, ‘Woda, cïdh itii ï pwodho ölökna tin.’

29 “Ën ögamö nï, ‘Ba abino cïdhö,’ ëntö kinge ën ölökö thama mërë ëka öcïdhö.

30 “Cë apap mërë thon öcïdhö both awobi nökënë ca ëka okobo kömanön. Awobi ni ögamö nï, ‘Eyo, apap, an abino cïdhö,’ ëntö ën ba obino öcïdhö.

31 “Nga kï kin jö arïö ni ënë ötïmö gin n'apap mërë mïtö?”

Gïn ögamö nï, “Awobi më acël.”

Cë Yecu okobo nïgï nï, “An akobo niwu köp adyer nï ëcök ocoro ëka oleye bino cakö dönyö niwu ï ker k'Obanga. 32 Pïën Jon obino më nyutho niwu yoo më kite atïr, ëka un ba iyee unu ï kome, ëntö ëcök ocoro ëka oleye oyee ï kome. Ëka thon kinge na dong ïnënö unu gin ni, ba ibino ingut ëka iyee unu ï kome.

Carolok ï kom epang pwodho

(Marako 12:1-12; Luka 20:9-19)

33 “Winy unu carolok nökënë: Yam onwongo tye won pwodho mörö n'öpïdhö ölök. Ën oketho cël ögürö, ökünyö bur ïë më bïö ölök ëka öyübö pem më kür ïë. Cë ën ömïö pwodho ölök both epang pwodho mörö ëka ën öcïdhö ökö ï lobo nökënë. 34 Na karë më kac onyingo na cwök, ën ooro etic mërë both epang pwodho më gamö nyig ölök na mëgë.

35 “Epang pwodho ömakö etic mërë, epwodo, eneko nökënë, ëka ecelo nökënë kï kite. 36 Cë ën dökï ooro etic nökënë bothgï, na pol na löö më acël ökö ëka epang pwodho oterogï na rac calö më acël ca. 37 Më ajiki mërë ën ooro wode bothgï nakun kobo nï, ‘Gïn bino wörö woda.’

38 “Ëntö ï karë n'epang pwodho önënö wod ka won pwodho, cë ötwak ï kin-gï kën-gï nï, ‘Man ënë ngat na bino leeno jami. Bin unu, eru enek ën ökö ëka eter jami më alea mërë.’ 39 Cë gïn ömakö ën, oyuo gïnï yökö kï ï pwodho ölök ëka eneko ökö.

40 “Pï manön, ka won pwodho ölök obino, ën bino tïmö ngö ï kom epang pwodho?”

41 Gïn ögamö nïnë nï, “Ën bino neko jö nön na kitegï reco ökö ëka bino mïö pwodho ölök më apanga both epang pwodho nökënë, na bino mïö ën nyig ölök na mëgë ï karë më kac.”

42 Cë Yecu okobo nïgï nï, “Un bara ïkwanö unu Cöc na Leng:

“ ‘Kidi n'egedo ökwërö

ënë ödökö kidi më gwïc öt.

Man ënë tic ka Rwoth,

ëka obedo gin më aura both onu.’*

43 “Pï manön an akobo niwu nï ker k'Obanga ebino kwanyö ökö kï bothwu ëka ëmïö both jö nökënë na bino nyakö nyige n'opore. 44 Ngat na bino podho ï kom kidi ni bino tütüra ngïdhërë na thïthïnö, ëntö ka kidi nön örëdhërë ï kom ngat mörö, bino ngïngïnyö ökö.”†

45 Ï karë n'ëlamdhök na dito ëka Eparicayo owinyo gïnï carolok ka Yecu gïnï, gïn önïang nï ën onwongo tye ka twak ï komgï. 46 Cë gïn öcakö rangö yoo më makö ën, ëntö gïn onwongo lworo lwak pïën lwak onwongo ngeo nï Yecu obedo adwarpïny.

22

Carolok ï kom karama më nyom

(Luka 14:15-24)

1 Yecu ötwak ködgï dökï kï carolok gïnï nakun kobo nï: 2 “Ker më polo eporo kï rwoth n'öyübö karama më nyom pï wode. 3 Ën ooro etic mërë më cïdhö cwodo jö n'onwongo ecwodogï ï karama më bino, ëntö gïn ökwërö bino ökö.

4 “Cë ën dökï ooro etic nökënë nakun kobo nï, ‘Kob both jö n'onwongo ecwodogï nï an dong ayübö cemna ökö: Thwonina ëka dhok n'öcwë enekogï dong ökö, jami kïbëc dong tye kakarë. Bin unu ï karama më nyom.’

5 “Ëntö jö n'ecwodogï ï nyom ökwërö gïnï winyo köp nön, cë öcïdhö gïnï ökö—ngat acël öcïdhö ï pwodho mërë ëka ngat nökënë öcïdhö ï cath mërë. 6 Jö nökënë ömakö etic mërë cë opwodogï rwök ëka onekogï ökö. 7 Akëmö ömakö rwoth cë ooro acikari mërë më neko enek nonu ëka wangö pacögï ökö.

8 “Cë ën okobo both etic mërë nï, ‘Karama më nyom ëyübö dong ökö, ëntö jö n'onwongo an acwodogï ba opore gïnï më bino. 9 Cïdh unu ï yodhi ëk icwod ngat mörö këkën na un ibino nwongo ëk obin ï karama më nyom.’ 10 Cë etic öcïdhö ëka ocwodo gïnï jö kïbëc na gïn onwongo ï yodhi, jö na bëcö ëka jö na reco cë öt më nyom opong kï wele.

11 “Ëntö ï karë na rwoth obino më nënö wele, ën önënö dhanö mörö na ba oruko böngü na bër më nyom kunön. 12 Cë openyo ën nï, ‘Okona, idonyo kany nïngö na ba iruko böngü na bër më nyom?’ Ëntö ën ölïng alïnga.

13 “Cë rwoth okobo both etic mërë nï, ‘Twe unu cïngë ëka tyënë ëk ibol unu ën yökö, ï pïny na cöl, kanya koko ëka kaö lak bino bedo ïë.’

14 “Pïën jö n'ecwodogï pol ëntö jö n'ëyërögï nönök.”

Cülö ocoro both Cija

(Marako 12:13-17; Luka 20:20-26)

15 Cë Eparicayo öcïdhö öyübö gïnï köp kite na myero ëmak gïnï kï Yecu kï köp mörö na yaa kï ï dhögë. 16 Gïn ooro ëlübkörgï ëka jö na cwakö Erode më penyo Yecu nï, “Apwony, wan engeo nï in ikobo köp adyer ëka ipwonyo köp k'Obanga na lübërë kï köp adyer. In ba ïparö dhanö mörö, pïën ba ïnënö dhanö kï yökö. 17 Kob nïwa thamani: Pore më cülö ocoro both Cija onyo pe?”

18 Ëntö Yecu ongeo thamagï ökö cë openyogï nï, “Un etwodo, pïngö un itye ka tëmöna? 19 Nyuth unu nïna cïlïng mörö na nyïng n'ëcülö pï ocoro.” Cë gïn okelo nïnë denario acël, 20 ëka ën openyogï nï, “Cal ëka cöc n'ëcöö ïë obedo më ka nga?”

21 Gïn ögamö nï, “Më ka Cija.”

Cë ën okobo nïgï nï, “Mïï unu jami ka Cija both Cija ëka jami k'Obanga both Obanga.”

22 Ï karë na gïn owinyo köp ni, obedo gïnï kï ur rwök. Cë öwëkö gïnï ën ëka öcïdhö gïnï ökö.

Peny ï kom cer kï ï thöö

(Marako 12:18-27; Luka 20:27-40)

23 Ï nïnö nön kikokome, Ecadukayo na kobo gïnï nï cer ka jö n'öthöö ope obino gïnï both Yecu ëka openyo gïnï ën nï, 24 “Apwony, Muca yam okobo nïwa nï ka ëcwö mörö öthöö na ba önywölö ëthïnö, ömïn mërë myero ölak dhakö mërë ëk önywöl ëthïnö nakaka ömïn mërë n'öthöö.* 25 Yam onwongo tye utmego abïrö ï kinwa kany. Dhanö më acël obino önyömö dhakö ëka öthöö ökö na ba önywölö ëthïnö, cë ën öwëkö dhakö mërë both ömïn mërë. 26 Ömïn mërë më arïö nön thon obino öthöö ëka më adek naka otyeko jö abïrö nonu kïbëc. 27 Ï ajiki mërë, dhakö thon obino öthöö. 28 Cë dong ï karë më cer, dhakö nön bino bedo më ka nga kï kin jö abïrö nonu, nakun dhakö nön onwongo obedo mëgï kïbëc?”

29 Yecu ögamö nï, “Un irwenyo ökö pïën ba ingeo unu Cöc na Leng onyo tëkö k'Obanga. 30 Ï karë më cer, jïï ba bino nyom onyo ënyömögï; ëntö gïn bino bedo calö emalaika na tye ï polo. 31 Ëntö köp ï kom cer ka jö n'öthöö—un ïkwanö ngö n'Obanga okobo niwu nï, 32 ‘An abedo Obanga k'Abraam, Obanga ka Icaka ëka Obanga ka Jakob’* Ën ba obedo Obanga ka jö n'öthöö ëntö Obanga ka jö na kwö.”

33 Ï karë na lwak owinyo köp ni, obedo gïnï kï ur rwök ï kom pwony mërë.

Cïk na dit na löö kïbëc

(Marako 12:28-34; Luka 10:25-28)

34 Ï karë n'Eparicayo owinyo nï Yecu otweo dhö Ecadukayo ökö, gïn öcakö cökërë kanya acël. 35 Ngat acël kï ï kin-gï na ngeo cïk rwök ötëmö ën kï peny ni: 36 “Apwony, cïk mënë ënë dit na löö kï ï cïk?”

37 Yecu ögamö nï: “ ‘Mar Rwoth Obangani kï cwinyi kïbëc, ëka kï tiponi kïbëc, ëka kï thamani kïbëc.’* 38 Man ënë cïk më acël ëka cïk na dit na löö kïbëc. 39 Ëka cïk më arïö cal ködë: ‘Mar awodhi na calö ïmarö komi keni.’* 40 Cïk kïbëc ëka pwony k'Edwarpïny ocung gïnï ï kom cïk arïö ni.”

Peny ï kom Meciya

(Marako 12:35-37; Luka 20:41-44)

41 Ï karë n'Eparicayo öcökërë gïnï kanya acël, Yecu openyogï nï, 42 “Ngö na un ïthamö ï kom Meciya? Ën obedo wod ka nga?”

Gïn ögamö nï, “Wod ka Daudi.”

43 Ën okobo nïgï nï, “Pïngö Tipo Naleng ömïö Daudi ocwodo ën nï ‘Rwoth’? Pïën okobo nï,

44 “ ‘Rwoth okobo both Rwodha nï,

“Bed ï nget cïnga më kucem

naka ka an aketho langni

ï thë tyeni.” ’*

45 Ka Daudi cwodo ën nï ‘Rwoth,’ ën twërö bedo wode nïngö?” 46 Ngat mörö ope n'onwongo twërö gamö köp mërë, ëka cakërë ï nïnö nön ngat mörö ope dökï n'öthamö më penyo ën peny mörö gïnï.

23

Epwony cïk ëka Eparicayo

(Marako 12:38-39; Luka 11:43-46; 20:45-46)

1 Cë Yecu okobo both lwak ëka ëlübkörë nï: 2 “Epwony cïk ëka Eparicayo ënë ëmïögï twërö më gönyö cïk ka Muca. 3 Cë myero ïwör unugï ëka ïtïm unu gin na kïbëc na gïn kobo niwu. Ëntö kür ïtïm unu ngö na gïn tïmö, pïën gïn ba tïmö ngö na gïn pwonyo. 4 Gïn tweo yëc na pëk ëka ketho ï wi ba jïï, ëntö gïn kikomgï ba twërö könyö më cwarö kï nya cïng-gï.

5 “Gin na kïbëc na gïn tïmö, ëtïmö ëk jïï önën: Gïn ketho ï ngut cïng-gï ëka ï terinyimgï tyeng më Cöc na Leng, ëka thöl tacël na boco ï böng-gï; 6 gïn marö bedo ï kabedo më wörö ï karama më cem ëka ï thene na pïrgï tëk ï cinagoga gïnï; 7 gïn marö nï ëk emothgï kï ï kabedo më cuk gïnï ëka mïtö nï ëk ecwodgï nï, ‘Apwony.’

8 “Ëntö un myero kür ecwodwu nï, ‘apwony,’ pïën itye unu k'Apwony acël këkën ëka un kïbëc ibedo unu utmego. 9 Ëka kür icwod unu ngat mörö kï ï wi lobo kany nï, ‘apap,’ pïën itye unu k'Apap acël këkën na tye ï polo. 10 Onyo kür ecwodwu nï, ‘apwony,’ pïën itye unu k'Apwony acël këkën na ënë Meciya. 11 Ngat na dit na löö kï kinwu bino bedo aticwu. 12 Pïën ngat na tingere malö kënë ebino dwökö pïny, ëka ngat na mwolere kënë ebino tingo malö.

13 “Ibino nënö unu can, un epwony cïk ëka Eparicayo, un etwodo! Un icego dholokek më ker më polo ökö nï jïï. Un kikomwu ba ïdönyö unu, ëka dök thon ïjükö unu jïï na mïtö dönyö ïë ökö. 14 (Ibino nënö unu can un epwony cïk ëka Eparicayo, un etwodo! Pïën ïmaö unu udi ka mon na cwögï öthöö, ëka ïlëgö unu lëga na boco më nyuthere both Obanga. Pï manön köp n'ebino ngölö ï wiwu bino bedo na thwönë rwök.)*

15 “Ibino nënö unu can, un epwony cïk ëka Eparicayo, un etwodo! Pïën iwotho unu ï wi lobo ëka ï wi nam pï lökö dhanö acël më dwongo bothwu, ëntö ka dong ölökërë, ïmïö unu ën dökö dhanö na rac rwök, na cïdhö yo kapïny na bal mërë löö mewu wang kïrïö.

16 “Ibino nënö unu can, un jö na pëö ëthöö wang! Un ikobo nï, ‘Ka ngat mörö okwongo kwong kï öt k'Obanga, kwong mërë ba makö ën; ëntö ka ngat mörö okwongo kwong kï gol më öt k'Obanga, kwong mërë makö ën.’ 17 Un ëthöö wang na mïng! Mënë ënë dit na löö: gol onyo Öt k'Obanga na mïö gol dökö na leng? 18 Un thon ikobo nï, ‘Ka ngat mörö okwongo kwong kï keno tyër, kwong mërë ba makö ën; ëntö ka ngat mörö okwongo kwong kï mïc na tye ï wi keno tyër, kwong mërë makö ën.’ 19 Un ëthöö wang! Mënë ënë dit na löö: mïc, onyo keno tyër na mïö mïc dökö na leng? 20 Pï manön, ngat na kwongo kwong kï keno tyër, kwongo kï keno tyër ëka kï jami kïbëc na tye ïë. 21 Ëka ngat na kwongo kwong kï öt k'Obanga, kwongo kï öt k'Obanga ëka kï ngat na bedo ïë. 22 Ngat na kwongo kwong kï polo kwongo kï then ker k'Obanga ëka kï ngat na bedo ïë.

23 “Ibino nënö unu can, un epwony cïk ëka Eparicayo, un etwodo! Un ïmïö acël më apar më gin na mïö cem bedo na mït, ëntö köp na pïrgï tëk rwök më cïk ïwëkö unu ökö—ngölö-köp atïr, tïmö kïca, ëka bedo kï gen. Onwongo myero ïtïm unu jami ni kïbëc nakun ba ïwëkö unu nökënë ca. 24 Un jö na pëö ëthöö wang! Ïlïö unu lwangi ökö kï gin na un ïmadhö ëntö ïmwönyö unu kïnaga.

25 “Ibino nënö unu can, un epwony cïk ëka Eparicayo, un etwodo! Ïlwökö unu nge ekopo ëka nge bakuli më bedo na leng ëntö ïgï opong kï tïm më woro ëka kï miti mökö na ba twërö jükërë. 26 In Aparicayo na wangi öthöö! Kono ïlwök ïï ekopo ëka ïï bakuli obed na leng, cë nge thon bino bedo na leng.

27 “Ibino nënö unu can, un epwony cïk ëka Eparicayo, un etwodo! Un ïcal kï bur lyene n'epuo na tar, na nen na leng kï yökö ëntö ïë opong kï cogo ka jö n'öthöö gïnï ëka kï gin na kïbëc na ba leng. 28 Un thon itye nï kömanön, inen unu kï yökö both jïï na calö jö na kitegï atïr ëntö ïwu opong kï twodo ëka kï tïm na reco.

29 “Ibino nënö unu can, un epwony cïk ëka Eparicayo, un etwodo! Ïyübö unu bur lyene k'edwarpïny ëka idheo unu lyene ka jö na kitegï atïr. 30 Ëka ikobo unu nï, ‘Ka onwongo yam wan etye ï karë ka kwerewa, kono wan ba ërïbërë ködgï ï önyö remo k'edwarpïny.’ 31 Cë un ïmïö caden ï komwu kenwu nï un ibedo ëkwaë ka jö na yam oneko edwarpïny. 32 Mëdërë unu anyim ëk icob unu bal na yam kwerewu öcakö!

33 “Un thwone! Un ëthïn ororo! Un ibino bwöth nïngö kï ngölö-köp më mac kapïny? 34 Pï manön an atye ka oro niwu edwarpïny, jö na ryëk ëka epwony cïk. Jö mökö kï kin-gï un ibino neko ëka iguro unu; jö nökënë un ibino pwodo kï del ï cinagogawu gïnï ëka ïryëmö unugï ökö kï ï pacö mörö këkën. 35 Pï manön, remo kïbëc n'ope kï bal n'ööny ï wi lobo obed ï wiwu, cakërë kï ï remo k'Abel na bal mërë ope thuno ködë naka ï remo ka Jakaria wod ka Barakia, na un ineko ï kin öt k'Obanga ëka keno tyër. 36 An akobo niwu köp adyer, köp ni kïbëc bino bino ï kom rok më karë ni.

37 “Jerucalem, Jerucalem, un ineko edwarpïny ëka icelo unu jö n'eoro bothwu kï kite, wang adi na an abedo ka mïtö cökö ëthïnöni kanya acël calö mïn gwënö na gürö ëthïnë ï thë bwome, ëntö in ïkwërö ökö. 38 Nën, odi dong ëwëkö nini, odong nono. 39 Pïën an akobo niwu nï ba dökï ibino nënöna unu, naka ka ibino unu kobo nï, ‘Gum obed ï kom ngat na bino kï nyïng Rwoth.’*”

24

Anyuth më karë më ajiki

1 Yecu öya kï ï öt k'Obanga. Na ën tye ka woth, ëlübkörë obino bothe cë gïn onyutho nïnë gedo më öt k'Obanga. 2 Ën openyogï nï, “Ïnënö unu jami ni kïbëc? An akobo niwu köp adyer nï ba ebino wëkö kidi mörö acël dong n'ododere ï wi awodhe na ba ebino thwaro ökö pïny.”

3 Ï karë na Yecu obedo pïny ï wi Kidi më Jeituni, ëlübkörë obino bothe ï müng cë okobo gïnï nï, “Kob nïwa, man bino tïmërë awene, ëka ngö na bino nyutho dwogoni ëka ajiki pïny?”

4 Yecu ögamö nï: “Gwökërë unu ëk ngat mörö kür öbwölwu. 5 Pïën jö na pol bino bino gïnï kï nyïnga na bino gïnï kobo nï, ‘An ënë Meciya,’ ëka bino bwölö jö na pol. 6 Un ibino winyo köp ï kom lwëny ëka anïï më lwëny, ëntö kür ibed unu kï lworo. Pïën manön myero ötïmërë, ëntö ajiki nwongo podi. 7 Rok bino lwëny ï kom rok nökënë, ëka ker bino lwëny ï kom ker nökënë. Kec ëka oyeyeng bino bedo ï kabedo na papath. 8 Man kïbëc nwongo pod obedo calö acaki rem më nywöl.

9 “Ï karë nön ebino maköwu, eketho ayela ï komwu ëka ebino nekowu. Rok kïbëc bino dagöwu pïra. 10 Cë ï karë nön, jö na pol bino lökërë gïnï ökö kï kom yee, bino ketho gïnï örörö ëka adagë ï kin-gï kën-gï. 11 Edwarpïny na twot bino bino na pol ëka bino bwölö gïnï jö na pol. 12 Tïm na reco bino mëdërë, ëka mar ka jö na pol bino kwe ökö, 13 ëntö ngat na bino cung na tëk naka ï ajiki bino larë. 14 Ëka Emuth na Bër më ker k'Obanga ebino tïtö ï wi lobo kïbëc më bedo na calö caden both rok kïbëc, cë ajiki pïny dong bino.

15 “Un ibino nënö ‘gin mörö më kwer na kelo lworo’* na yam adwarpïny Daniel okobo. Gin nön bino cung ï kabedo na leng. (Ëk ngat na kwanö önïang ïë.) 16 Cë jö na tye ï Yudea myero örïng gïnï ökö ï wi kite. 17 Dhanö na tye ï wi ödë kür oidhi pïny më kwanyö gin mörö kï ï öt. 18 Dhanö na tye ï pwodho kür ödök cen më ömö böngü mërë. 19 Mon na yeco ëka mon na dödhö ëthïnö bino nënö can ï karë nonu! 20 Lëg unu both Obanga ëk ngwëcwu kür ötïmërë ï karë më cwïr onyo ï ceng Cabït. 21 Pïën karë nonu bino bedo karë më can na dwong na anaka yam bara onen ï acaki më cweno lobo naka tin ëka ba dökï bino nen. 22 Ka nïnö nonu onwongo ba ëjükö na cek, ngat mörö onwongo ope na bwöth. Ëntö pï jö n'ëyërögï nïnö nonu ebino jükö na cek. 23 Ï karë nön ka dhanö mörö okobo niwu nï, ‘Nën, Meciya ene,’ onyo nï, ‘Ën ëca,’ kür iyee unu. 24 Pïën jö na kobo nï gïn ebedo Kiricito ëka edwarpïny na twot bino bino ëka bino tio gïnï anyuth ëka tango na dito ëk ka twërë ëbwöl gïnï naka jö n'ëyërögï. 25 Winy unu, an atyeko dong kobo ökö niwu na karë bara örömö.

26 “Dong ka ngat mörö okobo niwu nï, ‘Ën ëca tye ï thim,’ kür ïcïdh unu, onyo nï, ‘Ën tye kany, ï öt ï thë tyëlö,’ kür iyee unu. 27 Pïën kite na lüth köth yaa kï kukïdë wïl dök yo kuthö, bino ka Wod ka Dhanö thon bino bedo nï kömanön. 28 Kanya lyene tye ïë, acuth bino cökërë gïnï kunön.

29 “Cücüth kinge can na dwong më nïnö nonu

“ ‘ceng bino cido,

ëka dwe ba bino mïö tara mërë;

cër bino podho kï ï polo yo pïny

ëka twër kïbëc më polo bino yengere gïnï.’*

30 “Ï karë nön anyuth ka Wod ka Dhanö bino nen ï polo, ëka rok kïbëc më wi lobo bino gïnï kumo. Gïn bino nënö Wod ka Dhanö na tye ka bino k'edou më pöl kï tëkö ëka dheo na dit. 31 Ën bino oro emalaika mërë kï cwodo më buruji na longo, ëka gïn bino cökö jögë n'ëyërögï kï ï wi lobo thükül, kï ï ajiki polo kucël naka yo ajiki polo tung ca.

32 “Nwong unu pwony ni kï ï kom yath ölam: Ka jangë öcakö löth ëka pote odonyo, un ingeo nï oro dong cwök. 33 Kömanön thon ka ïnënö unu jami ni kïbëc, nge unu nï karë dong cwök, tye ï dholokek. 34 An akobo niwu köp adyer, rok më karë ni ba bino poth naka ka jami ni kïbëc ötïmërë. 35 Polo ëka lobo bino thum ökö, ëntö köpna ba bino thum.

Ngat mörö ope na ngeo nïnö ëka caa

36 “Ngat mörö ope na ngeo nïnö nön onyo caa, kadï thon emalaika na tye ï polo, onyo Wod,* ëntö Apap këkën ënë ngeo. 37 Bino ka Wod ka Dhanö bino bedo calö karë ka Noa. 38 Ï karë nonu n'onwongo abwal pii bara opong ï wi lobo, jïï onwongo cemo ëka medho gïnï, awope nyomo ëka anyira ënyömögï, naka othuno ï nïnö na Noa ödönyö ï yeya. 39 Gïn ba ongeo gin mörö na bino tïmërë naka abwal pii obino ömöl ködgï ökö kïbëc. Bino bedo nï kömanön ka Wod ka Dhanö bino dwogo. 40 Ï karë nön jö arïö bino bedo ï pwodho; ebino kwanyö ngat acël ökö cë ngat acël bino dong. 41 Mon arïö bino bedo ï rego kï pong rego; ebino kwanyö ngat acël ökö cë ngat acël bino dong.

42 “Pï manön bed unu na wangwu thwolo, pïën ba ingeo unu nïnö mënë na Rwothwu bino dwogo ködë. 43 Ëntö myero ïnïang unu köp ni: Ka won öt onwongo ongeo caa na kwo bino bino ïë, ën onwongo bedo na wangë thwolo ëka ba mïö ëtürö ödë. 44 Pï manön, un thon myero ïyübërë, pïën Wod ka Dhanö bino bino ï caa na un ba ingeo.

45 “Cë nga dong n'obedo atic na genere ëka na ryëk, n'adwong mërë oketho ën më löönö etic na tye ï ödë më mïögï cemgï ï caa n'opore? 46 Bino bedo na bër both atic nön ka adwong mërë odwogo cë onwongo ën tye ka tïmö nï kömanön. 47 An akobo niwu köp adyer, ën bino ketho ën më löönö jami mërë kïbëc. 48 Ëntö ka atic na rac nön okobo kï ï cwinye kënë nï, ‘Adwongna bino bedo yökö pï karë na lac,’ 49 ëka ën cakö pwodo etic ewodhe, cemo ëka medho kï jö na mër. 50 Adwong k'atic nön bino dwogo ï nïnö ëka ï caa na ën ba ngeo. 51 Cë ën bino pwodo ën rwök ëka ketho ën ï kabedo kanya acël k'etwodo, kanya koko ëka kaö lak bino bedo tye ïë.

25

Carolok ï kom anyira apar

1 “Ï karë nön ker më polo bino bedo calö anyira apar n'obino öcïdhö gïnï kï taragï më romo k'anyom. 2 Jö abic kï kin-gï onwongo mïng ëka jö abic onwongo ryëk. 3 Anyira abic na mïng otero taragï na ba ömakö gïnï möö nökënë. 4 Ëntö anyira na ryëk otero gïnï möö ï cupagï kanya acël kï taragï. 5 Ï karë n'anyom pod ögalërë, gïn kïbëc nïnö öcakö makö wang-gï, cë önïnö gïnï ökö.

6 “Ï karë na dong othuno dingwor, wöö öcakö winyere rwök: ‘Winy unu, anyom othuno ökö! Donyi unu yökö më romo ködë!’

7 “Cë anyira apar kïbëc ocoo gïnï cücüth, ëka öyübö gïnï taragï. 8 Anyira na mïng okobo gïnï both anyira na ryëk nï, ‘Mïïwa unu mööwu mörö, pïën mac tarawa mïtö thöö ökö.’

9 “Ëntö anyira na ryëk ögamö gïnï nï, ‘Möö ope na römö onu kïbëc. Apë unu both jö na cadhö möö ëk ïwïl unu mewu.’

10 “Ï karë n'anyira na mïng öcïdhö gïnï më wïlö möö, cücüth anyom othuno. Anyira n'onwongo öyübërë ödönyö gïnï kanya acël ködë ï öt karama më nyom. Cë dholokek eloro ökö.

11 “Kinge anyira nökënë ca obino gïnï nakun bakö dhögï nï, ‘Adwong, adwong, yab nïwa dholokek!’

12 “Ëntö anyom ögamö nï, ‘An akobo niwu köp adyer nï an ba angeowu.’ ”

13 Cë Yecu ojiko köp mërë nakun kobo nï, “Bed unu na wangwu thwolo, pïën ba ingeo unu nïnö onyo caa.”

Carolok ï kom etic n'ëmïögï cïlïng

(Luka 19:11-27)

14 “Ker më polo thon cal kï dhanö mörö na tye ka cïdhö ï woth kanya bor. Ën ocwodo etic mërë kïbëc, cë ömïö jami mërë bothgï ëk ögwök gïnï. 15 Ën ömïö both atic mërë acël cïlïng elip abic na nyige, both dhanö nökënë ömïö cïlïng elip arïö na nyige, ëka both ngat nökënë ömïö cïlïng elip acël na nyige, ömïö both dhanö acëlacël na lübërë kï kite na ën twërö tic ködë. Cë öya öcïdhö ï woth mërë. 16 Dhanö n'onwongo cïlïng elip abic na nyige öcakö tic ködë ökö pïöpïö ï cadhö wïl mërë, ëka onwongo magoba më cïlïng elip abic na nyige nökënë. 17 Atic n'onwongo tye kï cïlïng elip arïö na nyige ötïmö nï kömanön thon, cë onwongo magoba më cïlïng elip arïö na nyige nökënë. 18 Ëntö dhanö n'obino ögamö cïlïng elip acël na nyige öcïdhö ökünyö bur ï ngöm, cë ökanö cïlïng k'adwong mërë ökö ïë.

19 “Kinge karë na lac, adwong k'etic nonu odwogo, ëka öcakö kwanö lïm kanya acël ködgï. 20 Dhanö n'obino ögamö cïlïng elip abic na nyige obino okelo cïlïng elip abic na nyige nökënë. Ën okobo nï, ‘Adwong, in ibino ïmïa cïlïng elip abic na nyige. An anwongo cïlïng elip abic na nyige nökënë.’

21 “Adwong mërë ögamö nï, ‘In ïtïmö na bër rwök, in ibedo atic na bër ëka atic na genere! In ibedo kï gen ï kom jami na nönök; an abino kethoni më löönö jami na pol. Bin dong ëk ïnywak yom cwiny k'adwongni!’

22 “Cë atic n'onwongo ögamö cïlïng elip arïö na nyige thon obino. Ën okobo nï, ‘Adwong, in onwongo ïmïa cïlïng elip arïö na nyige; nën, an anwongo cïlïng elip arïö na nyige nökënë.’

23 “Adwong mërë ögamö nï, ‘In ïtïmö na bër rwök, in ibedo atic na bër ëka atic na genere! In ibedo kï gen ï kom jami na nönök; an abino kethoni më löönö jami na pol. Bin dong ëk ïnywak yom cwiny k'adwongni!’

24 “Cë atic n'onwongo ögamö cïlïng elip acël na nyige thon obino. Ën okobo nï, ‘Adwong, an onwongo angeo nï in ibedo dhanö na kite mërë tëk. Ïkaö kï kanya ba ïcwö kodhi ïë, ëka ïcökö thon kï kanya ba ipuro. 25 Cë ömïö abedo kï lworo ëka an acïdhö akanö cïlïngni ökö pïny ï ngöm. Gam cïlïngni ene.’

26 “Adwong mërë ögamö nï, ‘In ibedo atic na rac ëka atic na car! In onwongo ingeo nï an akaö kï kanya ba acwö kodhi ïë, ëka acökö thon kï kanya ba apuro? 27 Cë onwongo myero iter cïlïngna both jö më beng, ëk ka an adwogo, an onwongo atwërö gamö cïlïngna kï magoba ïë.

28 “ ‘Pï manön kwany unu cïlïng elip acël na nyige ökö kï bothe, ëk ïmïï unu both dhanö na tye kï cïlïng elip apar na nyige. 29 Pïën ngat na tye kï gin mörö, ebino mëdö bothe, ëka bino bedo ködë na büp. Ngat n'ope kï gin mörö, naka gin na ën tye ködë ebino kwanyö ökö kï bothe. 30 Yuu unu atic na köny mërë ope ï cöl pïny, kanya koko ëka kaö lak bino bedo ïë.’

Ngölö-köp më ajiki

31 “Ï karë na Wod ka Dhanö bino dwogo kï dheo mërë, ëka k'emalaika kïbëc ködë, cë ën bino bedo ï then ker mërë më dheo. 32 Rok kïbëc bino cökërë ï nyime, ëka ën bino poko jïï ï gurup arïö, kite n'akwath poko kï rom kï ï kom dyegi. 33 Ën bino ketho rom ï cïngë kucem, ëka dyegi ï cïngë kucam.

34 “Cë Rwoth bino kobo both jö na tye ï cïngë kucem nï, ‘Bin unu, un jö n'Apapna ömïöwu gum; lee unu ker n'ëyübö pïrwu anaka ï acaki cweo lobo. 35 Pïën kec onwongo oneka ëka ïmïa unu cem, örïö onwongo oneka ëka ïmïa unu pii amodho, an onwongo abedo welo ëka ïjöla unu, 36 an onwongo awotho kotula ëka ïmïa unu böngü aruko, an onwongo atwo, cë ïgwöka unu, ëka ï karë na an atye ï buc, un ibino më lïmöna.’

37 “Cë jö na kitegï atïr bino gamö nïnë nï, ‘Rwoth, wan eneni awene na kec oneki cë wan emii cem, onyo n'örïö oneki cë wan emii pii? 38 Wan eneni awene na in ibedo welo cë wan ejoli, onyo na in iwotho kotula cë wan emii böngü më aruka? 39 Awene na wan eneni na in itwo onyo na in itye ï buc cë wan elimi?’

40 “Rwoth bino gamö nï, ‘An akobo niwu köp adyer nï gin na un ïtïmö both dhanö acël ï kin utmegona ni, manön ïtïmö unu botha.’

41 “Cë ën bino kobo both jö na tye gïnï ï cïngë kucam nï, ‘Un jö n'ëcënö, yaa unu ökö kï nyima, ïdöny unu ï mac na ba thöö n'ëyübö pï Catan k'emalaika mërë. 42 Pïën kec onwongo oneka ëntö ba ïmïa unu cem më acama, örïö pii oneka ëntö ba ïmïa unu pii më amodha, 43 an onwongo abedo welo ëntö ba ïjöla unu, an onwongo awotho kotula ëntö ba ïmïa unu böngü më aruka, an onwongo atwo ëka atye ï buc ëntö un ba ibino më gwököna.’

44 “Gïn thon bino gamö nï, ‘Rwoth, wan eneni awene na kec oneki, onyo n'örïö pii oneki, onyo na in ibedo welo, onyo na in iwotho kotula, onyo na in itwo, onyo na in itye ï buc, cë wan ba ekonyi?’

45 “Cë Rwoth bino gamö nïgï nï, ‘An akobo niwu köp adyer nï gin mörö këkën na un ba ïtïmö both dhanö mörö acël na tïtïdï ï kin jö ni, nwongo ba ïtïmö unu botha.’

46 “Cë gïn bino cïdhö ï can na ba thum, ëntö jö na kitegï atïr bino cïdhö gïnï ï kwö na ba thum.”

26

Yüb më neko Yecu

(Marako 14:1-2; Luka 22:1-2; Jon 11:45-53)

1 Ï karë na Yecu otyeko twakö köp ni gïnï kïbëc, ën okobo both ëlübkörë nï, 2 “Un ingeo nï odong nïnö arïö më thünö ï nïnö më Poth, ëka Wod ka Dhanö ebino mïö ökö më agura ï kor yath arïa.”

3 Cë ëlamdhök na dito ëka edong ka lwak öcökërë gïnï kanya acël ï pacö k'Alamdhök na Dit, na nyïngë Kayapa. 4 Gïn öyübö më makö Yecu ï müng ëk enek ën ökö. 5 Ëntö gïn okobo nï, “Pathï ï nïnö më karama, ëk arubaruba kür obed ï kin jïï.”

Ewiro Yecu kï möö ï Betania

(Marako 14:3; Jon 12:1-8)

6 Ï karë na Yecu tye ï Betania ï öt ka Cimon na yam obedo adhöbü, 7 na Yecu onwongo tye ka cem, dhakö mörö obino bothe n'ömakö cupa më möö na ngwece kur na wel mërë tëk, cë önyö ï wie.

8 Ï karë n'ëlübkörë önënö, gïn öngöö ëka okobo nï, “Pïngö ëbalö möö ni abala nï köman? 9 Möö na kur ni onwongo myero ëcadh acadha ï wel na thwönë ëk cïlïng mërë ëmïï both ëcan.”

10 Ëntö Yecu ongeo köp ni, cë okobo bothgï nï, “Iyelo unu dhakö ni pïngö? Ën ötïmö gin na bër rwök ï koma. 11 Pïën un itye kanya acël k'ëcan karë kïbëc, ëntö ba ibino unu bedo kanya acël köda karë kïbëc. 12 Ï karë na dhakö ni önyö möö ï koma, ën ötïmö më yübö koma më aika. 13 An akobo niwu köp adyer nï kanya kïbëc n'ebino tïtö Emuth na Bër ïë ï wi lobo thükül, gin na dhakö ni ötïmö thon ebino kobo pïrë, ëk obed më po pï ën.”

Yuda oketho örörö ï kom Yecu

(Marako 14:10-11; Luka 22:3-6)

14 Ï karë nön Yuda Ikariot, na ën dhanö acël ï kin ëkwëna apar arïö, öcïdhö both ëlamdhök na dito, 15 cë openyogï nï, “Un ibino mïöna ngö ka an amïö ën ï cïngwu?” Cë gïn ökwanö cïlïng pyer adek na nyige ëka ömïö gïnï bothe. 16 Cakërë ï caa nön cïdhö ködë anyim Yuda öcakö rangö karë na bër na ën ërömö mïö kï Yecu ï cïng-gï.

Yecu öcamö cem më Karama më Poth k'ëkwëna mërë

(Marako 14:12-21; Luka 22:7-14; 21-23; Jon 13:21-30)

17 Ï nïnö më acël më Karama më Ogati na Thöbï ope ïë, ëlübkör Yecu obino bothe cë openyo gïnï ën nï, “In ïmïtö nï wan ëyüb nini kabedo kwene ëk ïcam cem më Poth ïë?”

18 Yecu ögamö nï, “Cïdh unu ï pacö both dhanö mörö ëka ikob unu nïnë nï, ‘Apwony okobo nï: Karëna dong cwök. An abino kwero nïnö më Poth ï odi kanya acël k'ëlübköra.’ ” 19 Cë ëlübkör Yecu ötïmö kite na ën öcïkögï ködë, ëka öyübö gïnï cem më Poth kunön.

20 Ï karë na pïny dong oyutho, Yecu onwongo obedo pïny ï dhö cem kanya acël k'ëlübkörë apar wie arïö. 21 Ï karë na gïn tye ka cem, Yecu okobo bothgï nï, “An akobo niwu köp adyer, ngat acël kï kinwu bino ketho örörö ï koma.”

22 Cë ëlübkörë öcakö kumo, nakun penyere gïnï kën-gï nï, “Rwoth, an?”

23 Yecu ögamö nï, “Dhanö na bino ketho örörö ï koma ënë ngat n'olutho ogati mërë ï öd bakuli köda. 24 Wod ka Dhanö bino thöö kite na calö ëcöö kï köp ï kome. Ëntö dhanö n'oketho örörö ï kom Wod ka Dhanö bino nënö can! Onwongo twërö bedo na bër ka dhanö nön onwongo ba ënywölö.”

25 Cë Yuda, ngat n'oketho örörö ï kom Yecu, okobo nï, “Apwony, adyer pathï an?”

Yecu ögamö nï, “Eyo, in ënön.”

26 Ï karë na gïn tye ka cem, Yecu ökwanyö ogati, cë ölëgö gum ï kome, ëka öbarö ïë, cë ömïö both ëlübkörë, nakun kobo nï, “Gam ëka ïcam unu; man ënë koma.”

27 Cë ökwanyö okopo, öpwöyö Obanga ëka ömïö bothgï, nakun kobo nï, “Madh unu man, un kïbëc. 28 Man ënë remona më cïkërë, n'ëönyö pï jö na pol më tïmö kïca ï kom bal. 29 An akobo niwu nï cakërë tin, an ba abino madhö nyig pig ölök ni, naka ï nïnö nön ka an abino madhö kodwu ï ker k'Apapna.”

30 Ï karë na gïn otyeko wero wer më lëga, öya öcïdhö gïnï ï wi Kidi më Jeituni.

Yecu okobo nï Petero bino kwërö ën ökö

(Marako 14:27-31; Luka 22:31-34; Jon 13:36-38)

31 Cë Yecu okobo nïgï nï, “Ï kiwor na tin, un kïbëc ibino unu wëköna, pïën ëcö nï:

“ ‘An abino gönö akwath,

cë rom bino këth gïnï ökö ata.’*

32 Ëntö kinge ka an acer ökö, an abino cïdhö anyim niwu yo Galilaya.”

33 Petero ögamö nï, “Kadï jö kïbëc bino wëköni, an ba abino wëköni.”

34 Yecu okobo nïnë nï, “An akobo nini köp adyer nï ï kiwor na tin ni, na thwön gwënö bara okok, in ibino kwëröna wang adek.”

35 Ëntö Petero ögamö nï, “Kadï bed nï myero athöö kanya acël kodi, an ba abino kwëröni.” Cë ëlübkörë nökënë kïbëc okobo gïnï nï kömanön.

Yecu ölëgö ï pwodho Gethcemane

(Marako 14:32-42; Luka 22:39-46)

36 Cë Yecu öcïdhö k'ëlübkörë ï kabedo mörö na nyïngë Gethcemane. Ï karë na gïn othuno kunön, ën okobo both ëlübkörë nï, “Bed unu kany, ëk an kono acïdh ï lëga yo kuca.” 37 Cë ën ökwanyö Petero k'awope arïö ka Jebedayo më woth ködë, ëka cwinye öcakö podho rwök kï thwön kumo na dit. 38 Cë Yecu okobo bothgï nï, “Cwinya tye ka cwer rwök, mïtö nekona ökö. Bed unu kany ëk ibed unu na wangwu thwolo köda.”

39 Yecu öcïdhö anyim na nönök, cë opodho pïny, okulo wie ëka ölëgö nï, “Apapna, ka twërë, kwany okopo ni ökö kï koma, ëntö kür obed kite na calö an amïtö, ëntö obed gin na in ïmïtö nï myero ötïmërë.”

40 Cë ën odwogo both ëlübkörë ëka onwongogï önïnö ökö. Ën okobo both Petero nï, “Un ba ïtwërö bedo na wangwu thwolo pï caa acël köda? 41 Bed na wangwu thwolo ëka ïlëg unu, ëk kür ïdöny unu ï atëmatëma. Cwiny mïtö, ëntö kom görü.”

42 Ën dökï ödök wang më arïö ëka ölëgö nï, “Apapna, ka okopo ni ba twërö kwanyërë ökö naka ka an amadhö, ëk dong gin na in ïmïtö ötïmërë.”

43 Ï karë na ën odwogo, ën dökï onwongo ëlübkörë tye ka nïnö, pïën nïnö onwongo ömakö wang-gï rwök. 44 Cë Yecu öwëkögï dökï ëka öcïdhö ölëgö wang më adek, nakun nwö köp acël nön.

45 Cë ën odwogo both ëlübkörë ëka openyogï nï, “Un pod ïnïnö ëka itye ka yweo unu? Nën unu, caa onyingo na cwök, ëka Wod ka Dhanö ebino mïö ökö ï cïng ëbal. 46 Yaa unu malö! Eru ecidhu! Nën, dhanö na bino ketho örörö ï koma dong cwök!”

Ëmakö Yecu

(Marako 14:43-50; Luka 22:47-53; Jon 18:2-11)

47 Ï karë na Yecu pod tye ka twak, Yuda n'obedo ngat acël ï kin ëkwëna apar wie arïö othuno. Ën obino kï lwak na pol n'ömakö gïnï pele abadë ëka ludhi. Ëlamdhök na dito ëka edong ka lwak ënë oorogï. 48 Won örörö onwongo otyeko dong yübö anyuth ködgï nï: “Ngat na an abino nödhö leme, ën ënön, mak unu ën.” 49 Cücüth Yuda obino both Yecu ëka okobo nï, “Apwony, itye!” Cë önödhö leme.

50 Yecu okobo both Yuda nï, “Okona, tïm gin na in ibino më tïmö.” Cë gïn obino opodho ï kom Yecu, ëka ömakö gïnï ën ökö.

51 Ëntö ngat acël n'onwongo tye gïnï kï Yecu kanya acël öryëö cïngë cë öwödhö pala abadë mërë, onguno kï ith atic k'Alamdhök na Dit.

52 Cë Yecu okobo bothe nï, “Dwök pala abadëni ï kabedo mërë, pïën jö kïbëc na makö gïnï pala abadë, bino thöö gïnï kï pala abadë. 53 Un ïthamö nï an ba atwërö lëgö Apapna ëk oor nïna emalaika na löö dul mwony apar wie arïö ökö ï caa ni? 54 Ëntö Cöc na Leng na kobo nï myero ötïmërë nï köman bino cobere nïngö?”

55 Ï caa nön Yecu okobo both lwak nï, “Un ibino botha kï pala abadë ëka ludhi më maköna, na calö ibino unu ï kom ayak? Nïnö kïbëc an abedo ï dyekal öt k'Obanga më pwony, ëka un ba ïmaka unu. 56 Ëntö man kïbëc ötïmërë ëk köp n'edwarpïny öcöö ocobere.” Cë ëlübkörë kïbëc örïngö öwëkö gïnï ën ökö.

Yecu ï nyim athuko më öd okiko k'edong

(Marako 14:53-65; Luka 22:54-55,63-71; Jon 18:12-14,19-24)

57 Jö n'onwongo ömakö gïnï Yecu otero ën yo both Kayapa, Alamdhök na Dit, kanya onwongo epwony cïk ëka edong öcökërë gïnï ïë. 58 Ëntö Petero obedo ka lübö kör Yecu kï cecen, naka othuno ï dyekal k'Alamdhök na Dit. Kinge na Petero ödönyö ï dyekal, ën obedo pïny kanya acël k'ëkürpïny më nënö gin na bino tïmërë.

59 Ëlamdhök na dito ëka athuko më öd okiko k'edong kïbëc onwongo tye gïnï ka rangö caden më twodo ï kom Yecu ëk enek gïnï ën ökö. 60 Ëntö gïn ba onwongo köp mörö, kadï bed ecaden më twodo na pol obino anyim. Më ajiki mërë jö arïö obino gïnï anyim, 61 ëka okobo gïnï nï, “Dhanö ni okobo nï, ‘An atwërö muko öt k'Obanga ëka agërö ökö ï nïnö adek.’ ”

62 Cë Alamdhök na Dit öya malö ëka okobo both Yecu nï, “In ba ïtwërö gamö köp mörö? Kit caden mënë ene na jö ni okelo k'adoth ködë ï komi?” 63 Ëntö Yecu ölïng alïnga.

Alamdhök na Dit okobo nïnë nï, “An amïtö ikwong kwong kï nyïng Obanga na kwö: Kob nïwa ka in ënë Meciya, Wod k'Obanga.”

64 Yecu ögamö nïnë nï, “Eyo, kite na in ikobo ködë. Ëntö an akobo niwu nï cakërë kobedini un ibino nënö Wod ka Dhanö n'obedo ï nget cïng më kucem ka Won Twër ëka na tye ka bino kï pöl gïnï më polo.”

65 Cë Alamdhök na Dit öyëcö böng mërë ëka okobo nï, “Ën ötwakö köp më yanyö Obanga! Pïngö onu dökï ëmïtö caden nökënë? Kobedini un iwinyo ayeny na ën öyanyö k'Obanga. 66 Ngö na un ïthamö?”

Gïn ögamö nï, “Bal mërë römö nïnë thöö.”*

67 Cë gïn öngülö laö dhögï ï wangë ëka ëgöö ën. Jö mökö odhongo ën 68 nakun kobo gïnï nï, “In ibedo Kiricito. Tuc nïwa nga n'ogoi?”

Petero ökwërö Yecu

69 Petero onwongo tye yökö, obedo pïny ï dyekal. Cë atic na nyakö obino bothe ëka okobo nïnë nï, “In thon onwongo itye kanya acël kï Yecu më Galilaya.”

70 Ëntö Petero ökwërö ökö ï nyim jö kïbëc. Ën okobo nï, “An ba angeo gin na in itye ka twakö.”

71 Cë Petero öcïdhö yökö ï dhö wangkac, atic na nyakö nökënë dökï önënö ën, cë okobo both jö n'onwongo tye gïnï kunön nï, “Dhanö ni onwongo tye kanya acël kï Yecu më Najaret.”

72 Petero dökï ökwërö ökö, nakun kwongere nï: “An ba angeo ëcwö nön!”

73 Kinge caa na nönök, jö n'onwongo ocung gïnï kany nön obino gïnï both Petero ëka okobo nï, “Adyer, in ibedo ngat acël ï kin-gï, pïën kite na in ïtwak ködë nyutho ökö.”

74 Cë ï caa nön, Petero öcakö kwongere nakun kobo nï, “Ba angeo ëcwö ni.”

Cücüth thwön gwënö okok. 75 Cë Petero opo ï köp na Yecu ötwakö: “Na bara thwön gwënö okok, in ibino kwëröna wang adek.” Cë öcïdhö yökö ëka okok kï cwer cwiny rwök.

27

Etero Yecu ï nyim Pilato

(Marako 15:1; Luka 23:1-2; Jon 18:28-32)

1 Kodiko cön na pïny tye ka ruu, ëlamdhök na dito kïbëc ëka edong ka lwak öyübö gïnï köp më neko Yecu. 2 Gïn otweo Yecu, otero gïnï ëka ëmïö ën both Pilato n'obedo alöc më Roma.

3 Ï karë na Yuda, n'oketho örörö ï kom Yecu, önënö nï ëngölö köp më thöö ï wie, ën ongut ëka ödwökö cïlïng pyer adek na nyige both ëlamdhök na dito ëka edong, 4 nakun kobo nï, “An abalö më ketho örörö ï kom dhanö n'ope kï bal.”

Gïn ögamö nïnë nï, “Manön obedo köpwa? Manön obedo pëköni.”

5 Cë Yuda obolo cïlïng pïny ï öt k'Obanga ëka ödönyö yökö. Cë öcïdhö ödërë ökö.

6 Ëlamdhök na dito ökwanyö gïnï cïlïng ëka okobo gïnï nï, “Cïk ba yeo nï myero eketh cïlïng ni ï canduk lïm më öt k'Obanga, pïën obedo cïlïng më remo.” 7 Cë gïn öyübö köp kanya acël, ëka otio gïnï kï cïlïng më wïlö pwodho k'acwe agulu, ëk obed kanya eiko erok ïë. 8 Manön ënë ömïö ecwodo pwodho nön nï Pwodho më Remo thuno ködë naka tin. 9 Cë köp n'onwongo adwarpïny Jeremia ötwakö ocobere: “Gïn otero cïlïng pyer adek na nyige, wel na jö më Icarael onwongo öngölö ï kome, 10 cë gïn otio ködë më wïlö pwodho k'acwe agulu kite na Rwoth öcïka ködë.”*

Yecu ï nyim Pilato

11 Yecu ocung ï nyim alöc më Roma n'openyo ën nï, “In ënë rwoth k'Eyuda?”

Yecu ögamö nï, “Eyo, kite na in ikobo ködë.”

12 Ëntö ï karë n'ëlamdhök na dito ëka edong odotho gïnï Yecu, ën ba ögamö gin mörö. 13 Cë Pilato openyo Yecu nï, “In ba itye ka winyo adoth na gïn odothi ködë?” 14 Ëntö Yecu ba ögamö köp mörö, kadï k'adoth mörö acël—man ömïö alöc ouro rwök.

15 Ï karama kïbëc më Poth, alöc onwongo gönyö amabuc acël both lwak, ngat mörö këkën na gïn mïtö. 16 Ï karë nön onwongo tye amabuc mörö n'engeo rwök, na nyïngë Baraba. 17 Cë ï karë na lwak öcökërë gïnï kanya acël, Pilato openyogï nï, “Nga na un ïmïtö nï agöny niwu, Baraba onyo Yecu n'ecwodo nï Kiricito?” 18 Pilato onwongo ongeo nï gïn ömïö Yecu bothe pï nyeko.

19 Ï karë na Pilato obedo ï wi then më ngölö-köp, dhakö mërë ooro köp mörö bothe: “Kür ïtïm gin mörö ï kom dhanö nön n'ope kï bal, pïën tin ï wang lek anënö can na dit rwök pïrë.”

20 Ëntö ëlamdhök na dito ëka edong öcüpö gïnï lwak më penyo pï Baraba, ëk enek Yecu ökö.

21 Alöc dökï openyogï nï, “Nga kï kin jö arïö ni na un ïmïtö nï an agöny niwu?”

Gïn ögamö nï, “Baraba.”

22 Cë Pilato openyogï nï, “Ngö na an myero dong atïm kï Yecu n'ecwodo nï Kiricito?”

Gïn kïbëc ögamö nï, “Gur ën ï kor yath arïa!”

23 Pilato openyogï nï, “Pïngö? Bal ngö na ën ötïmö?”

Ëntö lwak öwöö gïnï rwök nï, “Gur ën ï kor yath arïa!”

24 Ï karë na Pilato önënö nï ba dökï ërömö tïmö gin mörö, ëka wöö onwongo tye ka mëdërë amëda, cë ökwanyö pii, ölwökö kï cïngë ï nyim lwak ëka okobo nï, “Bal më remo ka dhanö ni ba bino bedo ï wia, manön bino bedo pëköwu!”

25 Lwak kïbëc ögamö nï, “Remo mërë obed ï wiwa ëka ï wi ëthïnöwa!”

26 Cë Pilato ögönyö Baraba nïgï. Ëntö ën ömïö epwodo Yecu kï del, ëka ömïö ën bothgï ëk egur ï kor yath arïa.

Acikari öngalö Yecu

(Marako 15:16-20; Jon 19:2-3)

27 Cë acikari k'alöc otero gïnï Yecu ï Praitorion,* ëka ögürö gïnï ën dyere. 28 Gïn ögönyö böngü mërë ëka oketho gïnï böngü na kwar ï kome. 29 Cë öyübö gïnï tok öküdhö, ëka eketho ï wie. Gïn oketho lüth ï cïngë më kucem ëka orumo cöng-gï pïny ï nyime, nakun ëngalö ën nï, “Örëm, rwoth k'Eyuda!” 30 Gïn öngülö laö dhögï ï kome ëka ökwanyö gïnï lüth cë ëgöö kï wie. 31 Kinge na gïn dong otyeko ngalö Yecu, cë gïn ögönyö böngü na kwar ökö kï ï kome, ëka eketho böng mërë ï kome. Cë gïn otero ën më guro ï kor yath arïa.

Eguro Yecu ï kor yath arïa

(Marako 15:21-32; Luka 23:26-43; Jon 19:17-27)

32 Ï karë n'onwongo gïn tye ka donyo yökö, oromo gïnï k'ëcwö mörö më Cirene na nyïngë Cimon, cë ödïö gïnï ën tëtëk më tingo yath arïa ka Yecu. 33 Gïn othuno ï kabedo n'ecwodo nï Gölgötha (na gönyö nï Kabedo më Cogo Wic). 34 Acikari ömïö Yecu köngö ölök n'erubo kï yath na këc; ëntö kinge na ën öbïlö, Yecu ökwërö madhö ökö. 35 Kinge na dong gïn oguro Yecu ï kor yath arïa, obolo gïnï kwir më poko böng mërë.* 36 Cë gïn obedo pïny kunön më kürö ën. 37 Oguro gïnï köp më adoth na gïn odotho ën ködë malö ï ka wie, n'ëcöö nï, “Man ënë Yecu, Rwoth k'Eyuda.” 38 Ekwoe arïö onwongo eguro kanya acël ködë, ngat acël yo cïngë kucem, ëka ngat acël yo cïngë kucam. 39 Jö n'onwongo tye ka wok ï ngete obedo gïnï ka yanyö ën, yengo wigï, 40 ëka kobo gïnï nï, “In ikobo nï ibino muko öt k'Obanga ökö, cë ïgërö ï nïnö adek, lari keni ëka idhi pïny kï kor yath arïa, ka in ibedo Wod k'Obanga!”

41 Ëlamdhök na dito, epwony cïk ëka edong thon önywarö gïnï Yecu. 42 Gïn okobo nï, “Ën ölarö jö nökënë, ëntö ën ba twërö larë kënë! Ën obedo rwoth më Icarael! Wëk ën obin pïny kï ï kor yath arïa, cë wan ebino yee ën. 43 Ën geno Obanga ëka kobo nï ën ebedo Wod k'Obanga. Wëk Obanga ölar ën kobedini ka mïtö.” 44 Ekwoe n'onwongo eguro kanya acël ködë thon öyanyö gïnï ën.

Thöö ka Yecu

45 Cakërë caa abicël më kiceng më thuno ködë naka caa abungwën, pïny ocido ökö na cöl ï wi lobo kïbëc. 46 Ï kin caa abungwën më kothyeno Yecu okok kï dwön na longo nï, “Eloi, Eloi, lama cabaktani?”—na gönyö nï, “Obangana, Obangana, pïngö ïwëka nï köman?”

47 Ï karë na jö mökö n'ocung kunön owinyo, gïn okobo nï, “Ën tye ka cwodo Eliya.”

48 Cücüth dhanö acël örïngö ökwanyö amor, cë olutho ï köngö ölök na wac, örwakö ï wi lüth, ëka ömïö both Yecu nï ömadhï. 49 Ëntö jö nökënë okobo nï, “Wëk unu ën kënë! Eru enenu ka Eliya twërö bino më larö ën.” 50 Yecu okok dökï kï dwön na longo, cë öthöö ökö.

51 Ï caa nön, böngü katein na tye ï öt k'Obanga öyëc opokere ökö ï dul arïö cakërë kï malö naka pïny. Pïny oyengere ëka kite öbarë gïnï ökö. 52 Lyene öyabërë ökö ëka kom jö na leng na pol n'onwongo öthöö ocer gïnï ökö. 53 Odonyo gïnï ökö kï ï lyene ëka kinge cer ka Yecu öcïdhö gïnï ï Jerucalem cë onyuthere gïnï both jö na pol.

54 Ï karë n'Adit na löö acikari kï jö n'onwongo tye ködë më kürö Yecu önënö gïnï oyeyeng ëka gin na kïbëc n'ötïmërë, obedo gïnï kï lworo rwök, cë okobo gïnï nï, “Adyer, ën onwongo obedo Wod k'Obanga!”

55 Mon na pol onwongo tye gïnï kunön na neno gïnï kï cecen. Gïn onwongo ölübö kör Yecu kï ï Galilaya më könyö ën. 56 Ï kin mon nön gïnï onwongo tye ïë Maria më Magadala, Maria aya ka Yakobo ëka Yocepu, ëka aya k'awope ka Jebedayo.

Eiko Yecu ï lyël

(Marako 15:42-47; Luka 23:50-56; Jon 19:38-42)

57 Ï karë na pïny dong cido, dhanö mörö më Arimataya n'obedo alönyö na nyïngë Yocepu obino, ën thon onwongo obedo alübkör Yecu. 58 Ën öcïdhö both Pilato cë ökwaö kom Yecu ëka Pilato öcïkö nï ëk ëmïï bothe. 59 Yocepu ökwanyö kom Yecu, cë oboo ökö kï böngü na leng, 60 ëka opyelo ï bur lyël mërë na nyen, na ën onwongo ogworo ï kidi. Ën ölörö kidi na thwönë ï dhö lyël, ëka öya öcïdhö ökö. 61 Maria më Magadala ëka Maria nökënë ca onwongo obedo gïnï kunön n'opimere kï lyël.

Ëkürpïny na kürö lyël

62 Kodiko mërë, na ënë nïnö na lübö Nïnö më Yübërë, ëlamdhök na dito ëka Eparicayo öcökërë gïnï ï nyim Pilato. 63 Gïn okobo nï, “Adwong, wan epo nï ï karë na ën pod kwö, wan ewinyo ka abwöl jö nön kobo nï, ‘Kinge nïnö adek an abino cer dökï.’ 64 Cë myero ïmïï cïk ëk ëgwök lyël na bër naka ï nïnö më adek ëk kür ëlübkörë öcïdh gïnï ökwal kome ökö, cë okob gïnï both lwak nï ën ocer ökö kï ï kin jö n'öthöö. Bwöl më ajiki ni bino bedo na rac na löö bwöl më acël ökö.”

65 Pilato ögamö nï, “Ter unu acikari n'obedo gïnï ëkürpïny. Cïdh ïgwök unu na bër rwök kite na un ïtwërö ködë.” 66 Cë öcïdhö gïnï më kürö dhö lyël na bër nakun mwönö gïnï anyuth ï kom kidi ëka eketho ëkürpïny.

28

Cer ka Yecu

(Marako 16:1-10; Luka 24:1-12; Jon 20:1-10)

1 Kinge Cabït k'Eyuda, ï kin keko ï nïnö na lübö cabït k'Eyuda, Maria më Magadala ëka Maria nökënë öcïdhö gïnï më nënö lyël.

2 Athura oyeyeng na dit oyengo pïny, pïën malaika ka Rwoth n'öya kï ï polo obino pïny cë othwaro kidi ökö kï ï dhö lyël ëka obedo ï wie. 3 Malaika nön onen na ryëny calö lüth köth, ëka böng mërë onwongo tar calö pëë. 4 Ëkürpïny obedo gïnï kï lworo rwök ï karë na gïn önënö malaika ëka komgï ömyël cë ödökö gïnï calö jö n'öthöö.

5 Ëntö malaika okobo both mon nï, “Kür ibed unu kï lworo, pïën an angeo nï un itye ka rangö Yecu n'onwongo eguro ï kor yath arïa. 6 Ën ba tye kany; ën ocer ökö, kite na ën okobo. Bin ïnën unu kanya ën onwongo obuto ïë. 7 Cïdh unu pïöpïö ëk ikob unu both ëlübkörë: ‘Ën ocer ökö kï kin jö n'öthöö, ëka ën tye ka cïdhö anyim niwu yo Galilaya. Un ibino nënö ën kï kunön.’ Po unu ï kom ngö na an akobo niwu.”

8 Cë mon öbünyö yaa ökö pïöpïö kï ï wi lyël kï lworo ëka kï yom cwiny na thwönë, cë örïngö gïnï më cïdhö kobo both ëlübkörë. 9 Athura Yecu oromo ködgï, cë omothogï nï, “Kuc obed kodwu!” Gïn obino bothe, ömakö gïnï tyënë cë öwörö gïnï ën. 10 Cë Yecu okobo nïgï nï, “Kür ibed unu kï lworo. Cïdh ikob unu both utmegona ëk öcïdh gïnï yo Galilaya; cë gïn bino nënöna kï kunön.”

Köp n'ëkürpïny ödwökö

11 Ï karë na mon tye ka woth ï yoo, ëkürpïny mökö öcïdhö ï pacö ëka ödwökö gïnï ripot both ëlamdhök na dito gin na kïbëc n'ötïmërë. 12 Ï karë n'ëlamdhök na dito öcökërë gïnï kanya acël k'edong, cë öyübö gïnï köp më mïö cïlïng na thwönë both acikari, 13 nakun kobo gïnï bothgï nï, “Kob unu both lwak nï, ‘Ëlübkörë obino gïnï kiwor cë ökwalö gïnï kome ï karë n'onwongo wan ënïnö ökö.’ 14 Ka alöc bino winyo köp ni, cë wan ebino kobo nïnë, ëk can mörö kür opodh ï komwu.” 15 Cë acikari ögamö gïnï cïlïng, ëka ötïmö gïnï kite n'ëcïkögï ködë. Köp ni obedo këth ï kin Eyuda othuno ködë naka tin.

Yecu onen both ëlübkörë

(Marako 16:14-18; Luka 24:36-49; Jon 20:19-23; Tic k'Ëkwëna 1:6-8)

16 Cë ëlübkörë apar wie acël öcïdhö gïnï yo Galilaya, ï wi kidi na Yecu onwongo okobo bothgï më cïdhö ïë. 17 Ï karë na gïn önënö Yecu, öwörö gïnï ën; ëntö jö mökö obedo ka kalakala. 18 Cë Yecu obino bothgï ëka okobo nï, “Twër kïbëc na tye ï polo ëka ï wi lobo etyeko dong mïö ökö botha. 19 Pï manön cïdh unu dong ëk ïlök unu jö më rok kïbëc ödök gïnï ëlübköra, baticagï unu kï nyïng Apap, ëka Wod ëka Tipo Naleng, 20 pwony unugï më gwökö gin na kïbëc na an atyeko cïköwu ködë. An atye kodwu karë kïbëc, naka ï ajiki pïny.”

* 1:17 Meciya gönyö nï Kiricito ï lëb Girik, gönyö nï, Ngat n'ewiro.

* 1:23 Icaya 7:14

* 2:6 Mika 5:2

* 2:15 Kocea 11:1

* 2:18 Jeremia 31:15

* 3:3 Icaya 40:3

* 4:4 Nwönö Cïk 8:3

* 4:6 Jabuli 91:11-12

* 4:7 Nwönö Cïk 6:16

* 4:10 Nwönö Cïk 6:13

* 4:16 Icaya 9:1-2

* 4:25 Dekapoli manön Peci apar.

* 5:21 Yaa 20:13

* 5:27 Yaa 20:14

* 5:31 Nwönö Cïk 24:1

* 5:38 Yaa 21:24; Elebi 24:20; Nwönö Cïk 19:21

* 5:43 Elebi 19:18

* 8:4 Elebi 14:2-9

* 8:17 Icaya 53:4

* 9:1 Pacö thurgï Kaperanaum kanya Yecu ökwö ïë.

* 9:13 Kocea 6:6

* 10:14 Tëng unu apua më tyënwu nyutho nï Obanga ökwërö jö më pacö nön, pïën gïn ökwërö winyo köp k'ëkwëna.

* 10:36 Mika 7:6

* 11:10 Malaki 3:1

* 12:7 Kocea 6:6

* 12:21 Icaya 42:1-4

* 12:42 1 Rwodhi 10:1-10; 2 Thëkwarö 9:1-12

* 13:15 Icaya 6:9-10

* 13:35 Jabuli 78:2

* 15:4 Yaa 20:12; Nwönö Cïk 5:16

* 15:4 Yaa 21:17; Elebi 20:9

* 15:9 Icaya 29:13

* 16:18 Petero gönyö nï kidi.

† 16:18 Thöö onyo kapïny.

* 17:21 Baibul nökënë ba ketho tyeng ni.

* 18:11 Baibul nökënë ba ketho tyeng ni.

* 18:16 Nwönö Cïk 19:15

† 18:28 Denario obedo cïlïng ka jö Roma ï karë ka Yecu. Denario onwongo röm kï wel cül më tic më nïnö acël.

* 19:4 Acaki 1:27

* 19:5 Acaki 2:24

* 19:7 Nwönö Cïk 24:1

* 19:19 Yaa 20:12-16; Nwönö Cïk 5:16-20

* 19:19 Elebi 19:18

* 21:9 Ocana ï lëb Iburu gönyö nï Lar n'ölökërë ödökö më pak.

* 21:9 Jabuli 118:26

* 21:13 Icaya 56:7

* 21:13 Jeremia 7:11

* 21:16 Jabuli 8:2

* 21:42 Jabuli 118:22-23

† 21:44 Baibul nökënë ba ketho tyeng 44.

* 22:24 Nwönö Cïk 25:5-6

* 22:32 Yaa 3:6

* 22:37 Nwönö Cïk 6:5

* 22:39 Elebi 19:18

* 22:44 Jabuli 110:1

* 23:14 Baibul nökënë ba ketho tyeng ni

* 23:39 Jabuli 118:26

* 24:15 Daniel 9:27; Daniel 11:31; Daniel 12:11

* 24:29 Icaya 13:10; 34:4

* 24:36 Baibul nökënë ba oketho onyo Wod.

* 26:31 Jakaria 13:7

* 26:66 Elebi 24:16

* 27:10 Jakaria 11:12-13; Jeremia 19:1-13; Jeremia 32:6-9

* 27:27 Praitorion obedo laï k'alöc.

* 27:35 Jabuli 22:18-19

Marako

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Emuth na Bër ï kom Yecu kite na

Marako

öcöö

Köp na ut ï buk ka Marako

Buk ni Jon Marako ënë öcöö. Obedo buk acël ï kin buke angwën na mïö onu köp ï kom Emuth na Bër ï kom Yecu Kiricito. Buke nökënë ënë Matayo, Luka, ëka Jon. Marako nen calö obedo kï gum më nënö ëka winyo Yecu kï ï Jerucalem cë kï kunön öcakö bedo ngat n'oye. Kinge enwongo nï ën owotho kï Paulo ëka Baranaba ï wothgï më acël (Tic k'Ëkwëna 12:25). Ën thon obedo amïï köny both akwëna Petero pï mwaka na pol (1 Petero 5:13). Enwongo nï ën onwongo köp na pol kï kom köp mërë ï kom Yecu kï ï kom ngö na Petero okobo nïnë.

Ï buk ni, Marako mïö köp ï kom kwö ëka tic ka Yecu. Ën oketho cwinye rwök ï kom ngö na Yecu otio nakaka ngö na ën okobo. Ën obedo ka nwönö nï Yecu nyutho tëkö mërë më larö, gönyö ëka cangö jïï. Neno mërë onwongo tye ï kom Yecu na calö atic ëka athïn k'Obanga. Tango mërë, cangö jïï, gönyö jïï na tipo na reco otweogï ëka tëkö mërë më wëkö bal nyutho ën na calö wod k'Obanga.

Buk ni cakërë kï köp ï kom tic ka Yecu ï kin lwak, ëka kï köp mërë nï ker k'Obanga dong obino ökö pïny ï lobo. Pol karë Marako tero köp më guro Yecu ï kor yath na calö köp më rïbërë ï kin Obanga kï dhanö. Na lübërë kï köp ka Marako, Yecu onwongo can pï bal onu (nën cura 8:31; 9:31; 10:33-34, 45). Marako onyutho ngö n'ötïmërë na thuth ï cabït më ajiki na bara Yecu öthöö ëka ojiko köp mërë kï cer ëka dök ka Yecu ï wi polo.

1

Pwony ka Jon Abatica

(Matayo 3:1-12; Luka 3:1-18; Jon 1:19-28)

1 Man ënë acaki më Emuth na Bër ï kom Yecu Kiricito, Wod k'Obanga.* 2 Kite n'ëcöö ködë ï buk k'adwarpïny Icaya:

“Obanga okobo nï, ‘An abino oro aorna ï nyimi,

na bino yübö yoo nini.’

3 Dwön dhanö mörö tye ka redo ï thim nï,

‘Yüb unu yoo pï Rwoth,

mïï unu yoo ocung atïr nïnë.’ ”

4 Aor ni onwongo obedo Jon Abatica. Ën onwongo tye ï thim ëka ötïtö nï jïï myero ebaticagï më nyutho nï gïn dong ongut ökö kï ï kom balgï ëka ölökërë gïnï both Obanga ëk ötïm nïgï kïca. 5 Jö na pol më lobo Yudea ëka Jerucalem obino gïnï both Jon. Gïn onwongo tuco balgï ëka Jon baticagï ï kulo Jordan. 6 Jon onwongo ruko böng n'ëyübö kï kom yer kïnaga, tweo wang pyërë kï del, camö bonyo ëka mör kic më thim. 7 Jon ötïtö both jïï nï, “Ngat mörö ute na tye ka lübö köra, ën pïrë tëk löa ökö. An ba apora më gungo pïny ëka më gönyö thöl wörë. 8 An abaticawu kï pii, ëntö ën bino baticawu kï Tipo Naleng.”

Batica ka Yecu

(Matayo 3:13-4:11; Luka 3:21-22; 4:1-13)

9 Ï karë nonu Yecu öya kï ï Najaret ï lobo më Galilaya ëka Jon obatica ën ï kulo Jordan. 10 Na Yecu pod donyo malö kï ï pii, cücüth ën önënö polo öyabërë ëka Tipo Naleng opye ï kome na cal k'amam. 11 Ëka dwön mörö öya kï ï polo na kobo nï, “In ënë Woda më amara, cwinya yom ï komi.” 12 Cücüth Tipo Naleng otero Yecu ï thim, 13 kanya ën obedo ïë pï nïnö pyer angwën nakun Catan tëmö ën. Leeni na ger onwongo thon ut kunön ëka emalaika obedo gwökö ën.

Yecu ocwodo ëcïk rëc angwën

(Matayo 4:12-22; Luka 4:14-15; 5:1-11)

14 Ï karë na dong etweo Jon ï buc, Yecu obino yo Galilaya nakun tïtö köp ï kom Emuth na Bër n'öya kï both Obanga. 15 Ën okobo nï, “Karë dong örömö, Ker k'Obanga dong cwök. Ngut unu ëka iyee unu Emuth na Bër!” 16 Ï nïnö mörö acël na Yecu onwongo tye ka woth ï nget Nam më Galilaya, ën önënö ëcïk rëc arïö, Cimon ëka ömïn mërë Anderiya, bolo gïnï böögï ï pii. 17 Yecu okobo bothgï nï, “Bin ïlüb unu köra, ëka an abino mïöwu ïdökö ëmak jïï nakaka rëc.” 18 Cücüth gïn öwëkö böögï ëka ölübö gïnï kör Yecu. 19 Ï karë na ën öcïdhö anyim na nönök, önënö Yakobo ëka ömïn mërë Jon, ëthïn ka Jebedayo, n'obedo gïnï ï yeya yübö böögï. 20 Ëka cücüth Yecu ocwodogï cë öwëkö gïnï apapgï Jebedayo ï yeya kï jö n'onwongo epangogï apanga ëka ölübö gïnï ën.

Dhanö na tye kï tipo na rac

(Luka 4:31-37)

21 Yecu ëka ëlübkörë öcïdhö gïnï yo Kaperanaum, cücüth ï ceng Cabït k'Eyuda ën ödönyö ï cinagoga ëka öcakö pwony. 22 Jïï obedo kï ur ï kom pwony mërë, pïën opwonyo na calö ngat n'onwongo ut kï twër, na path kï kite n'epwony cïk pwonyo ködë. 23 Cücüth dhanö mörö onwongo tye ï cinagogagï kï tipo na rac ëka öcakö redo nï, 24 “Kara ïmïtö ngö kï bothwa, Yecu më Najaret? In ibino më tyekowa ökö? An angeo ngat na in ibedo—ngat na Leng n'Obanga ooro.” 25 Ëntö Yecu ocoko nakun kobo nï, “Lïng ökö, ëka donyi ökö kï ï kome!” 26 Tipo na rac ömïö ën öryërë ëka oredo rwök cë öya ökö kï ï kome. 27 Jö kïbëc obedo gïnï kï ur rwök nakun penyere gïnï kën-gï nï, “Man ngö? Pwony na nyen na ut kï twër! Ën coko naka thon tipo na reco, ëka winyo gïnï ën.” 28 Emuth ï kom Yecu ökëth örömö kabedo n'ögürö lobo më Galilaya kïbëc.

Yecu öcangö jö na pol

(Matayo 8:14-17; Luka 4:38-41)

29 Cücüth na Yecu dong öya ökö kï ï cinagoga, öcïdhö gïn kï Yakobo ëka Jon yo pacö ka Cimon ëka Anderiya. 30 Marö ka Cimon onwongo obuto pïny, na two lyetho ömakö ëka cücüth gïn okobo köp ï kome both Yecu. 31 Ën dong öcïdhö bothe, ömakö cïngë, ëka otingo malö. Two lyetho öya ökö kï ï kome ëka öcakö yübö nïgï cem.

32 Kothyeno nön na ceng dong dönyö, jïï okelo etwoe kïbëc bothe ëka jö na cene ömakögï. 33 Ëka jö kïbëc më pacö nön ögürë gïnï ï dholokek. 34 Cë Yecu öcangö jö na pol n'onwongo ut gïnï kï koth twoe na papath, ëka öryëmö cene na pol, ën ba oyeo nï cene më twak pïën gïn onwongo ngeo nga na ën obedo.

Yecu ötïtö köp ï Galilaya

(Luka 4:42-44)

35 Kodiko cön na pïny pod cöl, Yecu öya cë öcïdhö yo kanyalik ëka obedo ï lëga kunön. 36 Ëntö Cimon ëka ewodhe öcïdhö gïnï më rangö ën. 37 Ï karë na gïn onwongo Yecu, gïn okobo nïnë nï, “Jö kïbëc tye ka rangöni.”

38 Ëntö Yecu okobo nïgï nï, “Eru ëcïdh unu ï peci nökënë ëk an thon atït nïgï köp. Manön ënë gin n'ömïö an abino.” 39 Cë ën owotho ï Galilaya kïbëc nakun tïtö köp ï cinagogagï ëka ryëmö cene.

Yecu öcangö ëcwö na ut kï two dhöbü

(Matayo 8:1-4; Luka 5:12-16)

40 Ëcwö mörö na ut kï two dhöbü obino cë orumo cöngë both Yecu, nakun kwaö ën nï, “Ka ïmïtö, ïtwërö mïöna bedo na leng.” 41 Kïca ömakö Yecu cë öryëö cïngë ogudo ëka okobo nïnë nï, “An amïtö, komi dong obed na leng!” 42 Cücüth dhöbü orwenyo ökö kï ï kome ëka ëmïö ödökö na leng. 43 Cë Yecu ömïö ën öcïdhö nakun cïkö na tëk nï, 44 “Kür ikob both ngat mörö ngö n'ötïmërë. Ëntö cïdhï inyuthiri both alamdhök ëka ïmïï tyër pï bedoni na leng na lübërë kï cïk na yam Muca öcïkö pï jö n'ëcangögï kï ï two dhöbü. Man bino bedo caden both jö kïbëc nï in emii ïdökö na leng.”

45 Ëntö ën öcïdhö ëka örwëö ngö n'ötïmërë both jö kïbëc. Na calö adwogi ka ngö n'ötïmërë, ömïö Yecu ba dökï ödönyö ï pacö na kome nen ëntö obedo yökö kanyalik, cë jïï kï ï kabedo kïbëc ömëdërë gïnï më bino bothe.

2

Yecu öcangö ngat na kome okwe

(Matayo 9:1-8; Luka 5:17-26)

1 Kinge nïnö na nönök, Yecu dökï odwogo ï Kaperanaum, jïï owinyo nï ën odwogo pacö. 2 Lwak na pol öcökërë gïnï kanya acël na kabedo ödökö na dïng naka ï dholokek, ëka ën ötïtö köp k'Obanga bothgï. 3 Cë cwö angwën obino n'otingo gïnï dhanö na kome okwe bothe. 4 Gïn onwongo ba römö tero ëcwö ni both Yecu pïën lwak onwongo opong rwök. Otuco gïnï wi öt kï malö n'opimere kï kanya Yecu onwongo ut ïë. Cë gïn olwao ëcwö na kome okwe n'obuto ï ökëka pïny ï nyim Yecu. 5 Ï karë na Yecu önënö yeegï, okobo n'ëcwö na kome okwe nï, “Woda, balni dong ëwëkö ökö.”

6 Ëntö epwonye mökö më cïk ka Muca onwongo obedo kany nön nakun penyere gïnï kï ï cwinygï kën-gï nï, 7 “Pïngö dhanö ni twak nï köman? Ën tye ka yanyö Obanga! Obanga këkën ënë twërö wëkö bal!”

8 Cücüth Yecu ongeo kï ï cwinye ngö n'onwongo gïn tye ka thamö, ëka openyogï nï, “Pïngö ïthamö unu köp ni kï ï cwinywu? 9 Mënë na yot, më kobo both dhanö na kome okwe nï, ‘Balni dong ëwëkö ökö,’ onyo nï, ‘Yaa malö, ïkwany ökëkani, ëka ïcak woth’? 10 Ëntö an amïtö inge unu nï, Wod ka Dhanö ut kï twër ï wi lobo më wëkö bal.” Cë Yecu okobo both dhanö na kome okwe nï, 11 “An akobo nini, yaa malö, kwany ökëkani ëka ïcïdh yo pacö.” 12 Ën öya malö, ökwanyö ökëka mërë ëka odonyo yökö na gïn kïbëc tye ka nënö. Jö kïbëc ouro ëka öpakö gïnï Obanga na kobo gïnï nï, “Wan anaka yam bara ënënö gin mörö na calö man!”

Yecu ocwodo Lebi

(Matayo 9:9-13; Luka 5:27-32)

13 Yecu dökï öcïdhö ï dhö Nam më Galilaya. Lwak na pol obino bothe ëka ën öcakö pwonyogï. 14 Na Yecu onwongo tye ï woth, önënö Lebi wod k'Alipayo obedo ï öd cökö ocoro mërë. Yecu okobo nïnë nï, “Lüb köra.” Cë Lebi öya malö ëka ölübö körë.

15 Na Yecu onwongo ut ï cem ï öt ka Lebi, ëcök ocoro ëka ëbal na pol onwongo tye ï cem kanya acël ködë ëka ëlübkörë. Jö na pol onwongo tye n'ölübö gïnï kör Yecu. 16 Ï karë n'epwony cïk ka Muca n'obedo Eparicayo önënö gïnï ën ka cemo k'ëbal ëka ëcök ocoro, gïn openyo ëlübkör Yecu nï, “Pïngö ën cemo k'ëcök ocoro ëka ëbal?”

17 Ï karë na Yecu owinyo köp ni, ën okobo nïgï nï, “Pathï jö na komgï yot ënë mïtö daktar, ëntö etwoe. An ba abino më cwodo jö na kitegï atïr ëntö ëbal.”

Peny ï kom rio kec

(Matayo 9:14-17; Luka 5:33-39)

18 Ï karë mörö n'onwongo ëlübkör Jon Abatica ëka Eparicayo ut gïnï ï rio kec, jö mökö obino gïnï both Yecu ëka openyo ën nï, “Pïngö ëlübkör Jon Abatica ëka ëlübkör Eparicayo rio gïnï kec, ëntö megi ba rio kec?”

19 Yecu ögamö nï, “Wele k'anyom twërö rio kec n'anyom tye ködgï kanya acël?” Ba twërö gïnï rio kec n'anyom tye ködgï kanya acël. 20 Ëntö karë bino thuno n'ebino kwanyö anyom ökö kï bothgï, cë gïn dong bino rio kec ï nïnö nön.

21 “Ngat mörö ope na dapö böngü na nyen ï kom böngü n'otii, cë ka ötïmö, böngü na nyen bino yëcö böngü n'otii ökö cë mïö kanya öyëc bedo na thwönë. 22 Ëka ngat mörö ope na pïkö köngö ölök na nyen ï ocwe* na cön. Ka öpïkö, cë köngö ölök bino yëcö ocwe ökö, köngö ölök bino öny ëka ocwe thon bal ökö. Ëntö köngö ölök na nyen myero ëpïkï ï ocwe na nyen.”

Peny ï kom ceng Cabït k'Eyuda

(Matayo 12:1-18; Luka 6:1-5)

23 Ï nïnö mörö acël më ceng Cabït k'Eyuda, na Yecu onwongo tye ka wok k'ëlübkörë ï pwodho bël, ëlübkörë öcakö rïdhö with bël. 24 Eparicayo okobo both Yecu nï, “Nën, pïngö gïn tye ka türö cïk ï ceng Cabït k'Eyuda?”

25 Ëka Yecu okobo nïgï nï, “Un ba ïkwanö kï ï Cöc na Leng ngö na Daudi ötïmö ï karë na kec oneko ën ëka ewodhe? 26 Ën ödönyö ï öt k'Obanga ï karë na Abiathar onwongo obedo Alamdhök na Dit ëka öcamö ogati n'ëtyërö both Obanga na yam cïk ökwërö nï dhanö mörö kür öcam na path k'ëlamdhök këkën. Ën thon ömïö nökënë both ewodhe.”

27 Cë Yecu okobo nïgï nï, “Ceng Cabït onwongo ëyübö pï dhanö, pathï dhanö pï ceng Cabït. 28 Pï manön Wod ka Dhanö obedo Rwoth, naka thon më ceng Cabït.”

3

Ëcwö na badë okwe

(Matayo 12:9-14; Luka 6:6-11)

1 Ï nïnö mörö acël më ceng Cabït k'Eyuda, Yecu dökï ödönyö ï cinagoga ëka ëcwö na badë okwe onwongo ut kunön. 2 Jö mökö onwongo ut gïnï kunön më nënö ka Yecu twërö cangö ëcwö ni ï ceng Cabït ëk enwong gïnï yoo më dotho ën. 3 Yecu okobo both ëcwö na badë okwe nï, “Yaa malö ëk icung ï nyim jïï.”

4 Cë Yecu okobo bothgï nï, “Cïk yeo ï ceng Cabït nï ëtïm gin mörö na bër onyo na rac, ëlar kwö onyo enek ökö?” Ëntö gïn ölïng alïnga. 5 Ën önënögï k'akëmö ëka cwinye ocwer pï nwang cwinygï. Yecu okobo n'ëcwö nï, “Ryë badi.” Ën öryëö badë cë öcang ökö. 6 Cë Eparicayo odonyo gïnï yökö cücüth më yübö köp kï jö na cwakö Erode kite na myero enek kï Yecu.

Lwak ölübö Yecu

7 Yecu k'ëlübkörë öya cë öcïdhö gïnï yo dhö nam, ëka lwak na pol n'öya kï ï lobo Galilaya, Yudea, 8 Jerucalem, Idemea, kukïdë më kulo Jordan, ëka kï ï lobo n'örïkö Turo kï Cidon ölübö gïnï körë. Ï karë na lwak na pol owinyo gïnï gin na kïbëc na ën obedo ka tïmö, gïn obino bothe. 9 Yecu okobo n'ëlübkörë nï öyüb gïnï yeya nïnë, ëk kür lwak ödïë. 10 Ën onwongo öcangö jö na pol ï nïnö nön, cë jö kïbëc na two onwongo dïrë gïnï më gudo ën. 11 Ka tipo na reco önënö Yecu, podho gïnï pïny ï nyime ëka kok gïnï nï, “In ibedo Wod k'Obanga.” 12 Ëntö Yecu öcïkö tipo na reco nï kür okob gïnï nï ngat mörö nga na ën ebedo.

Yecu öyërö ëkwëna apar arïö

(Matayo 10:1-4; Luka 6:12-16)

13 Kinge manön Yecu öcïdhö ï wi kidi ëka ocwodo jö n'onwongo ën mïtö woth ködgï ëka obino gïnï bothe. 14 Ën öyërö jö apar arïö ëka ocwodogï nï ëkwëna ëk owoth ködë kanya acël, ëka eorgï më cïdhö tïtö köp k'Obanga, 15 ëka më bedo kï twër më ryëmö cene. 16 Man ënë jö apar arïö na ën öyërö: Cimon (na ën öcakö nyïngë nï Petero), 17 Yakobo ëka ömïn mërë Jon, awope ka Jebedayo, (ëntö Yecu ömïögï nyïng nï, Boanergi, na tyën köp mërë nï, “Jö na mor kamë köth.”) 18 Anderiya, Pilipo, Batulumayo, Matayo, Tomaci, Yakobo wod k'Alipayo, Tadeo, Cimon (dhanö na mïtö löckën) 19 ëka Yuda Ikariot n'oketho örörö ï kom Yecu.

Yecu ëka Belijebul

(Matayo 12:22-32; Luka 11:14-23; 12:10)

20 Cë Yecu ödönyö ï öt ëka lwak na pol obino örïkö ën dökï. Ën ëka ëlübkörë onwongo ba twërö gïnï nwongo caa më cem. 21 Ï karë na wede mërë owinyo ngö n'ötïmërë, cë obino gïnï më makö Yecu pïën gïn öthamö nï, “Ën opo ökö.”

22 Epwony cïk ka Muca mökö öya kï ï Jerucalem na kobo gïnï nï, “Ën ut kï Belijebul, adwong ka cene. Kanya ën nwongo tëkö kï ïë më ryëmö cene.”

23 Cë Yecu ocwodogï ëka ötwak ködgï kï carolok nï, “Catan twërö ryëmö Catan nïngö? 24 Ka ker opokere ïë arïö, ker nön ba twërö cung. 25 Ëka ka jö më öt opokere ïë arïö, jö më öt nön ba twërö cung. 26 Ëka ka Catan opokere cë ölwënyö ï kome kënë, ën ba twërö cung, ajiki mërë nwongo dong othuno. 27 Ngat mörö ope na twërö dönyö ï öt ka ngat na tëk më yakö jami mërë, thwara ka ën öcakö tweno dhanö na tëk ni ökö ëka dong cakö yakö jami kï ï ödë. 28 An akobo niwu köp adyer nï, bal kïbëc na dhanö tïmö ëka ayeny n'ëyanyö k'Obanga ërömö tïmö kïca, 29 ëntö ngat mörö na yanyö Tipo Naleng ba ebino tïmö nïnë kïca pïën nwongo ötïmö bal na bedo na twal.” 30 Yecu okobo nïgï pïën gïn onwongo tye ka kobo nï, “Ën ut kï tipo na rac.”

Aya ka Yecu ëka utmego mërë

(Matayo 12:46-50; Luka 8:19-21)

31 Cë aya ka Yecu ëka utmego mërë obino gïnï. Gïn ocung yökö ëka eoro ngat mörö both Yecu ï öt, ëk obin yökö ötwak ködgï. 32 Lwak onwongo obedo nakun ögürö gïnï Yecu ï dyere, cë ekobo nïnë nï, “Ayani ëka utmegoni ocung yökö tye gïnï ka rangöni.”

33 Yecu ögamö nïgï nï, “Nga ënë obedo ayana ëka utmegona?” 34 Cë önënö jö n'obedo pïny n'ögürö ën dyere ëka okobo nï, “Man ënë ayana ëka utmegona. 35 Ngat mörö na tïmö ngö n'Obanga mïtö, ënë ömëra, amëra, ëka ayana.”

4

Carolok ï kom acwö kodhi

(Matayo 13:1-9; Luka 8:4-8)

1 Yecu dökï öcakö pwony ï dhö Nam më Galilaya. Lwak na pol rwök öcökërë bothe, cë ën öïdhö ï yeya ëka obedo ïë nakun jïï kïbëc odong ï dhö nam. 2 Yecu opwonyogï kï köp na pol kï carolok nï:

3 “Winy unu! Apur mörö öcïdhö më cwöönö kodhi mërë. 4 Ï karë na ën tye ka cwöönö kodhi, kodhi mökö ökïr ï dye yoo, ëka wïny ödëdëpö ökö. 5 Kodhi nökënë ökïr kanya obedo kitekite na ngöm nönök ïë. Kodhi ni otuu pïöpïö pïën ngöm onwongo rëp. 6 Ëntö ï karë na ceng öryëny öwangögï rwök, oner gïnï ökö pïën oriigï ba ödönyö na thuth. 7 Kodhi nökënë opodho ï kin okudhi. Okudhi ödöngö ëka ödïögï cë ba önyakö nyige. 8 Kodhi nökënë opodho ï ngöm na bër ödöngö ëka nyige önyak, mökö pyer adek, mökö pyer abicël ëka mökö mia acël.” 9 Cë Yecu okobo nï, “Ngat na tye kï ithe më winyo, myero owiny.”

Pwony ï kom carolok

(Matayo 13:10-17; Luka 8:9-10)

10 Ï karë na Yecu onwongo tye kënë k'ëlübkörë apar arïö ëka jö nökënë, gïn openyo ën tyën carolok. 11 Ëka ën okobo nïgï nï, “Müng më ker k'Obanga ëmïöwu. Ëntö both jö nökënë an atwak ködgï kï carolok, 12 ëk,

“ ‘Ka gïn önënö, önën gïnï

ëntö ba bino gïnï nïang.

Ka gïn owinyo, owiny gïnï

ëntö gïn ba bino nïang ïë.

Pïën ka gïn ötïmö, gïn bino lökërë both Obanga,

ëka ën bino tïmö nïgï kïca.’ ”

Yecu ögönyö carolok k'acwö kodhi

(Matayo 13:18-23; Luka 8:11-15)

13 Cë Yecu openyogï nï, “Un ba ïnïang ï tyën carolok ni? Un ibino nïang ï carolok nökënë kïbëc nïngö? 14 Apur cwö kodhi na ënë köp k'Obanga. 15 Kodhi n'opodho ï yoo ocung pï jö na winyo köp k'Obanga, cë cücüth Catan bino kwanyö köp na gïn owinyo ökö. 16 Kodhi n'opodho kanya obedo kitekite, ocung pï jö na winyo köp k'Obanga ëka cücüth gamö gïnï kï yom cwiny. 17 Ëntö kit na ba ut gïnï k'orii n'ödönyö na thuth, ba bedo gïnï ape. Podho gïnï ökö cücüth ka tye gïnï kï pëkö onyo ka eketho ayela ï komgï pï yee köp k'Obanga. 18 Kodhi nökënë n'opodho ï kin okudhi ocung pï jö na winyo köp k'Obanga, 19 ëntö par më kwö më lobo ni, marö lönyö, ëka miti më jami kïbëc bino cë dïö köp k'Obanga ökö ëka ba nyak gïnï. 20 Ëntö kodhi n'opodho ï ngöm na bër cung pï jö na winyo ëka gamö köp k'Obanga. Gïn nyakö nyig-gï pyer adek, mökö pyer abicël onyo mia acël.”

Carolok ï kom tara

(Luka 8:16-18)

21 Yecu okobo both lwak nï, “Ngat mörö ute na cwïnyü tara cë ketho ï thë adïta onyo ï thë ëtana ëka ba ketho ï ka cibo tara? 22 Pïën ba tye gin mörö n'ökanërë na ba ebino ngeeno, ëka müng mörö ope na ba ebino kelo kanyalër. 23 Ka ngat mörö tye kï ithe më winyo, myero ën owiny.”

24 Yecu thon okobo nïgï nï, “Gwökërë unu kï kom gin nï winyo unu. Gin na un ipimo ködë, ënë thon ebino pimo niwu ködë, ëka dökï ebino mëdö niwu. 25 Jö na tye kï gin mörö ebino mëdö nïgï, ëka jö n'ope kï gin mörö ebino kwanyö naka thon gin mörö na tïdï na gïn tye ködë ökö.”

Carolok ï kom tuu ka kodhi

26 Yecu ömëdërë më kobo nï, “Ker k'Obanga cal k'apur n'öcwö kodhi ï ngöm. 27 Kiceng ëka kiwor, na ën önïnö onyo neno, nyig kodhi tuu ëka döngö, ëntö ën ba nïang kit na nwongo ötïmërë ködë. 28 Ngöm mïö nyig kodhi tuu ëka nyakö nyige kënë, më acël pote cakö donyo, cë wie yübërë, ëka ajiki mërë nyige cëk. 29 Ï karë na nyige öcëk, apur cakö bino ëka kaö kï pala, pïën karë më kac nwongo örömö.”

Carolok ï kom nyig kodhi karadali

(Matayo 13:31-32,34; Luka 13:18-19)

30 Yecu dökï openyo nï, “Ngö na onu ebino poro kï Ker k'Obanga onyo carolok mënë na onu myero etii ködë? 31 Cal kï nyig kodhi karadali na ënë tïdï rwök kï kin kodhi n'ëpïdhö ï ngöm. 32 Ëntö ka ëpïdhö, döngö na thwönë rwök na löö kodhi nökënë kïbëc n'ëpïdhö ï pwodho. Jangë döngö na boco, ëka wïny na ngwëcö kï malö twërö gërö udigï cë yweo ï tipo mërë.”

33 Yecu ötïtö köp mërë both lwak nakun tio kï carolok, okobo nïgï kite na gïn twërö nïang ködë. 34 Ën ba okobo gin mörö bothgï na ba otio kï carolok, ëntö ka ën ut kënë k'ëlübkörë, ën gönyö nïgï jami kïbëc.

Yecu öjükö yamö

(Matayo 8:23-27; Luka 8:22-25)

35 Ï nïnö nön na pïny dong cido, Yecu okobo both ëlübkörë nï, “Eru engolu nam yo löka nam tung ca.” 36 Cë gïn otero Yecu ï yeya ëka öcakö gïnï wëkö lwak ï ngeegï. Yeya nökënë thon onwongo tye kanya acël ködë. 37 Ëka yamö na ger obino ï nam. Pii na tingere malö öcakö dönyö ï yeya, ëka yeya öcakö pong kï pii.

38 Ï caa nön, Yecu onwongo tye ka nïnö ï ngee yeya n'otheno wie k'athen wic. Ëlübkörë ocoo ën ëk öya malö, na redo gïnï nï, “Apwony, in ba ïparö nï wan ëcwök lüny ökö ï pii?”

39 Yecu öya malö ëka ocoko yamö cë okobo nï pii na tingere malö nï, “Lïng ökö! Cung moth!” Cücüth yamö ocung ökö, ëka jami kïbëc ölïng moth. 40 Cë Yecu openyo ëlübkörë nï, “Pïngö un ilwor? Un ba itye kï yee?” 41 Ëlübkör Yecu onwongo ödökö gïnï na lwor ökö. Cë öcakö penyere gïnï kën-gï nï, “Ëcwö ni ënë nga, na naka thon yamö ëka pii na tingere malö winyo?”

5

Yecu öcangö dhanö na tye kï tipo na rac

(Matayo 8:28-34; Luka 8:26-39)

1 Cë Yecu ëka ëlübkörë öngölö Nam më Galilaya ëka othuno gïnï yo löka nam më lobo Gereca. 2 Ï karë na Yecu donyo yökö kï ï yeya, dhanö mörö na tye kï tipo na rac öya kï ï wi lyene më romo ködë. 3 Dhanö ni onwongo bedo ï kin lyene ëka ngat mörö onwongo ope na twërö tweno ën kadï kï jëgëlë. 4 Pol karë etweo tyënë kï cïngë ëntö caa kïbëc ën codo jëgëlë ëka türö nywenyo ökö kï ï tyënë. Ngat mörö onwongo ope na tëk na twërö löönö ën. 5 Karë kïbëc kiceng ëka kiwor ën bedo ï kin lyene ëka ï wi kite nakun kok, ëka ngöngölö kome kënë kï kite.

6 Ï karë na ën önënö Yecu kï kanya bobor, örïngö bothe cë orumo cöngë ï nyime. 7 Ën öcakö redo rwök nï, “Yecu, Wod k'Obanga na Malö Rwök, ngö na in ïmïtö kï botha? Kwongiri ï nyim Obanga nï ba ibino pwodona!” 8 Pïën Yecu onwongo okobo nïnë nï, “Yaa ökö kï kom ëcwö ni, in tipo na rac!”

9 Cë Yecu openyo tipo na rac nï, “Nyingi nga?”

Ën ögamö nï, “Nyïngwa Lejon, pïën wan etye na pol ï dhanö ni.” 10 Tipo na reco dök ökwaö Yecu rwök ëk kür öryëmgï ökö kï ï lobo nön.

11 Öthïpan pün onwongo tye ka cem ï bad kidi. 12 Cë tipo na reco ökwaö gïnï Yecu nï, “Or-wa ï pün, ëk ëdöny ï ïgï.”

13 Cë Yecu oyeo nïgï, ëka tipo na reco odonyo ëka ödönyö gïnï ï pün. Öthïpan pün onwongo tye na römö elip arïö. Pün öngwëcö gïnï kï ï bad kidi yo ï nam cë pii ömwönyögï ökö.

14 Ëkwath n'onwongo kwaö gïnï pün öngwëcö gïnï ökö ëka örwëö gïnï emuth ï pacö na cwök ëka kï lobo n'ögürö kany nön. Jïï öbünyö cïdhö më nënö ngö n'ötïmërë. 15 Ï karë na lwak obino both Yecu, gïn önënö dhanö n'onwongo tipo na reco opong ï kome, obedo pïny kunön n'oruko böng mërë ëka wie tye na bër, cë lworo ömakögï kïbëc. 16 Ëka jö n'önënö ngö n'ötïmërë, okobo gïnï both jö nökënë köp ï kom dhanö na tipo na reco opong ï kome, ëka ï kom pün. 17 Cë lwak öcakö kwaö Yecu ëk öya ökö kï ï lobogï.

18 Na Yecu dong tye ka dönyö ï yeya, dhanö n'onwongo tipo na reco tye ï kome, ökwaö ën nï ëk ewoth ködë. 19 Ëntö Yecu ba oyeo. Okobo nïnë nï, “Cïdh yo pacö ëka both jö na megi cë ikob nïgï jami kïbëc na Rwoth Obanga ötïmö ëka kit na ën ötïmö nini kïca ködë.” 20 Ën öcïdhö cë öcakö kobo ngö na Yecu ötïmö ï kome ï Dekapoli* ëka jö kïbëc n'owinyo ngö na ën okobo, obedo gïnï kï ur rwök.

Nyaka Yairo ëka dhakö n'ogudo böngü ka Yecu

(Matayo 9:18-26; Luka 8:40-56)

21 Ï karë na Yecu dökï öngölö nam kï yeya yo löka nam tung ca, lwak na pol öcökërë bothe nakun ën onwongo tye ï nget nam. 22 Cë atëla mörö acël më cinagoga, na nyïngë Yairo obino. Ï karë na ën önënö Yecu, orumo cöngë pïny, 23 ëka odweko ën nï, “Nyara na tïdï dong tye ka thöö athöa. Öma! Bin iketh cingi ï kome, ëk öcang cë ökwö.” 24 Yecu owotho kanya acël kï Yairo. Lwak na pol ölübö ën nakun ëdïö ën.

25 Dhakö mörö onwongo tye na remo obedo cwer kï ï kome pï mwaka apar arïö na ba cok. 26 Ën ölïmö can na thwönë, ëka öbalö lïm mërë kïbëc n'onwongo ën ut ködë më cülö daktae na pol. Ëntö two mërë ömëdërë amëda na ba öcang. 27 Ï karë na ën owinyo köp ï kom Yecu, obino kï kungee nakun wok kï kin jïï ëka ogudo böngü ka Yecu, 28 pïën ën onwongo öthamö pïrë kënë nï, “Ka atwërö gudo böngü mërë këkën, an abino cang.” 29 Cücüth remo na cwer ocung ökö, ëka ongeo kï ï kome nï ën ëcang ökö kï kom can mërë.

30 Ï caa nonu cücüth, Yecu ongeo nï tëkö öya kï ï kome. Ën ölökërë both lwak cë openyo nï, “Nga n'ogudo böngüna?”

31 Ëlübkörë okobo nïnë nï, “In ïnënö lwak tye ka dïöni ëka dökï ipenyo nï nga n'ogudi?”

32 Ëntö Yecu ölökërë më nënö nga n'ogude. 33 Cë dhakö ongeo ngö n'ötïmërë ï kome, obino na kome myël kï lworo ëka orumo cöngë ï nyim Yecu cë ën okobo köp n'adyer kïbëc bothe. 34 Yecu okobo both dhakö nï, “Nyara, yeeni ömïö ïdökö na bër. Cïdh kï kuc ëka ïcang ökö kï kom twoni.”

35 Na Yecu onwongo pod twak ködë, cwö mörö obino kï ï pacö ka Yairo, atëla më cinagoga. Gïn okobo nïnë nï, “Nyari dong öthöö ökö. Kür dökï iyel apwony.” 36 Ëntö Yecu onwongo owinyo ngö na gïn tye ka kobo ëka okobo both Yairo nï, “Kür ibed kï lworo. Bed kï yee këkën.” 37 Cë Yecu ba oyeo nï ngat mörö më lübö körë na path kï Petero, Yakobo ëka Jon (ömïn Yakobo). 38 Ï karë na gïn obino ï pacö k'atëla më cinagoga, Yecu önënö jïï na tye ka wöö kï koko. 39 Ën ödönyö ï öt ëka okobo nïgï nï, “Pïngö ïwöö unu kï koko nï köman? Athïn ba öthöö, ëntö önïnö anïna.”

40 Lwak önyërö Yecu. Ëntö ën öryëmögï kïbëc yökö ëka ödönyö k'apap k'athïn, aya k'athïn ëka ëlübkörë adek ï öt kanya anyaka nön onwongo obuto ïë. 41 Yecu ömakö cïngë cë okobo nïnë nï, “Talitha kumi,” na gönyö nï, “Athïn anyaka, yaa malö!” 42 Ëka cücüth anyaka öya malö ëka öcakö woth (ën onwongo tye kï mwaka apar arïö), cë jïï obedo kï thwön ur rwök. 43 Yecu öcïkögï rwök nï kür ömïï gïnï ngat mörö onge ngö n'ötïmërë ëka okobo nïgï më mïö nyakö nön gin mörö ëk öcam.

6

Ëkwërö Yecu kï ï Najaret

(Matayo 13:53-58; Luka 4:16-30)

1 Yecu öya ökö kï kunön, ödök yo lobo thurgï ëka ëlübkörë ölübö ën. 2 Ï ceng Cabït k'Eyuda, ën öcakö pwony ï cinagoga. Jö na pol n'owinyo pwony mërë ouro gïnï ëka openyo gïnï nï, “Ëcwö ni onwongo ryëkö ni kïbëc kï kwene? Kit ryëkö mënë n'ëmïö ën? Ën tio tango nïngö? 3 Man pathï apaa bao, wod ka Maria ëka ömïn Yakobo, Yoce, Yuda, ëka Cimon. Amego mërë ba kwö ï kin onu kany?” Cë gïn ökwërö yee ï kome.

4 Cë Yecu okobo nïgï nï, “Adwarpïny ëwörö ï kabedo kïbëc na path kï ï lobo më pacö mërë ëka ï kin wede mërë kï jö më dyekalgï.” 5 Yecu onwongo ba twërö tio tango mörö kunön, na path kï ketho cïngë ï wi etwoe mörö na nönök ëka öcangögï. 6 Ën obedo kï ur rwök pïën gïn ope kï yee.

Yecu ooro ëlübkörë apar arïö

(Matayo 10:5-15; Luka 9:1-6)

Cë Yecu owotho ï pacö kï pacö, nakun pwonyo jïï. 7 Ën ocwodo ëlübkörë apar arïö kanya acël ëka öcakö orogï k'arïö arïö nakun mïögï twër ï kom tipo na reco. 8 Yecu okobo nïgï nï kür owoth gïnï kï gin mörö ï wothgï na path kï lüth ögölë. Kür ömak gïnï cem, ocwe ëka cïlïng ï jëba. 9 Ën oyeo nïgï më ruko wör, ëntö kür ömak gïnï böngü më alöka. 10 Ën okobo nïgï nï, “Ka ïdönyö unu ï öt mörö, bed unu kany nön naka ka ibino yaa unu kï kany nön. 11 Ëntö ka ba ëgamöwu ï kabedo mörö onyo ewinyowu, ka ïya unu, tëng unu apua më tyënwu* ëk obed caden bothgï.” 12 Cë ëlübkör Yecu öcakö cïdhö gïnï, nakun tïtö gïnï nï jïï myero ongut gïnï kï kom balgï. 13 Gïn öryëmö cene na pol ëka ewiro etwoe na pol kï möö cë ëcangögï.

Thöö ka Jon Abatica

(Matayo 14:1-12; Luka 9:7-9)

14 Rwoth Erode† owinyo köp ï kom Yecu pïën jö kïbëc onwongo twakö köp ï kome. Jö mökö onwongo kobo nï, “Man myero obed Jon Abatica n'ocer kï ï lyël. Manön ënë ömïö ën tye ka tio koth tango ni.”

15 Jö nökënë okobo nï, “Ën obedo adwarpïny Eliya.”

Jö nökënë kobo nï, “Ën obedo adwarpïny na cal k'edwarpïny mörö na cön.”

16 Ëntö ï karë n'Erode owinyo köp ï kom Yecu, okobo nï, “Man myero obed Jon! Ëcwö na an anguno ngute ënë dökï ocer ökö.” 17 Erode onwongo ooro acikari më makö Jon ëka ketho ën ï buc pï Kerodia, dhakö k'ömïn mërë Pilipo, pïën Erode onwongo ökwanyö Kerodia më bedo dhakö mërë. 18 Jon obedo ka kobo n'Erode nï, “Cïk ka Muca ba yeo nï ïkwany dhakö k'omeru ïlök ödök megi.” 19 Kerodia obedo kï cwer cwiny ï kom Jon ëka ömïtö më neko ën. Ëntö ba ötwërö, 20 pïën Erode onwongo lworo Jon ëka ngeo nï ën onwongo obedo dhanö na bër ëka ëcwö na leng, cë ën ögwökö Jon na bër. Ën onwongo marö winyo twak ka Jon kadï bed wie orubere, caa kïbëc ën mïtö nï ewiny köp ka Jon.

21 Kerodia onwongo karë na bër ï nïnö n'Erode öyübö karama më po pï nïnö n'ënywölë ködë. Ën ocwodo edite mërë, ëtëla wi lwëny ëka edite më Galilaya. 22 Ï karë na nyaka Kerodia obino ëka ömyël, ën oyomo cwiny Erode ëka wele mërë. Erode okobo both nyakö nï, “Penya gin mörö këkën na in ïmïtö. An abino mïöni.” 23 Ëka ën okwongere bothe nï, “An abino mïöni gin mörö këkën na in ibino penyo kï botha, naka thon nucu më kerna!”

24 Anyaka ni öcïdhö both aya mërë cë okobo nïnë nï, “Ngö na myero apeny?”

Aya mërë okobo nïnë nï, “Peny wi Jon Abatica!”

25 Anyaka ni öbünyö woth pïöpïö ödök cen both Erode ëka okobo nïnë nï, “Amïtö ïmïa wi Jon Abatica ï canïa kany ï caa ni!”

26 Cë rwoth Erode obedo kï kumo rwök ëntö pï kwong na ën okwongo ï nyim wele mërë, ömïö ën ba twërö kwërö na nyaka ni. 27 Cücüth rwoth ooro acikari na kürö pïny ï buc më cïdhö nguno ngut Jon ëka okel nïnë wie. Acikari öcïdhö ï buc cë onguno wi Jon 28 oketho ï canïa, ëka okelo ömïö both nyakö ni. Nyakö ni dong otero both aya mërë. 29 Ï karë n'ëlübkör Jon owinyo gïnï ngö n'ötïmërë, obino gïnï cë ökwanyö gïnï kome ëka ëcïdhö eiko ï bur lyël.

Yecu öpïdhö jö elip abic

(Matayo 14:13-21; Luka 9:10-17; Jon 6:1-14)

30 Ï karë n'ëkwëna odwogo gïnï both Yecu, gïn okobo nïnë gin na kïbëc na gïn ötïmö ëka opwonyo. 31 Cë Yecu okobo nïgï nï, “Eru ecidhu yo kanya jïï ope ïë ëk eywe na nönök.” Ën okobo nï köman pïën jïï onwongo tye na pol na bino ëka cïdhö gïnï. Yecu ëka ëkwëna mërë ba obedo gïnï kï caa mörö më cem thon.

32 Cë gïn dong ödönyö ï yeya ëka öcïdhö yo kanya jïï ope ïë. 33 Ëntö jö na pol n'önënögï ka cïdhö, ongeogï ëka öngwëcö gïnï kï tyën-gï kï kin peci cë öcakö thuno gïnï anyim nïgï. 34 Ï karë na Yecu donyo yökö kï ï yeya, ën önënö lwak jïï na pol ëka kïca ömakö ën ï komgï, pïën gïn onwongo cal kï rom n'akwathgï ope. Cë öcakö pwonyogï kï köp na pol.

35 Na pïny dong cwök yutho, ëlübkör Yecu obino bothe ëka okobo gïnï nï, “Kany obedo kanyalik, ëka pïny thon tye ka cido. 36 Kob nï lwak ëk öcïdh gïnï kanya jö mökö kwö gïnï ïë ëka ï kin peci na cwök ëk öwïl gïnï cem mörö më acama.”

37 Ëntö Yecu ögamö nï, “Miwugï gin mörö më acama.”

Gïn openyo Yecu nï, “In ïmïtö nï wan ëcïdh ëk etii kï denario mïa arïö më wïlö ogati më pïdhögï?”

38 Cë Yecu openyogï nï, “Ogati adi na un iut ködë? Cïdh ïnën unu.”

Gïn odwogo ëka okobo gïnï nï, “Wan eut k'ogati abic ëka rëc arïö.”

39 Cë Yecu okobo n'ëlübkörë ëk ömïï jïï obed gïnï pïny ï gurup ï lum na mar. 40 Jïï obedo pïny ï gurup më mia acëlacël ëka pyer abicabic. 41 Yecu ökwanyö ogati abic ëka rëc arïö, önënö malö ï polo, ëka ölëgö gum. Cë opoko ï ogati ëka ömïö both ëlübkörë ëk opok gïnï both jïï. Ën thon opoko rëc arïö ï kin-gï kïbëc. 42 Gïn kïbëc ocemo ëka oyeng gïnï. 43 Ëka kinge, ëlübkör Yecu öcökö gïnï ngïny ogati ëka rëc n'odong pong aditi apar arïö. 44 Wel cwö n'öcamö gïnï ogati onwongo tye elip abic.

Yecu owotho ï wi pii

(Matayo 14:22-33; Jon 6:15-21)

45 Cücüth kinge man, Yecu okobo n'ëlübkörë ëk ödöny gïnï ï yeya ëk öcïdh gïnï anyim yo löka Bethecaida, nakun ën kobo both jïï ëk ödök gïnï pacö. 46 Kinge na dong omotho jïï, ën öcïdhö ï lëga ï wi kidi.

47 Kothyeno na pïny dong ocido, ëlübkör Yecu onwongo ut gïnï ï yeya ï dyere nam. Yecu onwongo odong kënë ï ngöm. 48 Ën önënö nï ëlübkörë onwongo tye gïnï ï thwön can, na yelere gïnï më mïö yeya cïdhö anyim pïën yamö onwongo tye ka yelogï. Na caa abungwën më kodiko dong römö, Yecu obino bothgï nakun tye ka woth ï wi pii. Ën öthëna më poth kalögï, 49 ëntö ï karë na gïn önënö Yecu nakun tye ka woth ï wi pii kï tyënë, gïn okok rwök kï lworo n'öthamö gïnï nï ködë ën obedo jwök. 50 Gïn kïbëc onwongo komgï öthöö ökö ï caa na gïn önënö Yecu.

Ëntö Yecu ötwak ködgï cücüth nakun kobo nïgï nï, “Kür ibed unu kï lworo, bed unu na cwinywu tëk! An ënön!” 51 Cë Yecu öïdhö ï yeya bothgï, ëka yamö ocung. Gïn kïbëc ouro gïnï rwök, 52 pïën gïn onwongo bara önïang ï kom tango më ogati. Cwinygï onwongo nwang rwök më nïang.

Yecu öcangö jö na two ï Genecaret

(Matayo 14:34-36)

53 Kinge na dong öngölö gïnï nam, Yecu ëka ëlübkörë ocung gïnï ï löka nam ï Genecaret ëka öywaö gïnï yeya ï lak nam. 54 Ï karë na gïn odonyo yökö kï ï yeya, cücüth jïï öcakö ngeno ën, 55 cë örïngö gïnï ï kabedo kïbëc, na tingo gïnï jö na two k'ökëka yo kanya gïn onwongo owinyo nï Yecu ut ïë. 56 Kanya kïbëc na ën cïdhö yo ïë, ï kin peci, peci na döngö, onyo ï nget lobo, gïn okelo etwoe yo cuk. Gïn ökwaö ën ëk ömïï etwoe ogud lak böngü mërë, ëka jö kïbëc n'ogudo ebino ëcangögï ökö.

7

Kite më thëkwarö k'edong

(Matayo 15:1-19)

1 Ï nïnö mörö acël, Eparicayo mökö ëka epwony Cïk ka Muca n'öya gïnï kï ï Jerucalem, obino ëka öcökërë gïnï both Yecu. 2 Cë önënö gïnï ëlübkörë mökö na ba lübö cïk më kwer më lwökö cïng jö na bara ecemo. 3 Eparicayo ëka Eyuda kïbëc ba cemo na bara ölwökö gïnï cïng-gï kite na cïk më thëkwarö k'edong mïtö ködë. 4 Ëka ka gïn odwogo kï ï cuk, ba cemo gïnï na bara ölwökö cïng-gï. Gïn thon lübö cïk më thëkwarö nökënë na pol na calö lwökö ekopo, aguli, ëka k'aguli më mola.

5 Eparicayo ëka epwony cïk openyo gïnï Yecu nï, “Pïngö ëlübkori ba lübö gïnï cïk më kwer më thëkwarö k'edong ëntö cemo gïnï kï cïng-gï na ba ëlwökö?”

6 Yecu ögamö nï, “Un etwodo! Adwarpïny Icaya onwongo odwaro köp n'atïr ï komwu kite n'ëcöö ködë nï,

“ ‘Rok ni wöra gïnï kï del dhögï,

ëntö cwinygï bor köda.

7 Wöra gïnï nono,

pwony na gïn pwonyo obedo cïk ka dhanö.’

8 Un ïkwërö lübö cïk k'Obanga ëka ïlübö unu kite ka dhanö.”

9 Cë Yecu okobo bothgï nï, “Itye unu kï yodhi na bër më kwërö cïk k'Obanga, ëk ïlüb unu kite më thëkwarö na mewu. 10 Muca yam okobo nï, ‘Wör apapni ëka ayani,’ ëka nï, ‘Ka ngat mörö öyanyö apap mërë onyo aya mërë, myero enek ökö.’ 11 Ëntö un ikobo nï ka dhanö mörö okobo n'apap mërë onyo aya mërë nï, ‘Gin n'onwongo myero akonyi ködë ënë lïm më Korban’ (na tyën köp mërë ënë nï gin n'ëmïö ökö both Obanga), 12 cë ën kür dökï ömïï lïm mörö më könyö apap mërë onyo aya mërë. 13 Ï kit yoo ni, un ïkwërö köp k'Obanga ëka ïlübö unu kite më thëkwaröwu. Ëka ïtïmö unu jami na pol na cal kï manön.”

Gin na balö dhanö

(Matayo 15:10-20)

14 Cë Yecu ocwodo lwak bothe dökï ëka okobo nïgï nï, “Un kïbëc winy unu köpna ëka ïnïang unu ïë. 15 Gin mörö ope na yaa kï yökö na dönyö ï dhanö na twërö balö ën, ëntö gin na yaa kï ï dhanö na donyo yökö ënë balö ën. 16 Ngat na tye kï ithe më winyo myero ën owiny.”*

17 Ï karë na Yecu öwëkö lwak ëka ödönyö ï öt, ëlübkörë openyo ën tyën köp ï kom carolok ni. 18 Cë Yecu openyogï nï, “Un thon bara ïnïang unu? Ba ingeo unu nï gin na kïbëc na dönyö ï dhanö nakun öya kï yökö ba twërö balö ën? 19 Pïën ba dönyö naka ï cwinye, ëntö cïdhö ï jamïë cë donyo yökö.” (Na Yecu okobo köp ni, ën onwongo tye ka kobo nï cem kïbëc opore më acama.)

20 Yecu ömëdërë më kobo nï, “Gin na yaa kï ï dhanö ënë balö ën. 21 Pïën gin n'öya kï ï dhanö, n'öya kï ï cwinye ënë thama na reco, tïm më ölyang, kwalö kwo, nek, 22 elomi, woro më jami kïbëc, tïm mökö na reco, bwölö jïï, miti më kom, nyeko, yanyö jïï, awaka, ëka mingo. 23 Tïm na reco ni kïbëc yaa kï ï cwiny dhanö, ëka gïn ënë balö dhanö.”

Yee ka dhakö më Curopoiniki

(Matayo 15:21-28)

24 Yecu öya ökö kï kunön ëka öcïdhö ï lobo Turo. Ën ödönyö ï öt mörö ëka ba ömïtö nï ngat mörö onge, ëntö ën onwongo ba twërö kanërë. 25 Cë dhakö mörö na nyarë onwongo tye kï tipo na rac ï kome, owinyo köp ï kom Yecu, cë obino ëka orumo cöngë ï nyime. 26 Dhakö ni onwongo obedo jö Girik n'ënywölö ï Curopoiniki. Ën ökwaö Yecu më ryëmö tipo na rac ökö kï kom nyarë. 27 Yecu okobo nïnë nï, “Ëk kono ëthïnö öcam ngö na gïn mïtö kïbëc, pïën ba opore më mïö cem k'ëthïnö both gwongi.”

28 Dhakö ögamö nï, “Rwoth ikobo adyer, ëntö gwongi thon na tye ï thë mëja camö gïnï ngïny cem k'ëthïnö n'opodho pïny.”

29 Cë Yecu okobo nïnë nï, “Pï köp na in ikobo, ïrömö cïdhö yo pacö, pïën tipo na rac dong öya ökö kï kom nyari.” 30 Ën öcïdhö yo pacö ëka onwongo nyarë obuto ï wi ëtana, ëka tipo na rac onwongo dong öya ökö kï ï kome.

Yecu öcangö athöö ith na lëbë otwere

31 Cë Yecu öya ökö kï ï lobo Turo ëka owok ï Cidon yo Nam më Galilaya na tye ï lobo Dekapoli. 32 Ëka lwak okelo ëcwö mörö bothe n'onwongo ithe öthöö ëka ba römö twak. Cë ökwaö gïnï Yecu ëk oketh cïngë ï kome.

33 Kinge na Yecu otero ën thenge kï kin lwak, oketho nyi cïngë ï ithe, ëka öngülö laö dhögë ï cïngë cë ogudo lëbë. 34 Yecu önënö malö ï wi polo, öcür ëka okobo nï, “Epata,” na tyën köp mërë nï, “Yabiri!” 35 Cücüth ëcwö ni öcakö winyo pïny. Thë lëbë thon ögöny ökö ëka öcakö twak na bër.

36 Yecu öcïkö lwak nï, “Kür ïcïdh ikob unu both ngat mörö ngö n'ötïmërë.” Ëntö kadï bed öcïkögï nï kömanön, gïn ömëdërë amëda më tïtö ngö n'ötïmërë. 37 Lwak obedo kï ur rwök na kobo gïnï nï, “Gin na kïbëc na ën ötïmö bër. Ën thon mïö ëthöö ith winyo pïny ëka jö na thë lëbgï otwere më twak.”

8

Yecu öpïdhö jö elip angwën

(Matayo 15:32-39)

1 Ï karë nonu, lwak na pol dökï ögürë ëka cem onwongo ope nïgï. Yecu ocwodo ëlübkörë bothe ëka okobo nïgï nï, 2 “Lwak othona gïnï rwök pïën orio gïnï köda nïnö adek na gin mörö më acama ope. 3 Ka aorogï pacö na ba öcamö gïnï gin mörö, kec bino mïögï wile ï yoo pïën jö mökö kï kin-gï öya kï kanya bor.”

4 Ëka ëlübkörë ögamö nï, “Kara wan ëtwërö nwongo cem na römö pïdhö lwak jö ni kï kwene na kany obedo thim?”

5 Yecu openyogï nï, “Ogati adi na un itye ködë?”

Gïn ögamö nï, “Ogati abïrö.”

6 Cë Yecu okobo nï lwak ëk obed gïnï pïny. Ën ökwanyö ogati abïrö, öpwöyö Obanga ëka opokogï, cë ömïö both ëlübkörë ëk opok gïnï both lwak. 7 Gïn thon onwongo tye gïnï kï rëc arïö na thïthïnö. Yecu öpwöyö Obanga ëka okobo n'ëlübkörë ëk opokgï.

8 Jö kïbëc ocemo naka oyeng gïnï. Ëka kinge cem, ëlübkör Yecu öcökö gïnï ngïny cem n'ötütüra pong aditi abïrö. 9 Jö n'onwongo tye kunön onwongo römö elip angwën. Cë Yecu okobo nï lwak ëk ödök gïnï pacö kinge cem. 10 Cücüth, Yecu ödönyö ï yeya k'ëlübkörë ëka öcïdhö yo lobo Dalmanutha.

Eparicayo ökwaö gïnï anyuth

(Matayo 16:1-6)

11 Ï karë n'Eparicayo mökö owinyo gïnï nï Yecu othuno, gïn obino ëka openyo gïnï Yecu anyuth n'öya kï ï polo më tëmö ën.

12 Ï karë na Yecu owinyo köp ni, öcür rwök kï ï cwinye ëka okobo nï, “Pïngö jö më karë ni mïtö gïnï anyuth më tango? An akobo niwu köp adyer, ba abino nyutho nï jö më karë ni koth anyuth mörö këkën.” 13 Cë Yecu öya ökö kï bothgï, ödönyö ï yeya, ëka öngölö ï nam yo löka tung ca.

Thöbï k'Eparicayo ëka më k'Erode

(Matayo 16:5-12)

14 Ëlübkör Yecu onwongo wigï owil ökö më makö ogati ï wothgï. Gïn onwongo ömakö ogati acël këkën ï yeya. 15 Cë Yecu öcïkögï nï, “Myero ïgwökërë unu kï kom thöbï k'Eparicayo ëka më k'Erode.”

16 Gïn öcakö twak ï kin-gï kën-gï nï, “Ën tye ka kobo köp ni pïën onu ba ëmakö ogati mörö.”

17 Yecu ongeo ngö n'onwongo gïn tye ka twakö cë openyogï nï, “Pïngö itye unu ka twak nï ba ïmakö unu ogati mörö? Un pod bara ïnënö onyo ïnïang unu? Cwinywu pod nwang? 18 ‘Itye unu kï wangwu cë ba ineno unu. Itye unu kï ithwu cë ba iwinyo unu pïny.’ Ba ïtwërö unu po ï kom gin mörö këkën? 19 Ï karë na an apïdhö jö elip abic k'ogati abic, aditi adi më ngïnyë n'odong na un ïcökö?”

Ëlübkör Yecu ögamö nï, “Apar arïö.”

20 “Ëka ï karë na an apïdhö jö elip angwën k'ogati abïrö, aditi adi më ngïnyë na un ïcökö?”

Cë gïn ögamö nï, “Abïrö.”

21 Ëka Yecu openyogï nï, “Un pod bara ïnïang?”

Yecu öcangö athöö wang ï Bethecaida

22 Ï karë n'othuno gïnï ï Bethecaida, jö mörö okelo athöö wang both Yecu, cë gïn ökwaö ën më gudo athöö wang. 23 Ëka Yecu ömakö cïng athöö wang cë öpëö yökö ï ngee pacö. Cë öngülö laö dhögë ï wangë, oketho cïngë ï kome ëka openyo nï, “Itye ka nënö gin mörö?”

24 Ëcwö ni önënö malö cë okobo nï, “Eyo, atye ka nënö jïï, ëntö gïn tye ka nen kamë yen na tye ka woth.”

25 Cë Yecu dökï ogudo wang ëcwö ni ëka wangë öyabërë cë öcakö nënö jami kïbëc na bër. 26 Yecu okobo nïnë ëk öcïdh yo pacö thurgï nakun cïkö nï, “Kür ïcïdh ikob nï ngat mörö kï ï pacö.”

Köp na Petero otuco ï kom Yecu

(Matayo 16:13-20; Luka 9:18-21)

27 Yecu ëka ëlübkörë öya gïnï kï ï Galilaya ëka öcïdhö gïnï ï peci na cwök kï Cecaria Pilipi. Na gïn onwongo tye ï woth, ën openyogï nï, “Jïï mönö kobo nï an abedo nga?”

28 Gïn ögamö nï, “Jö mökö kobo nï in Jon Abatica, mökö kobo nï in Eliya, ëka jö nökënë kobo nï in ibedo ngat acël ï kin edwarpïny.”

29 Cë Yecu openyogï nï, “Ëntö un kono, ikobo nï an abedo nga?”

Petero ögamö nï, “In ibedo Meciya.”

30 Ëntö Yecu öcïkögï nï kür okob gïnï nï ngat mörö köp ï kome.

Yecu okobo pï thöö mërë

(Matayo 16:21-28; Luka 9:22-27)

31 Cë Yecu öcakö pwonyogï nï Wod ka Dhanö myero ölïm can na pol ëka edong, ëlamdhök na dito, ëka epwony cïk bino kwërö ën ökö. Ebino neko ën, ëntö kinge nïnö adek ën bino cer kï ï lyël. 32 Yecu ötwakö köp ni kanyalër both ëlübkörë. Ëka Petero ökwanyö ën thenge cë öcakö coko Yecu pï kobo koth köp ni.

33 Ëntö Yecu öwïrë ëka önënö ëlübkörë, cë ocoko Petero na kobo nï, “Dök ï ngea, Catan! Pïën thamani ba lübö më k'Obanga ëntö më ka dhanö.”

34 Cë Yecu ocwodo lwak ëka ëlübkörë bothe cë okobo nï, “Ka ngat mörö mïtö bedo alübköra, myero ën kono öcak kwërë kënë, oting yath arïa mërë, ëka ölüb köra. 35 Ka ngat mörö mïtö larö kwö mërë, bino rwenyo kwö mërë ökö. Ëntö ka ngat na rwenyo kwö mërë pïra ëka pï Emuth na Bër, bino larö kwö mërë. 36 Ëka ngö na in ibino nwongo ka itye kï jami më lobo ni kïbëc, ëntö irwenyo tiponi ökö? 37 Onyo ngö na dhanö twërö mïö më lökö kï kwö mërë? 38 Ka ngat mörö lewic makö ï koma ëka kï köpna ï karë ni na ba ëwörö Obanga ïë ëka më bal, Wod ka Dhanö thon lewic bino makö ï kom dhanö nön ï karë na ën bino dwogo ködë kï dheo k'Apap mërë ëka më k'emalaika na leng.”

9

1 Ëka Yecu okobo bothgï nï, “An akobo niwu köp adyer nï tye jö mökö n'ocung kany na ba bino bïlö gïnï thöö naka ka wang n'önënö gïnï ker k'Obanga ka bino kï tëkö.”

Kom Yecu ölökërë na path

(Matayo 17:1-13; Luka 9:28-36)

2 Kinge nïnö abicël, Yecu ökwanyö Petero, Yakobo, ëka Jon cë öïdhö ködgï ï wi kidi na bor, kanya onwongo gïn tye ïë kën-gï. Na gïn tye ka nënö, kom Yecu ölökërë na path ï nyimgï, 3 ëka böng mërë ödökö na tar na ryëny rwök na ngat mörö kï wi lobo ba römö lwökö nï kömanön. 4 Cë Eliya ëka Muca onen bothgï ëka öcakö gïnï twak kï Yecu.

5 Petero okobo both Yecu nï, “Apwony, bër nï onu më bedo kany! Ëk ëgër othogo adek, acël na megi, acël më ka Muca, ëka acël më k'Eliya.” 6 Petero onwongo ba ngeo ngö na myero ekobi pïën lworo onwongo ömakögï rwök.

7 Cë edou obino oumogï ökö, ëka dwön ötwak kï ï edou nï, “Man ënë Woda na an amarö. Winy unu ën.” 8 Athura, ï karë na gïn önënö ngetgï, gïn ba dökï önënö ngat mörö na path kï Yecu këkën.

9 Na gïn tye ka idho pïny kï wi kidi, Yecu öcïkögï nï kür okob gïnï nï ngat mörö ngö na gïn önënö, naka wang ka Wod ka Dhanö ocer kï ï thöö. 10 Gïn ba okobo ngö n'ötïmërë both ngat mörö, ëntö obedo penyere gïnï ï kin-gï kën-gï nï, “Ngö na ‘cer kï ï thöö’ gönyö?”

11 Cë gïn openyo Yecu nï, “Pïngö epwony cïk ka Muca kobo gïnï nï Eliya myero kono öcak bino?”

12 Yecu ögamö nïgï nï, “Adyer Eliya ënë cakö bino ëka dwökö jami kïbëc kakarë. Cë pïngö Cöc na Leng kobo nï Wod ka Dhanö bino lïmö can rwök ëka ebino kwërö ökö? 13 Ëntö akobo niwu nï, Eliya dong obino ökö ëka jïï ötïmö gin na kïbëc na gïn mïtö ï kome, kite na Cöc na Leng kobo nï bino tïmërë ködë.”

Yecu öcangö awobi na tye kï tipo na rac

(Matayo 17:14-20; Luka 9:37-43)

14 Ï karë na Yecu k'ëlübkörë adek odwogo gïnï yo kanya ëlübkörë nökënë onwongo ute gïnï ïë, gïn önënö lwak na pol n'ögürögï dyere ëka epwony cïk ka Muca onwongo tye ka pyem ködgï. 15 Na lwak kïbëc önënö Yecu, ouro gïnï rwök ëka örïngö gïnï më motho ën.

16 Yecu openyo ëlübkörë nï, “Ngö na un itye ka pyem ködgï ïë?”

17 Dhanö mörö acël kï kin lwak ögamö nï, “Apwony, akelo woda bothi, pïën ën ute kï tipo na rac na ba yeo nï ën ötwakï. 18 Ëka ka tipo na rac ömakö, rëdhö ën pïny na kome myël amyëla. Cë bwo yenyo kï ï dhögë, kaö lakë na tëk ëka kome jïng ökö. Akwaö ëlübkori më ryëmö tipo na rac, ëntö ryëmö ölöögï ökö.”

19 Yecu okobo nïgï nï, “Un wang rok na yeewu ope ï kom Obanga! Abino bedo kodwu naka awene? Abino dïö cwinya ï komwu naka awene kara? Kel unu awobi nön botha.”

20 Cë gïn okelo awobi ni bothe. Ëntö ï karë na tipo na rac önënö Yecu, oyuo awobi ni pïny cüth naka örakërë na lör alöra nakun bwo yenyo kï ï dhögë.

21 Yecu openyo apap k'awobi nï, “Otero karë na röm kwene na gin ni obedo ka tïmërë bothe?”

Ën ögamö nï, “Anaka na ën pod tïdï. 22 Tipo na rac rëdhö ën karë kï karë ï mac onyo ï pii, më tëmö neko ën ökö. Ëntö ka ïtwërö tïmö gin mörö, kïca omaki ï komwa ëk ïkönywa.”

23 Yecu okobo n'apap k'awobi nï, “Ka in ïtwërö! Jami kïbëc twërö tïmërë both ngat mörö këkën na yee.”

24 Cücüth apap k'awobi okok kï redo nï, “An ayee, ëntö könya ëk abed kï yee na thwönë!”

25 Ï karë na Yecu önënö nï lwak tye ka ngwëc bino yo bothe, ën ocoko tipo na rac nï, “In tipo na ba mïö awobi ni twak ëka winyo pïny, aciki më donyo yökö kï ï kom awobi ni ëka kür dökï ïdöny ï kome!”

26 Cë tipo na rac öcakö koko, ëka oyuo awobi ni pïny naka örakërë ëka odonyo yökö kï ï kome. Awobi ni onwongo dong cal kï lyël na jö na pol okobo nï, “Ën öthöö ökö.” 27 Ëntö Yecu ömakö cïngë ëka otingo ën malö cë ocung.

28 Kinge na Yecu onwongo tye kënë ï öt k'ëlübkörë, gïn openyo ën nï, “Pïngö wan ba ëryëmö cen?”

29 Yecu ögamö nïgï nï, “Koth tipo na rac na calö man, ëtwërö ryëmö kï lëga këkën.*”

Yecu ötwakö köp ï kom thöö mërë dökï

(Matayo 17:22-23; Luka 9:43-45)

30 Yecu ëka ëlübkörë öya gïnï kï ï kabedo nön ëka owok gïnï ï lobo Galilaya. Ën onwongo ba mïtö nï ngat mörö onge kanya gïn onwongo tye ïë, 31 pïën onwongo mïtö pwonyo ëlübkörë. Yecu okobo bothgï nï, “Wod ka Dhanö ebino ketho örörö ï kome ëka ebino mïö ï cïng jö na bino neko ën. Ëntö kinge nïnö adek, ën bino cer kï ï thöö.” 32 Ëntö ëlübkör Yecu ba önïang gïnï ï ngö n'onwongo ën tye ka kobo, ëka gïn onwongo lwor më penyo ën.

Ngat na löö kï dit

(Matayo 18:1-5; Luka 9:46-48)

33 Kinge na dong othuno gïnï ï Kaperanaum, na gïn dong tye ï öt, Yecu openyo ëlübkörë nï, “Ngö n'onwongo un itye ka pyem ïë ï yoo?” 34 Ëntö gïn ölïng alïnga, pïën gïn onwongo tye ka pyem ï wanga yoo nï nga ënë löö kï dit kï kin-gï. 35 Yecu obedo pïny, cë ocwodo ëlübkörë apar arïö bothe, ëka okobo nï, “Ka ngat mörö mïtö bedo dhanö më acël, ën myero obed dhanö më ajiki ëka obed atic ka jö kïbëc.”

36 Cë Yecu ökwanyö athïn ëka oketho ï dyeregï. Otingo athïn ï kore, ëka okobo nïgï nï, 37 “Dhanö mörö na bino gamö athïn na tïdï na cal kï man kï nyïnga, nwongo ögama. Ëka dhanö mörö na gama, nwongo ba ögama an këkën ëntö nwongo ögamö Apapna n'oora.”

Tic kï nyïng Yecu

(Luka 9:49-50)

38 Jon okobo both Yecu nï, “Apwony, wan ënënö dhanö mörö ryëmö cene kï nyingi, ëntö wan ëjükö ën pïën onwongo ën ba tye kukur onu.”

39 Yecu okobo nïgï nï, “Kür ijuku ën, pïën dhanö mörö ope na tio tango kï nyïnga ëka dökï cakö twakö köp na rac ï koma. 40 Ngat mörö këkën na ba dag onu, nwongo obedo akukur onu. 41 Ka ngat mörö ömïöwu pii më amodha pïën un ibedo jö ka Kiricito, an akobo niwu köp adyer, dhanö nön ebino cülö.

Gin na mïö dhanö podho ï bal

(Matayo 18:6-9; Luka 17:1-2)

42 “Ka dhanö mörö ömïö ngat acël kï kin ëthïnö ni n'oye ï koma opodho ï bal, bedo na bër ka etweo pong rego na thwönë ï ngute cë ebolo ködë ï nam. 43 Cë ka cingi ënë mii ïtïmö bal, ngun ökö. Bedo na bër rwök më dönyö ï kwö kï cingi acël këkën na löö më dönyö ï mac na ba thöö ï kapïny kï cingi arïö. 44 Kunön, kudi na camögï ba thöö, ëka mac na wangögï ba nekere.† 45 Ka tyeni ënë teri ï bal, ngun ökö. Bedo na bër rwök më dönyö ï kwö kï tyeni acël na löö më boloni ï mac kapïny kï tyeni arïö. 46 Kanya kudigï ba thöö kï ïë ëka mac thon ba nekere.‡ 47 Ëka ka wangi ënë mii ïtïmö bal, köl ökö. Bedo na bër rwök më dönyö ï Ker k'Obanga kï wangi acël këkën na löö më bedo kï wangi arïö cë eboli ködë ï mac kapïny. 48 Kanya

“ ‘kudigï ba thöö kï ïë

ëka mac thon ba thöö.’*

49 Pïën kadö na bino lönyö ngat acëlacël ënë mac. 50 Kadö bër, ëntö ka orwenyo mït mërë ökö, ïtwërö mïö dökö na mït nïngö dökï? Un myero ibed unu kï rwöm më kadö ï kinwu ëka ibed unu kï kuc kï jö nökënë.”

10

Pwony ï kom këthö nyom

(Matayo 19:1-12; Luka 16:18)

1 Cë Yecu öya öwëkö Kaperanaum ëka öcïdhö yo kupïny ï lobo Yudea ëka yo löka kulo Jordan. Lwak jö na pol obino dökï bothe, ëka na calö kite n'önaa tïmö ködë, ën opwonyogï.

2 Eparicayo mökö obino bothe ëka ötëmö gïnï ën nakun epenyo nï, “Cïk yeo nï ëk ëcwö ökwër dhakö mërë?”

3 Yecu ögamö nakun penyogï nï, “Ngö na cïk ka Muca kobo?”

4 Gïn ögamö nï, “Muca ömïö twër both ëcwö më cöönö waraga më kwër ëka öryëm ën ökö.”

5 Yecu okobo nïgï nï, “Muca ömïöwu cïk nön pï nwang cwinywu. 6 Ëntö cakërë ï acaki ketho lobo ‘Obanga ocweo ëcwö ëka dhakö.’ 7 ‘Pï tyën köp ni ëcwö bino wëkö apap mërë ëka aya mërë, cë rïbërë kï dhakö mërë, 8 ëka gïn arïö bino dökö kom acël.’ Cë gïn ba dök bedo jö arïö, ëntö kom acël. 9 Pï manön, gin n'Obanga örïbö kanya acël, dhanö mörö kür opok kin-gï.”

10 Ï karë na gïn onwongo tye ï öt dökï, ëlübkör Yecu openyo ën ï kom köp na ën okobo. 11 Yecu okobo nïgï nï, “Ka dhanö mörö ökwërö dhakö mërë, cë önyömö dhakö nökënë dökï, nwongo ën ödönyö ï elomi. 12 Ëka ka dhakö ökwërö cwörë cë önyömërë k'ëcwö nökënë dökï, nwongo ën thon ödönyö ï elomi.”

Yecu ölëgö gum ï kom ëthïnö

13 Ï nïnö mörö acël jö mökö okelo ëthïnö both Yecu ëk ogudgï, ëntö ëlübkörë ocokogï. 14 Ï karë na Yecu önënö, öngöö rwök. Ën okobo nïgï nï, “Wëk unu ëthïnö obin botha ëka kür ijukugï pïën ker k'Obanga tye pï jö na calö man. 15 An akobo niwu köp adyer nï dhanö na ba bino gamö ker k'Obanga na calö athïn, ba bino dönyö ïë.” 16 Cë Yecu otingo ëthïnö ï kore ëka oketho cïngë ï wigï cë ölëgö gum ï komgï.

Ëcwö n'obedo alönyö

17 Ï karë na Yecu öcakö woth mërë ï yoo, ëcwö mörö örïngö ï körë, cë orumo cöngë pïny ï nyime, ëka openyo nï, “Apwony na bër, atïm ngö ëk anwong kwö na bedo naka?”

18 Yecu ögamö nïnë nï, “Pïngö in icwoda nï abër? Ngat mörö ope na bër, na path k'Obanga këkën. 19 In ingeo cïk nï: ‘Kür ineki, kür ïdöny ï elomi, kür ïkwal, kür ibed acaden më twodo, kür ïbür dhanö mörö, wör apapni ëka ayani.’ ”

20 Ëcwö ni öcakö gamö nï, “Apwony, atyeko gwökö cïk nön kïbëc cakërë ï wang thinona.”

21 Yecu önënö ëcwö ni, cë ömarö ën, ëka okobo nïnë nï, “Gin mörö acël ënë pod orem kï bothi. Apë ëk ïcïdh ïcadh jamini na in iute ködë kïbëc ëka ïmïï lïm mërë both ëcan, ëka ibino bedo kï lönyö na thwönë ï wi polo. Cë ibin, ïlüb köra.”

22 Ï karë n'ëcwö ni owinyo Yecu ka ötwak nï kömanön, wangë öcakö lökërë ökö, cë ödök cen kï cwer cwiny, pïën ën onwongo tye kï lönyö na thwönë rwök.

23 Yecu öwïrë cë önënö ëlübkörë ëka okobo nïgï nï, “Bino bedo na tëk both ëlönyö më dönyö ï ker k'Obanga!”

24 Ëlübkör Yecu obedo kï ur rwök ï köp mërë. Ëntö Yecu okobo dökï nï, “Ëthïnöna, bino bedo na tëk nïngö më dönyö ï ker k'Obanga! 25 Bedo na yot pï kïnaga më dönyö kï wang libira nï löönö pï alönyö më dönyö ï ker k'Obanga.”

26 Ëlübkör Yecu dök ouro rwök ëka ötwak ï kin-gï kën-gï nï, “Cë nga na dong twërö larë?”

27 Yecu önënögï cë okobo nï, “Kï both dhanö, ba twërë, ëntö kï both Obanga, jami kïbëc twërë.”

28 Petero okobo both Yecu nï, “Wan ëwëkö jami kïbëc më lübö kori.”

29 Yecu ögamö nï, “An akobo niwu köp adyer nï ngat mörö ope n'öwëkö pacö mërë, onyo utmego mërë onyo aya mërë onyo apap mërë onyo ëthïnö mërë onyo pwothi mërë pïra ëka pï Emuth na Bër, 30 na ën ba bino nwongo jami na kadhö manön wang mia acël ï karë ni, udi, utmego, ayagï, ëthïnögï, ëka jamigï kanya acël k'ayela. Ï karë më ajiki dhanö nön bino nwongo kwö na bedo naka. 31 Ëntö jö na pol na kobedini obedo më acaki bino gïnï dong cen, ëka jö n'odong cen bino tëlö anyim.”

Yecu okobo pï thöö mërë dökï

32 Ï karë na gïn tye ka cïdhö yo Jerucalem, nakun Yecu ënë ötëlö anyim, ëlübkörë ouro rwök ëka jö n'onwongo lübö körë obedo gïnï kï lworo. Ën dökï otero ëlübkörë apar arïö kï thenge ëka okobo bothgï ngö na bino tïmërë ï kome. 33 Yecu okobo bothgï nï, “Onu ëcïdhö naka yo Jerucalem, ëka Wod ka Dhanö ebino ketho örörö ï kome both ëlamdhök na dito ëka epwony cïk ka Muca. Gïn bino ngölö thöö ï wie ëka ebino mïö ën ï cïng Erok, 34 na bino gïnï nywarö ën ëka ngülö laö dhögï ï kome, pwodo kï del ëka eneko ën ökö. Kinge nïnö adek, ën bino cer.”

Kwac ka Yakobo ëka Jon

35 Yakobo ëka Jon, awope ka Jebedayo, obino gïnï both Yecu ëka okobo nïnë nï, “Apwony, wan ëmïtö nï ïtïm nïwa gin mörö këkën na wan ebino penyoni.”

36 Yecu openyogï nï, “Ngö na un ïmïtö nï an atïm niwu?”

37 Gïn ögamö nï, “Wëk ngat acël kï kinwa obed ï nget cingi kucem ëka ngat nökënë obed ï nget cingi kucam ka in ibino bedo ï then ker më dheoni.”

38 Ëntö Yecu okobo nïgï nï, “Un ba ingeo ngö na un ipenyo. Un ïtwërö modho k'ekopo më can na an amodho ködë, onyo ïtwërö unu batica kï koth batica më can na an abino batica ködë?”

39 Gïn ögamö nï, “Wan ëtwërö.”

Yecu okobo nïgï nï, “Okopo na an abino modho ködë, un thon ibino modho ködë ëka kit batica n'ebino batica an ködë, un thon ebino baticawu ködë. 40 Ëntö köp më bedo ï nget cïnga kucem onyo kucam, pathï an ënë amïö. Obanga ënë bino mïö kabedo nön both jö na ën öyërö.”

41 Ï karë n'ëlübkör Yecu apar owinyo köp ni, cwinygï öwang ï kom Yakobo ëka Jon. 42 Cë Yecu ocwodogï kïbëc bothe ëka okobo nïgï nï, “Un ingeo unu nï jö n'engeogï kamë ëlöc k'Erok, löögï kï twërö ëka editegï na malö thon bedo kï twër ï komgï. 43 Un kür ibed unu nï kömanön, ëntö ngat na mïtö bedo adit kï kinwu, myero obed aticwu. 44 Ëka ngat na mïtö bedo dhanö më acël, myero obed opii ka jö kïbëc. 45 Naka thon Wod ka Dhanö ba obino nï ëk etii nïnë ëntö më tic pï jïï ëka më mïö kwö mërë më kökö jö na pol.”

Yecu öcangö wang Batulumayo

(Matayo 20:29-34; Luka 18:35-43)

46 Yecu kanya acël k'ëlübkörë obino gïnï ï Jeriko. Ï caa na gïn dong onwongo yaa më wëkö Jeriko, lwak na pol ölübö körgï. Ëcwö na wangë öthöö, na nyïngë Batulumayo (wod ka Timayo) onwongo obedo ï nget yoo kwaö kwac. 47 Ï karë na ën owinyo nï Yecu më Najaret ënë tye ka wok, ën öcakö redo na kobo nï, “Yecu, Wod ka Daudi, kïca omaki ï koma!”

48 Jö na pol ocoko ën nï ëk ölïng ökö, ëntö ën ömëdërë kï redo rwök, “Wod ka Daudi kïca omaki ï koma!”

49 Yecu ocung ëka okobo nï, “Cwod unu ën obin.”

Cë gïn dong ocwodo athöö wang na kobo gïnï nïnë nï, “Dïï cwinyi! Yaa malö! Ën tye ka cwodoni.” 50 Athöö wang obolo böng mërë thenge, opye kï tyënë ëka obino both Yecu.

51 Yecu openyo ën nï, “Ngö na in ïmïtö nï atïm nini?”

Athöö wang okobo nï, “Apwony, amïtö wanga önën pïny.”

52 Yecu okobo nïnë nï, “Apë cïdhï, yeeni ocangi ökö.” Cücüth wangë önënö pïny ëka öcakö lübö kör Yecu.

11

Yecu ödönyö ï Jerucalem kï dheo

(Matayo 21:1-11; Luka 19:28-40; Jon 12:12-19)

1 Ï karë na Yecu k'ëlübkörë dong cwök thuno ï Jerucalem, gïn obino ï Betepage ëka Betania na cwök kï tyën Kidi më Jeituni. Ën ooro ëlübkörë arïö, 2 ëka okobo nïgï nï, “Apë unu ï pacö na tye ï nyimwu, ëka cücüth na un ïdönyö ïë, ibino nwongo unu athïn kana n'etweo kunön, na ngat mörö bara öïdhö ï wie anaka yam. Göny unu ëka ikel unu kany. 3 Ka ngat mörö openyowu nï, ‘Pïngö ïgönyö unu kana nön?’ Kob unu nïnë nï, ‘Rwoth ënë mïtö ëka ebino dwongo ökö pïöpïö.’ ”

4 Ëlübkör Yecu arïö ni öcïdhö, ëka onwongo gïnï athïn kana n'etweo yökö ï nget yoo ï dhö wangkac, cë ögönyö gïnï. 5 Jö mökö n'onwongo ocung kunön openyogï nï, “Ngö na un itye ka tïmö, nakun ïgönyö unu athïn kana nön?”

6 Gïn ögamö kite na Yecu onwongo okobo nïgï ködë, ëka eyeo nïgï më tero. 7 Cë gïn dong okelo athïn kana both Yecu ëka öpëdhö gïnï böng-gï ï dye ngee, ëka ën obedo ïë. 8 Jö na pol öpëdhö böng-gï ï dye yoo, nakun jö nökënë pëdhö jang yen na gïn ötürö kï ï pwothi. 9 Jö n'ötëlö anyim ëka jö n'ölübö körë oredo gïnï kï wöö nï,

“Ocana!”

“Gum obed ï kom ngat na tye ka bino kï nyïng Rwoth!”*

10 “Gum obed ï kom ker ka kwarö onu Daudi na tye ka bino!”

“Ocana na tye malö ï wi polo!”

11 Yecu ödönyö ï Jerucalem ëka öcïdhö ï dyekal öt k'Obanga. Ën önënö jami kïbëc, ëntö kite n'onwongo pïny dong cwök cido, ën öcïdhö ï Betania kanya acël k'ëlübkörë apar arïö.

Yecu ölamö yath ölam

12 Kodiko mërë na gïn tye ka yaa wëkö Betania, kec onwongo oneko Yecu. 13 Ën önënö yath ölam kï cecen na pote oluk, Yecu öcïdhö më nënö ka ëtwërö nwongo nyige mörö. Ï karë na ën othuno ï thë yath, ën ba onwongo gin mörö ëntö pote këkën, pïën karë nön ba obedo karë n'ölam nyak ïë. 14 Cë Yecu okobo nï yath nï, “Ngat mörö myero kür dökï öcam nyigi.” Ëka ëlübkörë owinyo ën ka kobo.

Yecu ödönyö ï öt k'Obanga

(Matayo 21:12-17; Luka 19:45-48; Jon 2:13-22)

15 Ï karë na gïn othuno ï Jerucalem, Yecu ödönyö ï dyekal öt k'Obanga ëka öcakö ryëmö jö n'onwongo tye ka cadhö jami ëka ëwïl. Ën ölökö mëja ka jö na lökö cïlïng atarö ëka thene ka jö na cadhö amam. 16 Yecu ba oyeo nï ngat mörö öngöl dyekal öt k'Obanga kï jami mörö më acadha. 17 Ën okobo nïgï nï, “Cöc na Leng kobo kanya aleng nï,

“ ‘Öda ebino cwodo nï

öt më lëga pï lobo kïbëc.’*

Ëntö un ïlökö ödökö kabedo n'ëyak pono ïë.”*

18 Ï karë n'ëlamdhök na dito ëka epwony cïk ka Muca owinyo gïnï ngö na Yecu ötwakö, gïn öcakö rangö kit yoo mörö na myero enek kï Yecu ködë. Gïn onwongo tye kï lworo ï kome, pïën lwak onwongo uro pwony mërë.

19 Na pïny dong cido, Yecu ëka ëlübkörë öya gïnï ökö kï ï Jerucalem.

Pwony n'öya kï kom ölam

(Matayo 21:20-22)

20 Kodiko mërë na gïn tye ka wok ï nget yath ölam na Yecu ölamö, ëlübkör Yecu önënö yath ölam na dong ötal ökö anaka kï orii naka malö. 21 Wi Petero opo ëka öcakö kobo nï Yecu nï, “Apwony, nën! Yath ölam na in ïlamö ötal ökö!”

22 Yecu ögamö nï, “Bed unu kï yee ï kom Obanga. 23 An akobo niwu köp adyer, ka ngat mörö okobo nï kidi nï, ‘Mukiri, ëk ipodh ï nam,’ ëka ka ba obedo ka kalakala ï cwinye ëntö yee nï ngö na ën ebino kobo bino tïmërë, ebino tïmö nïnë. 24 Pï manön akobo niwu, gin mörö këkën na un ibino kwaö kï lëga, bed unu kï yee nï ityeko unu nwongo, ëka bino bedo mewu. 25 Ëntö ka un itye ka lëga, më acël tïm kïca both ngat mörö këkën na köp mörö tye ï kinwu ködë, ëk Apapwu na tye malö ï wi polo thon ötïm niwu kïca ï kom balwu.” 26 “Ëntö ka ba ïtïmö unu nï dhanö kïca, cë Apapwu na tye malö ï wi polo thon ba bino tïmö kïca niwu ï kom balwu.”*

Peny ï kom twërö ka Yecu

(Matayo 21:23-27; Luka 20:1-8)

27 Yecu ëka ëlübkörë dökï odwogo gïnï ï Jerucalem. Na Yecu onwongo tye ka woth ï dyekal öt k'Obanga, ëlamdhök na dito, epwony cïk ka Muca, ëka edong obino gïnï bothe. 28 Gïn openyo Yecu nï, “Koth twër mënë n'ömïö in ïtïmö jami ni kïbëc? Nga n'omii twërö më tïmögï?”

29 Yecu ögamö nïgï nï, “An abino penyowu peny acël. Gam unu nïna, ëka an abino kobo niwu koth twërö na an atye ka tïmö kï jami ni. 30 Twërö ka Jon më batica öya kï ï polo onyo kï both dhanö? Gam unu nïna!”

31 Gïn öcakö larö köp nön ï kin-gï kën-gï ëka okobo gïnï nï, “Ka onu ekobo nï öya kï ï polo, ën bino penyo nï, ‘Pïngö ba iyee unu ï kom Jon?’ 32 Ëntö ka onu ekobo nï, ‘Öya kï both dhanö—’ ” (Gïn onwongo lworo lwak, pïën jö kïbëc ngeo gïnï nï Jon adyer onwongo obedo adwarpïny.)

33 Cë gïn dong ögamö nï Yecu nï, “Wan ba engeo.”

Yecu okobo nïgï nï, “An thon ba abino kobo niwu koth twër mënë n'ömïö an atio jami ni.”

12

Carolok ï kom epang pwodho ölök

(Matayo 21:33-46; Luka 20:9-19)

1 Cë Yecu ötwak ködgï kï carolok nï, “Yam onwongo tye dhanö mörö n'öpïdhö ölök ï pwodho mërë. Ën öcëlö pwodho mërë nön ökö kï cël, ökünyö bur ïë më bïö pig ölök, ëka ögërö pem më kür ïë. Cë ën ömïö pwodho ölök both epang pwodho mörö ëka ën öcïdhö ökö ï lobo nökënë. 2 Na karë më püdö ölök dong örömö, ën ooro atic mërë both epang pwodho ëk öcïdh ööm nïnë nyig ölök mörö n'öcëk. 3 Ëntö epang pwodho ömakö atic n'onwongo eoro, cë epwodo ëka ëryëmö ödök cen kï cïngë nono. 4 Won pwodho ölök ooro atic mërë nökënë dökï, ëntö epang pwodho opwodo ën ï wie ëka etio tic më lewic ï kome. 5 Won pwodho ölök ooro atic mërë nökënë dökï, ëka manön gïn oneko ökö. Ën ooro jö nökënë na pol; mökö kï kin-gï epwodogï, ëka nökënë enekogï.

6 “Won pwodho onwongo pod odong kï ngat acël më aora, wode n'onwongo ën marö. Më ajiki mërë ën ooro wode nakun kobo nï, ‘Gïn bino wörö woda.’

7 “Ëntö epang pwodho ötwak ï kin-gï kën-gï nï, ‘Man ënë alak jami. Bin unu, ëk enek ën ökö, ëka jami më alaka bino bedo më onu.’ 8 Cë gïn dong ökwanyö wod ka won pwodho ölök eneko ökö, ëka ebolo yökö kï ï pwodho ölök.

9 “Ngö na dong won pwodho ölök bino tïmö? Ën bino ëka neko epang pwodho nön ökö kïbëc cë mïö pwodho ölök nön both jö nökënë. 10 Un ba ïkwanö unu kï ï Cöc na Leng nï:

“ ‘Kidi n'egedo ökwërö ënë

ödökö kidi më gwïc öt.

11 Rwoth ötïmö man,

ëka obedo gin më aura kï wang onu’?”*

12 Ëtëla k'Eyuda örangö gïnï yoo më makö Yecu pïën ongeo gïnï nï ën onwongo ötwakö carolok ï komgï. Ëntö gïn onwongo lworo lwak. Cë gïn öya öwëkö Yecu ëka öcïdhö gïnï ökö.

Cülö ocoro both Cija

13 Kinge, ëtëla dini ooro gïnï Eparicayo mökö ëka jö na cwakö Erode both Yecu ëk enwong köp mörö kï ï dhögë na mïö ëtwërö makö ën. 14 Gïn obino bothe ëka okobo gïnï nï, “Apwony, wan engeo nï in ibedo dhanö na kite atïr. In ba ïwëkö jö nökënë kobo nini ngö na myero ïtïm onyo ikobi. Ëntö in ipwonyo yoo k'Obanga na rwatërë kï köp na tye adyer. Pore më cülö ocoro both Cija onyo pe? 15 Wan myero ëcül ocoro onyo kür ëcül?”

Ëntö Yecu ongeo ököragï nön ökö. Ën openyogï nï, “Pïngö itye ka tëmöna unu? Nyuth nïna denario ëk anën.” 16 Gïn okelo acël bothe, ëka Yecu openyogï nï, “Cal ëka cöc na tye ïë, obedo më ka nga?”

Gïn ögamö nï, “Më ka Cija.”

17 Cë Yecu okobo nïgï nï, “Eyo, mïï unu jami ka Cija both Cija, ëka jami k'Obanga both Obanga.”

Ëka gïn obedo kï ur rwök ï kom Yecu.

Peny k'Ecadukayo ï kom cer kï ï thöö

18 Cë Ecadukayo, na kobo gïnï nï cer ka jö n'öthöö ope, obino gïnï both Yecu kï peny. 19 Gïn okobo nï, “Apwony, Muca yam ömïöwa cïk nï ka ëcwö mörö öthöö n'öwëkö dhakö mërë na ba önywölö ëthïnö mörö, ömïn mërë na kwö myero olak dhakö nonu ëk önywöl ëthïnö ï wi ömïn mërë. 20 Yam onwongo utmego mörö ute gïn abïrö. Më acël mërë onyomo ëka öthöö na ba önywölö athïn. 21 Ömïn mërë më arïö ölakö dhakö nön, ën thon öthöö ökö na ba önywölö ködë athïn mörö. Ëka ötïmërë both ömïn mërë më adek nï kömanön. 22 Utmego abïrö ni kïbëc ölakö ën ëntö ba önywölö gïnï ëthïnö mörö. Më ajiki mërë, dhakö ni thon öthöö ökö. 23 Dhakö ni dong bino bedo më ka nga ï karë më cer? Pïën utmego abïrö kïbëc onwongo ölakö ën.”

24 Yecu ögamö nïgï nï, “Un ba irwenyo unu pï köp ni, pïën ba ingeo unu Cöc na Leng onyo tëkö k'Obanga. 25 Pïën ka jö n'öthöö ocer, gïn ba dök nyomo onyo ënyömögï. Gïn bino bedo na calö emalaika na tye ï wi polo.

26 “Ëntö kobedini, köp na makö cer ka jö n'öthöö, un bara ïkwanö unu kï kom cöc ka Muca, kï köp na makö bunga na lyël, kite n'Obanga okobo nï Muca ködë nï, ‘An abedo Obanga k'Abraam, Obanga ka Icaka, ëka Obanga ka Jakob’? 27 Ën ba obedo Obanga ka jö n'öthöö, ëntö Obanga ka jö na kwö. Un irwenyo unu rwök.”

Cïk na pïrë tëk

28 Apwony cïk ka Muca mörö onwongo ocung kunön winyo ngö n'onwongo etye ka larö. Ën önïang nï Yecu ögamö köp na bër, cë openyo nï, “Kï kom cïk kïbëc, mënë na pïrë tëk rwök?”

29 Yecu ögamö nï, “Cïk na pïrë tëk rwök ënë man: ‘Winy unu jö më Icarael! Rwoth Obangawa ënë obedo Obanga acël ëka Rwoth. 30 Ëka myero ïmar Rwoth Obangani kï cwinyi kïbëc, kï tiponi kïbëc, kï thamani kïbëc, ëka kï tëköni kïbëc.’ 31 Më arïö mërë pïrë tëk na röm aröma: ‘Mar awodhi na calö ïmarö komi keni.’ Cïk mörö nökënë ope na pïrë tëk na löö man.”

32 Apwony cïk ka Muca ögamö nï, “Eyo apwony, in ikobo na bër. In ïtwakö köp n'atïr nakun ikobo nï Obanga tye acël këkën ëka obanga nökënë ope. 33 Ëka an angeo nï pïrë tëk më marö ën kï cwinyi kïbëc ëka kï thamani kïbëc ëka kï tëköni kïbëc, ëka më marö awodhi na calö ïmarö komi keni. Man ënë pïrë tëk na löö tyër awanga ëka gin aryëda.”

34 Ï karë na Yecu önïang nï apwony cïk ka Muca ögamö kï ryëkö, ën okobo nïnë nï, “In ba ibor kï ker k'Obanga.”

Ëka cakërë ï caa nön ngat mörö ba dök öthamö më penyo Yecu kï peny mörö nökënë.

Meciya obedo Wod ka nga?

35 Kinge na Yecu onwongo tye ka pwonyo jïï ï dyekal öt k'Obanga, ën openyogï nï, “Pïngö epwony cïk ka Muca kobo nï Meciya obedo akwar Daudi? 36 Daudi kikome ötwakö kï tëkö ka Tipo Naleng, na kobo nï,

“ ‘Rwoth okobo both Rwodha:

Bed ï nget cïnga më kucem

naka ka an aketho langni ï thë tyeni.’*

37 Daudi kikome cwodo ën nï, ‘Rwoth.’ Ën dök twërö bedo wode nïngö?”

Jö na pol owinyo köp mërë kï yom cwiny. 38 Ï karë na Yecu tye ka pwony, ën okobo nï, “Gwökërë unu kï kom epwony cïk ka Muca. Pïën gïn marö woth rimo pïny nakun ruko gïnï böng na boco ëka mïtö gïnï nï jïï omothgï kï thë cuk, 39 ëka marö gïnï bedo ï kabedo na bëcö më dheo ï öt Cinagoga ëka kabedo më wörö ï karama. 40 Gïn maö udi ka mon thöö, bedo gïnï lëgö lëga na boco më nyuthere. Koth jö ni ebino pwodogï na rac rwök.”

Tyër ka dha thöö

41 Yecu obedo pïny ï nget kanya eketho tyër ïë kï ï öt k'Obanga. Ën önënö lwak ka bolo tyër ï canduk lïm. Ëlönyö na pol obolo lïm na thwönë. 42 Cë dha thöö n'obedo acan obino ëka obolo cïlïng na nyige gïn arïö.

43 Yecu öcakö cwodo ëlübkörë bothe ëka okobo nï, “An akobo niwu köp adyer, dha thöö ni n'obedo acan ënë obolo tyër ï canduk lïm na löö jö nökënë kïbëc na tye ka mïö tyërgï. 44 Pïën gïn ömïö tyërgï n'ögïthö gïnï kï kom lïmgï na thwönë, ëntö dha thöö ni n'obedo acan, ömïö jami kïbëc n'onwongo tye bothe na myero ën ökwö ködë.”

13

Yecu okobo pï muko öt k'Obanga

(Matayo 24:1-2; Luka 21:5-6)

1 Na Yecu onwongo tye ka yaa kï ï öt k'Obanga, alübkörë acël öcakö kobo nï, “Apwony, nën kit na kite ni thwon ködë ëka kit na gedo mërë bëcö ködë!” 2 Yecu okobo nïnë nï, “Un ïnënö gedo na thwon ni? Ba tye kidi mörö kany n'ebino wëkö ï wi wadï na ba ebino bolo ökö pïny.”

Anyuth më karë më ajiki

3 Kinge, Yecu obedo pïny ï wi Kidi më Jeituni nakun opimere kï öt k'Obanga, Petero, Yakobo, Jon, ëka Anderiya öcakö gïnï penyo ën na ut kënë nï, 4 “Kob nïwa, köp ni bino tïmërë awene? Ëka dökï anyuth mërë ënë ngö na bino nyutho nï köp nön cwök cobere?”

5 Yecu öcakö kobo nïgï nï, “Gwökërë unu, ëk ngat mörö kür öbwölwu. 6 Pïën jö na pol bino bino gïnï kï nyïnga na bino kobo gïnï nï, ‘An ënë ën,’ ëka bino mïö jö na pol rwenyo ökö. 7 Ka ibino winyo unu pï lwëny ëka anïï më lwëny, kür ïmïï cwinywu opodhi, koth jami ni myero ötïmërë, ëntö nwongo ajiki pïny podi. 8 Rok bino lwëny ï kom rok nökënë, ëka ker bino lwëny ï kom ker nökënë. Oyeyeng bino yengo kabedo na pol ëka kec thon bino podho. Manön ënë acaki më can na bino podho ï wi lobo.*

9 “Ka jami ni bino tïmërë, myero ïgwökërë unu. Ebino terowu ï nyim okiko both ëlöc ëka ebino pwodowu ï cinagoga gïnï. Ibino cung unu ï nyim ëlöc ëka ï nyim rwodhi pïra na calö ecaden bothgï. 10 Më acël Emuth na Bër myero ëtït ï wi lobo thükül n'ajiki bara othuno. 11 Ka ëmaköwu, ëka ekelowu ï nyim okiko, kür ïpar unu ngö nï bino kobo ëntö kob unu ngö n'ebino mïöwu ï caa nön, pïën pathï un ënë ibino twak ëntö Tipo Naleng ënë bino twak. 12 Omego bino mïö ömïn mërë më aneka, apap bino mïö athïn mërë më aneka. Ëthïnö bino jëm ï kom enyodogï ëka mïö enekogï. 13 Jö kïbëc bino dagöwu pï nyïnga. Ëntö ngat na bino cung na tëk naka ï ajiki bino larë.

Can na thwönë

14 “Ëntö ka ïnënö unu gin mörö më kwer na balö cwiny jö, n'ocung kanya myero kür ocung ïë (ëk dhanö na kwanö önïang ïë), cë jö na tye gïnï ï Yudea myero örïng gïnï ï wi kite. 15 Dhanö na tye ï wi ödë kür oidhi pïny, onyo ödöny ï öt më kwanyö gin mörö. 16 Dhanö na tye ï pwodho, kür ödök cen më ömö böngü mërë. 17 Mon na yeco ëka mon na dödhö ëthïnö bino nënö can ï karë nonu. 18 Lëg unu ëk köp ni kür ötïmërë ï karë më ngïcö, 19 pïën karë nön bino bedo thwön can na thwönë rwök na naka yam bara ötïmërë ï wi lobo, cakërë ï karë n'Obanga ocweo kï lobo naka othuno ködë tin, ëka ba bino tïmërë dökï. 20 Ka Rwoth onwongo ba öngölö nïnö nön na cecek, onwongo ngat mörö acël thon ba bwöth. Ëntö pï jö n'Obanga öyërögï, ënë ömïö ën öngölö wel nïnö nonu ödökö na nönök.

21 “Ï karë nön, ka dhanö mörö okobo niwu nï, ‘Nën, Meciya ene,’ onyo nï, ‘Nën, ën ëca,’ kür iyee unu. 22 Pïën jö na kobo nï gïn ebedo Kiricito ëka edwarpïny na twot bino bino ëka bino tio gïnï anyuth ëka tango na dito ëk ka twërë ëbwöl gïnï naka jö n'ëyërögï. 23 Gwökërë unu dong, an atyeko dong kobo ökö niwu jami kïbëc na bino tïmërë na karë bara örömö.

24 “Ëntö ï karë nonu, kinge can na thwönë nön,

“ ‘ceng bino cido ökö nicuc,

ëka dwe thon ba bino ryëny,

25 cër bino podho gïnï kï ï wi polo,

ëka tëkö kïbëc më wi polo bino yengere.’

26 “Ï karë nön jö kïbëc bino nënö Wod ka Dhanö na tye ka bino kï ï pöl kï twër na dit ëka dheo. 27 Ëka ën bino oro emalaika më cökö jö mërë n'ëyërögï kï ï thwok lobo angwën më ajiki lobo naka ï ajiki më polo.

Pwony kï ï kom yath ölam

28 “Nwong unu pwony ni kï ï kom yath ölam. Ka jangë öcakö löth, ëka pote odonyo, un ingeo nï oro dong cwök. 29 Kömanön thon, ka ïnënö unu jami ni tye ka tïmërë, ïtwërö unu ngeo nï dwogo mërë dong cwök, tye ï dholokek. 30 An akobo niwu köp adyer, rok më karë ni ba bino poth naka ka jami ni kïbëc ötïmërë. 31 Polo ëka lobo bino rwenyo ökö, ëntö köpna ba bino rwenyo.

Ngat mörö ope na ngeo nïnö onyo caa

32 “Ngat mörö ope na ngeo nïnö nön onyo caa nön, naka thon emalaika na tye ï wi polo, onyo Wod, ëntö Apap këkën ënë ngeo. 33 Gwökërë unu! Bed n'ineno unu! Ba ingeo unu awene na karë nön bino römö ködë. 34 Bino ka Wod ka Dhanö röm aröma kï dhanö na tye ka cïdhö ökö kany mörö na bor. Ën ka yaa kï ï pacö, mïö twërö both etic mërë, ngat acëlacël kï tic na mëgë, nakun cïkö ngat na gwökö dhö wangkac nï ëk obed na wangë thwolo.

35 “Un thon, bed unu na wangwu thwolo, pïën ba ingeo unu awene na won öt bino dwogo ködë onyo bino dwogo kothyeno onyo dingwor onyo na thwön gwënö kok onyo kodiko. 36 Ka ën bino dwogo athura, kür ïmïï ën onwongwu ïnïnö. 37 Ngö na an akobo bothwu, an akobo nï jö kïbëc: ‘Bed na wangwu thwolo!’ ”

14

Yüb më neko Yecu

(Matayo 26:1-5; Luka 22:1-2; Jon 11:45-53)

1 Onwongo odong nïnö arïö më thuno ï Karama më Poth ëka Karama më Ogati na Thöbï ope ïë. Ëlamdhök na dito ëka epwony cïk ka Muca onwongo tye ka rangö gïnï kite na myero ëmak kï Yecu ï müng ëka enek ën ökö. 2 Gïn okobo nï, “Kür ëmak Yecu ï karë më Karama më Poth, ëk kür ömïï jïï okel wöö.”

Ewiro Yecu ï Betania

3 Ï karë na Yecu tye ka cem ï öt ka Cimon n'onwongo obedo adhöbü ï Betania, dhakö mörö obino kï cupa möö narad na ngwece kur na wel mërë tëk. Ën ötürö dhö cupa ëka önyö möö ï wi Yecu.

4 Jö mökö n'onwongo tye gïnï kany nön ökëcö gïnï rwök ëka ötwak kën-gï nï, “Pïngö ëbalö möö ni na ngwece kur abala? 5 Onwongo myero ëcadh ï wel na kadhö denario mïa adek ëk ëmïï both ëcan!” Cë gïn ocoko dhakö nön kï gero.

6 Ëntö Yecu ögamö nïgï nï, “Wëk unu dhakö nön kënë. Pïngö kara icoko unu ën? Ën ötïmö gin na bër botha. 7 Ëcan itye unu ködgï nïnö kïbëc ëka caa mörö këkën ïtwërö unu könyögï. Ëntö ba ibino unu bedo köda nïnö kïbëc. 8 Ën ötïmö gin na ën römö ëka owiro koma më aika na caa bara örömö. 9 An akobo niwu köp adyer nï kanya kïbëc n'ebino tïtö Emuth na Bër ïë ï wi lobo thükül, gin na dhakö ni ötïmö thon ebino kobo pïrë, ëk obed më po pï ën.”

Yuda oyeo më ketho örörö ï kom Yecu

10 Cë Yuda Ikariot, na ënë dhanö acël ï kin ëlübkör Yecu apar arïö, öcïdhö both ëlamdhök na dito ëk ëyüb kit na myero ëmïï Yecu bothgï. 11 Ï karë na gïn owinyo ngö na ën onwongo mïtö tïmö nïgï, ïgï obedo na yom, ëka öcïkërë gïnï më mïö Yuda Ikariot cïlïng. Cë Yuda öcakö rangö karë na bër na ën ërömö mïö Yecu bothgï.

Cem më Poth

12 Ï nïnö më acël më Karama më Ogati na Thöbï ope ïë, nïnö na yam ëngölö k'athïn römö më Poth, ëlübkör Yecu openyo gïnï ën nï, “Ka kwene na in ïmïtö nï wan ëcïdh ëyüb nini cem më Poth ïë?”

13 Cë Yecu ooro jö arïö kï kin ëlübkörë nakun cïkögï nï, “Apë unu naka ï Jerucalem, ibino unu romo k'ëcwö mörö n'öyëö agulu pii. Lüb unu körë, 14 ëka kob unu both won öt na ën bino dönyö ïë nï, ‘Apwony okobo nï öt wele ute kwene ëk ëcam cem më Poth ïë k'ëlübkörë?’ 15 Ën bino nyutho niwu öt na lac na tye malö, n'eketho jami kïbëc ïë. Kany nön ënë ïyüb unu cem na më onu ïë.”

16 Ëlübkör Yecu arïö öcïdhö gïnï yo Jerucalem ëka onwongo gïnï jami kïbëc kite na Yecu okobo nïgï ködë. Cë gïn dong öcakö yübö cem më Poth kunön.

17 Na dong othuno kothyeno, Yecu obino k'ëlübkörë apar arïö. 18 Ï karë na gïn tye ka cem, Yecu öcakö kobo nïgï nï, “An akobo niwu köp adyer nï ngat acël kï kinwu bino ketho örörö ï koma, ngat acël na tye ka cem köda.”

19 Ëlübkör Yecu öcakö kumo, nakun ngat acëlacël penyo ën nï, “Ködë an ba?”

20 Yecu öcakö kobo nïgï nï, “Dhanö acël kï kinwu jö apar arïö, na tye ka lutho cïngë ï wal kanya acël köda. 21 Wod ka Dhanö bino cïdhö nï kömanön kite n'ëcöö ködë ï kome. Ëntö dhanö na bino ketho örörö ï kom Wod ka Dhanö bino nënö can! Onwongo bedo na bër ka dhanö nön ba ënywölö.”

Cem ka Rwoth më ajiki

22 Ï karë na gïn tye ka cem, Yecu ökwanyö ogati, ölëgö gum ïë, cë opoko ömïö both ëlübkörë ëka okobo nïgï nï, “Gam ïcam unu. Man ënë koma.”

23 Ëka ökwanyö ekopo, öpwöyö Obanga, cë ömïögï, ëka gïn kïbëc ömadhö. 24 Yecu okobo nïgï nï, “Man ënë remona më cïkërë na nyen, na bino öny pï jö na pol. 25 An akobo niwu köp adyer nï, ba dök abino madhö pig nyig ölök, naka ï nïnö nön na an abino madhö na nyen ï ker k'Obanga.” 26 Na dong gïn otyeko wero wer, cë öcïdhö gïnï ï wi Kidi më Jeituni.

Yecu okobo nï Petero bino kwërönë

27 Yecu okobo bothgï nï, “Un kïbëc ibino unu wëköna ökö, pïën yam ëcöö nï,

“ ‘Abino neko akwath,

ëka rom bino këth ata.’

28 Ëntö kinge cer, abino tëlö nyimwu më cïdhö yo Galilaya.”

29 Petero öcakö kobo nï, “Kadï bed nï jö kïbëc bino wëköni ökö, ëntö an ba abino wëköni.”

30 Yecu ögamö nï, “Petero, an akobo nini köp adyer, tin ï dyewor na thwön gwënö bara okok wang arïö, in ibino kwëröna wang adek.”

31 Ëntö Petero ocere kï tëk na kobo nï, “Kadï bed nï myero athöö kodi, an ba abino kwëröni na twal!” Ëka jö kïbëc okwongere nï kömanön.

Yecu ölëgö ï pwodho Gethcemane

32 Gïn öcïdhö ï kabedo n'ecwodo nï pwodho më Gethcemane, ëka Yecu okobo both ëlübkörë nï, “Bed unu kany, ëk an kono acïdh alëgï.” 33 Ën ökwanyö Petero, Yakobo ëka Jon cë öcïdhö ködgï. Cwinye öcakö podho na lïth rwök ëka kï kumo. 34 Yecu öcakö kobo nïgï nï, “Cwinya cwer rwök na mïtö nekona ökö. Bed unu kany na wangwu thwolo.”

35 Yecu öcïdhö anyim na nönök, cë orumo cöngë pïny oryebere ëka ölëgö nï ka onwongo twërë, kono caa nön opoth ökö kï bothe. 36 “Aba, Apap, jami kïbëc twërë kï bothi, kwany ekopo ni ökö kï botha, kür obed kite na an amïtö, ëntö obed kite na in ënë ïmïtö.”

37 Cë ën odwogo cen both ëlübkörë ëka onwongogï önïnö ökö. Yecu okobo both Cimon nï, “Petero, ïnïnö ökö? Ba ïrömö bedo na wangi thwolo pï caa mörö acël? 38 Bed unu na wangwu thwolo, lëg unu both Obanga ëk kür ïdöny unu ï atëmatëma mörö. Cwiny mïtö, ëntö kom görü.”

39 Yecu öwëkögï dökï ëka öcïdhö ölëgö lëga acël nön. 40 Ï karë na ën odwogo, ën dökï onwongo ëlübkörë tye ka nïnö, pïën nïnö onwongo ömakö wang-gï rwök. Gïn ba ongeo ngö na myero ekob gïnï both Yecu.

41 Yecu odwogo wang më adek mërë, cë okobo nïgï nï, “Un pod ïnïnö ëka iyweo unu? Dong örömö! Caa dong örömö. Wod ka Dhanö dong ëmïö ökö ï cïng ëbal. 42 Yaa unu malö! Eru ecidhu! Nën, dhanö na bino ketho örörö ï koma dong cwök!”

Ëmakö Yecu

43 Cücüth na Yecu onwongo pod twak, Yuda, ngat acël ï kin ëlübkör Yecu apar arïö, othuno kï lwak n'ömakö gïnï pele abadë ëka kï ludhi, n'ëlamdhök na dito, epwony cïk ka Muca ëka edong ënë oorogï.

44 Won örörö onwongo otyeko dong yübö anyuth ködgï nï: “Ngat na an abino nödhö leme, ën ënön, mak unu ën ëka iter ïgwök unu na bër.” 45 Yuda öcakö cïdhö ökö cücüth both Yecu ëka okobo nï, “Apwony!” Cë önödhö leme.

46 Gïn dong öcakö podho ï kom Yecu, ëka ëmakö ën. 47 Ëntö dhanö mörö acël n'onwongo ocung ï nget Yecu öcakö wödhö pala abadë mërë, cë otongo kï ith atic k'Alamdhök na Dit naka onguno ökö.

48 Yecu openyogï nï, “Ibino unu botha kï pele abadë ëka kï ludhi më maköna calö an abedo ayak? 49 Nïnö kï nïnö an abedo kodwu ï dyekal öt k'Obanga nakun apwonyo, ngö n'ocerowu maköna? Ëntö jami ni kïbëc tye ka tïmërë më cobo ngö na Cöc na Leng kobo ï koma.”

50 Cë ëlübkör Yecu kïbëc öwëkö ën ëka öngwëcö gïnï ökö. 51 Awobi mörö n'orwao böngü këkën ï kome, onwongo tye ka lübö kör Yecu. Ï karë na lwak ötëmö më makö ën, 52 awobi ni omukere kï ngwëc cë öwëkö böngü mërë ï cïng-gï ëka öngwëcö kotula.

Yecu ï nyim athuko më öd okiko k'edong

53 Gïn otero Yecu both Alamdhök na Dit, ëka ëlamdhök na dito kïbëc, edong ëka epwony cïk ka Muca obino gïnï kanya acël. 54 Petero obedo ka lübö kör Yecu kï cecen naka othuno ködë ï dyekal k'Alamdhök na Dit. Ën obedo kanya acël k'ëkürpïny, nakun oo mac.

55 Ëlamdhök na dito, ëka athuko më öd okiko k'edong kïbëc onwongo tye gïnï ka rangö caden mörö na römö mïögï neko Yecu. Ëntö ba onwongo gïnï gin mörö. 56 Ecaden na pol obedo ka twakö köp twodo ï kom Yecu ëntö köpgï ba örwatërë. 57 Më ajiki mërë, jö nökënë öya malö cë ötwakö gïnï caden më twodo nï, 58 “Wan ewinyo ën tye ka kobo nï, ‘An abino muko öt k'Obanga ni n'ëyübö kï cïng dhanö, ëka abino gërö nökënë pï nïnö adek, na ba ëgërö kï cïng dhanö.’ ” 59 Kadï bed nï kömanön, köp më caden na gïn ötwakö ba örwatërë.

60 Alamdhök na Dit öya malö cë ocung ï dyeregï ëka openyo Yecu nï, “Eyo, in ba ïtwërö gamö köp ni kïbëc? Ngö na in ïtwërö kobo ï kom gin n'ekobo ï komi?” 61 Ëntö Yecu ölïng alïnga ba ögamö. Cë Alamdhök na Dit dökï openyo ën nï, “In ënë ibedo Meciya, Wod k'Obanga n'ëwörö?”

62 Yecu okobo nï, “An ënë ën. Ëka ibino nënö unu Wod ka Dhanö n'obedo ï nget cïng Won Twër kucem ëka dökï tye ka bino kï ï pöl më polo.”

63 Alamdhök na Dit öyëcö böng mërë ëka okobo nï, “Pïngö onu pod dökï ëmïtö caden nökënë? 64 Un iwinyo unu kite na ën öyanyö k'Obanga ködë. Ïthamö unu nïngö ïë?”

Gïn kïbëc öngölö nï, “Ën opore më thöö!” 65 Jö nökënë öcakö ngülö laö dhögï ï kome, nakun eumo wangë ökö cë ëbapö, n'ekobo nïnë nï, “In ibedo adwarpïny, tuc nïwa!” Ëka ëkürpïny ökwanyö Yecu cë epwodo.

Petero ökwërö Yecu

66 Ï karë n'onwongo Petero tye pïny ï dyekal, atic k'Alamdhök na Dit mörö n'obedo nyakö obino. 67 Ï karë na ën önënö Petero tye ka oo mac, ën örïpö Petero na cwök ëka okobo nï, “In thon onwongo itye kï dhanö nön n'öya kï ï Najaret, ën Yecu.”

68 Ëntö Petero ökwërö ökö na kobo nï, “An ba angeo ngö na in itye ka twakö,” cë öcïdhö ökö yo dhö wangkac, ëka thwön gwënö öcakö kok.

69 Ï karë na nyakö nön n'obedo atic önënö Petero ocung kunön dökï, ën öcakö kobo both jö nökënë nï, “Ëcwö ni obedo awodhgï acël!” 70 Ëntö Petero ökwërö ökö dökï.

Kinge na nönök jö mökö n'onwongo ocung gïnï ï nget Petero öcakö kobo gïnï nï, “Adyer in ibedo awodhgï acël, pïën in ibedo dhanö më Galilaya.”

71 Petero öcakö alem ï kome kënë nakun kwongere nï, “An ba angeo ëcwö ni na un itye ka twakö köp ï kome” 72 Ëka cücüth thwön gwënö okok wang më arïö. Cë Petero opo ï köp na Yecu okobo nïnë nï, “Na bara thwön gwënö okok wang arïö, in ibino kwëröna wang adek.” Ëka öcakö koko rwök.

15

Yecu ï nyim Pilato

(Matayo 27:1-2; 11-14; Luka 23:1-5; Jon 18:28-38)

1 Keko cön, ëlamdhök na dito, mëd k'edong, epwony cïk ka Muca, ëka athuko më öd okiko k'edong kïbëc öyübö gïnï köp kanya acël. Gïn otweo Yecu cë etero ökö ëka ëmïö both Pilato.

2 Pilato öcakö penyo Yecu nï, “In ënë rwoth k'Eyuda?”

Yecu ögamö nï, “Eyo, obedo kite na in ikobo ködë.”

3 Ëlamdhök na dito odotho Yecu kï kwa adoth na pol. 4 Cë Pilato dökï openyo Yecu nï, “In ba ïtwërö gamö peny? Nën lwak köp na pol n'edothi ködë.”

5 Ëntö Yecu ba ögamö gin mörö, ëka Pilato obedo kï ur rwök.

Ëngölö köp më thöö nï Yecu

6 Ï karë më Karama më Poth kïbëc, Pilato onwongo marö gönyö amabuc acël na lwak nwongo ökwaö. 7 Ï karë nön, ëcwö mörö onwongo tye na nyïngë Baraba, na yam etweo ï buc ï kin jö n'öjëm n'oneko gïnï jïï ï karë më jëmgï nön. 8 Lwak öcakö cïdhö both Pilato më penyo ën ëk ötïm kite na ën önaa tïmö ködë.

9 Pilato openyogï nï, “Un ïmïtö nï agöny niwu rwoth k'Eyuda?” 10 Pilato okobo nï kömanön pïën ën onwongo ongeo nï ëlamdhök na dito okelo gïnï Yecu pï nyeko. 11 Ëntö ëlamdhök na dito öcüpö gïnï lwak ëk ömïï Pilato ögöny Baraba nakaka Yecu.

12 Pilato öcakö penyogï nï, “Ngö na myero an atïm kï ngat na un icwodo nï rwoth k'Eyuda?”

13 Lwak öwöö gïnï nï, “Gur ën ï kor yath arïa!”

14 Ëka Pilato dökï openyogï nï, “Pïngö kara, ötïmö ngö na rac?”

Ëntö lwak öwöö gïnï kï redo rwök nï, “Gur unu ën ökö ï kor yath arïa!”

15 Pilato onwongo mïtö yomo cwiny lwak, cë ögönyö Baraba nïgï. Ën ömïö twërö nï ëk epwod Yecu kï del ëka egur ï kor yath arïa.

Acikari önywarö Yecu

16 Acikari otero gïnï Yecu naka ï dyekal k'alöc (n'ecwodo nï Praitorion) ëka ocwodo gïnï lwak acikari kïbëc kanya acël. 17 Gïn öcakö ruko Yecu kï böngü na kwar ëka etweo tok öküdhö öthac, cë ërwakö ï wie. 18 Cë gïn öcakö motho ën nï, “Örëm ba, rwoth k'Eyuda!” 19 Acikari opwodo gïnï wi Yecu kï lüth, öngülö gïnï laö dhögï ï kome, ëka orumo gïnï cöng-gï pïny më wörö ën më anywar. 20 Ï karë na gïn dong önywarö Yecu, ökwanyö gïnï böngü na kwar ökö kï ï kome ëka ëdwökö böng mërë ï kome. Cë gïn dong otero Yecu yökö ëk egur ï kor yath arïa.

Eguro Yecu ï kor yath arïa

21 Ëcwö mörö më Cirene na nyïngë Cimon apap k'Alegijanda ëka Rupo, onwongo tye ka wok nakun öya kï kin pacö ëka acikari ödïö ën më tingo yath arïa. 22 Gïn otero Yecu ï kabedo n'ecwodo nï Gölgötha, na tyën köp mërë nï, “Kabedo më Cogo Wic.” 23 Cë acikari öcakö mïö Yecu köngö ölök n'erubo kï yath müra,* ëntö Yecu ökwërö madhö ökö. 24 Gïn oguro Yecu ï kor yath arïa ëka opoko gïnï böng mërë ï kin-gï nakun ebolo kwir ëk ënën böngü na ngat acëlacël bino tero.

25 Eguro Yecu ï kor yath arïa caa adek më kodiko. 26 Gin n'ëcöö na nyutho köp n'edotho ën ïë kwanërë nï, “RWOTH K'EYUDA.” 27 Eguro Yecu kanya acël k'ëyak arïö, dhanö acël kucem ëka acël kucam. 28 Man ömïö Cöc na Leng ocobere kakarë nï, “Ëkwanö ën ï kin ëbal.”† 29 Jö n'onwongo tye ka wok ï ngete, obedo gïnï ka yanyö ëka nywarö Yecu, nakun yengo wigï na kobo gïnï nï, “Onye, in n'imuko öt k'Obanga ökö, cë ïgërö pï nïnö adek këkën, 30 larë keni, idhi pïny kï ï kor yath arïa!”

31 Ï kite acël nön, ëlamdhök na dito ëka epwony cïk ka Muca önywarö gïnï Yecu ï kin-gï kën-gï nakun kobo gïnï nï, “Ën ölarö jö nökënë, ëntö ba twërö larë kënë! 32 Wëk Kiricito, Rwoth më Icarael, oidhi pïny kï ï kor yath arïa, ëk ënën ëka eyee.” Jö n'eguro kï Yecu thon öcakö gïnï yanyö ën.

Thöö ka Yecu

33 Ï caa abicël më kiceng, pïny ocido ökö na cöl nicuc ï wi lobo kïbëc naka othuno caa abungwën. 34 Ëka ï caa abungwën, Yecu öcakö koko kï dwön na malö nï, “Eloi, Eloi, lama cabaktani?” Na gönyö nï, “Obangana, Obangana, pïngö ïwëka nï köman?”

35 Ï karë na jö n'ocung na cwök owinyo, gïn okobo nï, “Winy unu, ën tye ka cwodo Eliya.”

36 Ëcwö mörö acël öcakö ngwëc, ëka ökwanyö amor, olutho ï köngö ölök na wac, cë örëpö ï wi yath atad ëka ömïö both Yecu nï ëk ömadhï. Ën okobo nï, “Kür unu, eru ënën ka Eliya twërö bino kwanyö ën ökö pïny!”

37 Yecu dökï okok kï dwön na malö cë öthöö ökö. 38 Cë böngü ëcëngë na tye ï öt k'Obanga öcakö yëc opokere ïë arïö, kï malö naka pïny. 39 Adit acikari n'onwongo ocung na cwök ï nyim Yecu, owinyo redo ka Yecu ëka önënö kite n'öthöö ködë, cë ën okobo nï, “Adyer dhanö ni onwongo obedo Wod k'Obanga.”

40 Mon mökö onwongo tye gïnï kunön, nakun rïpö gïnï kï cecen. Kï kin-gï onwongo obedo Maria më Magadala, Maria (aya ka Yakobo na tïdï ëka Yoce), ëka Calume. 41 Gïn obedo ka lübö kör Yecu anaka kï ï Galilaya, ëka gïn obedo ka könyö ën thon. Mon nökënë na pol n'onwongo owotho ködë më bino ï Jerucalem onwongo thon tye kunön.

Eiko kom Yecu ï lyël

42 Onwongo obedo Nïnö më Yübërë (manön nïnö na Cabït k'Eyuda bara örömö.) Na dong pïny cwök cido, 43 ëcwö na nyïngë Yocepu më Arimethea obino, ën onwongo obedo dhanö na dit më öd okiko, ëka ën onwongo kürö Ker k'Obanga më bino. Ën öcïdhö both Pilato kï tëk cwiny më kwaö kom Yecu. 44 Pilato obedo kï ur më winyo nï Yecu dong öthöö ökö. Ën ocwodo adit acikari, cë openyo ka Yecu öthöö ökö. 45 Ï karë na Pilato önïang kï both adit acikari nï ötïmërë nï kömanön, ën ömïö kom Yecu both Yocepu. 46 Yocepu öwïlö böngü na leng. Cë ökwanyö kom Yecu ökö pïny kï kor yath arïa, oboo ï böngü, ëka opyelo ï bur lyël n'egworo ï kidi, cë ölörö kidi ï dhö bur lyël ëka oloro dhögë ökö. 47 Maria më Magadala ëka Maria aya ka Yoce önënö gïnï kakwene n'onwongo eiko ën ïë.

16

Cer ka Yecu

(Matayo 28:1-8; Luka 24:1-12; Jon 20:1-10)

1 Ï nïnö na lübö Cabït k'Eyuda, Maria më Magadala, Maria aya ka Yakobo, ëka Calume öcïdhö gïnï më wïlö möö na ngwece kur ëk ëcïdh gïnï më wiro kom Yecu. 2 Kodiko cön ï nïnö më acël më cabït, kinge na ceng dong odonyo, gïn öcïdhö ï lyël. 3 Gïn öcakö penyere gïnï kën-gï kï ï wanga yoo nï, “Nga na bino thwaro nï onu kidi kï ï dhö bur lyël?”

4 Ëntö ï karë na gïn othuno, önënö gïnï lyël ëka önënö gïnï kidi n'onwongo thwönë, dong ethwaro ökö thenge. 5 Na gïn dönyö ï lyël, önënö gïnï awobi mörö n'oruko böngü na tar n'obedo kï kucem, ëka obedo gïnï kï lworo rwök.

6 Ëntö ën okobo nï, “Kür ibed unu kï lworo, un itye ka rangö Yecu më Najaret, n'onwongo eguro ï kor yath arïa. Ën ope kany! Ën ocer ökö kï kin jö n'öthöö! Nën unu, kany ënë onwongo epyelo kome ïë. 7 Ëntö apë ëk ikob unu n'ëlübkörë ëka Petero nï, ‘Yecu bino tëlö nyimwu më cïdhö yo Galilaya. Ibino nënö unu ën kï kunön, kite na yam ën okobo niwu ködë.’ ”

8 Cë mon odonyo yökö kï ï lyël, öcakö gïnï ngwëc kï myël kom ëka lworo na ba okobo gïnï gin mörö both ngat mörö këkën, pïën lworo onwongo ömakögï rwök.

Yecu onen both Maria më Magadala

9 Ï karë na Yecu ocer kï ï lyël kodiko cön ï nïnö më acël më cabït, ën öcakö nen both Maria më Magadala, dhakö na ën onwongo öryëmö cene abïrö kï ï kome. 10 Ën öcïdhö both ëlübkör Yecu n'onwongo tye ka kwero cöla ëka kok gïnï. 11 Ëntö ï karë na gïn owinyo nï Yecu tye na kwö, ëka Maria önënö ën, gïn ba oyee köp mërë.

Yecu onen both ëlübkörë arïö

12 Kinge, Yecu onen both ëlübkörë arïö ï kite na path n'onwongo gïn tye ka cïdhö yo kin pacö. 13 Gïn ödök cen më kobo both ëlübkör Yecu nökënë, ëntö ngat mörö ope n'oye köpgï.

Yecu onen both ëlübkörë apar acël

14 Kinge, Yecu onen both ëlübkörë apar acël ï caa n'onwongo gïn tye ka cem. Ën ocokogï pïën gïn onwongo ope kï gen ëka pï nwang cwinygï pïën gïn ökwërö yee köp ka jö n'önënö ën kinge cer mërë kï ï kin jö n'öthöö.

15 Yecu okobo n'ëlübkörë nï, “Apë unu ï wi lobo kïbëc ëka ïtït unu Emuth na Bër both dhanö kïbëc. 16 Dhanö mörö na bino yee ëka ebatica ën, bino larë, ëntö dhanö na ba bino yee, ebino ngölö nïnë köp. 17 Anyuth ni bino nen kï both jö na yee, gïn bino ryëmö cene kï nyïnga. Gïn bino twak kï lëb na nyen. 18 Gïn bino makö thwol kï cïng-gï, ëka ka gïn ömadhö gin mörö na neko dhanö, cë ba bino tïmögï na rac. Gïn bino ketho cïng-gï ï kom etwoe ëka bino cang gïnï.”

Yecu öïdhö ï wi polo

19 Kinge na Rwoth Yecu ötwak ködgï, ëkwanyö cë etero ï wi polo ëka ën obedo ï nget cïng Obanga kucem. 20 Cë ëlübkör Yecu öcïdhö ëka ötïtö gïnï köp ï kom Yecu ï kabedo kïbëc. Rwoth otio ködgï ëka omoko köp mërë k'anyuth n'ölübö körë.

* 1:1 Baibul nökënë ba ketho Wod k'Obanga.

* 2:22 Eyuda pïkö köngö ölök ï ocwe n'ëyübö kï ï kom pyen dyël.

* 5:20 Dekapoli Gönyö nï peci apar.

* 6:11 Tëng unu apua më tyënwu nyutho nï Obanga ökwërö jö më pacö nön, pïën gïn ökwërö winyo köp k'ëkwëna.

† 6:14 Rwoth ni onwongo obedo Erode Antipa.

* 7:16 Baibul nökënë ba oketho tyeng ni.

* 9:29 Baibul nökënë ketho lëga ëka rio kec.

† 9:44 Baibul nökënë ba ketho tyeng ni.

‡ 9:46 Baibul nökënë ba ketho tyeng ni.

* 9:48 Icaya 66:24

* 11:9 Jabuli 118:25-26

* 11:17 Icaya 56:7

* 11:17 Jeremia 7:11

* 11:26 Baibul nökënë ba oketho gïnï tyeng ni.

* 12:11 Jabuli 118:22-23

* 12:36 Jabuli 110:1

* 13:8 Girik kobo nï man ënë acaki arem më nywöl.

* 15:23 Müra obedo yath n'erubo kï köngö ölök n'ëmïö both dhanö n'eguro ï kor yath arïa më kweeno arem.

† 15:28 Baibul nökënë ba cöö tyeng ni.

Tic k'Ëkwëna

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

Buk më Tic k'Ëkwëna

Köp na ut ï Buk më Tic k'Ëkwëna

Buk ni Luka ënë öcöö ëka obedo buk na lübö kör Emuth na Bër na ën öcöö. Ba ngere kanya ëcöö buk ni kï ïë, ëntö calö Emuth na Bër n'ëcöö both dhanö na pïrë tëk n'ecwodo nï Teopilo. Jö nökënë thamö nï ëcöö ï kin mwaka 63 AD, ëntö jö nökënë thamö nï ëcöö kinge mwaka 70 AD.

Buk ni cakërë kï kanya Emuth na Bër jik ïë kï dök ka Yecu ï wi polo. Cë kobo kite n'ëkwëna ëka ëlübkör Yecu nökënë obedo ka kürö gïnï ngö na Yecu öcïkërë ködgï më cobo ï Jerucalem. Ï nïnö më Pentekot, kinge nïnö apar na Yecu ödök ködë ï wi polo, Tipo Naleng obino ï komgï ëka opongogï kï tëkö. Cücüth wel ëlübkör Yecu öcakö mëdërë pïöpïö cakërë kï ï Jerucalem naka ï Camaria ëka “naka ï ajiki lobo” (Cura 1:8).

Acaki më buk ni twakö köp ï kom Petero ëka jö n'oye na tye ï Jerucalem. Cakërë kï ï cura 9 cïdh ködë anyim na lübërë kï woth k'akwëna Paulo gïnï wang adek yo lobo na dit më Roma ëka më cïdhö yo both adit öd pido më Roma.

Tic k'Ëkwëna obedo buk na nyutho kanya jö n'oye Kiricito öcakërë kï ïë ëka kï kite n'obedo ka döngö ködë, köp ï kom cökërë ëka ayela, köp ï kom nya mërë ëka tic na tëk na Tipo Naleng otio ï kwö ka jö n'oye Kiricito kïbëc ëka ï kwö k'Akiricito acëlacël.

1

Ëcïkö pï bino ka Tipo Naleng

1 Adwong Teopilo, ï bukna na cön, acöö ïë köp kïbëc na yam Yecu öcakö tio ëka pwonyo, 2 naka othuno ï nïnö n'etero ën ködë ï polo, kinge mïö cïk kï tëkö ka Tipo Naleng both ëkwëna mërë na yam öyërö. 3 Kinge can mërë, Yecu obedo ka nyuthere bothgï wang na pol më moko nï ën eut na kwö. Ën obedo ka nen bothgï pï nïnö pyer angwën nakun twakö köp ï kom ker k'Obanga. 4 Ï karë mörö acël, na ën onwongo tye ka cem ködgï, ën öcïkögï nï, “Kür ïya unu kï ï Jerucalem, ëntö kür unu pï mïc n'Apapna öcïkërë më mïö, na un iwinyo unu an abedo ka twakö. 5 Jon yam obatica kï pii, ëntö odong nïnö na nönök na un ebino baticawu kï Tipo Naleng.”

Etingo Yecu ï wi polo

6 Ï karë n'ëkwëna örwatërë gïnï kanya acël, openyo gïnï Yecu nï, “Rwoth, ï karë ni ënë in ibino dwökö kï löc both jö më Icarael?”

7 Yecu okobo bothgï nï, “Ba obedo nï un myero inge karë onyo nïnö n'Apap öyübö kï twër mërë. 8 Ëntö ibino unu nwongo tëkö, ka Tipo Naleng obino ï komwu, ëka un ibino bedo ecaden-na ï Jerucalem, ï Yudea kïbëc, ï Camaria, ëka ï ajiki më lobo.”

9 Kinge na dong okobo köp ni, etingo Yecu malö na gïn thon nënö, ëka pöl ökanö ën ökö kï ï wang-gï.

10 Ëkwëna ka Yecu onwongo öcïkö wang-gï malö ï pöl na ën tye ka cïdhö, athura cwö arïö ocung ï ngetgï n'oruko gïnï böng na tar. 11 Gïn okobo nï, “Un jö më Galilaya, pïngö icung unu nakun itye ka nënö unu malö ï pöl? Yecu ni, n'etingo ökö malö ï wi polo kï bothwu, bino dwogo dökï ï yore nön acël na un ïnënö ën tye ka cïdhö ködë ï wi polo.”

Ëyërö Matiya më leeno ka tyën Yuda

12 Cë gïn dong öcakö dök yo Jerucalem kï ï wi kidi n'ecwodo nï Kidi më Jeituni, na cwöcwök kï Jerucalem, bor mërë röm kï woth më nïnö acël më Cabït k'Eyuda.* 13 Ï karë na gïn othuno, öcakö ïdhö gïnï ï öt na malö kanya gïn onwongo bedo gïnï ïë cön. Jö n'onwongo ute gïnï kany nön ënë Petero, Jon, Yakobo ëka Anderiya, Pilipo ëka Tomaci, Batulumayo ëka Matayo, Yakobo wod k'Alipayo, Cimon na yam obedo ï kin jö na mïtö löckën, ëka Yuda wod ka Yakobo. 14 Gïn kïbëc rïbërë kanya acël jwijwi kï mon ï lëga ëka Maria aya ka Yecu, ëka kï utmego mërë.

15 Ï karë nön Petero öya ocung ï kin jö n'oye ï kom Yecu Kiricito† (na welgï römö mia acël kï pyer arïö) 16 ëka okobo nï, “Utmegona, Cöc na Leng myero ocobere kakarë na yam cön Tipo Naleng ötwakö pïrë kï ï dhö Daudi ï kom Yuda, n'obino ötëlö jö n'ömakö Yecu. 17 Yuda onwongo obedo dhanö acël ï kinwa ëka önywakö ködwa tic ni.”

18 (Yuda obino öwïlö pwodho kï cïlïng na ën onwongo kï kom tïm mërë na rac, kanya ën opodho acelawic cë ïë öbarë ökö ëka jamïë oukere yökö kïbëc. 19 Köp ni owinyere both jö kïbëc na bedo gïnï ï Jerucalem, ëka pwodho nön ecwodo kï lëbgï nï Akeldama, na tyën köp mërë nï, “Pwodho më Remo.”)

20 Petero ömëdërë nakun kobo nï, “Köp ni ëcöö ï buk më Jabuli,

“ ‘Wëk unu pacö mërë ödök wi obur,

ngat mörö kür obed ïë.’

Ëka dökï nï,

“ ‘Ngat nökënë olee tic mërë më tëla.’

21 Dong pï manön bër ëyër kï kin jö ni dhanö n'obedo kï onu ï karë kïbëc na Rwoth Yecu obedo ka wïrë ï kin onu, 22 cakërë kï ï batica ka Jon naka ï nïnö n'etero kï Yecu malö kï kin onu. Ngat mörö n'ebino yërö bino rïbërë ködwa më bedo acaden më cer ka Yecu.”

23 Ëka dong gïn otuco nyïng jö arïö: Yocepu n'ecwodo nï Barcaba (n'ecwodo thon nï Yucito) ëka Matiya. 24 Cë gïn dong öcakö lëga nï, “Rwoth, in ingeo cwiny ngat acëlacël. Nyuth nïwa kï kin jö arïö ni ngat na in ïyërö 25 më bedo akwëna ëk olee tic ni na Yuda öwëkö ëka öcïdhö ödök cen ï kabedo mërë.” 26 Cë gïn dong öcakö bolo kwir, ëka kwir opodho ï kom Matiya, ëmëdö ën dong ï kom ëkwëna apar acël.

2

Bino ka Tipo Naleng

1 Ï karë na nïnö më Pentekot örömö, ëlübkör Kiricito kïbëc onwongo ögürë gïnï kanya acël. 2 Athura wöö owinyere nakun öya kï ï polo na calö yamö na kudho na ger ëka opong ï öt ökö kïbëc kany onwongo gïn obedo ïë. 3 Cë gin mörö onen bothgï na cal kï lëb mac n'opokere ëka opye ï wi ngat acëlacël ï kin-gï. 4 Gïn kïbëc opong kï Tipo Naleng ëka öcakö gïnï dhümö lëb nökënë na papath kite na Tipo Naleng ömïögï më twakö.

5 Ï caa nön, onwongo Eyuda na bedo gïnï ï Jerucalem, jö n'onwongo wörö gïnï Obanga n'öya kï ï rok kïbëc na tye ï wi lobo thükül. 6 Ï karë na gïn owinyo wöö nön, lwak kïbëc ögürë na wigï ocung ökö, pïën ngat acëlacël onwongo winyogï ka twakö gïnï lëb thurgï kikome. 7 Cë ouro gïnï rwök nakun kobo gïnï nï, “Jö ni kïbëc na tye ka twak gïnï ba obedo jö më Galilaya? 8 Cë pïngö onu kïbëc etye ka winyogï nakun ngat acëlacël tye ka twak kï lëb thurgï kikome? 9 Wan jö më Parithia, jö më Media, jö më Elam, kï jö na bedo ï Mecopotamia, Yudea kï Kapadokia, Ponto ëka Acia, 10 Perugia kï Pampulia, Ejip kï lobo Libia na cwök kï Cirene, kï wele n'öya gïnï kï ï Roma 11 na gïn Eyuda kï jö nökënë n'ölökërë gïnï ï diniwa, Kurete kï jö Arab, wan ewinyogï ka tuco gïnï pï tic na döngö më twërö k'Obanga ï lëb onu kikome.” 12 Gïn kïbëc ouro na ba twërö gïnï nïang. Gïn openyere kën-gï nï, “Man körë nïngö?”

13 Ëntö jö nökënë okobo köp më anywar ï komgï nakun kobo gïnï nï, “Jö ni ömër amëra kï köngö.”

Köp na Petero ötwakö ï nïnö më Pentekot

14 Cë Petero ocung kanya acël k'ëkwëna apar acël, ötwak kï dwön na malö nakun kobo bothgï nï, “Un Eyuda ewodha, ëka un kïbëc nï bedo unu ï Jerucalem, bër inge unu köp ni, dök ïcïk ithwu më winyo twak na mëga. 15 Jö ni ba ömër kite na un ïthamö ködë, pïën caa pod adek këkën më kodiko. 16 Ëntö man köp na yam adwarpïny Joel ötwakö pïrë nakun kobo nï,

17 “ ‘Obanga okobo nï, ï karë më ajiki,

abino önyö Tipona ï kom jö kïbëc.

Ëthïnö awopewu ëka anyirawu bino dwaro adwar,

awopewu na thïnö bino nënö gïnï gin anyutha,

jöwu n'otii bino gïnï leko lek.

18 Naka thon eticna, na cwö ëka mon,

an abino önyö Tipona ï komgï ï karë nön,

ëka gïn bino dwaro adwar.

19 An abino nyutho gin më aura ï wi polo malö

ëka anyuth na papath pïny ï wi lobo,

remo, mac, ëka iro na dung.

20 Ceng bino cido ökö na cöl cuc,

ëka dwe bino lökërë dökö na kwar calö remo,

na bara nïnö na dit ëka nïnö më dheo ka Rwoth obino.

21 Ëka jö kïbëc na bino cwodo

nyïng Rwoth bino larë.’ ”

22 Petero ömëdërë anyim nakun kobo nï, “Un jö më Icarael, winy unu köp ni: Yecu më Najaret onwongo obedo dhanö n'Obanga onyutho bothwu kï tio tango, gin më aura, ëka anyuth n'Obanga otio kanya acël ködë ï kin onu, na calö un kikomwu ingeo.” 23 Yecu ni ëmïö bothwu kite na yam Obanga onwongo öyübö nakun ngeo gin na bino tïmërë ï anyim, ëka un iguro ën ï kom yath arïa, ineko unu kï cïng jö na ba ngeo cïk k'Obanga. 24 Ëntö Obanga ocero ën ökö kï ï kin jö n'öthöö nakun gönyö ën ökö kï kom arem më thöö, pïën thöö onwongo ba twërö moko ï kome. 25 Daudi okobo köp ï kome:

“ ‘Ï karë kïbëc an anënö nï Rwoth tye köda.

Pïën ën tye ï cïnga kucem,

an ba abino yengara.

26 Pï manön cwinya yom ëka thon lëba twak kï yom cwiny,

koma thon bino bedo kï gen,

27 pïën in ba ibino wëköna ï kin jö n'öthöö,

onyo ba ibino wëkö Dhanöni Naleng töp.

28 In inyutho nïna yoo na tera ï kwö,

in ibino mïöna abedo kï yom cwiny ï nyimi.’ ”

29 Petero ömëdërë anyim nakun kobo nï, “Utmegona, myero akob bothwu köp ï kom kwarö onu Daudi atïr nï yam ën öthöö ökö ëka eiko kome, ëka etye kï lyënë both onu kany naka tin. 30 Ëntö ën yam onwongo obedo adwarpïny, dök ongeo nï Obanga yam okwongo kwong bothe nï ebino ketho dhanö mörö na tye ï kin ëkwaë mërë më bedo ï then më löc mërë. 31 Ën yam önënö gin na bino tïmërë ï karë më anyim, ëka ötwakö köp ï kom cer ka Meciya, nï ën onwongo ba ëwëkö ï kin jö n'öthöö, kome thon ba ötöp. 32 Man ënë Yecu n'Obanga ocero ökö, onu kïbëc ebedo ecaden ï kom köp nön. 33 Etingo ën malö ï nget cïng Obanga kucem, ögamö Tipo Naleng na yam ëcïkö kï both Apap ëka öönyö ï komwa gin na dong un itye ka nënö kï wangwu ëka thon iwinyo unu kï ithwu. 34 Pïën Daudi yam ba öcïdhö ï polo, ëntö ën okobo nï,

“ ‘Rwoth Obanga okobo both Rwodha:

“Bed ï cïnga kucem

35 naka ka abino mïö langni

dökö gin më theno tyeni.” ’

36 “Pï manön myero jö më Icarael kïbëc onge gïnï rwök nï Obanga otyeko ketho Yecu ni, na un iguro ï kor yath arïa, më bedo Rwoth ëka Kiricito.”

37 Ï karë na jïï owinyo köp ni, ödönyö ï cwinygï rwök, cë openyo gïnï Petero ëka ëkwëna nökënë nï, “Utmegowa, ngö na myero wan ëtïm?”

38 Petero ögamö nï, “Ngut unu ëk ebaticawu, ngat acëlacël kï kinwu, ï nyïng Yecu Kiricito ëk ëtïm kïca ï kom bal na mewu. Ëka ibino unu gamö mïc ka Tipo Naleng. 39 Pïën cïkërë ni ëcïkö pïrwu k'ëthïnöwu ëka pï jö kïbëc na tye gïnï kanya bor, na Rwoth Obanga onu bino cwodogï.”

40 Cë Petero ömëdërë kï tïtö köp nökënë na pol nakun dwekogï nï, “Larë unu kenwu ïya unu ökö kï kom wang rok n'öbal ni.” 41 Ëka jö n'oyeo köp na ën okobo bothgï, ebaticagï ëka ömëdërë ï nïnö nön jö na römö elip adek.

Gürë ka jö n'oye

42 Jö n'oye kïbëc ömïrë kën-gï më winyo pwony k'ëkwëna, gürë kanya acël, poko ï ogati, ëka lëga. 43 Ëkwëna obedo tino tango ëka anyuth na pol, naka jö kïbëc lworo ömakögï. 44 Jö n'oye onwongo cökërë gïnï kanya acël, nakun nywakö gïnï jami kïbëc kanya acël. 45 Gïn öcadhö lönyögï ëka jamigï, cë gïn opoko both jö kïbëc kï ï kin-gï kite na miti ka ngat acëlacël tye ködë. 46 Gïn ömëdërë më gürë kanya acël nïnö kïbëc ï dyekal öt k'Obanga nakun poko gïnï ï ogati kï ï pecigï, n'ëcamö kï yom cwiny ëka kï cwiny na bër, 47 n'ëpakö Obanga, na dhanö kïbëc pwöyögï, ëka Rwoth obedo ka mëdö bothgï jö n'ölarë nïnö kï nïnö.

3

Petero öcangö angwalo

1 Ï nïnö mörö acël, Petero ëka Jon öcïdhö gïnï ï öt k'Obanga ï caa më lëga, caa abungwën më kothyeno. 2 Onwongo tye dhanö mörö n'ongwal cakërë ï karë n'ënywölö ën ködë, n'etingo atinga ï wangkac më Öt k'Obanga n'ecwodo nï Wangkac na Bër, ëk ökwa köny nïnö kï nïnö kï both jö na dönyö ï Öt k'Obanga. 3 Ï karë na ën önënö Petero ëka Jon tye ka dönyö gïnï, angwalo ökwaögï cïlïng. 4 Petero ëka Jon öcïkö wang-gï ï kome. Cë Petero okobo nïnë nï, “Nënwa!” 5 Angwalo oketho cwinye më nënögï, nakun geno nï ebino mïönë gin mörö. 6 Ëntö Petero okobo nï, “An ba atye kï lïm mörö, ëntö an amii ngö na an aute ködë. Ï nyïng Yecu Kiricito më Najaret, yaa malö ïcak woth.” 7 Cë Petero ömakö cïng angwalo më kucem ëka otingo ën malö, cë cücüth odon tyënë ödökö na tëk. 8 Angwalo opye kï tyënë ëka öcakö woth. Cë ödönyö ködgï ï Öt k'Obanga nakun wotho, pye, ëka pakö Obanga. 9 Ï karë na jïï kïbëc önënö angwalo ka wotho ëka pakö Obanga, 10 gïn önïang nï ënë dhanö na yam kwaö köny kï ï wangkac më Öt k'Obanga n'ecwodo nï Wangkac na Bër. Gïn obedo kï ur rwök ï kom ngö n'ötïmërë ï kome.

Petero ötïtö köp ï tyën öt ka Colomon

11 Gïn kïbëc öngwëcö kanya acël kï ur ï tyën öt ka Colomon, kanya angwalo onwongo omoko ï kom Petero ëka Jon. 12 Ï karë na Petero önënö köp ni, ën okobo bothgï nï, “Un jö më Icarael, ngö na mïöwu iuro unu ngö n'ötïmërë? Pïngö un itye ka rïpöwa kömanön calö wan ënë ëtïmö kï tëköwa onyo kite na wan elworo k'Obanga ködë ënë ömïö angwalo ni owotho? 13 Obanga k'Abraam, Icaka ëka Jakob, Obanga ka kwerewa, oketho dheo mërë ï kom atic mërë Yecu. Un ïmïö ï cïng Pilato ëk enek ën nakun ïkwërö unu ökö ï karë na Pilato mïtö gönyö ën. 14 Un ïkwërö Ngat na Leng ëka na kite Atïr, cë ïkwaö unu nï ëk ëgöny niwu dhanö n'obedo anek. 15 Un ineko ngat na mïö kwö, ëntö Obanga ocero ën kï ï thöö. Ëka wan ënë ebedo ecaden më köp ni. 16 Pï yee ï nyïng Yecu, ënë ömïö ëcwö ni onwongo tëkö kite na un ïnënö ëka ingeo. Obedo nyïng Yecu ëka yee ï kome ënë ömïö ën öcang ï nyimwu kite na un kïbëc itye ka nënö ködë.

17 “Kobedini dong utmegona, an angeo nï yam ïtïmö unu köp ni ï karë më kwia pïny, kamë ëtëlawu. 18 Ëntö kite na yam Obanga ötwak kï ï dhö edwarpïny kïbëc nï Kiricito mërë myero ölïm can, ëka dong ocobere kakarë nï kömanön. 19 Ngut unu dong, ëka ïlökërë unu both Obanga, ëk balwu ëjwa ökö, 20 ëk karë më yweo na yaa kï both Rwoth obin bothwu, ëka ën bino oro Yecu, na ënë Meciya n'ëyërö niwu. 21 Ën myero obed ï polo naka ka karë örömö n'Obanga bino dwökö jami kïbëc kakarë, kite na yam ën öcïkërë ködë k'edwarpïny mërë na leng. 22 Muca yam okobo nï, ‘Rwoth Obangani bino oro adwarpïny mörö niwu, na bino yaa kï ï kin utmegowu kite na ën oora ködë. Un ibino winyo unu ën ï köp kïbëc na ën bino kobo niwu. 23 Ngat mörö na ba bino winyo ën, ebino rwenyo wangë ökö kï kin jö thurgï.’

24 “Cakërë kï ï kom adwarpïny Camuel, edwarpïny kïbëc ötwakö köp ï kom ngö na tye ka tïmërë ï kom karë ni. 25 Un ibedo ëkwaë k'edwarpïny nön, ëka un ënë ekethowu ï cïkërë k'Obanga both kwerewu. Pïën Obanga okobo both Abraam nï, ‘Rok kïbëc më wi lobo bino nwongo gum kï both ëkwaëni.’ 26 Ï karë na dong Obanga oketho atic mërë, ën öcakö oro bothwu ëk ömïïwu gum na mïö ngat acëlacël lökërë wëkö tïmö bal.”

4

Petero ëka Jon ï nyim athuko më öd okiko k'edong

1 Ï karë na Petero ëka Jon onwongo tye ka twak gïnï kï jïï, ëlamdhök ëka adit acikari më öt k'Obanga ëka Ecadukayo obino gïnï bothgï. 2 Ëtëla ni onwongo öngö gïnï nï Petero ëka Jon onwongo tye ka pwonyo jïï nï, kï twër më nyïng Yecu, jö n'öthöö bino cer gïnï ökö. 3 Gïn ömakö Petero ëka Jon cë ekethogï ï buc naka othuno kodiko, pïën pïny onwongo ocido ökö. 4 Ëntö jö na pol n'owinyo köpgï oyee, ëka wel jö n'oye Yecu n'obedo gïnï cwö ömëdërë othuno elip abic.

5 Kodiko mërë na pïny dong oru, ëlöc ëka edong, k'epwony cïk öcökërë gïnï ï Jerucalem. 6 Anac Alamdhök na Dit onwongo tye kany nön, ëka Kayapa, Jon, Alegijanda, ëka jö kïbëc na tye gïnï ï dholokek k'Alamdhök na Dit. 7 Gïn okelo Petero ëka Jon ï nyimgï nakun penyogï nï, “Koth tëkö mënë na un itye ka tic ködë onyo kï nyïng nga?”

8 Cë Petero, opong kï Tipo Naleng ëka okobo bothgï nï, “Un ëlöc ëka edong ka lwak! 9 Ka tin ipenyowa unu köp ï kom tic na bër n'ötïmërë ï kom angwalo ëka kite na ën öcang ködë, 10 cë dong un kïbëc ëka jö më Icarael myero inge unu nï, pï nyïng Yecu Kiricito më Najaret na un iguro ï kom yath arïa, n'Obanga ocero ökö kï ï kin jö n'öthöö, ënë ëcwö ni ocung ï nyimwu n'öcang ökö. 11 Ënë obedo

“ ‘kidi na un egedo ïkwërö unu ökö,

n'ölökërë ödökö kidi na pïrë tëk më gwïc öt.’

12 Larë ope both ngat mörö nökënë, pïën Obanga ba ömïö nyïng mörö nökënë ï lobo kany both dhanö na myero onu ëlarë ködë.”

13 Ï karë na jö na tye ï öd athuko önënö gïnï tëk cwiny Petero ëka Jon cë önïang gïnï nï gïn onwongo obedo jö na ba ökwanö ëka ba ngeo gïnï gin mörö. Obedo gïnï kï ur ëka önïang gïnï nï cwö ni yam obedo kanya acël kï Yecu. 14 Ëntö ka gïn önënö ëcwö n'öcang ocung ï ngetgï, köp mörö na gïn myero okobi ölöögï ökö. 15 Ëka ëcïkögï më dönyö yökö kï ï athuko më öd okiko k'edong, cë öcakö gïnï yübö köp kën-gï, 16 nakun kobo gïnï nï, “Ebino tïmö jö ni nïngö? Jö kïbëc na bedo gïnï ï Jerucalem otyeko ngeeno nï gïn otio anyuth na kome nen, na onu ba ëtwërö kwërö. 17 Ëntö më jükö ëk kür ökëth öröm kin jïï, bër ëcïkgï ëk kür ömëdërë gïnï më kobo nyïng ni both ngat mörö këkën.” 18 Cë ecwodogï më dwogo cen, ëka ëcïkögï nï kür ötwak onyo opwony gïnï köp mörö kï nyïng Yecu. 19 Ëntö Petero ëka Jon ögamö gïnï nï, “Un ïngöl köp kenwu ka cë nen na bër ï wang Obanga më winyowu na löö winyo Obanga, 20 pïën wan ba ëtwërö wëkö kobo gin na yam wan ënënö ëka ewinyo.”

21 Kinge bürögï, cë gïn öwëkögï öcïdhö, gïn ba onwongo yoo më ketho pwod ï komgï, pïën jïï kïbëc onwongo pakö gïnï Obanga pï ngö n'ötïmërë. 22 Dhanö na tango më cangö ötïmërë ï kome, onwongo mwaka mërë kadhö pyer angwën ökö.

Lëga ka jö n'oye

23 Cücüth n'ëgönyögï, Petero ëka Jon ödök gïnï both jö n'oye nökënë ëka okobo nïgï ngö n'ëlamdhök na dito ëka edong okobo gïnï. 24 Ï karë na gïn owinyo köp ni, jö n'oye kïbëc okok gïnï kanya acël kï dwön na malö më lëga both Obanga na kobo gïnï nï, “Rwoth Obanga won twër, in iketho polo kï lobo ëka nam kï jami kïbëc na tye ïë, 25 cön ïtwak kï dhö kwaröwa Daudi n'obedo aticni kï tëkö ka Tipo Naleng n'okobo nï,

“ ‘Pïngö erok wöö gïnï kanya acël,

ëka pïngö rok na pol yübö köp na köny mërë ope?

26 Rwodhi më lobo yübërë gïnï pï lwëny,

ëka ëlöc cökërë kanya acël

ï kom Rwoth

ëka ï kom Ngat n'ewiro.’

27 Adyer Erode ëka Pontio Pilato k'Erok ëka jö më Icarael ögürë gïnï kanya acël ï pacö ni ï kom aticni Yecu na leng na in iwiro. 28 Gïn ötïmö ngö na tëköni ëka mitini omoko nï bino tïmërë. 29 Ëka kobedini Rwoth Obanga, winy büragï ëka ïmïïwa eticni, ëk ëtït köpni kï tëk cwiny. 30 Ryë cingi më cangö jïï, ëk anyuth më tango ëka gin më aura na pol ötïmërë kï nyïng aticni Yecu na leng.”

31 Kinge na dong ölëgö gïnï, kabedo na gïn ögürë ïë oyengere. Ëka gïn kïbëc opong kï Tipo Naleng, cë ötïtö gïnï köp k'Obanga kï tëk cwiny abonge lworo mörö.

Jö n'oye önywakö gïnï jamigï

32 Jö n'oye kïbëc onwongo nöthërë gïnï kanya acël ï cwiny ëka ï thama. Ngat mörö ope na kobo nï gin na ën etye ködë onwongo obedo mëgë, ëntö gïn önywakö jami kïbëc na gïn onwongo tye ködë. 33 Ëkwëna ömëdërë gïnï më mïö caden më cer ka Rwoth Yecu kï tëkö rwök, ëka gum na thwönë opodho ï komgï kïbëc. 34 Onwongo ngat mörö ope na gin mörö orem bothe, pïën jö n'onwongo tye kï pwothigï onyo udigï öcadhö gïnï ökö, ëka okelo gïnï lïm n'öya kï ïë, 35 cë ömïö gïnï both ëkwëna ëka më poko both ngat acëlacël kite na mïtërë ködë.

36 Kömanön Yocepu n'obedo Alebi më Caiprac, n'ëkwëna cwodo nï Baranaba (na thërë nï, “Wod k'ajïng cwiny jö”). 37 Ën öcadhö pwodho mërë na ën onwongo tye ködë ëka okelo cïlïng both ëkwëna.

5

Anania ëka Capira

1 Ëntö ëcwö mörö onwongo tye na nyïngë Anania n'öcadhö pwodho gïn kï dhakö mërë Capira. 2 Ën okelo nget lïm mörö both ëkwëna ëka ökanö lïm nökënë nakun dhakö mërë thon ngeo.

3 Cë Petero okobo bothe nï, “Anania, pïngö Catan opong ï cwinyi, ömïö ïtëmö bwölö Tipo Naleng nakun ïkanö nget lïm mökö n'öya kï ï pwodhoni? 4 Pwodho nön onwongo ba obedo megi n'onwongo bara ïcadhö? Ëka kinge na dong ïcadhö ökö, onwongo cïlïng nön ba tye ï twëröni? Ngö n'omii ïthamö më tïmö koth gin-ni? In ba ïbwölö dhanö ëntö ïbwölö Obanga.”

5 Ï karë n'Anania owinyo köp ni, ën opodho pïny ëka öthöö ökö cüth. Cë thwön lworo ömakö jö kïbëc n'owinyo ngö n'ötïmërë. 6 Cë ëthïnö awope obino gïnï anyim, eboo kome kï böngü, ëlabö yökö ëka eiko.

7 Kinge caa adek, dhakö mërë obino ï öt, nakun ba ngeo ngö n'ötïmërë. 8 Petero openyo ën nï, “Kob nïna, man ënë wel na un k'Anania inwongo unu kï cadhö pwodhowu?”

Ën ögamö nï, “Eyo, wel mërë ënön.”

9 Petero okobo nïnë nï, “Un ïtwërö rïbërë kanya acël më bwölö Tipo ka Rwoth nïngö? Nën, kör tyën jö n'oiko cwori tye ï dholokek, in thon ebino laböni yökö.”

10 Ï caa nön cücüth ën opodho ï ka tyën Petero cë öthöö ökö. Cë ëthïnö awope nön obino ödönyö ï öt ëka önënö gïnï nï ën öthöö ökö, gïn otingo ëka ëlabö eiko ï nget cwörë. 11 Thwön lworo ömakö jö n'oye Kiricito kïbëc ëka jö kïbëc n'owinyo ngö n'ötïmërë.

Ëkwëna öcangö jö na pol

12 Ëkwëna otio gïnï anyuth më tango ëka gin më aura na pol ï kin jïï. Ëka jö n'oye Yecu kïbëc onwongo marö gïnï rïbërë kanya acël ï tyën öt ka Colomon. 13 Ëntö ngat mörö ope n'öparö më rïbërë ködgï, kadï bed nï jïï onwongo wörögï rwök. 14 Cë jö n'oye Rwoth welgï ömëdërë, cwö ëka mon. 15 Na calö adwogi më tic k'ëkwëna, jïï okelo etwoe ï wanga yoo cë epyelogï ï wi ëtana ëka ï kom ökëka gïnï, ëk ka Petero wok ï ngetgï, tipo mërë owok ï kom jö mökö kï kin-gï. 16 Lwak thon öcökërë gïnï kï ï peci n'ögürö Jerucalem nakun kelo gïnï etwoe ëka jö na tipo na reco yelogï, cë gïn kïbëc öcang ökö.

Eyelo Ëkwëna

17 Cë Alamdhök na Dit ëka jö na ën tio ködë n'onwongo obedo gïnï dul k'Ecadukayo, nyeko ömakögï rwök. 18 Cë gïn dong ömakö ëkwëna ëka ekethogï ï buc. 19 Ëntö malaika ka Rwoth obino kiwor, öyabö dholokek më buc, ëka okelo ëkwëna yökö cë okobo nïgï nï, 20 “Apë icung unu ï dyekal öt k'Obanga ëk ikob unu nï jïï köp më kwö na nyen ni.”

21 Ï karë na gïn owinyo köp ni cë ödönyö gïnï ï dyekal öt k'Obanga na pïny dong ruu ëka öcakö gïnï pwonyo jïï.

Ï karë n'Alamdhök na Dit ëka jö na tio ködë othuno, gïn ocwodo athuko më öd okiko k'edong k'Eyuda kïbëc, n'ömëdërë k'ëtëla ka jö Icarael. Cë gïn ooro jö mökö ï buc më kelo ëkwëna. 22 Ëntö ï karë na jö n'eorogï othuno ï buc, onwongo gïnï ëkwëna ope. Gïn ödök cen ëka okobo nï, 23 “Wan enwongo dholokek më buc ocegere, n'acikari ocung gïnï yökö, ëntö ï caa na wan ëyabö dholokek, enwongo ngat mörö ope ïë.” 24 Ï karë na dit acikari më öt k'Obanga ëka ëlamdhök na dito owinyo köp ni, thamagï ocung ökö nakun uro gïnï kite na köp ni kïbëc bino thum ködë.

25 Cë ngat mörö othuno ëka okobo nï, “Cwö na un iketho ï buc ocung gïnï ï dyekal öt k'Obanga, tye ka pwonyo gïnï jïï.” 26 Ï caa nön, adit acikari më öt k'Obanga ëka jö na ën tio ködë öcïdhö gïnï ëka ekelo ëkwëna. Gïn ba otio kï tëkö pïën gïn onwongo lworo nï jïï twërö celogï kï kite.

27 Ï karë n'ekelo ëkwëna ï nyim athuko më öd okiko k'edong, ëk Alamdhök na Dit openygï. 28 Ën okobo nïgï nï, “Wan ëmïöwu cïk na tëk ëk kür ipwony unu kï nyïng ni. Nën ngö na dong un ïtïmö! Ibedo unu ka pwony ï Jerucalem kïbëc, ëka itye unu ka moko më mïö remo ka ngat ni bedo ï wiwa.”

29 Ëntö Petero ëka ëkwëna nökënë ögamö gïnï nï, “Wan myero ewiny Obanga na löö winyo dhanö. 30 Obanga ka kwerewa ocero Yecu na un ineko nakun ïngabö unu ën ï kor yath arïa. 31 Obanga otingo ën malö ï nget cïngë kucem ï kabedo më dheo na calö Atëla ëka Alar, ëk jö më Icarael onwong gïnï karë më ngut, cë ën ötïm nïgï kïca ï kom balgï. 32 Wan ebedo ecaden më jami ni ëka Tipo Naleng thon n'Obanga ömïö both jö na winyo ën.”

33 Ï karë n'edong më öd okiko owinyo köp ni, akëmö ömakögï rwök, cë öthamö gïnï më neko ëkwëna. 34 Ëntö Aparicayo n'ecwodo nï Gamaliel, n'onwongo obedo apwony cïk, na jïï kïbëc onwongo wörö, öya malö ï nyim athuko më öd okiko k'edong ëka ömïö twërö nï ëk eter ëkwëna yökö pï caa mörö na nönök. 35 Cë ën öcakö twak ködgï nï, “Jö më Icarael, bër ïgwökërë unu ï ngö na un ïmïtö tïmö ï kom jö ni. 36 Ï karë mörö n'opoth angec, onwongo dhanö mörö tye na nyïngë Teyuda, n'oporo më bedo ngat mörö na pïrë tëk. Jö na römö mia angwën obino örïbërë ködë, ëntö ebino eneko ën ökö, ëka ëlübkörë kïbëc obino ökëth gïnï ökö cë manön obedo ajiki ka jami kïbëc. 37 Kinge manön, Yuda më Galilaya thon obino ï karë më kwanö jïï. Ën onwongo ëlübkörë, ëntö ebino eneko ën ökö, ëka ëlübkörë kïbëc obino ökëth ökö. 38 Dong pï köp na tye kobedini, amïöwu thama nï, wëk unu jö ni öcïdh gïnï, pïën ka yüb ni onyo tic ni obedo më ka dhanö, cë bino jik. 39 Ëntö ka öya kï both Obanga, cë un ba ïrömö unu jükö jö ni, un thon ibino nwongo nï itye ka lwëny unu k'Obanga.”

Gïn ögamö thama ka Gamaliel 40 ëka ecwodo ëkwëna ï öt ëk epwodgï nakun ëcïkögï nï kür dökï ötwak gïnï kï nyïng Yecu. Cë ëwëkögï öcïdhö.

41 Ëkwëna öya kï ï nyim athuko më öd okiko k'edong na cwinygï yom pïën Obanga ökwanögï nï opore gïnï më nwongo lewic pï nyïng Yecu. 42 Nïnö kïbëc gïn onwongo ba kengo pwonyo ëka tïtö köp më Emuth na Bër ï dyekal öt k'Obanga ëka öt kï öt nï Yecu ënë Meciya.

6

Ëyërö ëköny tic abïrö

1 Ï karë nön na wel ëlübkör Yecu onwongo tye ka mëdërë, Eyuda n'oyeo Yecu na twakö gïnï lëb Girik öcakö gïnï ngüngüta ï kom Eyuda na twakö lëb Iburu, pïën nïnö kïbëc ka epoko cem mon thöö na mëgï ba ëparö pïrgï. 2 Cë ëkwëna apar arïö ocwodo gïnï ëlübkör Yecu kïbëc ëka okobo gïnï nï, “Wan ëkwëna myero ebed ï tic më tïtö köp k'Obanga ëk kür ebed ï tic më poko cem. 3 Pï manön utmegona, yër unu jö abïrö kï kinwu n'ëwörögï, n'opong gïnï kï Tipo Naleng ëka tye gïnï kï ryëkö. Wan ebino mïögï tic ni. 4 Ëntö wan ebino mïrë më lëga ëka tïtö köp k'Obanga.”

5 Ngö na gïn okobo oyomo cwiny jïï kïbëc, ëka gïn öyërö Citipwano, dhanö n'opong kï yee ëka kï Tipo Naleng, ëyërö thon Pilipo, Porokuro, Nikanori, Timon, Paramena, ëka Nikolac n'obedo dhanö më Antiokia n'ölökërë ï dini k'Eyuda. 6 Ekelo jö abïrö ni ï nyim ëkwëna, n'ölëgö nakun ketho gïnï cïng-gï ï wigï.

7 Cë köp k'Obanga ömëdërë më nya. Wel ëlübkör Yecu ömëdërë rwök ï Jerucalem, ëka ëlamdhök k'Eyuda na pol oyee gïnï thon.

Ëmakö Citipwano

8 Citipwano, n'Obanga ömïö gum ëka kï tëkö, obedo ka tio gin më aura ëka anyuth më tango ï kin jïï. 9 Ëntö ï nïnö mörö acël, jö mörö më cinagoga ka jö n'ëgönyögï kï ï opii, kanya acël kï jö mökö më Cirene ëka më Alegijandaria ëka jö n'öya kï ï lobo më Cilicia ëka Acia, jö ni obedo ka pyem kï Citipwano, 10 ëntö gïn onwongo ba twërö pyem kï ryëkö ka Citipwano ëka kï Tipo Naleng n'onwongo ën twak ködë.

11 Cë gïn öcakö cüpö jïï ï müng ëk okob gïnï nï, “Wan ewinyo Citipwano twak nakun kobo köp më ayeny ï kom Muca ëka Obanga.” 12 Cë gïn othuro jïï, edong ëka epwony cïk më dini. Ëka ëmakö Citipwano cë ekelo ën ï nyim athuko më öd okiko k'edong.

13 Gïn okelo ecaden n'obedo gïnï etwodo n'okobo nï, “Karë kïbëc ëcwö ni twakö köp na rac ï kom kabedo na leng ëka ï kom cïk ka Muca. 14 Wan ewinyo ën ka kobo nï Yecu ni më Najaret bino balö kabedo ni* ökö ëka bino lökö kit më kwö na yam Muca ömïöwa.”

15 Jö kïbëc n'onwongo obedo gïnï ï athuko më öd okiko k'edong öcïkö wang-gï ï kom Citipwano, ëka önënö gïnï terinyime na calö terinyim malaika.

7

Twak ka Citipwano

1 Cë Alamdhök na Dit openyo Citipwano ka ngö n'ekobo ï kome tye atïr. 2 Citipwano ögamö nï, “Utmegona kï jö ka bebena, winya unu! Obanga më dheo onen both kwarö onu Abraam n'onwongo ën pod tye ï lobo Mecopotamia, na ën bara obedo ï lobo më Aran. 3 Obanga okobo nïnë nï, ‘Yaa ïwëk loboni ëka kakani, ëk ïcïdh ï lobo na an abino nyutho nini.’

4 “Cë Abraam öya öwëkö lobo ka jö Kaladea ëka öcïdhö obedo ï lobo Aran. Kinge na dong apap mërë öthöö, Obanga ooro Abraam ï lobo ni kanya kobedini ïkwö unu ïë. 5 Ëntö Obanga ba ömïö ën obedo kï gin mörö më alea kadï kï ngöm mörö na tïtïdï. Ën öcïkërë ködë nï lobo bino bedo mëgë ëka ëkwaë mërë kadï bed ëthïnö mërë pod ope. 6 Obanga thon ötwak k'Abraam nï, ‘Ëkwaëni bino bedo wele ï lobo na ba obedo mëgï, ëka gïn bino bedo opii n'ebino yelogï pï mwaka mia angwën.’ 7 Ëntö Obanga okobo nï, ‘Abino ketho pwod ï lobo na gïn bino tic ïë kamë opii, ëka ï ajiki mërë gïn bino donyo yökö kï ï lobo nön ëka wöra gïnï ï kabedo ni.’ 8 Cë Obanga ömïö cïkërë më lïrë. Ëka Abraam ödökö apap ka Icaka, ën ölïrö Icaka ï nïnö më aboro kinge nywölö ën. Kinge Icaka ödökö apap ka Jakob, ëka Jakob ödökö apap ka jö apar arïö më kaka jö Icarael.

9 “Adïnga obino ömakö ëthïnö ka Jakob ï kom ömïn-gï Yocepu, ëka öcadhö gïnï ën na calö opii both jö më Ejip. Ëntö Obanga onwongo tye kï Yocepu 10 ëka ölarö ën kï kom can kïbëc. Obanga ömïö Yocepu gum ëka ryëkö ï nyim Parao rwoth më Ejip. Parao thon ömïö Yocepu obedo alöc më Ejip ëka pacö mërë.

11 “Cë kec obino opodho ï lobo Ejip kïbëc ëka lobo Kanaan, n'okelo thwön can, ëka kwere onu onwongo ba twërö nwongo cem mörö. 12 Ï karë na Jakob owinyo nï cem tye ï lobo Ejip, ën ooro awope mërë n'obedo kwere onu ï woth na mëgï më acël. 13 Ï woth na mëgï më arïö, Yocepu okobo both utmego mërë nga na ën ebedo, ëka Parao ongeo köp ï kom wede ka Yocepu. 14 Kinge man, Yocepu okobo nï ëk ekel apap mërë Jakob ëka jö më pacö mërë kïbëc, jö pyer abïrö wie abic. 15 Cë Jakob öcïdhö yo kupïny ï lobo Ejip, kanya ën ëka kwere onu öthöö ïë. 16 Kom lyenegï ebino edwongo cen ï Cekem ëka epyelo ï bur lyël n'Abraam onwongo öwïlö kï wel cïlïng mörö kï both ëthïnö k'Amor kï ï Cekem.

17 “Na calö karë onyingo na cwök n'Obanga myero ocob cïkërë mërë both Abraam, wel jö onu kï ï lobo më Ejip ömëdërë rwök. 18 Cë rwoth nökënë, n'onwongo ba ngeo gin mörö ï kom Yocepu, obino ödökö alöc më Ejip. 19 Ën ötïmö tïm na rac ï kom jö onu, cë ömïö kwere onu ölïmö can na thwönë rwök nakun dïögï më bolo ëthïnö na pod ënywölö anywöla ëk kür ökwö gïnï.

20 “Ï karë nön ënë ënywölö kï Muca, ën onwongo obedo athïn na leng both Obanga. Ëgwökö ën pï dwethe adek ï öt k'apap mërë. 21 Ï karë n'ebolo Muca, nyaka Parao ökwanyö ën ëka ögwökö na calö athïn mërë. 22 Epwonyo Muca kï ryëkö ka jö më Ejip kïbëc ëka ën onwongo tëk ï twak ëka ï tic mërë.

23 “Ï karë na dong Muca othuno mwaka pyer angwën, ën öcakö thamö më cïdhö lïmö utmego mërë n'obedo ëthïnö më Icarael. 24 Ën önënö dhanö më Ejip acël ka tye ka makö dhanö më Icarael na rac, cë Muca öcïdhö më könyö dhanö më Icarael nakun cülö kwor kï neko dhanö më Ejip. 25 Muca öthamö nï utmego mërë twërö ngeo gïnï nï Obanga onwongo tye ka tic ködë më larögï, ëntö gïn ba dök önïang. 26 Ï nïnö na lübö manön, Muca obino onwongo jö më Icarael arïö tye ka lwëny. Ën ötëmö më thekogï nakun kobo nï, ‘Ngö nï mïtö unu wanërë ïë nakun ibedo unu utmego?’

27 “Ëntö ngat n'onwongo ömakö awodhe na rac othwaro Muca thenge ëka okobo nïnë nï, ‘Nga n'omii nï ibed alöc ëka angöl-köpwa? 28 In ïmïtö nekona kite na woro ineko kï dhanö më Ejip ködë?’ 29 Ï karë na Muca owinyo köp ni, cë öngwëcö ökö ï lobo më Midian, kanya ën obedo ïë na calö arok ëka önywölö ëthïnö awope arïö.

30 “Kinge na dong mwaka pyer angwën opoth ökö, Muca onwongo tye ï thim n'onwongo cwök kï Kidi Cinai, cë Obanga onen bothe na cal kï malaika ï bunga na lyël. 31 Ï karë na Muca önënö gin nön, obedo kï thwön ur rwök ëka öcïdhö na cwök ï ngete, cë owinyo dwön Rwoth Obanga na kobo nï, 32 ‘An abedo Obanga ka kwereni, Obanga k'Abraam, Icaka ëka Jakob,’ cë kom Muca ömyël, lworo ömakö ëka ba dök ödïö cwinye më nënö.

33 “Cë Rwoth Obanga okobo both Muca nï, ‘Göny wör ökö kï ï tyeni, kabedo na in icung ïë ni obedo ngöm na leng. 34 An dong anënö kite na jöga tye ka lïmö can ködë ï Ejip, atyeko winyo kokogï, ëka atye ka bino dong pïny më larögï. Bin dong ëk aori ïdök cen yo Ejip.’

35 “Man ënë Muca na gïn obino ökwërö nakun kobo gïnï nï, ‘Nga n'ömïö nï in ibed alöc ëka angöl-köp?’ Obanga ooro Muca më bedo alöc ëka alar nakun owok kï both malaika n'onen bothe kï ï bunga. 36 Muca ökwanyögï kï ï lobo më Ejip nakun tïmö gin më aura ëka anyuth më tango ï lobo Ejip, ï Nam na Kwar ëka pï mwaka pyer angwën ï thim.

37 “Man ënë Muca n'okobo both jö më Icarael nï, ‘Obanga bino oro niwu adwarpïny na cal köda kï kin jö na mewu.’ 38 Muca ënë onwongo tye kanya acël kï jö më Icarael ï thim kï malaika n'ötwak ködë kï ï wi Kidi Cinai, ëka kï kwere onu, cë kï kany nön Muca ögamö köp më kwö më köbö both onu.

39 “Ëntö kwere onu ökwërö gïnï winyo ën. Gïn ökwërö Muca ëka ölökërë gïnï më dök cen ï lobo më Ejip kï ï cwinygï. 40 Gïn okobo both Aron nï, ‘Yüb nïwa obanga na bino tëlö nyimwa, pïën Muca mörö ni, n'ötëlö onu më yaa kï ï lobo më Ejip, ba engeo ngö n'ötïmërë bothe! 41 Manön ënë karë na gïn öyübö kï cal jwök n'obedo calö athïn thwön më awöra. Gïn okelo tyërgï both athïn thwön ni ëka öcakö bedo gïnï kï yom cwiny ï kom ngö na gïn öyübö kï cïng-gï. 42 Ëntö Obanga ölökërë ökö cë ömïögï karë më wörö cër më polo na calö obangagï, kite na yam ëcöö ködë ï buk k'edwarpïny nï,

“ ‘Un jö më öt Icarael, yam ïtyërö unu gin aryëda mörö më lee botha ëka mïc

pï mwaka pyer angwën na un itye ï thim?

43 Pathï nï kömanön, un itingo këma k'obanga Molek

ëka cër k'obangawu Repan,

cal jwogi na un ïyübö më awöra.

Pï manön an abino terowu ï opii naka ï ngee Babilon.’

44 “Kwere onu yam tye kï këma më caden ï thim më nyutho nï Obanga tye ï kin-gï. Gïn öyübö ï kite n'Obanga onwongo onyutho nï Muca, na lübërë kï kite na ën önënö ködë. 45 Kinge, kwere onu ögamö këma ëka obino gïnï kï Yocua ï karë na gïn ömaö lobo kï both rok n'Obanga öryëmögï ökö kï ï nyimgï. Këma obedo ï lobo nön naka ï karë ka Daudi. 46 Daudi onwongo gum kï both Obanga ëka ökwaö nï ëk ëmïë ëgër öt n'Obanga ka Jakob bedo ïë. 47 Ëntö Colomon ënë ögërö öt n'Obanga.

48 “Kadï bed nï kömanön, Obanga na Malö Rwök ba bedo ï öt n'ëgërö kï cïng jö, kite na yam adwarpïny okobo nï,

49 “ ‘Polo ënë kabedo më löcna,

ëka lobo ënë ka theno tyëna.

Rwoth okobo nï,

Koth öt mënë na un ibino gërö nïna?

Onyo ka yweona bino bedo kwene?

50 Pathï cïnga ënë öyübö jami ni kïbëc?’

51 “Un jö na ngutwu nwang, ïcal unu kï jö n'ökwërö Obanga ëka un ba ibino mïö cwinywu më winyo köp k'Obanga. Un ïcal kï kwerewu: Un ï karë kïbëc ïkwërö unu Tipo Naleng! 52 Adwarpïny mënë na kwerewu ba oyelo? Gïn thon oneko jö na yam okobo köp cön më bino ka Ngat na Kite Atïr, na un iketho örörö ï kome ëka ineko unu ökö. 53 Un jö n'ëmïöwu cïk k'Obanga na yam emalaika okelo gïnï, cë ba ïlübö unu.”

Ecelo Citipwano kï kite

54 Ï karë n'ëtëla k'Eyuda owinyo gïnï ngö na Citipwano okobo, akëmö ömakögï nakun kaö lakgï ï kome. 55 Ëntö Citipwano opong kï Tipo Naleng, cë önënö malö ï wi polo ëka önënö dheo k'Obanga na ryëny rwök, ëka Yecu n'ocung ï nget cïng Obanga kucem. 56 Cë Citipwano okobo nï, “Nën unu, anënö polo öyabërë ëka Wod ka Dhanö n'ocung ï nget cïng Obanga kucem.”

57 Jö kïbëc oumo ithgï ëka ëcakö wöö kï dwön na malö cë gïn kïbëc omukere ï kome, 58 ëywaö Citipwano yökö ï ngee pacö ëka ëcakö celo ën kï kite. Ecaden opyelo böng-gï ï ka tyën awobi mörö na nyïngë Caulo.

59 Ï karë n'etye ka celo Citipwano kï kite, ën ölëgö nï, “Rwoth Yecu gam tipona.” 60 Cë Citipwano orumo cöngë pïny ëka okok nï, “Rwoth kür iketh bal ni ï komgï.” Ï karë na ën okobo köp ni, cë öthöö.

8

1 Ëka Caulo onwongo tye kunön më mïö caden ï kom thöö ka Citipwano.

Caulo oyelo jö n'oye Kiricito

Ï nïnö nön ayela na dit opodho ï kom jö n'oye Kiricito na bedo gïnï ï Jerucalem, ëka gïn kïbëc ökëth gïnï ökö ata ï lobo më Yudea ëka Camaria cë ëkwëna këkën ënë odong. 2 Jö na wörö Obanga ënë oiko gïnï Citipwano, nakun kumo gïnï pïrë rwök. 3 Ëntö Caulo onwongo mïtö nï etyek jö n'oye Kiricito ökö, nakun wotho ï öt kï öt na ywaö cwö thon kï mon më twenogï ï buc.

Emuth na Bër ëtïtö ï lobo Camaria

4 Jö n'oye n'onwongo ökëth gïnï ï kabedo kïbëc, ötïtö gïnï köp k'Obanga. 5 Pilipo öcïdhö yo kupïny ï pacö mörö më lobo Camaria ëka ötïtö nïgï köp ï kom Meciya kunön. 6 Ï karë na lwak na pol owinyo köp ka Pilipo ëka önënö gïnï anyuth më tango na ën otio, gïn kïbëc oketho cwinygï më winyo ngö na ën obedo kobo. 7 Tipo na reco odonyo gïnï yökö kï kom jö na pol nakun redo gïnï kï koko rwök, cë jö na pol na two akwea ömakögï ëka engwalo na mulo amula öcang gïnï ökö. 8 Cë yom cwiny na thwönë obedo ï pacö nön.

Cimon n'onwongo tio tic më jwöjwök

9 Ëntö ï pacö nön onwongo tye ëcwö mörö na nyïngë Cimon n'onwongo tio tic më jwöjwök, na jö Camaria onwongo uro ën rwök. Ën obedo ka wakërë nï ën ebedo ngat mörö na dit. 10 Jö kïbëc më rwöm na malö ëka rwöm na pïny oketho gïnï cwinygï ï köp na ën kobo nakun kobo gïnï nï, “Ëcwö ni obedo tëkö k'Obanga n'ecwodo nï ‘Tëkö na Dit.’ ” 11 Gïn obedo ka ketho cwinygï më winyo köp mërë pïën pï karë na lac ën obedo mïögï uro tic mërë më tango më jwöjwök. 12 Ëntö ï karë na gïn oye köp më Emuth na Bër na Pilipo ötïtö ï kom ker k'Obanga ëka nyïng Yecu Kiricito, cë cwö naka thon kï mon ebaticagï. 13 Cimon thon oye, ëka ebatica ën. Ën öcakö lübö kör Pilipo ï kabedo kïbëc na cïdhö yo ïë nakun bedo kï ur na dit ï kom anyuth ëka tango na dito na ën önënö.

14 Ï karë n'ëkwëna na tye ï Jerucalem owinyo nï jö Camaria oyeo köp k'Obanga, gïn ooro Petero ëka Jon bothgï. 15 Ï karë na gïn othuno, öcakö gïnï lëga pïrgï ëk gïn onwong Tipo Naleng, 16 pïën Tipo Naleng onwongo bara obino ï kom ngat mörö kï kin-gï, ëntö yam ebino ebaticagï ï nyïng Rwoth Yecu. 17 Cë Petero ëka Jon oketho cïng-gï ï komgï, ëka onwongo gïnï Tipo Naleng.

18 Ï karë na Cimon önënö nï Tipo Naleng ëmïö ka ëkwëna ketho cïng-gï ï kom jïï, ën ömïtö mïögï cïlïng ëka okobo nï, 19 “Mïa unu thon tëkö ni, ëk ngat mörö na an abino ketho cïnga ï kome, onwong Tipo Naleng.”

20 Ëntö Petero ögamö nï, “Ëk cïlïngni orweny ökö kanya acël kodi, pïën in ïthamö nï ïtwërö wïlö mïc k'Obanga kï cïlïng! 21 In ipe kï gin mörö n'epoko nini ï kom köp ni, pïën cwinyi ba tye n'atïr ï nyim Obanga. 22 Ngut ökö kï kom bal ni ëka ïlëg both Rwoth, ëk ka twërë ën bino tïmö nini kïca pï bedo kï koth thama ni ï cwinyi. 23 Pïën anënö cwinyi opong kï këc cwiny rwök, ëka ïdökö amabuc më bal.”

24 Cë Cimon ögamö nï, “Lëg unu pïra both Rwoth ëk gin mörö na un ikobo kür opodhi ï koma.”

25 Ï karë na dong otyeko kobo gïnï köp më caden ëka kï tïtö köp ka Rwoth, Petero ëka Jon ödök gïnï yo Jerucalem, nakun tïtö köp më Emuth na Bër ï kin peci na pol ka jö Camaria.

Pilipo ëka adit më Ethiopia

26 Malaika ka Rwoth okobo both Pilipo nï, “Yaa malö ïcïdh yo kukwap ï gudo thim na yaa kï ï Jerucalem lungo pïny yo Gaja.” 27 Cë ën öcakö woth ëka oromo k'ëcwö më Ethiopia n'epudho, adit na pïrë tëk na löö lïm ka Kandake kïbëc, alöc na dhakö më lobo Ethiopia. Ëcwö ni onwongo öcïdhö yo Jerucalem më wörö Obanga. 28 Ï karë na ën tye ka dök cen yo pacö, ën onwongo obedo ï gadigadi nakun kwanö buk k'adwarpïny Icaya. 29 Cë Tipo Naleng okobo both Pilipo nï, “Apë na cwök, iwoth kï gadigadi nön.”

30 Ëka Pilipo örïngö yo gadigadi, cë owinyo ka ën tye ka kwanö buk k'adwarpïny Icaya, ëka Pilipo openyo nï, “In ïnïang ï ngö nï tye ka kwanö?” 31 Ën ögamö nï, “An atwërö nïang ïë nïngö, ka ngat mörö ope na gönyö nïna?” Ëka ocwodo Pilipo ëk obed kanya acël ködë. 32 Dul na ën onwongo tye ka kwanö kï ï Cöc na Leng tye nï köman:

“Ëpëö calö römö n'etero më angöla,

ëka na calö athïn römö n'ölïng ï nyim anyar yer,

cë ën ba oelo dhögë.

33 Pï twërö mërë n'ëtürö ökö, ba ëngölö nïnë köp atïr.

Nga na twërö twak pï ëkwaë mërë?

Pïën kwö mërë onwongo ëkwanyö ökö kï wi lobo.”

34 Ëcwö n'epudho openyo Pilipo nï, “Öma, kob nïna, nga n'adwarpïny tye ka twak ï kome, tye ka twak ï kome kënë onyo ï kom ngat nökënë?” 35 Cë Pilipo öcakö kï dul më Cöc na Leng nön ëka okobo nïnë Emuth na Bër ï kom Yecu.

36 Na gïn tye ka woth ï gudo, othuno gïnï kanya pii tye ïë cë ëcwö n'epudho okobo nï, “Nën, pii ene! Ngö na gënga nwongo batica?”

37 Ëka Pilipo okobo nïnë nï, “Ka iyee kï cwinyi kïbëc cë ïtwërö.”

Ën ögamö nï, “An ayee nï Yecu Kiricito ënë obedo Wod k'Obanga.”* 38 Ëka ën ömïö twërö nï ëk gadigadi ocung. Cë gïn kïbëc ödönyö gïnï ï pii, ëka Pilipo obatica ën. 39 Ï karë na gïn donyo malö kï ï pii, cë Tipo ka Rwoth otero Pilipo ökö athura, ëka ëcwö n'epudho ba dök önënö Pilipo, ëntö ën ömëdërë kï woth mërë kï yom cwiny. 40 Ëntö Pilipo onwongo nï etye ï Ajota nakun wowotha më tïtö köp më Emuth na Bër ï kin peci kïbëc naka othuno ï Cecaria.

9

Caulo ölökërë oyeo Yecu

1 Ëntö, Caulo onwongo pod bürö ëlübkör Rwoth nakun mïtö nekogï. Ën öcïdhö both alamdhök na dit 2 ëka openyo pï waraga më cïdhö ködë ï cinagoga kïbëc na tye ï Damaciko, ëk ka ebino nwongo jö na lübö yoo ka Rwoth kunön cwö onyo mon, ekelgï na calö emabuc yo Jerucalem. 3 Ï karë na ën tye ka woth, na dong cwök kï Damaciko, cë tar obino kï ï polo athura ëka öryëny öcarö kome. 4 Ën opodho ï ngöm ëka owinyo dwön na kobo nïnë nï, “Caulo, Caulo, pïngö itye ka yelona?”

5 Caulo openyo nï, “In ïnga Rwoth?”

Cë Rwoth ögamö nï, “An Yecu na in itye ka yelo. 6 Kobedini yaa malö, ïdöny ï pacö, cë ebino kobo nini gin na myero ïtïm.”

7 Jö n'onwongo tye ï woth ködë ocung gïnï alïlïng, gïn owinyo dwön nön, ëntö ba önënö gïnï ngat mörö. 8 Caulo öya malö kï pïny, ëntö ï karë na ën öyabö wangë, onwongo ba römö nënö gin mörö. Cë gïn öpëö ën apëa kï cïngë më tero ï Damaciko. 9 Pï nïnö adek ën onwongo ba römö neno, ba cemo onyo ba madhö gin mörö.

10 Ï Damaciko onwongo tye alübkör Yecu na nyïngë Anania. Rwoth ötwak ködë ï anyuth nakun cwodo nï, “Anania!”

Ën ögamö nï, “Eyo Rwoth.”

11 Rwoth okobo nïnë nï, “Cïdh ï öt ka Yuda na tye ï Yoo n'Ocung Atïr, ëka ipeny pï ëcwö na nyïngë Caulo më Taruco, ën kobedini tye ï lëga. 12 Ï anyuth ën önënö ëcwö mörö na nyïngë Anania ka dönyö bothe më ketho cïngë ï kome ëk wangë öyabërë.”

13 Anania ögamö nï, “Rwoth, awinyo köp na pol ï kom dhanö ni ëka kï gin na reco na ën obedo ka tïmö ï kom jö k'Obanga na leng na tye ï Jerucalem. 14 Ëka ën obino kany kï twër n'öya kï both ëlamdhök na dito më makö jö kïbëc na cwodo gïnï nyingi.”

15 Ëntö Rwoth okobo both Anania nï, “Cïdhï! Caulo obedo ngat na an ayërö më tero nyïnga both Erok kï rwodhigï ëka both jö më Icarael. 16 An abino nyutho nïnë can na thwönë na myero ën ödang pï nyïnga.”

17 Cë Anania öcïdhö ödönyö ï öt na Caulo tye ïë, oketho cïngë ï kome ëka okobo nïnë nï, “Ömëra Caulo, Rwoth Yecu n'onyuthere bothi ï wanga yoo n'onwongo in itye ka bino yo kany, oora bothi nï ëk wangi öyabërë ïnën pïny dökï, ëka ipong kï Tipo Naleng.” 18 Cücüth gin mörö na cal kï pök rëc opodho kï ï wang Caulo cë öcakö neno. Ën öya malö ëka ebatica. 19 Kinge camö cem mörö cë tëkö mërë odwogo.

Caulo ötïtö köp k'Obanga ï Damaciko

Caulo obedo kanya acël k'ëlübkör Yecu ï Damaciko pï nïnö na nönök. 20 Cë cücüth öcakö tïtö ï cinagoga kïbëc nï Yecu obedo Wod k'Obanga. 21 Jö kïbëc n'owinyo köp mërë ouro gïnï ëka openyo gïnï nï, “Pathï ëcwö ni ënë yam okelo ayela ï Jerucalem ï kin jö na cwodo nyïng Yecu? Ëka ën ba obino kany më terogï both ëlamdhök na dito na calö emabuc?”

22 Tïtö köp ka Caulo ömëdërë amëda më bedo na tëk, naka Eyuda na bedo ï Damaciko wigï ocung ökö, pïën ën onyutho atïr nï Yecu ënë Meciya.

23 Kinge na nïnö na pol opoth, Eyuda mökö öyübërë gïnï më neko ën. 24 Ëntö Caulo onwongo önïang ï kom yüb na mëgï. Kiceng ëka kiwor gïn obedo ka kürö dhö wangkac më neko ën. 25 Ëntö ï kiwor, ëlübkörë otingo ën ëka elwao pïny k'adïta kï kany mörö na thwolo kï ï kom cël.

Caulo öcïdhö ï Jerucalem

26 Ï karë na Caulo othuno ï Jerucalem, ën ötëmö më rïbërë k'ëlübkör Yecu, ëntö gïn kïbëc onwongo lworo ën nakun ba yee gïnï nï ën dong obedo alübkör Yecu. 27 Cë Baranaba okelo ën both ëkwëna ëka okobo nïgï kite na Caulo önënö kï Rwoth ködë ï wanga yoo më Damaciko. Baranaba okobo nïgï thon ngö na Rwoth okobo nï Caulo ëka kite na ën opwonyo ködë abonge lworo kï nyïng Yecu ï Damaciko.

28 Cë ën dong obedo ködgï kanya acël nakun wowotha ëka twakö nyïng Rwoth abonge lworo ï Jerucalem. 29 Ën ötwak ëka opyem k'Eyuda mökö na twakö lëb Girik, ëntö gïn ötëmö më neko ën. 30 Ï karë na utmego ongeo gïnï köp ni, gïn otero Caulo ï Cecaria, ëka eoro ën yo Taruco.

31 Cë jö n'oye Kiricito kïbëc na tye ï lobo Yudea, ï Galilaya, ëka ï Camaria obedo gïnï kï kuc. Ömëdërë gïnï kï döngö na welgï thon mëdërë nakun lübö gïnï yoo më lworo Rwoth, ëka Tipo Naleng obedo jïngö cwinygï.

Petero öcangö Ainea

32 Ï karë nön, Petero owotho ï kabedo kïbëc, ëka ï woth mërë nön ën örwatërë kï jö k'Obanga na leng na bedo gïnï ï Lida. 33 Kï kunön ën onwongo ëcwö mörö na nyïngë Ainea, n'onwongo tye kï two akwea ëka obedo ka buto abuta ï wi ëtana pï mwaka aboro. 34 Petero okobo nïnë nï, “Ainea, Yecu Kiricito öcangö twoni ökö, yaa malö, ïdöl kabutoni.” Cücüth, ën öya malö. 35 Jö kïbëc n'onwongo bedo gïnï ï Lida ëka Caron önënö gïnï ën cë ölökërë gïnï both Rwoth.

Petero ocero Tabica

36 Ï Jopa onwongo tye alübkör Yecu na dhakö na nyïngë Tabica (na ka ëgönyö ï lëb Girik tyënë nï Dokac). Ën onwongo obedo ka tio tic na bëcö ëka könyö ëcan. 37 Ï karë nön, two ömakö cë öthöö ökö. Ëka ëlwökö kome, cë epyelo ï öt na malö. 38 Ï karë n'ëlübkör Yecu owinyo gïnï nï Petero onwongo tye ï Lida na cwök kï Jopa, cë ooro gïnï jö arïö bothe më cïdhö kwaö ën nï, “Tïm bër, ibin bothwa pïöpïö.”

39 Cë Petero öya malö ëka öcïdhö ködgï. Ï karë na ën othuno, etero ën ï öt na malö. Öt onwongo opong kï mon thöö n'onwongo tye ka kok ëka nyutho gïnï böng-gï na Dokac obedo ka yübö nïgï. 40 Ëntö Petero okobo nï jö kïbëc më dönyö yökö, cë ën orumo cöngë pïny ëka ölëgö. Ën ölökërë both athöö cë okobo nïnë nï, “Tabica, yaa malö.” Ëka Tabica öyabö wangë! Ï karë na ën önënö Petero, öya malö cë obedo abeda! 41 Petero ömakö cïngë cë otingo ën malö. Ën ocwodo mon thöö ëka jö k'Obanga na leng kïbëc cë onyutho ën na kwö bothgï.

42 Emuth ni ökëth örömö lobo Jopa kïbëc ëka jö na pol oyee gïnï ï kom Rwoth. 43 Petero obedo ï Jopa pï nïnö na pol ï pacö k'anyöng löö na nyïngë Cimon.

10

Petero ëka Korinelio

1 Yam onwongo ëcwö mörö tye ï Cecaria na nyïngë Korinelio, adit më dul acikari n'ecwodo nï më Itali. 2 Ën onwongo ödyërë ëka lworo Obanga kï jö më ödë kïbëc. Ën onwongo thon mïö jami na pol më könyö ëcan, ëka lëgö both Obanga jwijwi. 3 Ï nïnö mörö acël ï kin caa abungwën më kothyeno, ën önënö malaika k'Obanga ï anyuth n'obino bothe ëka okobo nï, “Korinelio!”

4 Korinelio öcïkö wangë bothe kï lworo, cë okobo both malaika nï, “Adwong, kob nïna ngö nï mïtö.”

Malaika ögamö nï, “Lëgani kï mïc më könyö ëcan othuno malö both Obanga, ömïö ën opo piri. 5 Kobedi dong or cwö mörö yo Jopa ëk öcïdh okel gïnï ëcwö na nyïngë Cimon n'ecwodo nï Petero. 6 Ën bedo ï pacö ka Cimon anyöng löö, na ödë tye ï dhö nam.”

7 Ï karë na malaika n'ötwak ködë öcïdhö ökö, Korinelio ocwodo etic mërë arïö ëka acikari acël n'ödyërë kï kin jö na gwökö ën. 8 Ën okobo nïgï köp kïbëc n'ötïmërë ëka oorogï yo Jopa.

Anyuth ka Petero

9 Kodiko mërë na caa abicël dong cwök, n'ëkwëna ka Korinelio tye ï wothgï na dong cwök dönyö gïnï ï pacö, Petero öïdhö ï wi öt malö më cïdhö ï lëga. 10 Kec öcakö neko ën, nakun mïtö nï ëcam gin mörö, ëntö onwongo pod ëyübö cem ayüba cë öcakö nënö anyuth. 11 Önënö polo öyabërë ëka gin mörö na cal kï cüka na thwönë obino pïny nakun tye kï thwoke angwën. 12 Ï cüka nön onwongo tye ïë kwa leeni na tyën-gï angwën, leeni na wotho ï ngöm kï korgï, ëka kï wïny na ngwëcö kï malö. 13 Cë dwön mörö obino bothe nakun kobo nïnë nï, “Petero yaa malö, inek, ëka ïcam.”

14 Ëntö Petero ögamö nï, “Rwoth pathï nï kömanön, pïën an anaka yam bara acamö gin mörö n'obedo më kwer onyo na ba leng.”

15 Dwön dökï ötwak ködë wang më arïö, “Kür icwod gin mörö nï ba leng n'Obanga ömïö ödökö na leng.”

16 Man ötïmërë wang adek, cë cücüth gin nön ëdwökö ökö ï wi polo.

17 Ï karë na Petero onwongo pod tye ka uro tyën köp më anyuth na ën önënö, cwö na Korinelio oorogï onwongo gïnï öt na Petero tye ïë, cë ocung gïnï ï dhö wangkac. 18 Gïn öcakö cwodo, nakun penyo gïnï ka Cimon n'ecwodo nï Petero bedo kany nön.

19 Ï karë na Petero pod tye ka thamö ï kom anyuth na ën önënö, Tipo Naleng okobo nïnë nï, “Petero, cwö adek tye ka rangöni. 20 Yaa malö, ïcïdh pïny iwoth ködgï. Kür ïkwër më woth ködgï, pïën an aorogï.”

21 Petero öcakö cïdhö pïny ëka okobo both cwö nön nï, “An ënë ngat na un itye ka rangö. Tyën köp ngö n'ömïö un ibino?”

22 Gïn ögamö nï, “Wan ëya kï both Korinelio n'obedo adit acikari më Roma. Ën obedo dhanö na kite atïr ëka lworo Obanga, na jö kïbëc n'obedo Eyuda wörö. Malaika na leng okobo nïnë nï ëk ocwodi ïcïdh ï ödë, ëk ën owiny ngö na in ïrömö kobo.” 23 Cë Petero ocwodogï ëka oterogï ï öt më bedo wele mërë.

Petero ï öt ka Korinelio

Kodiko mërë Petero öcakö woth ködgï, ëka utmego mökö kï ï Jopa owotho ködgï. 24 Ï nïnö na lübö manön gïn othuno ï Cecaria. Korinelio onwongo tye ka kürögï ëka onwongo ocwodo wede ëka nyikonei mërë kïbëc na cwök ködë. 25 Ï karë na Petero tye ka dönyö ï öt, Korinelio oromo ködë ëka opodho oryebere pïny ï tyënë më wörö ën. 26 Ëntö Petero otingo ën malö nakun kobo nï, “Yaa malö icung, an thon abedo dhanö adhana kamë in.”

27 Petero obedo ka twak kï Korinelio ëka ödönyö ï öt cë onwongo jö na pol n'öcökërë gïnï. 28 Ën öcakö kobo nïgï nï, “Un kïbëc ingeo nï cïk ba yeo nï ëk Ayuda mörö örïbërë k'Arok mörö, kadï thon thuno bothe, ëntö Obanga dong otyeko nyutho nïna nï kür acwod dhanö mörö nï ba opore onyo nï ba leng. 29 Ï karë n'ecwoda, an abino na ba akwërö. An apenyi, kob nïna pïngö icwoda?”

30 Ëka Korinelio ögamö nï, “Nïnö angwën n'opoth angec, an onwongo atye ï lëga ï öda ï koth caa ni, caa abungwën më kothyeno. Athura ëcwö mörö n'oruko böng na ryëny ocung ï nyima 31 ëka okobo nï, ‘Korinelio, Obanga otyeko winyo lëgani ëka opo pï mïcni na in ïmïö both ëcan. 32 Kobedi dong or jö mörö yo Jopa both Cimon n'ecwodo nï Petero. Ën obedo welo ï pacö ka Cimon n'obedo anyöng löö na bedo ï dhö nam.’ 33 Cë aoro jïï ökö cücüth, ëka in thon ïtïmö bër më bino. Kobedini wan kïbëc etye kany ï nyim Obanga më winyo köp kïbëc na Rwoth öcïkö bothi më kobo nïwa.”

Erok owinyo Emuth na Bër

34 Cë Petero öcakö twak na kobo nï, “An dong anïang adyer nï Obanga kara ba poko kin dhanö 35 ëntö yeo jö kïbëc më rok na papath na lworo ën ëka tio gin na tye atïr. 36 Un ingeo köp na yam Obanga ooro both jö më Icarael, nakun tïtö nïgï Emuth na Bër më kuc na bino pï Yecu Kiricito na ën Rwoth ka jö kïbëc. 37 Un ingeo ngö n'ötïmërë ï Yudea kïbëc, cakërë kï ï Galilaya kinge batica na Jon ötïtö 38 kite n'Obanga owiro Yecu më Najaret kï Tipo Naleng ëka tëkö. Cë Yecu owotho ï kabedo kïbëc na tio tic na bëcö ëka cangö jö kïbëc n'onwongo Catan yelogï, pïën Obanga onwongo tye ködë.

39 “Ëka wan ëkwëna ebedo ecaden më jami kïbëc na ën ötïmö ï lobo k'Eyuda ëka ï Jerucalem. Gïn oneko ën n'eguro agura ï kor yath arïa, 40 ëntö Obanga ocero ën kï kin jö n'öthöö ï nïnö më adek ëka ömïö ën onen, 41 jö kïbëc ba önënö ën, ëntö onen bothwa wan jö n'Obanga onwongo öyërö cön më bedo ecaden mërë. Wan ënë jö n'ocemo ëka emedho ködë ï karë na ën ocer kï kin jö n'öthöö. 42 Ëka öcïköwa më cïdhö tïtö köp ï kabedo kïbëc ëka më mïö caden nï Yecu ënë ngat n'Obanga öyërö më bedo angöl-köp ka jïï kïbëc, jö na kwö kï jö n'öthöö. 43 Edwarpïny kïbëc mïö caden ï kome nï ngat acëlacël na yee ï kome ebino tïmö kïca ï balgï kï nyïng Yecu.”

Erok ögamö gïnï Tipo Naleng

44 Na Petero pod tye ka twakö köp ni, Tipo Naleng opye ï kom jö kïbëc n'onwongo tye ka winyo köp mërë. 45 Eyuda n'oye n'ëlïrögï n'owotho gïnï kï Petero obedo kï ur nï mïc më Tipo Naleng ëmïö thon both Erok. 46 Pïën gïn owinyogï ka twakö lëb na papath ëka pakö gïnï Obanga.

Cë Petero okobo nï, 47 “Ngat mörö tye na römö jükö nï kür ebatica jö ni kï pii? Gïn dong otyeko nwongo Tipo Naleng kite na onu thon enwongo ködë.” 48 Cë ën ömïö twërö nï gïn myero ebaticagï kï nyïng Yecu Kiricito. Cë gïn ökwaö Petero më bedo bothgï pï nïnö mörö na nönök.

11

Petero ödwökö köp both jö n'oye Kiricito

1 Ï karë nön ëkwëna ëka utmego na tye gïnï ï Yudea owinyo gïnï nï Erok thon oyeo köp k'Obanga. 2 Ëntö ï karë na Petero öcïdhö naka ï Jerucalem, dul ka jö n'ëlïrögï n'oye Yecu öcakö kobo nï ën ötïmö gin na rac 3 nakun kobo gïnï nï, “In ïcïdhö both jö na ba ëlïrögï ëka icemo ködgï.”

4 Cë Petero öcakö kobo nïgï ngö n'ötïmërë körë kï körë. 5 “Ï karë n'onwongo atye ï lëga ï Jopa, anënö gin anyutha. An anënö gin mörö n'obino pïny kï wi polo na cal kï cüka na thwönë ï wang lek, nakun bino pïny na tye kï thwoke angwën, cë obino naka pïny ï nyima. 6 Ï karë na an arïpö kom cüka, anënö leeni na tyën-gï angwën, leeni më thim, leeni na wotho ï ngöm kï korgï ëka wïny na ngwëcö kï malö. 7 Cë awinyo dwön mörö na kobo nï, ‘Petero, yaa malö, inek ëka ïcam.’

8 “Ëntö an agamö nï, ‘Rwoth pathï nï kömanön, pïën gin mörö më kwer onyo na ba leng anaka yam bara ödönyö ï dhöga.’

9 “Dwön öcakö twak kï ï polo wang më arïö nï, ‘Kür icwod gin mörö n'Obanga ömïö ödökö na leng nï ba leng.’ 10 Man ötïmërë wang adek cë jami nön kïbëc ëdwökö ökö yo wi polo.

11 “Ï caa nön cücüth, ënë jö adek n'eorogï kï ï Cecaria othuno gïnï ködë ï öt n'onwongo an abedo ïë. 12 Tipo Naleng öcakö kobo nï awoth ködgï kür akwër. Utmego abicël thon owotho gïnï köda ëka wan ëdönyö ï öt k'ëcwö nön. 13 Ën okobo nïwa kite na ën önënö kï malaika ka bino bothe ï ödë ëka okobo nï, ‘Or jö mörö yo Jopa ëk öcïdh ocwod gïnï Cimon n'ecwodo nï Petero. 14 Ën bino kelo nini köp na in ëka kï jö kïbëc më pari bino larë.’

15 “Ï karë na an acakö twak, Tipo Naleng opye ï komgï kite na cön öcakö pye ködë ï komwa ï acaki.

16 “Cë apo ï kom ngö na Rwoth okobo cön nï, ‘Jon yam batica jïï kï pii, ëntö un ebino baticawu kï Tipo Naleng.’ 17 Ka cë Obanga ömïögï mïc na röm kï man ömïö onu jö n'eyee ï kom Rwoth Yecu Kiricito, cë an dökï abedo nga na myero apyem k'Obanga?”

18 Ï karë n'owinyo gïnï köp ni, gïn dong ölïng alïnga ëka öcakö gïnï pakö Obanga nakun kobo gïnï nï, “Wan ënënö nï Obanga oyeo n'Erok thon më ngut kï kom balgï ëka më nwongo kwö.”

Jö n'oye Kiricito na bedo ï Antiokia

19 Jö na yam ökëth ï karë më ayela n'obino öcakërë kinge thöö ka Citipwano, obino öcïdhö gïnï naka ï Poiniki, Caiprac ëka Antiokia, nakun pwonyo gïnï köp k'Obanga both Eyuda këkën. 20 Ëntö jö mökö kï kin-gï, n'öya kï ï Caiprac ëka Cirene obino öcïdhö gïnï yo Antiokia cë öcakö gïnï twak kï jö Girik nakun tïtö nïgï Emuth na Bër ï kom Rwoth Yecu. 21 Tëkö ka Rwoth Obanga onwongo tye ködgï ëka wel Erok na pol oyee cë ölökërë gïnï both Rwoth.

22 Emuth ni owinyere both jö n'oye Kiricito na tye gïnï ï Jerucalem ëka gïn ooro Baranaba yo Antiokia. 23 Ï karë n'othuno ëka önënö tic më kïca k'Obanga, ën obedo kï yom cwiny cë öcükö cwinygï më cung na tëk ï kom Rwoth kï cwinygï kïbëc. 24 Baranaba onwongo obedo dhanö na bër n'opong kï Tipo Naleng ëka yee cë ömïö wel jö na pol obino gïnï both Rwoth.

25 Cë Baranaba öcïdhö yo Taruco më rangö Caulo. 26 Ï karë na ën onwongo, öcakö kelo ën yo Antiokia. Baranaba kï Caulo obedo kanya acël kï jö n'oye Kiricito pï mwaka acël külü nakun pwonyo gïnï jö na pol. Nyïng ëlübkör Yecu ëcakö cwodo nï Ekiricito kï ï Antiokia.

27 Ï karë nön edwarpïny mökö öya kï ï Jerucalem obino gïnï yo Antiokia. 28 Ngat acël kï kin-gï na nyïngë Agabu ocung cë okobo köp na Tipo Naleng onyutho nïnë nï wang mörö kec bino podho ï wi lobo thükül. (Man ötïmërë ï karë më löc ka Kalaudio.) 29 Ëlübkör Yecu öcakö moko thamagï nï myero eter köny both utmego na bedo gïnï ï Yudea, nakun ngat acëlacël mïö na lübërë kï tëkö mërë. 30 Gïn ötïmö nï kömanön, ëka ooro gïnï Caulo gïn kï Baranaba më tero mïcgï both edong ka jö n'oye Kiricito na tye ï Jerucalem.

12

Eneko Yakobo, ëka etweo Petero ï buc

1 Ï karë nön rwoth Erode öcakö makö jö mökö kï kin jö n'oye Kiricito. 2 Ën oneko Yakobo ömïn Jon kï pala abadë. 3 Ï karë na ën dong önënö nï oyomo cwiny Eyuda, ën ömëdërë kï makö Petero thon. Man ötïmërë ï karë më Kwer më Ogati na Thöbï ope ïë. 4 Kinge makö Petero, oketho ën ï buc, ëka ëmïö ën ï cïng ëkürpïny na tye gïnï jö angwënangwën ï dul angwën. Erode öthëna më kelo Petero ï nyim lwak ëk ëtëm pido köp ï kome kinge nïnö më Poth.

5 Ëntö ï karë na Petero tye ï buc, jö n'oye Kiricito obedo ka mëdërë gïnï kï lëga both Obanga pïrë.

Ëgönyö Petero kï ï buc

6 Ï kiwor mërë na dong myero Erode okel ën ï nyim okiko më atëma, Petero onwongo obuto pïny n'önïnö ï kin acikari arïö, nakun etweo ën kï jëgëlë arïö, ëka jö na kürö pïny thon onwongo tye ka kürö dholokek më buc. 7 Athura, malaika ka Rwoth onen ëka tar öryëny öcarö ï buc. Ën odhongo lak nget Petero ëka ocoo ën ökö, nakun kobo nïnë nï, “Yaa malö pïöpïö!” Cë jëgëlë opodho ökö kï ngut cïngë.

8 Cë malaika okobo nïnë nï, “Ruk böngüni ëka wori.” Ëka Petero ötïmö nï kömanön. Malaika dök okobo nïnë nï, “Kac cükani ï komi ëka ïlüb köra.” 9 Ëka Petero öcakö lübö körë yo yökö kï ï buc, ëntö ën onwongo ope kï thama mörö këkën nï gin na malaika tye ka tïmö onwongo tye ka tïmërë adyer, ën onwongo thamö nï etye ka nënö gin anyutha ï wang lek. 10 Gïn ökadhö ëkürpïny më acël ëka më arïö cë obino gïnï naka ï dholokek nywenyo na wok cïdhö yo pacö. Dholokek öcakö yabërë kënë nïgï, ëka owok gïnï kï ï ïë. Ï karë na gïn dong owotho othuno ï gudo, malaika öcakö wëkö Petero ökö athura.

11 Ëka Petero öcakö nïang kënë nakun kobo nï, “Kobedi dong anïang atïr nï Rwoth ooro malaika mërë më laröna kï ï cïng Erode, ëka kï kom gin na kïbëc n'Eyuda önënö gïnï nï bino tïmërë ï koma.”

12 Ï karë na ën dong önïang na bër, öcakö cïdhö ï öt ka Maria aya ka Jon n'ecwodo thon nï Marako, kanya jö na pol onwongo öcökërë gïnï ïë, ëka tye gïnï ï lëga. 13 Petero ödwöngö dholokek më wangkac na dönyö ï pacö, ëka atic më pacö nön na nyïngë Roda obino yo bothe më yabö dholokek. 14 Ï karë na ën önïang ï dwön Petero, cwinye obedo na yom rwök, öcakö ngwëc ödök cen na ba öyabö dholokek ëka okobo nïgï nï, “Petero tye ocung ï dholokek yökö!”

15 Gïn okobo nïnë nï, “In wii ba tio.” Ëntö ï karë na ën ökwërö nï tye atïr, gïn öcakö gamö nïnë nï, “Manön twërö bedo malaika mërë.”

16 Ëntö Petero ömëdërë kï dwöngö dholokek, ëka na gïn öyabö dholokek önënö gïnï ën, cë gïn obedo kï ur rwök. 17 Ëka Petero öcakö jükögï kï cïngë nï ëk ölïng gïnï ökö, cë öcakö kobo nïgï kite na Rwoth ökwanyö ën ködë yökö kï ï buc, ëka dök okobo nïgï nï, “Kob unu nï Yakobo ëka utmego nökënë ngö n'ötïmërë.” Cë öcakö yaa öcïdhö yo kany ökënë.

18 Kodiko na pïny oru, arubaruba obedo tye ï kin acikari na rac, pï gin n'ötïmërë ï kom Petero. 19 Kinge n'Erode ömïö twërö më rangö Petero kï tëk cë ba onwongo, öcakö penyo ëkürpïny ëka ömïö twërö nï ëk enekgï ökö.

Cë Erode öya kï ï Yudea öcïdhö ï Cecaria ëka obedo kunön pï karë mörö na nönök.

Thöö k'Erode

20 Erode obedo ka dhaa kï jö më Turo ëka Cidon cë öcökërë gïnï kanya acël më bino twak ködë. Ka gïn onwongo twërö kï both Blacito, atic ka rwoth n'egeno, gïn openyo Erode nï ëmïtö gïnï kuc, pïën lobogï jengere ï kom lobo ka rwothgï pï cem n'ekelo nïgï.

21 Ï nïnö n'emoko, Erode onwongo oruko ruk më ker mërë, cë öcïdhö obedo ï wi then ker mërë ëka öcakö twak kï lwak. 22 Lwak öcakö redo kï wöö rwök nï, “Man ënë dwön obanga, pathï më dhanö.” 23 Cücüth, malaika ka Rwoth ömïö ën otwore pïën ba ömïö dheo both Obanga ëka kudi öcakö camö kome cë öthöö ökö.

24 Ëntö köp k'Obanga ömëdërë amëda më nya.

25 Ï karë na Baranaba gïn kï Caulo otyeko gïnï tic n'eorogï ïë, cë ödök gïnï ï Jerucalem, nakun wotho gïnï kanya acël kï Jon n'ecwodo nï Marako.

13

Eoro Baranaba gïn kï Caulo

1 Jö n'oye Kiricito na tye gïnï ï Antiokia onwongo tye k'edwarpïny ëka epwonye na nyïng-gï: Baranaba, Cimeon n'ecwodo nï Niga, Lucio më Cirene, Manaen (n'ödöngö kanya acël k'Erode n'obedo alöc) ëka Caulo. 2 Ï karë na gïn tye ï lëga më wörö Rwoth ëka kï rio kec, Tipo Naleng okobo nïgï nï, “Yër nïna unu Baranaba gïn kï Caulo pï tic na an acwodogï ïë.” 3 Kinge na gïn dong otyeko lëga ëka kï rio kec, oketho gïnï cïng-gï ï komgï ëka eorogï më cïdhö tio tic k'Obanga.

Baranaba ëka Caulo ötïtö köp k'Obanga ï Caiprac

4 Ï karë na Tipo Naleng oterogï, gïn öcïdhö yo dhö nam ï Celecia. Gïn öya kï kunön, ökwang gïnï naka ï cula nam më Caiprac. 5 Ï karë na gïn othuno ï Calamic, ötïtö gïnï köp k'Obanga ï cinagoga k'Eyuda kïbëc. Gïn owotho kï Jon Marako më könyögï.

6 Gïn owotho öngölö cula nam naka othuno gïnï yo Papoc. Kï kunön, oromo gïnï k'ajwoga mörö, n'obedo adwarpïny na twot n'obedo Ayuda na nyïngë Bar-Yecu. 7 Ën onwongo obedo okone k'alöc lobo na nyïngë Cerigio Paulu n'onwongo obedo ngat na ryëk. Alöc nön ocwodo Baranaba gïn kï Caulo bothe, pïën ën onwongo mïtö winyo köp k'Obanga. 8 Ëntö Elima n'obedo ajwoga (kite na nyïngë gönyö ködë ï lëb Girik) öcakö pyem ködgï nakun mïtö lökö cwiny alöc ökö kï kom yee mërë. 9 Cë Caulo n'onwongo thon ecwodo nï Paulo, opong kï Tipo Naleng, öcïkö wangë ï kom Elima ëka okobo nï, 10 “In ibedo athïn ka Catan, langö ka gin na kïbëc na bëcö. In ipong kï köp më bwöl, k'ököra na reco. In ba ïtwërö wëkö lökö köp ka Rwoth Obanga n'atïr më bedo twodo? 11 Kobedini cïng Rwoth Obanga dong tye ï komi, wangi bino thöö ökö, ëka pï karë mörö ba ibino nënö tara ceng.”

Cücüth wangë öcakö thïthïba kï pii ëka pïny ödökö na cöl nïnë. Öcakö tëmö më rangö ngat mörö ëk öpë ën kï cïngë. 12 Ï karë n'alöc önënö ngö n'ötïmërë, ën oyee pïën ouro rwök kit pwony n'epwonyo ï kom Rwoth.

Paulo ëka Baranaba ï lobo Antiokia më Picidia

13 Kinge, Paulo k'ewodhe öya gïnï kï ï Papoc cë ökwang gïnï kï mel yo Perga ï lobo Pampulia. Kï kunön, Jon Marako öwëkögï cë ödök cen yo Jerucalem. 14 Ëntö Paulo gïn kï Baranaba öya gïnï kï ï Perga cë öcïdhö gïnï yo Antiokia më lobo Picidia. Ï nïnö më Cabït k'Eyuda, gïn ödönyö ï Cinagoga ëka obedo gïnï pïny. 15 Kinge na dong etyeko kwanö kwan kï ï buk më Cïk ka Muca ëka k'edwarpïny, ëtëla më Cinagoga ooro köp bothgï na kobo gïnï nï, “Utmego, ka itye unu kï köp mörö më cükö cwiny jïï, bin ikob unu.”

16 Paulo öya malö ocung cë öjükögï kï cïngë na kobo nï, “Jö Icarael ëka un Erok kïbëc na wörö Obanga, winya unu! 17 Obanga ka jö Icarael öyërö kwere onu, ömïögï önya na pol ï karë na gïn bedo ï lobo Ejip, kï tëkö na dit, ën ökwanyögï ökö kï ï lobo nön. 18 Ödïö cwinye ï komgï ï thim pï mwaka na römö pyer angwën. 19 Ën otyeko rok abïrö na tye ï lobo Kanaan ëka ömïö lobo nön both jö Icarael më bedo mëgï. 20 Man kïbëc otero mwaka na römö 450.

“Kinge man, Obanga obino ömïögï ëngöl-köp më löönögï naka ï karë k'adwarpïny Camuel. 21 Cë jïï openyo pï rwoth, ëka Obanga obino ömïögï Caulo wod ka Kic na yaa kï ï kaka ka Benjamin n'obedo ï löc pï mwaka pyer angwën. 22 Kinge kwanyö Caulo, Obanga öyërö Daudi më bedo rwothgï. Ën okobo ï kome nï: ‘An anwongo Daudi wod ka Jece, ënë ngat na yomo cwinya, ën bino tïmö jami kïbëc na an amïtö nï ën ötïm.’

23 “Kï kom ëkwaë ka Daudi, Obanga okelo nï jö më Icarael Alar Yecu, kite na ën öcïkö ködë. 24 Na bara Yecu obino, Jon Abatica ötïtö köp më ngut ëka batica both jö më Icarael kïbëc. 25 Ï karë na Jon dong cwök tyeko tic mërë, ën okobo nï, ‘Un ïthamö nï an anga? An ba abedo ngat na un itye ka kürö pïrë, ëntö ën tye ka bino kï köra, na an ba apora më gönyö wör tyënë.’

26 “Utmegona, un ëkwaë k'Abraam, ëka un Erok na lworo Obanga, köp më larë ni eoro dong ökö both onu! 27 Ëntö jö na yam bedo gïnï ï Jerucalem k'ëtëlagï onwongo ba önïang gïnï ï kom Yecu, ba önïang gïnï thon ï köp n'edwarpïny okobo, ëka n'ëkwanö ï ceng Cabït k'Eyuda kïbëc. Gïn ocobo köp k'edwarpïny nakun ngölö gïnï nï köp ölöö Yecu. 28 Kadï ba onwongo gïnï bal mörö më ngölö nïnë thöö, gïn openyo Pilato ëk oyee më neko ën ökö. 29 Ï karë na dong otyeko gïnï cobo köp na yam ëcöö ï kome, gïn ökwanyö ën ökö kï kor yath, cë epyelo kome ï bur lyël. 30 Ëntö Obanga ocero ën ökö kï kin jö n'öthöö. 31 Cë ën obedo nen pï nïnö na pol both jö na yam ën owotho ködgï kï ï Galilaya obino yo Jerucalem. Kobedini dong gïn ënë ecaden mërë both jö onu.

32 “Ëka wan ëtïtö niwu emuth na bër nï gin na yam Obanga öcïkö both kwere onu, 33 ën dong ömïö ocobere pï onu, ëkwaëgï, kï cero Yecu. Kite n'ëcöö ködë ï Jabuli më arïö nï,

“ ‘In ibedo woda,

tin dong adökö apapni.’

34 Ëka man ënë gin n'Obanga okobo ï kom cero ën kï kin jö n'öthöö nï ba bino töp ï lyël, ekobo ï köp nï:

“ ‘Abino mïöwu gum na leng na genere na yam acïkö both Daudi.’

35 Dök ekobo ï Jabuli nökënë nï:

“ ‘Ba ibino wëkö kom Dhanöni Naleng töp.’

36 “Ï karë na Daudi otyeko tic na lübërë kï yüb k'Obanga ï karë mërë, cë ën öthöö, ëka eiko kome kanya eiko kwere mërë ïë cë kome ötöp. 37 Ëntö ngat n'Obanga obino ocero kï ï thöö, kome ba obino ötöp.

38 “Pï manön utmegona, an amïtö nï inge unu nï pï Yecu ënë ömïö wan ëtïtö niwu köp më tïmö kïca ï kom bal. 39 Dhanö acëlacël n'oye Yecu ebino kwanö nï ën kite atïr ï nyim Obanga, gin mörö na cïk ka Muca ba twërö tïmö. 40 Gwökërë unu dong ëk köp na yam edwarpïny okobo kür ötïmërë ï komwu:

41 “ ‘Nën, un wegi angal,

ur unu ëka irweny unu ökö,

pïën an abino tïmö gin mörö ï karëwu,

na un ba ibino yee,

kadï ngat mörö kob niwu.’ ”

42 Na Paulo ëka Baranaba yaa dong kï ï cinagoga, jïï ökwaögï nï myero gïn dök odwog cen ëk okob nïgï köp na thuth ï ceng Cabït k'Eyuda na lübö manön. 43 Ï karë n'ëkëthö lwak, pol Eyuda ëka jö n'ölökërë gïnï ï dini k'Eyuda n'ömïrë gïnï both Obanga ölübö gïnï kör Paulo gïn kï Baranaba cë gïn obedo twak kï lwak na cükö cwinygï nï myero ömëdërë gïnï më bedo ï kïca k'Obanga.

44 Ï ceng Cabït k'Eyuda na lübö manön, pol lwak kï ï pacö öcökërë gïnï kanya acël më winyo köp ka Rwoth. 45 Ëntö ï karë n'Eyuda mökö önënö gïnï lwak, nyeko ömakögï ökö, ëka öcakö gïnï twakö köp më ayeny ï kom ngö na Paulo onwongo tye ka kobo.

46 Cë Paulo gïn kï Baranaba ötwak gïnï kï tëk cwiny abonge lworo na kobo gïnï nï, “Wan onwongo myero ëcak twakö köp k'Obanga bothwu, ëntö na calö dong ïkwërö unu ökö ëka ba ïparö unu nï ipore unu pï kwö na ba thum, wan dong ëwëköwu cë ëlökërë both Erok. 47 Man ënë gin na yam Rwoth öcïköwa na kobo nï:

“ ‘An akethi më bedo tar both Erok,

ëk ïmïï larë othun naka ï ajiki pïny kïbëc.’ ”

48 Ï karë n'Erok owinyo gïnï köp ni, cwinygï obedo na yom, ëka öcakö gïnï wörö köp ka Rwoth, cë jö kïbëc n'onwongo ëyërögï pï kwö na ba thum oyee gïnï.

49 Köp ka Rwoth ökëth örömö lobo nön ökö kïbëc. 50 Ëntö Eyuda orubo gïnï cwiny mon na lworo gïnï Obanga, na tye gïnï kï rwöm më dito na malö kanya acël k'ëtëla më pacö nön. Cë öcakö gïnï yelo Paulo gïn kï Baranaba ëka ëryëmögï ökö kï ï lobogï. 51 Ëntö Paulo ëka Baranaba ötëngö gïnï apua kï ï tyën-gï më nyutho nï gïn ökwërögï, cë öcïdhö gïnï yo Ikonio. 52 Cë ëlübkör Yecu opong kï yom cwiny ëka kï Tipo Naleng.

14

Paulo ëka Baranaba ï lobo Ikonio

1 Na gïn dong tye ï pacö më Ikonio, ödönyö gïnï ï cinagoga k'Eyuda. Kï kunön gïn obedo ka twak kï tëk n'ömïö wel k'Eyuda na pol ëka Erok oyee gïnï. 2 Ëntö Eyuda n'ökwërö yee orubo gïnï cwiny Erok nakun mïö gïnï thama na reco ï kom utmego. 3 Paulo gïn kï Baranaba obedo gïnï kunön pï karë mörö na lac nakun twakö gïnï pï Rwoth kï tëk cwiny abonge lworo mörö. Rwoth thon omoko caden më kïca mërë nakun mïögï tëkö më tio anyuth më tango ëka gin më aura. 4 Ëntö lwak më pacö onwongo opokere gïnï ökö, dul nökënë both Eyuda ëka nökënë both ëkwëna. 5 Cë Erok ëka Eyuda, kanya acël k'ëtëlagï omoko thamagï më tïmö gin na rac ï komgï ëka kï celogï kï kidi. 6 Ï karë n'ëkwëna önïang gïnï ï kom köp nön, öcakö lüü gïnï ökö naka yo Licitra ëka Derube ï peci na tye ï lobo Likaonia ëka kï lobo n'ögürögï, 7 kanya gïn ömëdërë më tïtö Emuth na Bër.

Paulo ëka Baranaba ï peci më Licitra ëka Derube

8 Ï karë na gïn tye ï Licitra, onwongo gïnï ëcwö mörö na bedo abeda na ba twërö woth. Ën onwongo ongwal ökö cön kï ï aya mërë ëka ba ötëmö woth. 9 Ën obedo winyo ka Paulo twak, cë Paulo öcïkö wangë ï kome ëka önënö nï ën tye kï yee na römö mïö ën cang. 10 Cë Paulo oredo kï dwön na malö nï, “Yaa malö, icung atïr!” Ëka ëcwö nön öcakö pye malö cë öcakö woth. 11 Ï karë na lwak önënö gïnï ngö na Paulo ötïmö, öcakö wöö gïnï kï lëb Likaonia nakun kobo gïnï nï, “Obanga obino gïnï pïny both onu ï thë cal ka dhanö!” 12 Cë öcakö cwodo gïnï Baranaba nï “Jeuc,” ëka Paulo nï, “Ermec,” pïën ën onwongo obedo adwong na löö twak. 13 Cë alamdhök ka Jeuc, na öt wörö jwökgï tye ï ngee pacö, okelo thwoni ëka athure ï dhö wangkac më pacö pïën ën ëka lwak onwongo mïtö mïö gïnï tyër both ëkwëna. 14 Ëntö ï karë n'ëkwëna Baranaba gïn kï Paulo owinyo gïnï pï köp nön, öcakö yëcö gïnï böng-gï kï komgï nakun mwömërë gïnï yökö kï kin lwak na redo gïnï nï, 15 “Pïngö ïtïmö unu gin ni? Wan thon ebedo dhanö adhana calö un. Wan ëtïtö niwu Emuth na Bër ëk ïlökërë unu ökö kï kom gin na köny mërë ope yo both Obanga na kwö n'ocweo polo kï lobo ëka nam kï jami kïbëc na tye ïë. 16 Ï karë na cön ën oyeo nï rok kïbëc owoth gïnï ï yoo na ïgï ömïtö. 17 Kadï bed nï kömanön, ën yam ba öwëkö dhanö abonge caden mërë ëka kï gin na bër na ën tïmö. Ën mïö köth cwe niwu kï ï polo, ën mïöwu cem na büp ëka mïöwu ibedo unu kï yom cwiny.” 18 Ëntö naka thon kï köp ni Paulo ëka Baranaba ba obedo na yot nïgï më jükö lwak më tyërö tyër bothgï. 19 Cë Eyuda mökö n'obino gïnï kï ï Antiokia ëka ï Ikonio öcüpö gïnï lwak më dök kukurgï. Gïn ocelo Paulo kï kidi ëka öcakö ywanö gïnï ën yökö ï ngee pacö, nakun thamö gïnï nï ën dong öthöö ökö. 20 Ëntö kinge n'ëlübkör Yecu öcökërë gïnï bothe, ën öya malö ëka ödök cen ï pacö. Kodiko na pïny oru, owotho gïnï kanya acël kï Baranaba naka ï Derube.

Paulo gïn kï Baranaba ödök cen yo Antiokia ï lobo Ciria

21 Kinge na gïn ötïtö Emuth na Bër ï pacö nön, gïn ölökö jö na pol më bedo ëlübkör Yecu. Cë gïn ödök cen ï Licitra, Ikonio ëka Antiokia, 22 nakun jïngö gïnï cwiny ëlübkör Yecu ëka cükö cwinygï më cung ï yee atïr nakun kobo gïnï nï, “Onu myero enwong can na pol më dönyö ï ker k'Obanga.” 23 Ï karë na Paulo gïn kï Baranaba öyërö gïnï edong pï jö n'oye Kiricito kï ï kabedo acëlacël, gïn öcakö mïö jö nön ï cïng Rwoth na gïn yee ï kome nakun öcakö gïnï kï lëga both Obanga ëka kï rio kec. 24 Kinge na gïn owok ï Picidia, obino gïnï naka ï Pampulia, 25 ëka ï karë na gïn otyeko tïtö köp k'Obanga ï Perga, cë öcïdhö gïnï yo Atalia.

26 Kï kany nön, gïn ökwang kï mel yo Antiokia, kanya yam ëmïögï ïë ï thë kïca k'Obanga pï tic na gïn onwongo dong otyeko. 27 Ï karë n'othuno gïnï kunön, öcökö gïnï jö n'oye Kiricito kanya acël, cë okobo gïnï gin na kïbëc n'Obanga otio nakun wok kï bothgï ëka kite n'Obanga öyabö kï dholokek më yee both Erok. 28 Ëka obedo gïnï kunön k'ëlübkör Yecu pï karë na lac.

15

Athuko më Jerucalem

1 Jö mökö öya kï ï Yudea obino gïnï yo Antiokia nakun pwonyo gïnï utmego nï, “Ka ba ëlïröwu kite na pwony ka Muca mïtö ködë, un ba ïtwërö larë.” 2 Man ömïö Paulo ëka Baranaba obedo ka larö köp kï pyem ködgï na tëk. Cë ëyërö Paulo ëka Baranaba kï jö nökënë n'oye gïnï, më cïdhö naka yo Jerucalem both ëkwëna ëka edong pï köp ni. 3 Lwak jö n'oye Kiricito oorogï ëka na gïn tye ka woth ngölö ï Poiniki ëka lobo Camaria, gïn okobo kite n'Erok ölökërë gïnï ködë. Emuth ni ömïö utmego kïbëc obedo kï yom cwiny. 4 Ï karë n'obino gïnï yo Jerucalem, jö n'oye Kiricito ëka ëkwëna, k'edong obino öjölögï. Baranaba ëka Paulo okobo bothgï gin na kïbëc n'Obanga otio ködgï.

5 Cë jö n'oye na tye gïnï ï dul k'Eparicayo öya gïnï malö ëka okobo gïnï nï, “Erok myero ëlïrgï, ëk ëcïkgï më lübö cïk ka Muca.”

6 Ëkwëna ëka edong öcökërë gïnï më larö köp ni. 7 Kinge larö köp pï caa na lac, Petero öya malö cë ötwak ködgï: “Utmegona, un ingeo nï ï karë mörö n'opoth angec Obanga obino öyëra kï ï kinwu, ëk amïï Erok owiny köp më Emuth na Bër na yaa kï ï dhöga ëka oyee gïnï. 8 Obanga, na ngeo cwiny dhanö, onyutho nï ën oyeogï nakun mïögï Tipo Naleng, kite n'ötïmö ködë ï kom onu. 9 Ën ba oketho apokapoka mörö ï kin onu ëka gïn, ëntö ën ömïö cwinygï obedo na leng kï yee. 10 Cë kobedini dong, pïngö itye ka tëmö unu Obanga nakun iketho unu ayokoth ï ngut ëlübkör Yecu na wan onyo kwere onu ba twërö gïnï tingo? 11 Pathï nï kömanön pïën wan eyee nï onu kïbëc ëlarë ï yoo acël nön pï kïca ka Rwothwa Yecu ï kite na gïn tye ködë nön.”

12 Jö kïbëc n'öcökërë ölïng gïnï alïnga nakun etye ka winyo Baranaba ëka Paulo ka tye ka kobo gïnï köp ï kom anyuth më tango ëka gin më aura n'Obanga ötïmö ï kin Erok nakun tio ködgï. 13 Ï karë na gïn otyeko twak, Yakobo ögamö nï, “Utmegona, winya unu. 14 Cimon okobo both onu kite n'Obanga öcakö nyutho par mërë ï kom Erok nakun kwanyö jïï kï kin-gï ëk obed mëgë. 15 Köp k'edwarpïny örwatërë kï köp na yam ëcöö nï,

16 “ ‘Kinge man an abino dwogo

ëka agërö öt ka Daudi na yam örëdhërë.

An abino gërö kanya yam öbal ökö,

ëka abino röcö na bër.

17 Ëk jö n'odong örang gïnï Rwoth,

ëka Erok kïbëc n'ecwodogï kï nyïnga,

man köp ka Rwoth Obanga, na tio jami ni’

18 n'ömïö ongere anaka yam cön.

19 “Pï manön thamana dong tye nï onu kür ëmïï obed na tëk pï Erok na tye ka lökërë gïnï both Obanga. 20 Nakaka manön, onu myero ëcöö waraga bothgï ëka ekob nïgï nï myero kür öcam gïnï cem mörö n'ëtyërö both cal jwogi, kür obed gïnï jö ölyang, kür öcam gïnï ringo leeni n'ëdëö adëa, ëka kür öcam gïnï remo. 21 Pïën cïk ka Muca ebedo ka tïtö ï peci kïbëc cakërë cön ëka ëkwanö ï cinagoga ï ceng Cabït k'Eyuda kïbëc.”

Waraga both Erok n'oye Yecu

22 Cë ëkwëna ëka edong, kï jö kïbëc n'oye Kiricito, omoko gïnï më yërö cwö mörö n'obedo mëgï ëk eorgï owoth gïnï kï Paulo ëka Baranaba yo Antiokia. Gïn öyërö Yuda (n'ecwodo nï Barcaba) ëka Cila, cwö arïö n'onwongo obedo gïnï ëtëla ï kin utmego. 23 Man waraga n'eorogï ködë:

Both utmegowa n'obedo Erok n'oye Kiricito na tye ï Antiokia, Ciria ëka Cilicia, wan ëkwëna ëka edong n'ebedo utmegowu, emothowu.

24 Wan ewinyo nï jö mökö öya kï bothwa kany abonge twëröwa, na tye gïnï ka yelowu kï köp mökö na rubo thamawu kï ngö na gïn tye ka kobo. 25 Manön ömïö wan emoko kï cwinywa acël më yërö cwö mörö ëk eorgï bothwu nakun wotho gïnï kanya acël kï nyikoneiwa më amara Baranaba ëka Paulo, 26 cwö na dong otyeko jalö kwögï pï nyïng Rwoth Yecu Kiricito. 27 Pï manön wan eoro Yuda ëka Cila më bino kobo niwu kï dhögï ngö na wan etye ka cöönö. 28 Nen calö bër both Tipo Naleng ëka wan ëk kür eketh yëc mörö na pëk rwök ï komwu na kadhö köp na pïrgï tëk na wan ëcö pïny kany: 29 Kür ïcam unu cem n'ëtyërö both cal jwogi, kür ïcam unu remo, kür ïcam unu ringo leeni n'ëdëögï adëa ëka kür ïtïm unu tïm më ölyang. Ka ïgwökërë unu kï kom jami ni, cë ibino unu tïmö na bër.

Bed unu dong na bër.

30 Ï karë n'eorogï, gïn öcakö cïdhö yo Antiokia, kanya gïn ögürö jö n'oye Kiricito kanya acël ëka ëmïögï waraga. 31 Ï karë na gïn ökwanö waraga, obedo gïnï kï yom cwiny pï köp më cükö cwinygï. 32 Cë Yuda ëka Cila n'onwongo obedo gïnï edwarpïny, ötwakö gïnï köp na pol më cükö cwinygï ëka më jïngö yeegï. 33 Kinge na dong otyeko gïnï karë mörö na nönök, cë jö n'oye ömïögï ödök cen kï gum më kuc both jö n'oorogï. 34 Ëntö Cila öthamö nï bër ën ebed kunön.* 35 Cë Paulo ëka Baranaba odong gïnï ï Antiokia, kanya gïn kï lwak na pol opwonyo ëka ötïtö gïnï köp ka Rwoth.

Paulo opokere kï Baranaba

36 Kinge karë mörö na nönök, Paulo okobo both Baranaba nï, “Ërö ëdök cen ëk ëcïdh ëlïm utmego kï ï peci kïbëc na onu ebedo ka tïtö köp ka Rwoth ïë ëk ënën kite na gïn tye ködë.” 37 Baranaba onwongo mïtö nï ewoth gïnï kï Jon na nyïngë nökënë ecwodo nï Marako, 38 ëntö Paulo ba dök öthamö na bër më woth ködë pïën obino öwëkögï ökö ï Pampulia ëka ba obino ömëdërë ködgï ï tic. 39 Gïn obedo ka larö köp na gwaü, naka othuno nïgï pokere ökö. Baranaba owotho kï Marako cë ökwang gïnï yo Caiprac, 40 ëntö Paulo öyërö Cila cë öya gïnï ëka utmego ömïögï ï cïng Rwoth ëk pï kïca mërë ögwökgï. 41 Ën owok ï Ciria ëka ï Cilicia nakun jïngö cwiny jö n'oye Kiricito.

16

Timoteo owotho kï Paulo ëka Cila

1 Paulo dökï othuno naka yo Derube ëka Licitra, kunön onwongo tye ïë alübkör Yecu na nyïngë Timoteo, n'aya mërë onwongo obedo Ayuda ëka dhanö n'oye Yecu, ëntö n'apap mërë obedo dhanö më Girik. 2 Utmego na tye gïnï ï Licitra ëka Ikonio ötwakö gïnï köp na bër ï kom Timoteo. 3 Paulo ömïtö nï ewoth ködë ï woth mërë, cë ën ölïrö Timoteo pï Eyuda na tye gïnï kunön pïën gïn kïbëc onwongo ngeo nï apap mërë onwongo obedo dhanö më Girik. 4 Kite na gïn obedo wowotha ï peci na papath, gïn ömïö jö n'oye Kiricito cïk na yam ëkwëna ëka edong omoko gïnï ï Jerucalem nï ëk ölüb gïnï. 5 Kömanön jö n'oye Kiricito öjïng na tëk ï kom yeegï ëka welgï obedo ka mëdërë na pol nïnö kï nïnö.

Anyuth na Paulo önënö ï Teroa

6 Paulo ëka ewodhe owotho gïnï ï lobo Perugia ëka Galatia, pïën Tipo Naleng ögëngögï nï kür ötït gïnï köp k'Obanga ï lobo Acia. 7 Ï karë na gïn othuno ï wang lobo më Micia, gïn ötëmö cïdhö yo Bitinia, ëntö Tipo ka Yecu ba oyeo nï gïn öcïdh kunön. 8 Gïn dong öcakö wok ï Micia, ëka öcïdhö gïnï yo Teroa. 9 Ï kiwor Paulo önënö ëcwö mörö më Macedonia ï gin anyutha, n'ocung nakun kwaö ën nï, “Kwang nam ibin ï Macedonia ëk ïkönywa.” 10 Kinge na Paulo dong önënö gin anyutha, wan ëyübërë pïöpïö më yaa cïdhö yo Macedonia, pïën onwongo ënïang na bër nï Obanga ënë ocwodowa më cïdhö tïtö köp më Emuth na Bër bothgï.

Lökërë ka Lidia

11 Wan ëcakö kwang kï yeya kï ï Teroa atïr naka ï Camoturake ëka kodiko mërë ethuno ï Neapoli. 12 Kï kunön wan ëcïdhö yo Pilipi ï pacö na jö Roma löö, na ënë pacö na dit na löö kï ï lobo Macedonia. Wan ebedo kunön pï nïnö na pol.

13 Ï ceng Cabït k'Eyuda wan ëcïdhö yökö ï nge wangkac yo lak kulo, kanya wan ëthamö nï ëtwërö nwongo kany mörö më lëga. Wan ebedo pïny më twak kï mon n'onwongo ögürë gïnï kany nön. 14 Ngat acël n'obedo winyo twakwa ënë dhakö na nyïngë Lidia, n'öya kï ï pacö n'ecwodo nï Tuatira. Ën onwongo obedo dhakö na cadhö böng na kwar na bëcö më wel ëka na wörö Obanga. Rwoth öyabö cwinye ëka obedo ketho cwinye ï köp na Paulo kobo. 15 Ï karë na ën ëka kï jö më ödë ebaticagï, ën öjölöwa yo pacö mërë nakun kobo nï, “Ka un iyeo nï an dong abedo ngat n'oye Rwoth, cë ibin ebed unu ï pacöna.” Ën ödïöwa rwök naka ömïö wan eyeo më woth ködë.

Paulo ëka Cila ï buc

16 Ï nïnö mörö acël na wan onwongo etye ka cïdhö ï lëga, wan ërwatërë kï nyakö mörö n'obedo opii. Ën onwongo tye kï tipo mörö na mïö ën kobo gin mörö më karë më anyim. Ën onwongo kelo lïm na thwönë both rwodhi mërë kï köp na ën kobo. 17 Nyakö ni obedo lübö kör Paulo ëka wan kïbëc na redo nï, “Cwö ni obedo gïnï etic k'Obanga na Malö Rwök na gïn tye ka kobo niwu kit yoo na myero ïlarë unu ködë.” 18 Ën obedo ka tïmö nï kömanön pï nïnö na pol. Më ajiki mërë akëmö ömakö Paulo cë ölökërë okobo nï jwök nï, “Aciki ï nyïng Yecu Kiricito, donyi ökö kï ï kome!” Ï caa nön cücüth tipo na rac öya cë öwëkö ën.

19 Ëntö ï karë na rwodhi mërë önënö nï gen më nwongo lïm öya ökö, ömakö gïnï Paulo ëka Cila cë ëywaögï eterogï yo cuk ï nyim ëlöc. 20 Gïn okelogï ï nyim ëngöl-köp cë okobo gïnï nï, “Jö ni obedo Eyuda ëka tye gïnï ka rubo pacöwa 21 nakun pwonyo gïnï kite mökö na cïkwa ba yeo nï wan ëgam onyo ëlübgï, pïën wan ebedo jö Roma.”

22 Cë lwak örïbërë gïnï më lwëny ï kom Paulo ëka Cila. Ëngöl-köp öcïkö nï ëgöny böng kï komgï ëka epwodgï kï lüth. 23 Kinge na dong etyeko pwodogï rwök, cë eterogï ï buc nakun ëcïkö ngat na gwökö buc nï ëk ögwökgï na bër. 24 Ngat na gwökö buc okethogï ï öd buc na tye ïë ëka etweo tyën-gï ï kom yen na pëk.

25 Na dong cwök römö dingwor Paulo ëka Cila onwongo tye gïnï ï lëga na wero gïnï wer both Obanga, n'emabuc nökënë thon onwongo tye ka winyogï. 26 Athura thwön oyeyeng mörö oyengo pïny rwök naka thë öt më buc thon oyengere. Cücüth dholokek kïbëc më öt buc öyabërë ökö, ëka jëgëlë kïbëc n'etweo k'emabuc ögöny gïnï ökö. 27 Ï karë na ngat na gwökö buc ocoo cë önënö dholokek kïbëc më öt buc thwolo, ën öwödhö pala abadë mërë ëka onwongo mïtö cöbërë kënë pïën ongeo nï emabuc ölüü ökö. 28 Ëntö Paulo oredo nï, “Kür iwaniri keni! Wan kïbëc eute kany!”

29 Ngat na gwökö buc ocwodo mac, ömwömërë ï öt, cë öcïdhö orumo cöngë pïny na kome myël amyëla ï nyim Paulo ëka Cila. 30 Cë ën dong okelogï yökö ëka openyo nï, “Editena, ngö na myero atïm ëk alarë?”

31 Gïn öcakö gamö nï, “Yee ï kom Rwoth Yecu ëka ibino larë, in kï jö më odi kïbëc.” 32 Cë ötwakö gïnï köp ka Rwoth bothe ëka kï jö kïbëc na bedo gïnï ï ödë. 33 Ï caa nön më kiwor ngat na gwökö buc oterogï ëka öcïdhö ölwökö wang retgï, cë cücüth ën ëka jö më ödë kïbëc ebaticagï. 34 Ngat na gwökö buc okelogï ï ödë ëka ömïögï cem. Ën onwongo opong kï yom cwiny pïën ën kï jö më ödë kïbëc oyee gïnï ï kom Obanga.

35 Ï karë na dong pïny oru kodiko, ëngöl-köp ooro acikarigï both ngat na gwökö buc kï twërö nakun kobo nï, “Göny unu jö nön öcïdh gïnï.” 36 Ngat na gwökö buc okobo both Paulo nï, “Ëngöl-köp öcïkö nï, un kï Cila myero ëgönywu ökö. Kobedini dong ïtwërö unu cïdhö. Apë unu kï kuc.”

37 Ëntö Paulo okobo both acikari nï, “Gïn opwodowa ï kin lwak na bara ëngölö nïwa köp, kadï bed nï wan ebedo jö më Roma ëka okethowa gïnï ï buc. Cë kobedini gïn mïtö gönyöwa ï müng? Pathï nï kömanön! Mïtö gïn kï komgï obin ëk ögönywa gïnï.”

38 Acikari ödwökö gïnï köp nön both ëngöl-köp ëka ï karë n'owinyo gïnï nï Paulo ëka Cila onwongo obedo gïnï jö më Roma, gïn obedo kï lworo. 39 Cë gïn obino öbakö dhögï bothgï ëka ökwanyögï ökö, na kwaögï më wëkö pacö nön. 40 Kinge na Paulo ëka Cila odonyo gïnï yökö kï ï buc, ëka öcïdhö gïnï ï öt ka Lidia, kanya gïn örwatërë kï utmego ëka öcükö cwinygï. Cë gïn öcakö cïdhö.

17

Paulo opwonyo ï Tecalonika

1 Ï karë na gïn owok kï Ampipoli ëka Apolonia, obino gïnï ï Tecalonika, kany onwongo cinagoga k'Eyuda tye ïë. 2 Paulo ödönyö ï cinagoga kit n'onwongo ën marö tïmö ködë, ëka pï ceng Cabït k'Eyuda adek ën obedo larö köp ködgï ï kom köp na yaa kï ï Cöc na Leng. 3 Ën obedo gönyö köp körë kï körë nakun nyutho nï Meciya myero ölïm can ëka ocer kï kin jö n'öthöö. Paulo okobo nï, “Yecu ni na an atye ka tïtö köp ï kome bothwu ënë Meciya.” 4 Eyuda mökö n'owinyo oyee cë örïbërë gïnï kï Paulo ëka Cila. Pol jö Girik na lworo Obanga ëka kï mon na döngö thon oyee gïnï.

5 Ëntö Eyuda mökö onwongo tye gïnï kï nyeko ëka öcakö gïnï cökö jö mökö na kitegï reco kï thë cuk, ögürë gïnï kanya acël ëka öcakö gïnï kelo wöö na rac ï pacö. Gïn öcïdhö ï öt ka Jacon më rangö Paulo gïn kï Cila, ëk ekelgï yökö both lwak. 6 Ëntö ï karë na gïn ba onwongogï, öywaö gïnï Jacon ëka utmego mökö nökënë ï nyim ëlöc më pacö kï wöö nï, “Jö ni n'obedo gïnï kelo ayela ï wi lobo thükül, obino gïnï ködë naka kany, 7 ëka Jacon ögamögï parë. Gïn tye gïnï ka türö cïk ka Cija nakun kobo gïnï nï rwoth nökënë tye n'ecwodo nï Yecu.” 8 Ï karë na gïn owinyo köp ni, lwak ëka ëlöc më pacö obedo gïnï kï podho cwiny. 9 Cë öcakö gïnï gamö cïlïng kï both Jacon ëka kï jö mökö cë dong ëwëkögï öcïdhö.

Paulo ëka Cila öcïdhö gïnï ï Berea

10 Cücüth kiwor nön, jö n'oye ooro gïnï Paulo gïn kï Cila ökö yo Berea. Ï karë na gïn othuno kunön, öcïdhö gïnï ï cinagoga k'Eyuda. 11 Eyuda më Berea onwongo kitegï bëcö löö Eyuda më Tecalonika, pïën ögamö gïnï köp n'etero nïgï kï yom cwiny na bër, ëka nïnö kï nïnö gïn onwongo rïpö Cöc na Leng më nënö ka köp na Paulo tye ka pwonyo tye atïr. 12 Eyuda na pol oyee, ëka cwö na pol kï mon na pïrgï tëk n'engeogï n'obedo jö Girik thon oyee gïnï.

13 Ï karë n'Eyuda na bedo ï Tecalonika önïang gïnï nï Paulo tye ka tïtö köp k'Obanga ï Berea, gïn thon öcïdhö kunön më rubo jïï ëka kï cüpögï. 14 Cë cücüth jö n'oye otero gïnï Paulo ökö ï dhö nam, ëntö Cila ëka Timoteo odong gïnï ï Berea. 15 Jö n'otero Paulo okelo gïnï ën naka ï Atene. Kï kunön gïn odwogo cen kï köp na Paulo öcïkögï ködë yo both Cila ëka Timoteo nï myero gïn öcïdh bothe pïöpïö ka twërë.

Paulo ï Atene

16 Na Paulo onwongo pod tye ka kürö Timoteo ëka Cila ï Atene, cwinye ocwer rwök më nënö nï pacö nön opong kï cal jwogi. 17 Pï manön, ën obedo larö köp k'Eyuda ëka jö Girik na lworo Obanga ï cinagoga, ëka kï jö mökö na ën obedo nwongogï ï thë cuk nïnö kï nïnö. 18 Ëryëkö mökö më dul k'Epikurea ëka Citoik öcakö gïnï larö köp ködë. Jö nökënë openyo gïnï nï, “Ngö na ngat ni na twak atata mïtö kobo kany?” Jö nökënë ögamö nï, “Nen calö ën mïtö twakö köp ï kom obanga mörö na path.” Gïn okobo kömanön pïën Paulo onwongo tye ka tïtö Emuth na Bër ï kom Yecu ëka cer ka jö n'öthöö. 19 Cë gïn otero ën ï nyim athuko më Areopago, nakun kobo gïnï nïnë nï, “Wan ëmïtö ngeeno kit pwony na nyen na in itye ka pwonyo. 20 In itye ka kelo kit pwony mökö na papath ï ithwa, ëka wan ëmïtö nïang ï tyënë.” 21 Ï karë nön jö më Atene kï wele na bedo kunön onwongo balö karëgï më twakö ëka winyo köp mörö na nyen.

22 Paulo öya malö cë ocung ï nyim athuko më Areopago ëka okobo nï, “Un jö më Atene, an anënö nï ï yodhi kïbëc ibedo unu edini rwök. 23 Pïën ka an atye ka wowotha nakun arïpö gin na un ïwörö, anwongo keno tyër n'ëcöö nï, ‘Both obanga na ba ngere.’ Dong gin na un ïwörö na ba ingeo unu ënë an abino më tïtö niwu.

24 “Obanga n'ocweo wi lobo kï jami kïbëc na tye ïë, ënë Rwoth më polo kï lobo ëka ën ba bedo ï udi n'ëgërö kï cïng jö. 25 Ëka ën ba mïtö nï etii nïnë gin mörö n'ëyübö ayüba kï cïng dhanö, calö ën onwongo mïtö gin mörö, pïën ën kikome ënë mïö kwö, yweo, ëka gin na kïbëc. 26 Ën ocweo rok kïbëc më wi lobo kï kom dhanö acël, ëk obed gïnï ï wi lobo thükül. Ën öyübö karë ëka kabedo na myero gïn ökwö ïë. 27 Obanga ötïmö kömanön ëk dhanö örangë, ëka onwong ën, othun bothe kadï bed nï ën ba bor kï both ngat acëlacël kï kin onu. 28 Pï ën, wan ëkwö ï ën, ewotho ï ën, ebedo ï ën, kite na jö mökö thon öcöö gïnï kï kin ëcöcwu nï, ‘Wan thon ebedo ëthïnë.’

29 “Pï manön, kite na onu ebedo ëthïn k'Obanga, onu kür dök ëtham nï Obanga cal kï gol onyo ryal onyo kidi onyo cal mörö n'ëyübö kï dïrü ëka kï thama ka dhanö. 30 Obanga yam ba öparö pï dhanö ï karë më kwia pïny, ëntö kobedini ën dong öcïkö nï jö më kabedo kïbëc myero ongut gïnï pï balgï, 31 pïën ën dong oketho nïnö n'ebino ngölö kï köp both jö kïbëc më wi lobo kï köp atïr nakun dong öyërö ngat na myero öngöl köp. Ën thon omoko caden both jö kïbëc, kï cero Yecu kï kin jö n'öthöö.”

32 Ï karë na gïn owinyo köp ï kom cer ka jö n'öthöö, jö mökö öcakö nywarö ën, ëntö jö nökënë okobo gïnï nï, “Wan ëmïtö winyo köp ni dökï ï ceng nökënë.” 33 Ëka Paulo öya cë öwëkö athuko. 34 Jö mökö na nönök örïbërë ködë ëka ödökö gïnï jö n'oye. Ï kin-gï onwongo tye ïë Dionicio dhanö më Areopago ëka dhakö mörö na nyïngë Damaric, kï jö nökënë na pol.

18

Paulo ï Korinti

1 Kinge manön Paulo öya kï ï Atene ëka öcïdhö yo Korinti. 2 Ëka ën onwongo Ayuda mörö na nyïngë Akwila, n'ënywölö ï lobo Ponto, na pod onwongo odwogo kï ï lobo Itali gïn kï dhakö mërë Piricila. Pïën Kalaudio ömïö twërö nï Eyuda öya gïnï ökö kï ï Roma. Cë Paulo öcïdhö më lïmögï 3 ëka obedo bothgï. Ën onwongo obedo atic këma calö gïn ëka otio kanya acël ködgï. 4 Ï ceng Cabït k'Eyuda kïbëc ën obedo larö köp ï cinagoga më tëmö lökö thama k'Eyuda ëka jö Girik.

5 Ï karë na Cila ëka Timoteo obino gïnï kï ï Macedonia, Paulo ömïö karë mërë kïbëc më tïtö köp k'Obanga nakun mïö caden both Eyuda nï Yecu ënë onwongo obedo Meciya. 6 Ëntö ï karë n'Eyuda opyem gïnï kï Paulo ëka öcakö yanyö ën, cë ën öcakö tëngö böng kome nakun kobo bothgï nï, “Remowu obed ï wiwu! An gira balna mörö ope. Cakërë tin cïdh ködë anyim, an abino cïdhö both Erok.”

7 Cë Paulo öya öcïdhö yo pacö k'ëcwö mörö na nyïngë Tito Yucito, Arok na wörö Obanga na ödë cwöcwök kï cinagoga. 8 Kiricipac, atëla na löö cinagoga ëka kï jö më ödë kïbëc oyee gïnï Rwoth, cë jö na pol më Korinti n'owinyo gïnï ën, oyee ëka ebaticagï. 9 Ï nïnö mörö acël ï kiwor, Rwoth ötwak kï Paulo ï anyuth ëka okobo nïnë nï, “Kür ibed kï lworo, ëntö bed ka twak, kür ïlïng. 10 Pïën an atye kanya acël kodi, ëka ngat mörö ope na bino tïmö gin mörö na rac ï komi, pïën an atye kï jö na pol ï pacö ni.” 11 Cë Paulo obedo kunön mwaka acël kï dwethe abicël, nakun pwonyogï kï köp k'Obanga.

12 Ï karë na Galio obedo alöc më lobo Akaya, Eyuda mökö öcökërë gïnï kanya acël cë ömakö gïnï Paulo, ëka etero ën ï nyim angöl-köp më apida. 13 Gïn okobo nï, “Ëcwö ni tye ka neeno jïï më wörö Obanga ï yoo na ba rwatërë kï cïkwa.”

14 Ëntö ï caa n'onwongo Paulo dong cwök twak, Galio okobo both Eyuda nï, “Winy unu Eyuda, ka onwongo koko ni ocung ï kom tïm mörö na rac onyo bal mörö na rac, onwongo bedo na bër an më winyo kokowu. 15 Ëntö kit na calö obedo peny na makö köp onyo nyïng mökö na dök ï kom cïk na mewu, un kikomwu ïnën unu kit më cobo. An ba abino bedo angöl-köp ï kom köp na calö koth manön.” 16 Cë ën öryëmögï ökö kï ï nyim pido. 17 Ëka gïn kïbëc ölökërë ï kom Cocitene, atëla më cinagoga, cë öcakö gïnï pwodo ën ï nyim pido. Ëntö Galio ba oketho cwinye ïë.

Paulo ödök cen ï Antiokia më Ciria

18 Ëka kinge Paulo obedo ï Korinti pï karë mörö na nönök, cë öwëkö utmego ëka ökwang kï mel më cïdhö ï lobo Ciria. Ën önywakö gïnï yoo kanya acël kï Piricila ëka Akwila. Na pod bara öcakö woth, Paulo ölyëlö wie kï ï Cenikeria, pïën onwongo okwongo kwong. 19 Ï karë na gïn othuno ï Epeco, Paulo öwëkö Piricila ëka Akwila kunön, ëntö ën öcïdhö ï cinagoga më larö köp kanya acël k'Eyuda. 20 Ï karë na gïn openyo ën nï obed bothgï pï karë mörö, ëntö ën obino ökwërö ökö. 21 Ëntö ï caa na ën tye ka yaa öcïkërë nï, “An abino dwogo cen bothwu ka Obanga ömïtö.” Cë öcakö kwang kï mel nakun yaa kï ï Epeco. 22 Ï karë na mel othuno ï Cecaria, Paulo öcïdhö yo Jerucalem më motho jö n'oye Kiricito ëka öcakö dök cen yo Antiokia.

23 Kinge tero karë mörö ï Antiokia, Paulo ödök cen nakun wok kï ï Galatia ëka Perugia nakun jïngö cwiny ëlübkör Yecu.

Apolo opwonyo ï Epeco

24 Ï karë nön Ayuda mörö na nyïngë Apolo, n'obedo dhanö më Alegijandaria obino yo Epeco. Ën onwongo obedo ëcwö n'ökwanö rwök, na tye kï ngec na thuth ï kom Cöc na Leng. 25 Ën onwongo epwonyo ï yoo ka Rwoth, cë obedo twak kï tëkö ëka opwonyo köp ï kom Yecu atïr kadï bed nï ën onwongo ngeo köp ï kom batica ka Jon këkën. 26 Ën öcakö twak kï tëk cwiny ï cinagoga. Ï karë na Piricila ëka Akwila owinyo gïnï köp na ën twakö, gïn ocwodo ën yo pacögï cë ömïö ën önïang ï yoo k'Obanga na bër rwök.

27 Ï karë n'Apolo onwongo mïtö cïdhö yo lobo Akaya, utmego ödïö cwinye ëka öcöö gïnï waraga both ëlübkör Yecu ëk öjöl gïnï ën. Ï karë na ën othuno kunön, ën obino obedo më köny na thwönë both jö n'onwongo oye gïnï pï kïca k'Obanga. 28 Ën obino ölöö thama k'Eyuda atïr ï nyim lwak nakun nyutho kï ï kom Cöc na Leng nï Yecu onwongo obedo Meciya.

19

Paulo ï Epeco

1 Ï karë n'Apolo onwongo tye ï Korinti, Paulo owok ï yoo na tye ï dyere lobo ëka othuno ï Epeco. Ën onwongo ëlübkör Yecu mökö kunön 2 ëka openyogï nï, “Un yam inwongo unu Tipo Naleng ï karë na un iyee Kiricito?”

Gïn ögamö nï, “Pe, wan bara ewinyo nï Tipo Naleng thon tye.”

3 Cë Paulo openyogï nï, “Koth batica mënë na un inwongo?”

Gïn ögamö nï, “Batica ka Jon.”

4 Paulo ögamö nï, “Batica ka Jon onwongo obedo batica më ngut. Ën okobo both jïï më yee ï kom ngat na tye ka bino kï körë, na manön ënë Yecu.” 5 Ï karë na gïn owinyo köp ni, cë ebaticagï ï nyïng Rwoth Yecu. 6 Ï karë na Paulo oketho cïngë ï komgï, Tipo Naleng obino ï komgï cë gïn öcakö twakö lëb na papath ëka dwaropïny. 7 Wel cwö kïbëc onwongo römö apar arïö.

8 Paulo ödönyö ï cinagoga ëka obedo twak kï tëk cwiny pï dwethe adek, nakun larö köp ëka ywaö thamagï ï kom ker k'Obanga. 9 Ëntö jö mökö na ba yee n'odhing öcakö gïnï twakö köp na reco ï kom yoo ka Kiricito ï nyim lwak, cë Paulo öwëkögï ëka öcïdhö k'ëlübkör Yecu. Ën obedo ka larö köp ködgï nïnö kï nïnö ï öt kwan ka Tairana. 10 Man obedo tïmërë pï mwaka arïö, ëk Eyuda ëka jö Girik kïbëc na bedo gïnï ï lobo Acia owiny gïnï köp ka Rwoth.

Awope ka Cekewa

11 Obanga otio tango na döngö kï ï cïng Paulo, 12 naka thon atame cïng onyo böng n'ogudo ën, onwongo etero both etwoe cë twogï cang ökö ëka tipo na reco thon yaa wëkögï.

13 Eyuda mökö n'onwongo rimo pïny nakun ryëmö gïnï tipo na reco kï ï kom jïï, ötëmö gïnï tic kï nyïng Yecu më ryëmö cen kï kom jö na cen ömakögï nakun kobo gïnï nï, “An acïköwu ï nyïng Rwoth Yecu, na Paulo pwonyo pïrë, më donyo yökö kï ï kome!” 14 Awope ka Cekewa abïrö, n'onwongo obedo alamdhök na dit k'Eyuda, onwongo thon tïmö gïnï nï kömanön. 15 Ëntö ï nïnö mörö acël tipo na rac ögamö nïgï nï, “An angeo Yecu, ëka thon an angeo Paulo, ëntö un ibedo unu jö mënë?” 16 Cë ëcwö n'onwongo tipo na rac tye ï kome opye ï komgï ëka ölöögï ökö. Ën ölwënyö ködgï ëka ömïögï öngwëcö yökö kï ï öt kotula nakun remo cwer kï ï komgï.

17 Ï karë na köp ni owinyere both Eyuda ëka jö Girik na bedo gïnï ï Epeco, lworo öcakö makögï rwök ëka nyïng Rwoth Yecu ëwörö ï rwöm na malö. 18 Jö na pol n'oye obino gïnï nakun tuco kanyalër tïm mökö na rac na gïn obedo ka tïmö. 19 Jö na popol n'onwongo obedo gïnï ejwogi okelo gïnï bukegï më thyeth kanya acël ëka ëwangögï ï nyim lwak. Ï karë na gïn örïbö wel më buke, cë enwongo römö wel cïlïng na nyïng elip pyer abic. 20 Ï kit yoo ni, köp ka Rwoth ömëdërë ëka ödöngö kï tëkö.

21 Kinge na köp ni kïbëc ötïmërë ökö, Paulo omoko thama mërë më cïdhö yo Jerucalem nakun wok kï ï Macedonia ëka Akaya. Ën okobo nï, “Kinge na an abedo kunön, an thon myero alïm Roma.” 22 Ën ooro Timoteo ëka Eracito, cwö arïö n'onwongo könyö ën më tio tic ka Rwoth yo Macedonia, nakun ën dong më bedo ï lobo Acia pï karë mörö na nönök.

Arubaruba n'ötïmërë ï Epeco

23 Ï karë nön ayela na thwönë öcakërë ï kom Yoo ka Kiricito. 24 Ëcwö mörö na nyïngë Demeterio athedh ryal, ën thedho ryal yübö kï cal jwök na dhakö na nyïngë Atemi cë kelo kï lïm na thwönë both ëdïrü tic cïng. 25 Ën ocwodogï kanya acël kï jö nökënë na tio koth tic acël nön cë okobo bothgï nï, “Un cwö, ingeo unu nï lönyöwa yaa kï kom tic ni. 26 Kobedi dong un ïnënö ëka iwinyo unu nï Paulo mörö ni tye ka neeno jïï ëka tye ka mïö jö na pol rwenyo ökö kï ï Epeco kany ëka rwök mërë ï lobo më Acia thükül. Ën tye ka kobo nï obanga na dhanö öyübö ayüba ba obedo obanga kikokome. 27 Pathï dökï cath këkën ënë tye na rac, ëntö naka thon öt wörö obanga na pïrë tëk më Atemi bino bedo gin mörö na köny mërë ope, ëka obanga na dhakö n'ëwörö ï lobo Acia ëka ï wi lobo thükül ebino kwanyö dheo mërë ökö.”

28 Ï karë na gïn owinyo köp ni, akëmö ömakögï ëka öcakö gïnï redo nï, “Atemi ka jö Epeco dit rwök!” 29 Cë arubaruba na thwönë örömö ï pacö ökö. Jïï ömakö Gayo ëka Aricitako më Macedonia na yam wotho gïnï kï Paulo kanya acël, ëka gïn kïbëc ömwömërë kï cwiny acël ï öt tuko. 30 Paulo ömïtö dönyö ï kin lwak ëntö ëlübkör Yecu öjükö ën ökö. 31 Edite mökö thon më lobo Acia, nyikonei ka Paulo, ooro gïnï köp nï kür ötëm më dönyö ï öt tuko.

32 Athuko obedo k'arubaruba, jö mökö onwongo wöö gïnï ï kom gin acël, jö mökö ï kom gin nökënë. Pol jïï ba ongeo gïnï thon ngö n'onwongo gïn tye ïë kany nön. 33 Eyuda mökö othwaro gïnï Alegijanda anyim ëka jö mökö kï kin lwak oredo gïnï nakun ekobo nï ën okob ngö na tye ka tïmërë. Alegijanda öjükögï kï cïngë nakun mïtö pido mërë ï nyim jïï. 34 Ëntö ï karë na gïn önïang nï ën onwongo obedo Ayuda, lwak kïbëc oredo kï dwön acël pï caa na römö arïö nï, “Atemi ka jö Epeco dit rwök!”

35 Kinge, karan më pacö öjükö lwak ëk ölïng gïnï cë okobo nï, “Un jö më Epeco, nga na ba ngeo kï wi lobo nï pacö më Epeco ënë gwökö öt wörö Atemi na dit rwök, ëka kï cal mërë na yam opodho kï wi polo? 36 Pï manön, kite na pyem mörö ope ï köp ni, un dong myero ibed unu moth, kür ïtïm unu gin mörö k'abünyë. 37 Un ikelo cwö ni kany, ba öyakö gïnï gin mörö kï öt wörö jwök onyo yanyö obanga onu na dhakö. 38 Ka cë Demeterio ëka ëdïrü tic cïng ewodhe tye gïnï kï köp më adoth ï kom ngat mörö, öt pido tye n'öyabërë ëka ëlöc thon tye. Myero gïn oter ï pido. 39 Ka tye köp nökënë na un ïmïtö kelo, manön myero etyeki ï athuko më cïk. 40 Kit na tye ködë, pëkö twërö podho ï kom onu pï arubaruba n'ötïmërë tin. Pï köp nön onu ba ëtwërö nyutho tyën köp mörö më wöö n'ötïmërë.” 41 Kinge na dong ötwakö köp ni, ën ökëthö athuko ökö.

20

Paulo öcïdhö yo Macedonia ëka ï lobo Grecia

1 28Ï karë na dong wöö othum, Paulo ocwodo ëlübkör Yecu bothe, kinge cükö cwinygï ëka mothogï, cë öcïdhö yo Macedonia. 2 Ën obedo ka woth ï lobo nön nakun cükö cwiny jïï kï köp na pol, ëka kinge obino othuno ï lobo Grecia 3 kanya ën obedo ïë pï dwethe adek. Ën onwongo tye ka yübërë më kwang kï mel më cïdhö yo Ciria. Ï karë na ën ongeo nï Eyuda öyübö gïnï köp ï kome, cë Paulo ölökö thama mërë më dök cen nakun wok kï ï Macedonia. 4 Ën owotho kanya acël kï Copater wod ka Piro më Berea, Aricitako ëka Cekondo më Tecalonika, Gayo më Derube ëka Timoteo, kanya acël kï Tukiko ëka Tropimo më lobo Acia. 5 Jö ni öcïdhö anyim ëka öküröwa gïnï ï Teroa. 6 Ëntö wan ëkwang kï ï Pilipi kinge Kwer më Ogati na Thöbï ope ïë ëka kinge nïnö abic ethuno bothgï ï Teroa, kanya wan ebedo ïë pï nïnö abïrö.

Ecero Yutiko kï ï thöö

7 Ï nïnö më acël më cabït,* wan ëcökërë kanya acël më poko ï ogati. Paulo obedo twak kï jïï, pïën onwongo dong mïtö cïdhö ökö kodiko mërë, cë ën obedo twak naka dingwor. 8 Tara na pol onwongo tye ka lyël ï öt na malö na wan ëcökërë ïë. 9 Na Paulo onwongo mëdërë amëda kï twak, athïn awobi na nyïngë Yutiko onwongo obedo ï derica cë nïnö ömakö wangë rwök ëka opodho pïny kï ï derica më öt më adek na malö, cë etingo ën na dong öthöö. 10 Ëntö Paulo oidho pïny cë oryebere ï kom awobi nön, ëka öthünö cë öcakö kobo nï, “Kür ïpar unu, ën pod kwö.” 11 Cë Paulo öïdhö ödök ï öt na malö, opoko ï ogati ëka öcamö gïnï kanya acël. Paulo ömëdërë kï twak naka pïny oru cë öcakö cïdhö. 12 Jïï otero awobi nön na kwö yo pacö ëka na cwinygï yom rwök.

Paulo örwatërë k'edong më Epeco

13 Wan ëcïdhö anyim kï mel cë ëkwang naka ï Acco, kanya onwongo wan ebino më kwanyö Paulo kï ïë. Ën onwongo öyübërë më woth kï tyënë yo kunön. 14 Ï karë na ën oromo ködwa ï Acco, ëkwanyö ën kï mel cë wan ëcïdhö ködë kanya acël naka yo Mitilene. 15 Wan ëcakö kwang kï kunön ëka kodiko mërë ethuno kany mörö n'opimere kï Kioc. Kinge nïnö nön wan ëngölö naka yo cula nam më Camoc ëka kinge nïnö acël wan ethuno ï Mileto. 16 Paulo onwongo omoko thama mërë më kwang kalö Epeco akala, ëk kür ëbal caa ï lobo Acia, pïën onwongo mïtö cïdhö pïöpïö ëk ka twërë ebed ï Jerucalem ï nïnö më Pentekot.

17 Ëntö ï karë na wan ethuno ï Mileto, Paulo ooro köp yo Epeco më cwodo edong ka jö n'oye Kiricito ëk obin gïnï bothe. 18 Ï karë na gïn othuno, ën okobo nïgï nï, “Un ingeo unu kite na an akwö ködë ï kinwu, cakërë ï nïnö më acël na an abino ködë ï lobo Acia. 19 An atio both Rwoth kï mwolo na dit rwök ëka kï pii wanga, kadï bed onwongo atye ï atëmatëma na rac n'Eyuda öyübö gïnï ï koma. 20 Un ingeo nï an ba abedo kï lworo më tïtö niwu köp mörö na twërö könyöwu, ëntö an apwonyowu ï kin lwak ëka ï öt kï öt. 21 An abedo kobo köp n'atïr both Eyuda ëka both jö Girik nï myero ongut gïnï kï kom bal cë ölökërë gïnï both Obanga ëka obed gïnï kï yee ï kom Rwothwa Yecu.

22 “Kobedini dong an atye ka cïdhö yo Jerucalem nakun abedo amabuc ka Tipo Naleng, na ba angeo ngö na bino tïmërë ï koma kï kunön. 23 Gin na an angeo këkën ënë nï Tipo Naleng öcïka nï ï pacö kïbëc, buc ëka pëkö tye ka kemo koma. 24 Ëntö kwöna anënö calö gin mörö na köny mërë ope kï botha, thwara ka atio ködë më tyeko tic na Rwoth Yecu ömïa—tic më mïö caden më Emuth na Bër më kïca k'Obanga.

25 “Kobedini dong an angeo nï ngat mörö ope kï kin jö na an abedo tïtö köp më Ker k'Obanga bothgï na dök bino nënöna. 26 Pï manön, an akobo bothwu tin nï, ka kwö ka ngat mörö kï ï kinwu bino rwenyo, remo mërë ope ï wia. 27 Pïën ba abedo kï lworo më tïtö niwu gin na kïbëc n'Obanga mïtö nï inge unu. 28 Gwökërë unu kenwu ëka kï jö kïbëc na Tipo Naleng okethowu më gwökögï. Bed unu ëkwath ka jö k'Obanga n'oye Kiricito na ën öwïlö kï remo ka Kiricito kikome. 29 Angeo nï, ka dong ayaa ökö, orudi na ger bino bino ï kinwu ëka ba bino wëkö rom. 30 Naka thon jö mökö kï kinwu bino gïnï yaa më lökö köp n'atïr ökö ëk öywa ëlübkör Yecu ï körgï. 31 Pï manön gwökërë unu! Po unu nï onwongo abedo coko ngat acëlacël kï ï kinwu na ba alïng pï mwaka adek kiwor ëka kiceng, nakun akok kï pii wanga.

32 “Kobedini dong an amïöwu ï cïng Obanga ëka kï köp më kïca mërë na twërö mïö ïdöngö unu, ëka bino mïöwu inwongo gin na ën öyübö më mïö both jö kïbëc na ën ölönyögï. 33 An ba abedo kï miti ï kom ryal, gol onyo böngü ka ngat mörö. 34 Un kï komwu ingeo unu nï an anwongo gin na kïbëc na mïtërë botha ëka both jö na an atio ködgï kï tic më cïnga. 35 Ï kom tic kïbëc na an dong atio, anyutho niwu nï, kï tic na tëk myero ëköny jö na görü, nakun epo ï kom köp na Rwoth Yecu kï kome okobo nï: ‘Gum na thwönë tye ï mïö na löö gamö.’ ”

36 Ï karë na dong otyeko kobo köp nön, ën orumo cöngë pïny ködgï kïbëc ëka ölëgö. 37 Gïn kïbëc okok kï pii wang-gï, nakun thünö gïnï ngut Paulo ëka emotho ën kï moth më mar. 38 Gin n'ocwero cwinygï rwök ënë köp na ën okobo nï gïn ba dök bino nënö wangë. Cë ökwangö gïnï ën ï mel.

21

Woth ka Paulo yo Jerucalem

1 Kinge na dong epokere ködgï, wan ëcakö kwang kï mel atïr më cïdhö naka ï Koc. Kodiko mërë wan ëcïdhö naka ï Rodec, ëka ëya kï kunön ëcïdhö naka ï Patara. 2 Ï karë na wan enwongo mel na cïdhö yo Poiniki, ëcakö dönyö ïë ëka ëmëdërë kï wothwa. 3 Ï karë na wan ënënö cula nam më Caiprac ewok kï kukwap mërë, ëka ëkwang naka ï lobo Ciria. Wan ethuno ï Turo, kanya myero ëkwany yëc ökö kï ï mel. 4 Ï karë na wan etye kunön enwongo ëlübkör Yecu, ebedo bothgï pï nïnö abïrö. Tipo Naleng ömïögï öjükö Paulo nï kür öcïdh yo Jerucalem. 5 Ëntö ï karë na nïnöwa örömö më yaa, wan edwogo ï mel. Ëlübkör Yecu kïbëc mëd kï mon ëka ëthïnö owotho ködwa më yaa kï ï pacö më cïdhö ï dhö nam ëka kï kunön erumo cöngwa më lëga. 6 Kinge mothogï, wan ëcakö dönyö ï mel, ëka gïn ödök cen yo pacö.

7 Wan ëmëdërë kï wothwa më yaa kï ï Turo, cë ethuno ï Potolemai ëka emotho utmego cë ebedo ködgï pï nïnö acël. 8 Kodiko mërë na wan eyaa, ëcïdhö ethuno ï Cecaria ëka ebedo ï öt ka Pilipo atït Emuth na Bër na yam ën ngat acël ï kin jö abïrö.* 9 Ën onwongo tye k'anyira mërë angwën na bara ënyömögï na gïn obedo edwarpïny.

10 Ï karë na wan ebedo kunön pï nïnö mörö na popol, adwarpïny na nyïngë Agabu obino n'öya kï ï Yudea. 11 Ën obino yo bothwa, cë ökwanyö del më wang pyër Paulo, otweo kï cïngë ëka tyënë cë okobo nï, “Tipo Naleng okobo nï, ‘Man ënë kite n'Eyuda na tye ï Jerucalem bino tweno won del ni ëka ebino mïö ën ï cïng Erok.’ ”

12 Ï karë na wan ewinyo köp ni, wan kanya acël kï jö na kunön ëkwaö Paulo nï, “Kür öcïdh yo Jerucalem.” 13 Cë Paulo ögamö nï, “Pïngö ikok ëka ïbalö unu cwinya? An ayübara pathï pï tweco këkën ëntö naka thon më thöö ï Jerucalem pï nyïng Rwoth Yecu.” 14 Ï karë na ën ba oyeo thamawa, wan ëcakö wëkö ën nakun ekobo nï, “Ëk gin na Rwoth mïtö ocobere.”

15 Kinge nïnö nön gïnï, wan ëcakö yübërë më cïdhö yo Jerucalem. 16 Ëlübkör Yecu mökö n'öya gïnï kï ï Cecaria owotho ködwa naka ï pacö ka Munacon, kanya myero wan ebed ïë. Ën onwongo obedo dhanö më Caiprac na yam cön öcakö bedo alübkör Yecu.

Paulo othuno ï Jerucalem

17 Ï karë na wan ethuno ï Jerucalem, utmego öjölöwa gïnï kï yom cwiny. 18 Kodiko mërë Paulo öcïdhö ködwa both Yakobo, ëka edong kïbëc onwongo tye gïnï. 19 Kinge mothogï, cë ën okobo bothgï körë kï körë tic n'Obanga otio na pol ï dhö tic mërë ï kin Erok.

20 Ï karë na gïn owinyo köp ni, gïn öpakö Obanga. Cë okobo gïnï both Paulo nï, “Ömïnwa, in ïnën, Eyuda elip adi na dong oye gïnï, ëka gïn kïbëc lübö cïk ka Muca rwök. 21 Ënïangögï nï in ipwonyo Eyuda kïbëc na bedo gïnï ï kin Erok nï ëk öwëk gïnï lübö cïk ka Muca ökö, nakun ikobo nïgï nï kür ölïr ëthïnögï onyo ölüb gïnï cïkwa. 22 Ngö na myero wan ëtïm? Gïn bino winyo nï in ibino. 23 Cë dong tïm gin na wan ekobo nini. Wan etye kï cwö angwën kany na dong okwongere gïnï ökö. 24 Woth kï jö nön ëka ilonyiri kanya acël ködgï, cë ïcül lïm na mïtërë, ëk ölyël gïnï wigï ökö. Cë jö kïbëc bino ngeeno nï köp n'onwongo ebedo ka twakö ï komi obedo twodo, ëntö in kikomi itye ka gwökö cïk. 25 Ëntö pï Erok n'oye, wan etyeko cöönö waraga bothgï kï köp na wan emoko nï, kür öcam gïnï cem n'ëtyërö both cal jwogi, kür öcam gïnï remo, kür öcam gïnï ringo leeni n'ëdëö adëa ëka ökwër gïnï tïm ölyang ökö.”

26 Kodiko mërë Paulo otero jö nön ëka ölönyërë kanya acël ködgï. Cë öcïdhö gïnï ï öt k'Obanga më mïö ngec ï kom nïnö dwe na nïnö më lönyërë bino jik ïë ëka mïc ebino mïö pï ngat acëlacël.

Ëmakö Paulo

27 Ï karë na nïnö abïrö më lönyërëgï dong cwök thum, Eyuda mökö n'öya gïnï kï ï lobo Acia önënö gïnï Paulo kï ï öt k'Obanga. Gïn orubo lwak kïbëc ëka ömakö gïnï ën, 28 nakun redo gïnï na tëk nï, “Un jö më Icarael, könywa unu! Man ënë ëcwö na tye ka pwonyo jïi na rac ï kabedo kïbëc, ï kom jö na mëwa, cïk na mëwa, naka kabedo ni. Ëka na dong löö kïbëc ën okelo jö Girik ï öt k'Obanga, cë öpyëdö kabedo na leng ni.” 29 Gïn okobo nï köman pïën gïn onwongo önënö Tropimo n'obedo dhanö më Epeco na tye kanya acël kï Paulo ï pacö, ëka öthamö nï onyo Paulo ënë okelo ën ï öt k'Obanga.

30 Ï pacö kïbëc orubere ëka jïï obino gïnï kï ngwëc kanya acël ëka ëmakö Paulo cë öywaö gïnï ën kï ï öt k'Obanga, cücüth oloro gïnï dholokek ökö. 31 Na gïn dong onwongo mïtö neko ën, köp othuno both adit acikari nï pacö më Jerucalem kïbëc onwongo tye ka rubere. 32 Ën öcakö kwanyö edite cücüth ëka acikari cë öngwëcö ködgï yo both lwak. Ï karë na lwak önënö gïnï adit ëka acikari mërë, gïn öwëkö pwodo Paulo ökö.

33 Adit acikari obino ëka ömakö ën, cë ömïö twërö nï etwe ën kï jëgëlë arïö. Cë openyo lwak nï, “Nga ënön, ëka öbalö ngö?” 34 Jö mökö kï kin lwak oredo gïnï nakun köpgï ba rwatërë, jö nökënë kobo man ëka jö nökënë kobo gin na path. Kinge n'adit acikari ba önïang ï kom köp kikome pï wöö n'obedo na thwönë, ömïö twërö nï ëk eter Paulo ï laï. 35 Ï karë na Paulo othuno më ïdhö malö, gero ka lwak ömëdërë rwök naka acikari otingo ën atinga ï wi baagï. 36 Lwak n'obedo ka lübögï ömëdërë gïnï kï wöö nakun redo gïnï nï, “Nek ën ökö!”

Paulo opido ï nyim lwak

37 Ï karë n'onwongo acikari dong cwök dönyö kï Paulo ï laï, Paulo openyo adit acikari nï, “Atwërö twak kodi?”

Ën ögamö nï, “In ingeo lëb Girik? 38 Pathï in ënë dhanö më Ejip na yam öcakö jëm ëka otero enek elip angwën yökö ï thim?”

39 Paulo ögamö nï, “An abedo Ayuda, dhanö më Taruco ï lobo Cilicia, anywölï më pacö na pïrë tëk rwök. Öma! Akwai ïmïa atwak kï lwak.”

40 Adit acikari oyeo ëka Paulo öcakö cung malö cë öjükö lwak kï cïngë. Ï karë na gïn kïbëc dong ölïng, ën öcakö twak ködgï ï lëb Iburu.

22

1 “Utmegona ëka jö ka bebena, winy unu pido na an akelo bothwu.” 2 Ï karë na gïn owinyo ka ën tye ka twak ködgï ï lëb Iburu, gïn öcakö lïng moth.

Cë Paulo okobo nï, 3 “An abedo Ayuda, ënywöla ï Taruco na tye ï Cilicia, ëntö adöngö ï pacö ni, apwonyna obedo Gamaliel. An epwonya rwök ï kom cïk ka kwaröwa. An abedo kï cwiny më wörö Obanga kite na un thon itye unu ködë tin. 4 An abedo yelo ëlübkör Yoo ni naka inekogï, ëka tweo cwö kï mon ï buc. 5 Alamdhök na Dit ëka jö kïbëc na bedo ï öd okiko obedo gïnï caden-na. An thon agamö waraga kï bothgï më cïdhö yo both utmegogï na tye ï Damaciko, ëka acïdhö yo kunön më kelo jö ni na calö emabuc yo Jerucalem ëk ëmïïgï pwod.

Paulo okobo kite na ën ëlökërë ködë

6 “Ï karë na an atye ka woth, na dong acwök kï Damaciko na caa abicël më kiceng dong cwök römö, tar na ryëny rwök öya kï wi polo athura ëka ömënya ögüra dyere. 7 An apodho pïny ï ngöm ëka awinyo dwön mörö na kobo nï, ‘Caulo! Caulo! Pïngö itye ka yelona?’

8 “An agamö nï, ‘In ïnga, Rwoth?’

“Ën ögamö nï, ‘An Yecu më Najaret, na in itye ka yelo.’ 9 Ewodha önënö gïnï tar ëntö ba önïang gïnï dwön ngat n'onwongo tye ka twak köda.

10 “Cë an agamö nï, ‘Rwoth ngö na myero atïm?’

“Rwoth okobo nï, ‘Yaa malö ëka ïcïdh yo Damaciko. Ebino kobo nini gin na kïbëc n'ëmïö nï ëk ïtïm kï kunön.’ 11 Ewodha öpëa kï cïnga yo Damaciko pïën ryëny ka tar onwongo oneko wanga ökö.

12 “Ëcwö mörö na nyïngë Anania obino më nënöna. Ën onwongo obedo dhanö na wörö Obanga nakun lübö cïk ka Muca kïbëc ëka dhanö n'Eyuda kïbëc na bedo kunön wörö. 13 Ën obino ocung ï ngeta ëka okobo nï, ‘Ömëra Caulo, ëk wangi öyabërë!’ Ëka ï caa nön cücüth wanga öyabërë cë anënö ën.

14 “Cë ën okobo nï, ‘Obanga ka kwere onu oyeri ëk inge ngö na ën mïtö, ïnën Ngat na Kite Atïr ëka iwiny köp na ën twakö. 15 In ibino bedo acaden mërë both jö kïbëc ï kom ngö na in ïnënö ëka iwinyo. 16 Kobedi dong ngö na in itye ka kürö? Yaa malö, ëk ebatica in ëka ëlwök balni nakun icwodo nyïng Rwoth.’

17 “Ï karë na an adök yo Jerucalem ëka onwongo atye ï lëga ï öt k'Obanga, acakö nënö anyuth 18 ëka anënö Rwoth ka tye ka twak na kobo nïna nï, ‘Yaa ökö pïöpïö ïwëk Jerucalem, pïën gïn ba bino yeo köp më caden-ni na in itye ka kobo ï koma.’

19 “An agamö nï, ‘Rwoth, jö ni ngeo gïnï nï an abedo ka woth ï cinagoga kïbëc më pwodo jö n'oye ï komi ëka më terogï ï buc. 20 Ëka ï karë n'eneko acaden-ni Citipwano, an onwongo acung kunön nakun acwakö ngö n'ötïmërë ëka agwökö naka thon böng ka jö n'onwongo tye ka neko ën.’

21 “Cë Rwoth okobo nïna nï, ‘Apë, an abino oroni yo kanya bor both Erok.’ ”

Paulo ëka adit acikari më Roma

22 Lwak obedo ka winyo Paulo naka ën okobo köp ni. Cë gïn öcakö redo kï dwön na malö nï, “Nek unu ën ökö! Ën ba opore më bedo na kwö ï lobo!”

23 Na gïn onwongo tye ka wöö nakun bolo böng-gï ëka ëkïrö apua malö, 24 adit acikari ömïö twërö nï ëk eter Paulo ï laï. Ën öcïkö nï ëk epwod kï del ëka epeny ën pïngö jïï onwongo tye ka wöö ï kome nï kömanön. 25 Ï karë na gïn otweo Paulo ëk epwod kï del, ën okobo both adit acikari n'ocung kany nön nï, “Cïk yeo nï epwod ngat mörö n'obedo dhanö më Roma na bara ëngölö köp ölöö ën?”

26 Ï karë n'adit acikari owinyo köp ni, ën öcïdhö okobo both adit acikari nökënë. Ën openyo nï, “Ngö na in ibino tïmö? Ëcwö ni obedo dhanö më Roma.”

27 Adit acikari öcïdhö both Paulo ëka openyo nï, “Kob nïna, in ibedo dhanö më Roma?”

Ën ögamö nï, “Eyo, an abedo.”

28 Cë adit acikari okobo nï, “An acülö wel na thwönë rwök më bedo dhanö më Roma.”

Ëntö Paulo ögamö nï, “An ënywöla anywöla ïë.”

29 Jö n'onwongo öyübërë më penyo ën ojer gïnï cen cücüth. Adit acikari thon obedo kï lworo ï karë na ën önïang nï Paulo na ën etweo obedo dhanö më Roma.

Paulo ï nyim athuko më öd okiko k'edong

30 Kodiko mërë, kite n'adit acikari onwongo mïtö nïang ï tyën köp kikokome n'ömïö Eyuda odotho gïnï Paulo, ën ögönyö Paulo cë öcïkö nï ëk edite ëlamdhök ëka athuko më öd okiko k'edong kïbëc ögürë gïnï. Cë ën okelo Paulo ëka ömïö ocung ï nyimgï.

23

1 Paulo öcïkö wangë ï kom athuko më öd okiko k'edong n'öcökërë gïnï cë okobo nï, “Utmegona, an abedo kwö na cwinya bër ï nyim Obanga naka tin.” 2 Alamdhök na dit na nyïngë Anania ömïö twërö both jö n'ocung ï nget Paulo ëk odhong gïnï dhögë. 3 Cë Paulo okobo nïnë nï, “Obanga thon bino dhongoni, in kor öt n'epuo na tar! In ibedo kany nön më ngölö köp nïna na lübërë kï cïk, nakun in kikomi ïtürö cïk më mïö twërö nï myero edhonga!”

4 Jö n'onwongo ocung gïnï ï nget Paulo okobo nï, “In ba ïparö më yanyö Alamdhök na Dit k'Obanga?”

5 Paulo ögamö nï, “Utmegona, an ba angeo nï ën obedo Alamdhök na Dit, pïën ëcöö nï, ‘Kür ïtwak gin mörö na rac ï kom alöc na löö jö na megi.’ ”

6 Ëntö ka Paulo önïang nï jö mökö kï kin-gï obedo Ecadukayo ëka jö nökënë obedo gïnï Eparicayo, cë ën oredo kï ï athuko më öd okiko k'edong nï, “Utmegona, an abedo Aparicayo, wod k'Aparicayo. An acung kany më tëmöna kï pido pïën atye kï gen ï kom cer ka jö n'öthöö.” 7 Ï karë na ën okobo köp ni, apokapoka öcakërë ï kin Eparicayo k'Ecadukayo ëka athuko opokere ökö. 8 Pïën Ecadukayo kobo gïnï nï cer mörö ope ëka emalaika onyo tipo gïnï thon ope ëntö Eparicayo yee gïnï ï komgï kïbëc.

9 Cë wöö obedo na thwönë rwök ëka epwonye mökö më cïk n'onwongo obedo gïnï Eparicayo öya malö cë opyem gïnï na kobo nï, “Wan ba enwongo gin mörö na rac ï kom dhanö ni, cë ka tipo onyo malaika ënë ötwak ködë?” 10 Pyem ömëdërë rwök naka adit acikari onwongo dong lwor nï gïn römö yëyëcö Paulo na thïthïnö. Ën ömïö twërö both acikari më cïdhö yo pïny bothgï ëk ökwany gïnï Paulo ökö kï bothgï kï tëkö ëka ekel ën ï laï.

11 Kodiko mërë ï kiwor, Rwoth ocung ï nget Paulo cë okobo nï, “Dïï cwinyi! Kite na in ïmïö caden ï koma ï Jerucalem, cë myero in thon ïmïï caden ï Roma.”

Yüb më neko Paulo

12 Na dong pïny oru, Eyuda mökö öyübö gïnï köp kanya acël nakun kwongere gïnï nï gïn ba ebino cem onyo madhö gin mörö naka ka wang eneko gïnï Paulo. 13 Jö n'öyübö gïnï köp ni welgï onwongo kadhö pyer angwën. 14 Gïn öcïdhö okobo both ëlamdhök na dito ëka edong nï, “Wan etyeko kwongere na tëk nï ba ebino camö onyo madhö gin mörö naka ka wan eneko Paulo. 15 Pï manön un kanya acël k'athuko më öd okiko k'edong myero iter unu köp both adit acikari ëk okel ën ï nyimwu na calö pod ibino unu mëdërë më rangö köp mërë na bër. Wan ëyübërë ökö më neko ën na bara ën othuno na cwök kany.”

16 Ëntö ï karë n'okeo ka Paulo owinyo köp n'ëyübö ni, ën öcïdhö ï laï cë okobo nï Paulo.

17 Cë Paulo ocwodo adit acikari acël ëka okobo nïnë nï, “Ter athïn awobi ni both adit acikari na lööwu, ën tye kï köp mörö na ën mïtö kobo nïnë.” 18 Ëka ën otero awobi ni both adit acikari na löögï.

Adit acikari okobo nï, “Paulo n'obedo amabuc ocwoda cë ökwa nï ëk akel awobi ni bothi pïën ën tye kï köp mörö na ën mïtö kobo nini.”

19 Adit acikari na löögï ömakö cïng athïn awobi ni cë otero ën thenge ëka openyo nï, “Ngö na in ïmïtö kobo nïna?”

20 Ën okobo nï, “Eyuda mökö oyere gïnï dong më penyoni ëk ikel Paulo diki ï nyim athuko më öd okiko k'edong, na calö gïn pod ebino mëdërë më rangö köp mërë na bër. 21 Ëntö in kür iyee nïgï pïën tye jö na kadhö pyer angwën kï kin-gï na tye ka kürö ën ï yoo. Gïn okwongere ökö nï ba ebino camö onyo madhö gin mörö naka ka wang n'eneko gïnï Paulo. Gïn dong öyübërë ökö kobedini, tye gïnï ka kürö ngö na in ibino kobo ï kwacgï.”

22 Adit acikari na löögï ömïö athïn awobi ni öcïdhö nakun cïkö ën nï, “Kür ikob both ngat mörö nï in ikobo köp ni botha.”

Ëköbö Paulo both Pilice

23 Cë adit acikari na löögï ocwodo edite wi acikari arïö ëka okobo nïgï nï, “Yüb unu acikari mia arïö, wegi angole pyer abïrö ëka wegi töng mia arïö ëk öcïdh gïnï yo Cecaria caa adek më kiwor. 24 Yüb unu thon angole nï Paulo öngwëc ködë ëk ethun ködë na bër both adit Pilice.” 25 Cë adit acikari na löögï öcöö waraga köman:

26 An Kalaudio Liciac amothi in adit Pilice.

27 Ëcwö ni Eyuda ënë ömakö ëka onwongo dong cwök neko gïnï, ëntö an acïdhö bothgï k'acikarina cë alarö ën kï ï cïng-gï, pïën onwongo anïang nï ën obedo dhanö më Roma. 28 An onwongo amïtö ngeno ngö na gïn odotho ën ïë, cë akelo ën ï nyim athuko më öd okiko k'edong-gï. 29 An anwongo nï edotho ën k'adoth na makö cïkgï, ëntö köp mörö onwongo ope na römö mïö ëngölö nïnë thöö onyo tweno ën ï buc. 30 Ï karë n'ënïanga nï gïn öyübö köp më neko ëcwö ni, an abünyö oro ën ökö bothi cücüth. An thon acïkö jö n'odotho ën më mïöni adothgï na gïn odotho kï ën ködë.

31 Cë acikari owotho gïnï kï Paulo ï kiwor naka etero ën yo Antipatiric kite n'ëcïkögï ködë. 32 Kodiko na pïny dong oru, gïn öcakö dök yo laï ëka ëwëkö wegi angole më woth ködë. 33 Ï karë na wegi angole othuno gïnï ï Cecaria, gïn ömïö waraga both adit Pilice ëka ömïö gïnï Paulo thon bothe. 34 Adit Pilice ökwanö waraga cë openyo Paulo lobo na ën öya kï ïë. Ï karë na ën önïang nï Paulo öya kï ï Cilicia, 35 cë ën okobo nï, “An abino winyo pidoni ka jö n'odothi obino gïnï kany.” Ëka ën dong ömïö twërö nï myero ëgwök Paulo ï laï na yam Erode ögërö.

24

Paulo ï nyim Pilice

1 Kinge nïnö abic alamdhök na dit na nyïngë Anania obino k'edong k'Eyuda ëka apid-köp mörö na nyïngë Terutulo, më mïö adothgï ï kom Paulo ï nyim adit Pilice. 2 Ï karë n'ecwodo Paulo, Terutulo öcakö dotho ën ï nyim Pilice nakun kobo nï, “Wan ebedo kï kuc pï karë na lac ï thë löc na megi ëka neno na megi okelo nïwa alökalöka na pol ï lobo ni. 3 Ï kabedo kïbëc ëka kï kit yodhi na papath, adwong Pilice, wan ïwa yom ï komi rwök. 4 Ëntö na bara atero na bor rwök, akwai ëk ibed kï kïca më winyo köpwa na cecek.

5 “Wan enwongo nï dhanö ni obedo ngat na kelo ayela. Ën obedo kelo arubaruba ï kin Eyuda na tye ï lobo thükül. Ën thon obedo atëla wi dul jö më Najaret, 6 ëka ën thon ötëmö pyëdö naka öt k'Obanga, cë wan ëmakö ën ökö. 7 Ëntö adit acikari na nyïngë Liciac obino bothwa kï gero na thwönë rwök cë ökwanyö ën ökö kï ï cïngwa.* 8 In ïtwërö nwongo köp na tïr më adothwa ka in kikomi ipenyo ën.”

9 Eyuda örïbërë gïnï ï kom adoth nön ëka omoko gïnï nï köp ni kïbëc tye atïr.

10 Ï karë n'adit Pilice öcïmö Paulo nï ëk ötwakï, ën ödök ïë nï, “Adwong, angeo nï ibedo angöl-köp më rok ni pï mwaka na pol cë an cwinya yom më pido ï nyimi. 11 In ïtwërö nwongo pïöpïö nï an pod athuno ï Jerucalem na nïnö apar arïö bara opoth më cïdhö wörö Obanga. 12 Jö n'odotha ba onwongo gïnï nï an atye ka pyem kï ngat mörö ï öt k'Obanga onyo rubo lwak ï cinagoga kïbëc onyo kany mörö nökënë kï ï pacö. 13 Ëka gïn ba twërö moko bothi köp më adoth na gïn kobedini tye ka kobo ï koma. 14 Ëntö an aye nï an awörö Obanga ka kwere onu na calö alüb kör Yoo, na gïn cwodo nï obedo dul mörö. An aye ï kom gin na kïbëc n'ëcöö ï cïk ka Muca ëka më k'edwarpïny, 15 ëka an thon atye kï gen ï kom Obanga, na gïn kikomgï thon yeo gïnï nï cer ka jö na kitegï atïr ëka kï jö na kitegï ba tye atïr bino bedo tye. 16 Pï manön ömïö an ï karë kïbëc atëmö më bedo na cwinya leng ï nyim Obanga ëka dhanö.

17 “Kinge mwaka na pol, an abino acïdhö yo Jerucalem më tero mïc both jö na mëga n'obedo gïnï ëcan ëka më mïö tyër both Obanga. 18 Ï karë na an atio tic ni, gïn onwonga ï dyekal öt k'Obanga na dong atyeko lönyërë. Lwak onwongo ope ï ngeta ëka ayela mörö thon ope. 19 Ëntö Eyuda mökö n'öya gïnï kï ï lobo Acia, n'onwongo myero obed gïnï ï nyimi kany ëka okel gïnï adoth, ka gïn tye kï köp mörö ï koma. 20 Onyo jö ni na dong tye gïnï kany öcak kobo gïnï bal na rac na gïn onwongo ï koma ï karë na an acung ï nyim athuko më öd okiko k'edong, 21 kono ka köp acël ni këkën, na an akok ïë ï karë na an acung ï nyimgï, köp na makö cer ka jö n'öthöö ënë ömïö an tin acung ï nyimi më ngölö köp ï koma.”

22 Cë Pilice n'onwongo tye kï ngec n'örömö ï kom Yoo ka Rwoth, öjükö pido më mëdërë anyim ëka okobo nï, “An abino ngölö köpni ka Liciac adit acikari obino.” 23 Ën ömïö twërö both adit acikari më gwökö Paulo ï buc ëntö më mïö ën bedo abonge ayela mörö ëka oyeo nï nyikonei mërë më mïö köny na mïtërë bothe.

Paulo ï nyim Pilice ëka Drucila

24 Kinge karë mörö n'opoth, Pilice obino kï dhakö mërë Drucila n'onwongo obedo Ayuda. Ën ocwodo Paulo ëka obedo ka winyo ka ën twak ï kom yee ï Kiricito Yecu. 25 Ï karë na Paulo tye ka twakö köp ï kom kite atïr, gwökërë kën ëka ngölö-köp na tye ka bino, lworo öcakö makö Pilice ëka okobo nï, “Manön örömö pï caa ni! In ïtwërö cïdhö. Ka dök anwongo karë cë abino cwodoni.” 26 Ï caa nön thon ën obedo kï gen nï Paulo twërö mïö ën lïm mörö, pï manön ën obedo ka cwodo Paulo jwijwi ëka twak ködë.

27 Kinge na mwaka arïö opoth, Poricio Pecito oleo ka tyën Pilice. Ëntö Pilice öwëkö Paulo ï buc pïën ën onwongo mïtö nï Eyuda öpwö ën.

25

Paulo ï nyim Pecito

1 Ï karë na Pecito obino ï lobo n'ëmïö nï ën ölöö, kinge nïnö adek ën öya kï ï Cecaria öcïdhö yo Jerucalem. 2 Cë ëlamdhök na dito ëka ëtëla k'Eyuda öcïdhö gïnï bothe ëka okelo gïnï adothgï ï kom Paulo. 3 Gïn ökwaö Pecito nï ëk ötïm nïgï bër ëk ëköb Paulo ökö pïöpïö yo Jerucalem, pïën gïn onwongo öyübërë më kürö ën ï wanga yoo ëk enek ökö. 4 Pecito ögamö nï, “Etye ka gwökö Paulo ï Cecaria, ëka an kikoma thon acwök cïdhö yo kunön. 5 Ëk jö mökö kï ï kin ëtëlawu obin owoth gïnï köda ëk oketh adothgï ï kome kï kunön ka ën ötïmö gin mörö na rac.”

6 Kinge tyeko nïnö aboro onyo apar ködgï, ën ödök cen yo Cecaria, kodiko mërë ën obedo pïny ï öt pido ëka ömïö twërö nï ëk ekel Paulo ï nyime. 7 Ï karë na Paulo othuno, Eyuda n'öya gïnï kï ï Jerucalem ocung n'ögürö gïnï ën dyere k'adoth na pol ï kome, na gïn ba römö moko nï adoth nön tye atïr.

8 Cë Paulo öcakö pido mërë nï, “An ba abalö gin mörö ï kom cïk k'Eyuda, onyo ï kom öt k'Obanga, onyo ï kom Cija.”

9 Ëntö Pecito onwongo mïtö yomo cwiny Eyuda cë openyo Paulo nï, “In ïrömö cïdhö yo Jerucalem ëk acïdh angöl köp ï kom adoth ni kï kunön?”

10 Paulo ögamö nï, “An dong acung ökö ï nyim pido ka Cija, kanya myero ëngöl köpna ïë. An ba abalö gin mörö ï kom Eyuda, kite na in kikomi thon ingeo na bër. 11 Ka an abalö bal mörö na römö ngölö nïna thöö, an ba akwërö më thöö. Ëntö ka adoth n'Eyuda ni oketho gïnï ï koma obedo köp twodo, ngat mörö ope kï twërö më mïöna ï cïng-gï. Adwökö kokona both Cija!”

12 Kinge na dong Pecito otyeko larö köp kanya acël k'ëmïï thama mërë, ën ögamö nï, “In ikok më pido ï nyim Cija, ibino cïdhö yo both Cija!”

Paulo ï nyim Agiripa ëka Berinice

13 Kinge nïnö na nönök, rwoth Agiripa ëka Berinice othuno gïnï ï Cecaria më jölö Pecito. 14 Kite n'onwongo gïn bino tero nïnö na pol kunön, Pecito önywakö köp ka Paulo gïn kï rwoth nakun kobo nï, “Ëcwö mörö tye kany na Pilice obino öwëkö na calö amabuc. 15 Ï karë na an acïdhö yo Jerucalem, ëlamdhök na dito ëka edong k'Eyuda okelo gïnï adoth ï kome, ëka openya gïnï më ngölö nïnë thöö.”

16 An akobo nïgï nï, “Ba obedo cïk ka jö më Roma më mïö ngat mörö ï cïng jö n'odotho ën, na bara ëmïö ën karë më cung ködgï ï pido, ëk ën opid pido mërë ködgï pï gin n'edotho ën ïë. 17 Ï karë na gïn obino köda kany, an ba agalara k'adoth, ëntö kodiko mërë abedo pïny ï öt pido cë amïö twërö nï ëk ekel ën. 18 Ëntö ï karë na jö n'odotho ën öya malö më twak, gïn ba odotho ën ï kom bal mörö n'onwongo an atye ka thamö. 19 Ëntö obedo gïnï larö köp ï kom dinigï ëka ï kom ngat mörö na nyïngë Yecu na yam öthöö na Paulo kobo nï kwö. 20 Rangö kör köp nön ölöa ökö, ömïö apenyo ka ën römö cïdhö yo Jerucalem ëk ëcïdh ëngöl köp më adoth ni kï kunön. 21 Ëntö ï karë na Paulo okok nï ëk Alöc na Dit ënë obin öngöl köp mërë, cë amïö twërö nï myero ëgwök ën ï buc naka ebin eter yo both Cija.”

22 Cë Agiripa okobo both Pecito nï, “An kikoma amïtö winyo köp ka dhanö ni.”

Pecito ögamö nï, “Diki kodiko ibino winyo.”

Paulo ï nyim Agiripa

23 Kodiko mërë Agiripa gïn kï Berinice obino gïnï kï thwön dheo ëka ödönyö gïnï ï öt më ngölö-köp kanya acël k'edite acikari më rwöm na malö ëka ëtëla më kin pacö. Kï twërö ka Pecito, ekelo Paulo. 24 Cë Pecito okobo nï, “Rwoth Agiripa ëka kï jö kïbëc na tye ködwa kany, nën unu dhanö ni! Eyuda kïbëc öbakö gïnï dhögï botha ï Jerucalem ëka ï Cecaria kany, na wöö gïnï nï ën ba opore më kwö. 25 An ba anwongo nï ötïmö gin mörö na römö ngölö nïnë thöö, ëntö kite na ën okok pï Alöc na Dit, an thon amoko më tero ën yo Roma. 26 Ëntö an ape kï gin mörö na myero acöö ï kome both Alöc na Dit më Roma. Pï manön akelo ën ï nyimwu kïbëc, cë rwök mërë ï nyimi in rwoth Agiripa ëk ka onu epenyo ën, anwong gin mörö më acöa. 27 Pïën anënö nï köny mërë ope më tero amabuc mörö ka ba enyutho köp mörö më adoth ï kome.”

26

Pido ka Paulo ï nyim Agiripa

1 Cë Agiripa okobo both Paulo nï, “In itye kï twërö më twak piri keni.” Cë Paulo otingo cïngë ëka öcakö pido mërë nakun kobo nï, 2 “Rwoth Agiripa, an tin atye kï gum më cung ï nyimi më gamö adoth kïbëc n'Eyuda odotha gïnï ïë, 3 pïën an angeo nï in ingeo na bër kite më thëkwarö k'Eyuda ëka kï köp mökö na gïn larö ï kin-gï. Pï manön, an dong akwai ëk ïdïï cwinyi iwiny köpna.

4 “Eyuda kïbëc ngeo gïnï kite na an akwö ködë cakërë ï karë na pod abedo athïn, anaka ï acaki më kwöna ï lobona kikome ëka thon ï Jerucalem. 5 Gïn öcakö ngenona pï karë na lac ëka gïn twërö moko caden ka mïtö gïnï, gïn ngeo nï an onwongo abedo Aparicayo, nakun alübö dul më diniwa na cïk mërë tëk rwök. 6 Ëka kobedi dong pï gen-na ï kom gin n'Obanga öcïkö both jö ka kwere onu, ënë ömïö etye ka pidona tin. 7 Man ënë cïkërë na kaka onu apar arïö tye gïnï kï gen më nënö nï ocobere kite na gïn bino tic n'Obanga kï cwinygï kïbëc kiceng ëka kiwor. Rwoth Agiripa, obedo pï gen ni ënë ömïö Eyuda tye ka dothona. 8 Pïngö jö mökö kï kinwu ba yee nï Obanga twërö cero jö n'öthöö?

9 “An kikoma athamö nï myero atïm gin na kïbëc n'onwongo twërë më jëm ï kom nyïng Yecu më Najaret. 10 Man ënë ngö na an abino atïmö ï Jerucalem. An atweo jö k'Obanga na leng na pol ï buc nakun atio kï twërö na an anwongo kï both ëlamdhök na dito ëka ï karë n'enekogï, an abolo kwir nï myero ëngöl nïgï thöö. 11 Pï karë na pol an amïö epwodogï ï cinagoga kïbëc nakun adïögï më yanyö nyïng Yecu. An onwongo ager ï komgï ëka thon acïdhö ï peci k'erok më yelogï.

Paulo ötwakö köp më lökërë mërë

12 “Ï nïnö mörö an onwongo atye ka cïdhö yo Damaciko kï twërö ëka kï or k'ëlamdhök na dito. 13 Na dong caa abicël cwök römö, Adwong, ï caa n'onwongo an atye ï wanga yoo, an anënö tar n'öya kï ï polo, n'aryëny löö ceng ökö, öryëny öcarö komwa kanya acël kï jö na an awotho ködgï. 14 Wan kïbëc epodho pïny, ëka awinyo dwön mörö na kobo nïna ï lëb Iburu nï, ‘Caulo, Caulo, pïngö itye ka yelona? Bedo na tëk nini më gwëënö lëb dïnö.’

15 “Cë an apenyo nï, ‘In ïnga Rwoth?’

“Ën ögamö nï, ‘An Yecu na in itye ka yelo. 16 Kobedi yaa malö ëka icung. An anen bothi më yëröni më bedo aticna ëka më bedo acaden ï kom gin na in ïnënö kï botha ëka gin na an abino nyutho bothi ï karë më anyim. 17 An abino laröni kï both jöwu ëka kï both Erok. An aori yo bothgï 18 më yabö wang-gï ëka lökögï kï ï cöl pïny yo tar, ëka kï kom tëkö ka Catan yo both Obanga, ëk obin onwong gïnï kïca ï kom bal ëka onwong gïnï kabedo ï kin jö n'Obanga ölönyögï pï yee ï koma.’

Caden ka Paulo both Eyuda ëka Erok

19 “Cë dong rwoth Agiripa, an ba abino akwërö gin anyutha n'öya kï ï polo. 20 An atïtö köp më acaki both jö na tye ï Damaciko ëka thon both jö na tye ï Jerucalem naka kï jö kïbëc na tye ï Yudea ëka thon both Erok nï jö kïbëc myero ongut gïnï kï kom balgï ëka ölökërë gïnï both Obanga ëk onyuth gïnï atïr nï gïn dong ëlökërë kï tïmö tic na bëcö na gïn tio. 21 Pï köp ni ënë ömïö Eyuda mökö obino ömaka gïnï kï ï öt k'Obanga ëka ötëmö gïnï më nekona. 22 Ëntö Obanga ögwöka naka tin, ëka an acung kany më mïö caden cakërë kï both jö na thïnö naka both jö na dito. An ba apwonyo gin mörö na path kï köp n'edwarpïny ëka Muca okobo nï bino tïmërë— 23 Meciya myero ölïm can ëka ën bino cakö cer kï kin jö n'öthöö, ën bino kelo tar k'Obanga both Eyuda ëka both Erok.”

Paulo ötëmö ywanö thama k'Agiripa ëk oye Yecu

24 Ï karë na Paulo tye ka mëdërë kï pido mërë, Pecito oredo kï dwön na malö nï, “Paulo, in ipo, kwan rwök ömïö ïdökö apoa.” 25 Ëntö Paulo ögamö nï, “Adwong Pecito an ba apo, gin na an atwakö tye atïr ëka obedo më nïang. 26 Ëka rwoth Agiripa ngeo köp ni kïbëc. An atwak abonge lworo pïën angeo nï köp ni kïbëc ën tye kï ngec ïë. Ba tye köp mörö n'ötïmërë ï müng. 27 Rwoth Agiripa, in iyee köp k'edwarpïny? An angeo nï iyee.”

28 Cë Agiripa okobo both Paulo nï, “In ïthamö nï ï kom caa na nönök ïtwërö lököna më bedo Akiricito?”

29 Paulo ögamö nï, “Kadï bed pï caa na nönök onyo na lac, an alëgö both Obanga nï pathï in këkën ëntö naka jö kïbëc na tye gïnï ka winyo köpna tin ëk obed gïnï calö an, na path kï jëgëlë ni.”

30 Cë rwoth Agiripa, adit Pecito, Berinice ëka kï jö kïbëc öya malö ëka öcïdhö gïnï. 31 Na gïn tye ka cïdhö yökö, ötwak kën-gï ëka oyere gïnï nï, “Ëcwö ni ba ötïmö gin mörö na rac na römö ngölö nïnë thöö, onyo cïdhö ï buc.” 32 Ëka Agiripa okobo both Pecito nï, “Dhanö ni onwongo myero ëgöny ökö ka onwongo ën ba okok më pido ï nyim Cija.”

27

Paulo öcakö woth më cïdhö ï Roma

1 Ï karë na dong emoko nï myero wan ëkwang më cïdhö yo Itali, Paulo ëka emabuc nökënë ëmïögï ï cïng adit acikari na nyïngë Juliac, na löö nget dul mia acël kï kin dul acikari n'ecwodo nï Augucito. 2 Wan ëdönyö ï mel n'öya kï Adramitio n'onwongo cwök kwang më cïdhö ï dhö nam më lobo Acia, ëka wan ëcïdhö ï dhö nam, wan k'Aricitako dhanö më lobo Macedonia na tye ï Tecalonika.

3 Kodiko mërë wan ethuno ï Cidon, ëka Juliac kï cwinye na bër ï kom Paulo, öwëkö ën më cïdhö both nyikonei mërë ëk ömïï gïnï ën gin na ën mïtö. 4 Kï kunön, wan dök ëya më kwang cë ewok ï nget cula nam më Caiprac pïën yamö onwongo yelowa. 5 Ï karë na dong ëkwang ëngölö dye nam na lac n'opimere kï dhö nam më Cilicia ëka Pampulia, wan ethuno ï Mira na tye ï Licia. 6 Kï kunön adit acikari onwongo mel n'öya kï ï Alegijandaria na tye ka cïdhö yo Itali, cë ömïöwa ëdönyö ïë. 7 Wan ëkwang momoth pï nïnö na pol, ëka ethuno kï tëk ï nget lobo Kuniduc. Ï karë na yamö öjüköwa ökö më mëdërë atïr, wan ëkwang eroko nget cula nam më Kurete n'opimere kï Calamone. 8 Wan eroko nget cula nam më Kurete kï tëk cë ethuno ï kabedo n'ecwodo nï Kabedo na Bër na mel cung ïë, na cwök kï pacö më Lacea.

9 Wan onwongo ëbalö caa na pol ëka kwang thon onwongo ödökö na rac, pïën nïnö na dit më Rio Kec* onwongo opoth ökö. Cë Paulo ötwak k'edite më mel nï, 10 “An anënö nï wothwa ni bino bedo na rac, ëka bino rwenyo jami na pol kï ï mel, pathï yëc këkën ëntö kwö onu thon.” 11 Ëntö adit acikari nakaka winyo ngö na Paulo okobo, ën ölübö thama k'adwö mel ëka më ka won mel. 12 Kite na kanya mel cung ïë nön onwongo ba bër ï karë më ngïcö, jö na pol öthamö nï myero ëkwang ëcïdh gïnï anyim, kï gen më thuno ï Poinike ëk etyek karë më ngïcö kunön. Man onwongo obedo ka cungo ka mel na tye ï Kurete, na nyime okemo kukwap kuthö ëka kukuju kuthö.

Yamö oyengo mel na rac

13 Ï karë na yamö n'öya kï kukwap öcakö kudho momoth, gïn öthamö nï man dong örwatërë kï ngö n'onwongo gïn mïtö. Cë öcakö gïnï ywanö gin na jükö mel ökö kï ï pii, ëka öcakö gïnï kwang nakun roko gïnï nget cula nam më Kurete. 14 Na bara önyïkö na bor, yamö na ger n'ecwodo nï, “Yamö më kukuju kukïdë” öcakö kudho kï tëk n'öya kï ï cula nam. 15 Yamö ömakö mel ëka opango wie na ba dök twërö kemo kukur yamö cë ëwëkö mel më cïdhö kanya yamö mïtö terowa ïë. 16 Na dong wan eroko nget cula nam na tïdï n'ecwodo nï Kauda, wan ëtëmö kï tëk më larö yeya.† 17 Ï karë n'etic më mel öywaö yeya, otingo gïnï kï ï pii cë ekelo ï mel, gïn öcakö mïö thöl owok kï ï thë mel cë etweo ködë kanya acël. Gïn onwongo tye kï lworo nï onyo ërömö dönyö gïnï ï kwoo më Ciritic ï dhö nam më Libia, cë gïn öcakö lyano gin na jükö mel pïny ëk ömïï mel owoth momoth nakun yamö ënë kölö. 18 Kodiko mërë na yamö na ger ömëdërë kï kudho rwök, cë etic më mel öcakö gïnï yuno jami ökö kï ï mel ï öd pii. 19 Ï nïnö më adek, öcakö gïnï yuno jami kom mel mökö ï öd pii kï cïng-gï. 20 Wan ebedo pï nïnö na pol na ba ënënö wang ceng onyo cër, ëka yamö ömëdërë kï kudho na rac. Ï ajiki mërë wan ëjalö gen kïbëc më larö kwöwa.

21 Kinge na jö n'onwongo tye ï mel obedo gïnï pï nïnö na pol na ba camö gïnï gin mörö, Paulo öya malö ocung ï nyimgï cë okobo nï, “Un onwongo myero iwinya unu ëk kür ëya kï ï Kurete, kono ba epodho ï can ni ëka kï rwenyo jami. 22 Ëntö kobedini akwaöwu nï ïdïï unu cwinywu, pïën kwö ka ngat mörö kï ï kinwu ba bino rwenyo, ëntö mel ënë bino bal ökö. 23 Wono kiwor malaika k'Obanga na an abedo dhanö mërë ëka na an atio pïrë, obino ëka ocung ï ngeta 24 cë okobo nï, ‘Paulo, kür ibed kï lworo. In myero icung ï nyim Cija, ëka Obanga otyeko mïö kwö ka jö na in iwotho ködgï kïbëc bothi.’ 25 Dong bed unu na cwinywu tëk, pïën atye kï yee ï kom Obanga nï gin na kïbëc bino tïmërë kite na ën okobo nïna ködë. 26 Ëntö wang na mel otwomere kï cula nam mörö.”

Mel ötür

27 Ï kiwor më nïnö më apar angwën, yamö onwongo pod terowa arii ï dyere nam më Adria, cë na dong cwök römö dingwor, etic më mel opimo nï ëcwök thuno gïnï ï ngöm. 28 Ï karë na gïn opimo thuth më ï nam cë onwongo gïnï nï römö tyëlö mia acël kï pyer arïö. Kinge na gïn dök önyïnyïkö na nönök, opimo gïnï cë onwongo nï thuth mërë römö tyëlö pyer abungwën. 29 Gïn onwongo lworo nï mel twërö twomo kidi kï öd nam cë öcakö gïnï bolo gin na jükö mel angwën kï kungee, ëka öcakö gïnï lëga nï ëk pïny oru. 30 Ï karë n'etic ï mel onwongo tye gïnï ka rangö yoo më lüü ökö kï ï mel, gïn otero yeya ï nam na calö mïtö gïnï bolo gin na jükö mel kï kunyime. 31 Cë Paulo okobo n'adit acikari ëka acikari gïnï nï, “Ka etic më mel ba obedo gïnï ï mel onu ba ebino kwö.” 32 Cë acikari öcakö gïnï ngölö thöl na makö yeya ëka ëwëkö opodho ï öd pii.

33 Ï karë na pïny dong mïtö ruu, Paulo öcükö cwinygï kïbëc më cem. Ën okobo nï, “Pï nïnö apar angwën n'opoth, un ibedo kï thwön par na dit ëka ba ïcamö unu gin mörö. 34 Kobedini akwaöwu ïcam unu cem mörö pï bedo na kwö. Ngat mörö ope kï kinwa na bino rwenyo yer wie mörö acël.” 35 Kinge na dong okobo köp ni, ökwanyö ogati, öpwöyö Obanga ï nyimgï ëka opoko ïë cë öcakö camö. 36 Gïn kïbëc cwinygï öjïng ëka öcakö gïnï cem. 37 Jö kïbëc na tye ï mel onwongo tye 276. 38 Ï karë na dong ocemo gïnï oyeng, oyuo gïnï ngano kïbëc ï öd nam ëk mel obed na yot.

39 Na pïny dong oru, gïn ba ongeo lobo nön, ëntö önënö gïnï dhö nam n'opong kï kwoo, kanya gïn omoko thamagï më tero mel ïë ka twërë. 40 Öngölö gïnï gin na jükö mel, cë ëwëkö ölüny ökö ï nam, ï caa nön thon ögönyö gïnï thöl na makö gin n'ëdwö kï mel. Cë öngabö gïnï böngü na tïdï kï kunyime ëk yamö ömakï, ëka ëwëkö mel öcïdhö na kemo dhö nam. 41 Ëntö ï karë na gïn othuno kanya pii më nam romo ïë, cë nyim mel otwomere kï kwoo na tye ï thë pii ëka mel omoko ökö na tëk, thërë thon ötür na thïthïnö kï tëkö ka pii.

42 Acikari öcakö gïnï yübö köp më neko emabuc ëk mörö kür ökwang ölü ökö. 43 Ëntö adit acikari onwongo mïtö larö kwö ka Paulo, cë öjükögï kï yübgï nön. Ën ömïö twërö nï jö na ngeo kwang öcak gïnï pye ï pii më cïdhö ï lak nam. 44 Jö nökënë ölüb körgï ï wi bao onyo ï wi ngïny mel n'ötütüra. Cë öwëkö gïn kïbëc othuno yo dhö nam na bër.

28

Paulo ï cula nam më Malta

1 Ï karë na wan dong ethuno na bër ï dhö nam, enwongo nï cula nam nön ecwodo nï Malta. 2 Jö na bedo ï cula nam nön obedo gïnï kï cwiny më kïca ï komwa, ëka öjölöwa gïnï na bër. Oobo gïnï mac pïën köth onwongo öcakö cwe ëka pïny thon onwongo ngïc. 3 Paulo öcökö rïdö yen cë obolo ï mac, ëka thwol omwomo pï lyetho ka mac cë ödölërë ï cïngë. 4 Ï karë na jö na bedo ï cula nam nön önënö gïnï thwol n'ödölërë ï ngut cïng Paulo, cë öcakö gïnï twak kën-gï nï, “Adyer ëcwö ni myero obed anek. Kadï bed öbüc kï ï nam, Angöl-köp atïr ba bino yeo nï nïnë më bedo na kwö.” 5 Ëntö Paulo ötëngö thwol obolo ï mac na ba ötïmö ën kï gin mörö na rac. 6 Jïï obedo ka kürö nakun thamö gïnï nï badë cakö kwot onyo mïö ën thöö athura. Ëntö gïn ökürö pï karë na lac ëka önënö gïnï nï gin mörö na rac ba ötïmërë ï kome ëka öcakö lökö thamagï ökö cë okobo gïnï nï ën obedo obanga.

7 Ï nget nam kany nön onwongo tye pwothi ka Pubilia adit na löö cula nam. Ën öjölöwa ëka ögwököwa na bër pï nïnö adek. 8 Ï karë nön apap ka Pubilia onwongo kome lïth, obuto pïny na two lyetho ömakö ëka cadö remo. Paulo öcïdhö bothe më nënö ën, kinge lëga oketho cïngë ï kome, ëka öcangö ën. 9 Kinge na man dong ötïmërë, etwoe nökënë kïbëc na tye gïnï ï cula nam obino gïnï bothe ëka öcang gïnï. 10 Gïn ömïöwa wörö kï mïc na pol ëka ï karë na wan ëcakö woth, gïn dökï okelo jami na mïtërë më könyöwa ï wothwa.

Paulo othuno ï Roma

11 Kinge dwethe adek, wan ëmëdërë kï wothwa kï mel mörö na dit n'öya kï ï Alegijandaria n'obedo ï cula nam nön ï karë më ngïcö na tye kï cal wi rudi k'obanga.* 12 Wan ethuno ï Cirakuca ëka ebedo kunön pï nïnö adek. 13 Ëka kï kunön wan ëya ethuno ï Regio. Kinge nïnö acël yamö na yaa kï kukwap okudho cë ï nïnö më arïö wan ethuno ï Puteoli. 14 Kï kunön wan enwongo utmego mökö n'öjölöwa gïnï më bedo bothgï pï cabït acël. Kinge wan ëya ëka ethuno ï Roma. 15 Utmego na tye kunön owinyo gïnï nï wan etye ka bino, gïn obino naka ï cuk k'Appioc, ëka kabedo n'ecwodo ni Öt Wele Adek më rwatërë ködwa. Ï caa na Paulo önënögï, öpwöyö Obanga ëka cwinye ödökö na tëk. 16 Ï karë na wan ethuno ï Roma, gïn oyeo nï Paulo obed ï ödë kënë ëka k'acikari na gwökö ën.

Paulo ötïtö köp k'Obanga ï Roma

17 Kinge nïnö adek, Paulo ocwodo ëtëla k'Eyuda kanya acël. Ï karë na gïn öcökërë, ën okobo bothgï nï, “Utmegona, kadï bed ba atïmö gin mörö na rac ï kom jö onu onyo ï kom cïk ka kwere onu, an onwongo ëmaka kï ï Jerucalem ëka ëmïa ï cïng jö më Roma. 18 Jö më Roma ötëmö gïnï rïpö köp ï koma ëka onwongo mïtö gïnï gönyöna, pïën ba onwongo gïnï bal mörö ï koma na römö ngölö nïna thöö. 19 Ëntö ï karë n'Eyuda ökwërö gïnï ökö, ömïö an atero kokona më pido both Cija, kadï bed onwongo ape kï miti më ketho adoth ï kom jö na mëga kikome. 20 Pï tyën köp ni, ënë ömïö an akwaö më nënö ëka më twak kodwu ëk akob niwu körë kï körë nï an etwea kï jëgëlë pïën an ayee nï gen ka jö Icarael otyeko bino dong ökö.”

21 Gïn ögamö nï, “Wan ba enwongo waraga mörö n'öya kï Yudea na makö köp ï komi, ëka ngat mörö ope kï kin utmego n'ömïö ngec onyo n'okobo köp mörö na rac ï komi. 22 Ëntö wan ëmïtö winyo kite na thamani tye ködë, pïën wan engeo nï jö na tye gïnï ï kabedo kïbëc twak gïnï na rac ï kom dul ni.”

23 Gïn öyübö më rwatërë kï Paulo ï nïnö nökënë, ëka jö na pol obino gïnï bothe ï öt kanya onwongo ën bedo ïë. Cakërë kodiko naka kothyeno ën obedo moko caden ëka kï gönyö tyën köp më ker k'Obanga ëka ötëmö më lökö thamagï ï kom Yecu kï cïk ka Muca ëka kï cöc k'edwarpïny. 24 Jö nökënë oyeo gïnï köp na ën ötwakö, ëntö jö nökënë ba obino oyee. 25 Gïn ba oyere ï kin-gï kën-gï ëka öcakö gïnï këth kinge köp na Paulo ötwakö nï, “Tipo Naleng yam okobo köp n'atïr both kwerewu nakun wok kï dhö adwarpïny Icaya nï,

26 “ ‘Apë both jö ni ëka ikob nïgï nï,

“Un ibino winyo ëntö ba ibino nïang unu ïë.

Un ibino nënö ëntö ba ibino unu ngeno.”

27 Pïën cwiny jö ni ödökö na nwang,

ithgï odhing ba winyo pïny,

ëka ömïö wang-gï ökö.

Cë dong wang-gï ba nënö pïny,

ëka ithgï ba winyo,

ëka cwinygï thon ba nïang

ëka ba römö lökërë gïnï botha ëk acang-gï.’

28 “Pï manön amïtö nï inge unu nï larë ni na yaa kï both Obanga dong ëmïö ökö both Erok, ëka gïn bino winyo.” 29 Ï karë na ën okobo köp ni, Eyuda öya öcïdhö gïnï ökö nakun pyem gïnï rwök ï kin-gï kën-gï.†

30 Pï mwaka arïö Paulo obedo kunön ï ödë na ën opango ëka obedo jölö jö kïbëc na bino gïnï bothe. 31 Ën obedo ka tïtö köp më ker k'Obanga ëka pwony ï kom Rwoth Yecu Kiricito. Ëka ngat mörö ba ötëmö më jükö ën.

* 1:12 Bor mërë röm kï woth më nïnö acël më Cabït k'Eyuda Man obedo woth më nucu mairo.

† 1:15 Lëb Girik tio kï utmego.

* 6:14 Kabedo ni Obedo Öt k'Obanga na tye ï Jerucalem.

* 8:37 Baibul nökënë ba oketho tyeng ni.

* 15:34 Baibul nökënë ba ketho gïnï tyeng ni.

* 20:7 Nïnö më acël më cabït obedo ceng cabït kite n'Eyuda kwanö kï nïnö ködë.

* 21:8 Dhanö acël ï kin jö abïrö n'onwongo ëyërö na calö aköny tic ï Jerucalem.

* 24:7 Baibul nökënë ba ketho tyeng ni.

* 27:9 Ï koth karë ni, kwang ï nam onwongo bedo na tëk pïën yamö nwongo ger.

† 27:16 Yeya onwongo obedo më kwang ka pëkö tye ï mel.

* 28:11 Rudi k'obanga na nyïng-gï Kactor ëka Pulak. Both jö më Roma onwongo obedo obanga më woth. Më nënö cërgï n'onwongo etero na calö gin na bër pï jö na kwang kï mel.

† 28:29 Baibul nökënë ba ketho tyeng ni.

1 Korinti

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Waraga më acël na Paulo öcöö both jö Korinti

1 Jö Korinti

Köp na ut ï waraga ni

Waraga më acël na Paulo öcöö both jö Korinti onwongo ëcöö më tyeko pëkö më kwö k'Ekiricito ëka kï yee n'onen kï both jö n'oye Kiricito na Paulo öcakö ï Korinti. Ï karë nön Korinti onwongo obedo pacö na dit ka jö Girik n'öcökö kwa kaka na papath na bedo ïë, obedo pacö na dit më Roma na tye ï Akaya. Korinti onwongo engeo rwök ï kite më cadhö wil, awaka më thëkwarö, tic më ölyang n'önya rwök, ëka kï kwa dini na pol.

Köp k'akwëna Paulo na pïrë tëk onwongo tye ï kom pëkö na calö apokapoka, tïm më ölyang ï kin jö n'oye Kiricito, peny ï kom miti më kom ëka nyom. Köp më kwö n'opore, kite na jö n'oye Kiricito myero obed gïnï ködë, mïc më Tipo Naleng ëka köp më cer. Kï neno na thwönë, Paulo onyutho kit n'Emuth na Bër twak ködë ï kom pëkö ni gïnï.

Cura 13, na nyutho mar na calö mïc k'Obanga na pïrë tëk na ën mïö both jögë, obedo köp na ngere rwök ï buk ni.

1

Moth n'öya kï both Paulo

1 Waraga ni öya kï both Paulo n'ëyërö kï miti k'Obanga më bedo akwëna ka Kiricito Yecu, ëka kï both ömïn onu Coctene.

2 Wan etye ka cöönö both jö k'Obanga n'oye Kiricito na tye ï Korinti, bothwu jö n'Obanga otyeko lönyöwu ï Kiricito Yecu, ëka ocwodowu më bedo jö na leng, kanya acël kï jö na tye ï kabedo kïbëc na cwodo nyïng Rwoth onu Yecu Kiricito n'obedo Rwothgï ëka më onu.

3 Ëk Obanga Apap onu ëka Rwoth Yecu Kiricito ömïïwu kïca ëka kuc.

Paulo ömïö pwöc both Obanga

4 Karë kïbëc an amïö pwöc both Obangana pï kïca mërë na ën ömïöwu ï Kiricito Yecu. 5 Pï bedowu ï Kiricito ïdökö unu ëlönyö dong ï yodhi kïbëc. Itye unu dong kï ngec ëka kite më twak kïbëc na bër, 6 pïën köp na wan epwonyo ï kom Kiricito ödönyö na thuth ï cwinywu. 7 Kobedi dong un itye kï mïc kïbëc më Tipo na un ïmïtö na calö itye ka kürö unu karë më nyutho Rwoth onu Yecu Kiricito. 8 Ën bino mïöwu icung na tëk naka ï ajiki ëk gin mörö obed n'ope n'edothowu ködë ï nïnö na Rwothwa Yecu Kiricito bino dwogo. 9 Obanga, n'ocwodowu më rïbërë kanya acël kï Wode Yecu Kiricito Rwoth onu, obedo Obanga na genere.

Apokapoka n'obedo ï kin jö n'oye Kiricito

10 Abakö dhöga bothwu utmegona, kï nyïng Rwoth onu Yecu Kiricito, nï un kïbëc myero iyere unu kenwu ï köp acël ëk kür ïmïï unu apokapoka obed tye ï kinwu ëntö nöthërë unu ï cwiny ëka thama acël. 11 Utmegona, jö mökö n'öya kï ï pacö ka Koloe okobo gïnï botha nï dha tye ï kinwu. 12 Gin na an atye ka kobo ene: Jö mökö kï kinwu tye ka kobo nï, “An abedo dhanö ka Paulo.” Jö nökënë kobo nï, “An abedo dhanö k'Apolo,” onyo nï, “An abedo dhanö ka Kepa,*” onyo nï, “An abedo dhanö ka Kiricito.”

13 Kiricito opokere? Onwongo Paulo eguro ï kor yath arïa pïrwu? Ngat mörö tye ï kinwu n'ebatica kï nyïng Paulo? 14 An apwöyö Obanga pïën yam an ba abatica ngat mörö kï kinwu na path kï Kiricipac ëka Gayo, 15 ëk ngat mörö kür okob nï ebatica ën kï nyïnga. 16 (Eyo, an thon abatica jö më pacö ka Citipwanu, ëntö an ba apo nï abatica ngat mörö nökënë.) 17 Pïën Kiricito ba oora më batica jïï, ëntö më tïtö Emuth na Bër, ëka pathï kï ryëkö ka dhanö, ëk kür ömïï thöö ka Kiricito ï kor yath arïa obed gin na köny mërë ope.

Kiricito ënë Tëkö ëka Ryëkö k'Obanga

18 Köp ï kom yath arïa obedo köp më mingo both jö na tye ka rwenyo, ëntö kï both onu jö n'Obanga tye ka larö, obedo tëkö k'Obanga. 19 Ëcöö yam nï,

“Abino balö ryëkö ka jö na ryëk,

ëka abino këthö ngec ka jö na ngeo pïny ökö.”*

20 Cë dong ëryëkö kara ut gïnï kwene? Epwony Cïk ka Muca ut gïnï kwene? Jö na pyem më karë ni ut gïnï kwene? Obanga ba ölökö ryëkö më lobo ni ödökö më mingo? 21 Pï ryëkö k'Obanga ömïö jïï ba ongeo ën kï ryëkögï, ëntö Obanga otio kï köp më mingo na wan ëtïtö më larö jö na yee. 22 Eyuda penyo gïnï pï anyuth më tango, ëka jö Grecia rangö gïnï ryëkö. 23 Ëntö ka wan ëtïtö nï Kiricito onwongo eguro ï kor yath arïa, nwongo obedo gin mörö na rac kï both Eyuda, ëka kï both Erok, nwongo obedo köp më mingo. 24 Ëntö both Eyuda ëka Erok n'Obanga ocwodogï më bedo jögë, Kiricito obedo tëkö k'Obanga ëka ryëkö k'Obanga. 25 Gin n'ëthamö nï obedo mingo k'Obanga, ryëk löö ryëkö ka dhanö, ëka gin n'ëthamö nï obedo görü k'Obanga, tëk löö tëkö ka dhanö.

26 Utmegona, tham unu ï kom kite n'onwongo itye unu ködë ï karë n'ecwodowu. Jö na pol kï kinwu onwongo ba ryëk gïnï ï kite më lobo ni, polwu onwongo ba obedo wegi twër ëka polwu ba obedo wegi dheo. 27 Ëntö Obanga öyërö jö na jïï kobo nï mïng gïnï, më mïö lewic both jö na thamö nï gïn ëryëk. Obanga öyërö jö na görü më mïö lewic both jö na tëk. 28 Obanga öyërö jö mökö më rwöm na pïny na jïï caö nï könygï ope, naka thon jami mökö n'ope, ëk etii ködgï më dwökö pïny jami na jïï kobo nï pïrgï tëk, 29 ëk ngat mörö kür öwakërë ï nyim Obanga.

30 Obanga ënë ömïöwu ïkwö unu ï Kiricito Yecu, n'ödökö ryëkö onu n'öya kï both Obanga. Pï Kiricito, ömïö Obanga ökwanö onu nï kite onu atïr, ömïö onu ebedo jö na leng ëka ögönyö onu kï kom bal. 31 Pï manön, kite n'ëcöö ködë ï Cöc na Leng nï, “Ngat mörö na mïtö wakërë, myero öwakërë ï Rwoth.”*

2

1 Ï karë na an abino bothwu, utmegona, an ba abino kï ryëkö onyo twak mörö na malö më kobo niwu müng* ï kom Obanga. 2 Pïën an onwongo ba amïtö ngeeno gin mörö ï karë na an atye ï kinwu, na path kï Yecu Kiricito këkën ëka thöö mërë ï kor yath arïa. 3 An abino bothwu na an atye kï görü, kï lworo ëka kï myël kom rwök. 4 Twakna ëka tïtö köpna onwongo ba obedo më ryëkö ëka köp na ywaö thama, ëntö më nyutho tëkö më Tipo, 5 ëk yeewu kür ocung ï kom ryëkö ka dhanö, ëntö ï kom tëkö k'Obanga.

Ryëkö na yaa kï both Obanga

6 Wan ëtwakö köp më ryëkö ï kin jö n'otengo ï cwinygï, ëntö pathï ryëkö më karë ni onyo ryëkö k'ëlöc më karë ni, na gïn kikomgï dong tye ka rwenyo ökö. 7 Ëntö wan ëtwakö ryëkö k'Obanga më müng, ryëkö n'onwongo ëkanö ökö ëka ryëkö n'Obanga öyübö më kelo nï onu dheo na bara wi lobo öcakërë. 8 Ba tye ëlöc mörö më karë ni n'önïang ïë, kono yam gïn önïang, kono ba oguro gïnï Rwoth won dheo ï kor yath arïa. 9 Ëntö kite n'ëcöö ködë nï,

“Gin na wang ba önënö,

ith ba owinyo,

thama ka dhanö ba ögamö

gin n'Obanga öyübö pï jö na marö ën.”*

10 Ëntö Obanga ömïö Tipo Naleng otuco both onu.

Tipo Naleng rangö jami kïbëc, naka thon müng k'Obanga na thuth. 11 Nga na ngeo thama ka dhanö nökënë, na path kï cwiny na tye ï dhanö nön këkën? Ï yoo acël nön, dhanö mörö ope na ngeo thama k'Obanga, na path kï Tipo k'Obanga këkën. 12 Onu ba ëgamö cwiny më lobo, ëntö ëgamö Tipo Naleng n'öya kï both Obanga, ëk ënïang ï kom mïc n'Obanga ömïö onu nono. 13 Man ënë ngö na wan ëtwakö, wan ba ëtwakö köp n'epwonyo kï ryëkö ka dhanö, ëntö köp na Tipo Naleng opwonyowa ködë, nakun pwonyo köp më Tipo n'atïr both jö na tye kï Tipo. 14 Dhanö na ba oye Kiricito, ba twërö gamö ngö na Tipo k'Obanga mïö, pïën kï bothe obedo gin mörö më mingo, ëka ën ba twërö nïang ïë pïën koth gin nön ënïang ïë kï Tipo. 15 Dhanö na tye kï Tipo nïang jami kïbëc, ëntö ën kikome, ngat mörö ope na twërö nïang ï kome.

16 Kite na Cöc na Leng kobo nï,

“Nga na twërö ngeo thama ka Rwoth

ëk opwony ën?”*

Ëntö onu etye kï thama ka Kiricito.

3

Apokapoka ï kin jö n'oye Kiricito

1 Utmegona, ï karë na an atye bothwu ba atwak kodwu na calö jö na dong tye kï Tipo, ëntö atwak kodwu na calö jö na tye kï kit kwö më lobo, na calö ëthïnö na töcö ï Kiricito. 2 Yam apïdhöwu kï cak, pathï kï cem na tëtëk, pïën onwongo ba ïtwërö unu cem, kadï thon kobedini pod bara ïrömö unu camö cem na tëtëk, 3 un pod itye kï kit kwö më lobo. Pïën un pod itye k'adïnga ï kinwu ëka ïdha unu kenwu, manön ba nyutho nï un pod itye unu kï kit kwö më lobo? Ba pod itye unu ka lübö kite ka dhanö? 4 Ka jö mökö kï kinwu kobo nï, “An abedo dhanö ka Paulo,” ëka jö nökënë nï, “An abedo dhanö k'Apolo,” ba nwongo un pod ibedo unu dhanö adhana?

5 Kara Apolo ënë nga? Paulo ënë nga? Wan ënë etic n'ömïö iyee unu Emuth na Bër, kite na Rwoth opoko kï tic both ngat acëlacël. 6 An apïdhö kodhi, Apolo öönyö pii ïë, ëntö Obanga ömïö ödöngö. 7 Dong kadï ngat n'öpïdhö onyo ngat n'öönyö pii, gïn kïbëc ba obedo gin mörö ëntö Obanga këkën ënë mïö jami döngö. 8 Dhanö n'öpïdhö ëka dhanö n'öönyö pii, gïn kïbëc tio pï gin acël. Ngat acëlacël bino nwongo öcara mërë na röm aröma kï tic na ën otio. 9 Pïën wan ebedo etic kanya acël k'Obanga, un ibedo unu pwodho k'Obanga, ëka thon ibedo unu gedo k'Obanga.

10 Pï gum k'Obanga n'ëmïa, ömïö yam an acakö thë öt calö agedo n'obedo adïrü, dhanö mörö nökënë tye ka gedo ï wie. Ëntö dhanö acëlacël myero ögwökërë ï kite na ën gedo ködë. 11 Pïën ngat mörö ope na twërö cakö thë öt nökënë na path kï man na dong ëcakö, na ënë Yecu Kiricito. 12 Ëntö ka ngat mörö ogedo ï wi acaki thë öt nön kï gol onyo kï ryal, onyo kï kite më wel, onyo yen, onyo lum agada, onyo lum öcïcï, 13 tic ka ngat acëlacël bino nen ökö kanyalër, pïën nïnö më ngölö köp bino nen kï mac, na bino tëmö tic ka dhanö acëlacël kite na tye ködë. 14 Ka gedo ka ngat mörö odong n'ëgërö ï kom acaki thë öt nön, dhanö nön bino nwongo mïc më pwöc. 15 Ëntö ka ngat na tic mërë öwang ökö, ën ba bino nwongo mïc mörö më pwöc, ën kikome bino bwöth, na calö dhanö n'owok ï mac awoka cë opoth.

16 Un ba ingeo nï ibedo unu öt k'Obanga ëka Tipo k'Obanga thon bedo ï ïwu? 17 Dong ka ngat mörö öbalö öt k'Obanga, Obanga thon bino balö ën, pïën öt k'Obanga leng, un kikomwu ibedo unu öt k'Obanga nön. 18 Kür ïbwölërë unu kenwu. Ka dhanö mörö kï kinwu thamö nï ën ëryëk kï rwöm më lobo më karë ni, myero ën ödök ngat na mïng, ëk ën ödök na ryëk. 19 Pïën ryëkö më lobo ni kï ï nyim Obanga obedo gin më mingo. Kite n'ëcöö nï, “Ën makö jö na ryëk ï ököragï më bwölgï kën-gï.”* 20 Ëka dökï nï, “Rwoth ngeo nï thama k'ëryëkö köny mërë ope.”* 21 Dong, ngat mörö myero kür öwakërë ï kom dhanö, pïën jami kïbëc obedo mewu, 22 kadï Paulo, onyo Apolo, onyo Kepa, onyo lobo ni, onyo kwö, onyo thöö, onyo gin mörö na tye, onyo gin mörö na bino bedo ï anyim. Manön kïbëc obedo mewu, 23 un thon ibedo më ka Kiricito, ëka Kiricito obedo më k'Obanga.

4

Ëkwëna ka Kiricito

1 Myero ïnënwa unu na calö etic ka Kiricito, ëka na calö jö n'ekethogï më gwökö müng k'Obanga. 2 Gin na mïtërë kï both ëgwök jami ënë nï gïn myero obed jö na genere. 3 Kï kubotha man köp na tïdï mörö ka ïngölö unu köp ï koma, onyo okiko mörö më ka dhanö. An thon ba angölö köp ï koma këna. 4 Pïën kï kubotha an angeo nï cwinya lër, ëntö man ba mïa alöö köp. Rwoth ënë ngölö köpna. 5 Pï manön, kür ïngöl unu köp mörö na karë bara örömö, na bara Rwoth odwogo. Ën bino mënyö gin n'opono ï pïny na cöl, dök bino nyutho tham na tye ï cwiny jö kanyalër. Ï karë nön Obanga bino pwöyö ngat acëlacël ï kite na mïtërë.

6 Utmegona, köp ni bino dwogo ï koma këna ëka ï kom Apolo pï un, ëk ipwonyere unu ï komwa ï thë köp n'ekobo nï, “Kür ïkadh unu ngö n'ëcöö,” ëk ngat mörö kï kinwu kür öwakërë, nakun pakö dhanö acël ëka caö ngat nökënë. 7 Nga n'ömïö in ibedo ngat na path kï jö nökënë? Ngö na in itye ködë na ba emii amïa? Cë ka emii amïa, pïngö iwakiri ködë na calö ba emii amïa?

8 Dong ityeko unu yeng ökö! Ïdökö unu dong ëlönyö! Ïdökö unu rwodhi abonge wan! Ka onwongo amïtö adyer nï ïdök unu rwodhi, ëk wan thon ebed rwodhi kanya acël kodwu! 9 Pïën kï kubotha nen calö, Obanga onyuthowa wan ëkwëna ï nyim lwak kï cen na calö jö n'ëngölö nïgï köp më thöö, pïën wan dong ëdökö gin më anëna both wi lobo thükül, both emalaika ëka both jïï. 10 Wan ëdökö emingo pïën eyee ï kom Kiricito, ëntö un ïryëk unu ï Kiricito! Wan ëgörü, ëntö un ïtëk unu! Eketho wörö ï komwu, ëka wan ëcaöwa! 11 Naka ï caa ni kec k'orio nekowa, wan eruko opeki, jïï pwodowa, ëka pacöwa thon ope. 12 Wan etio tic na tëk kï cïngwa. Ka jïï lamöwa, wan ëlamö nïgï gum. Ka eyelowa, wan ëdangö adanga. 13 Ka ëbalö nyïngwa, wan ëgamö kï mwolo. Wan dong ëcal kï yugi më wi lobo, wan ebedo cilo më jami kïbëc naka tin.

14 An ba atye ka cöönö köp ni më mïöwu lewic, ëntö më pwonyowu na calö ëthïnöna na an amarö. 15 Pïën kadï bed nï itye unu kï jö elip apar na tëlöwu ï yoo ka Kiricito, un ba itye kï bebe na pol. An yam adökö apapwu ï Kiricito Yecu pï Emuth na Bër. 16 Pï manön an akwaöwu, më poro kitena. 17 Man ënë ngö n'ömïö aoro Timoteo bothwu. Ën obedo athïn na mëga ï Rwoth na an amarö, ëka genere. Ën bino po wiwu ï yoo na an alübö ï Kiricito Yecu, na an apwonyo kï lwak jö n'oye Kiricito na tye ï kabedo kïbëc. 18 Jö mökö kï kinwu tye ka thamö nï an ba abino bothwu, ëka ömïö gïn tye ka wakërë. 19 Ëntö ka Rwoth oyeo, an abino thuno bothwu pïöpïö, cë abino nïang ï tëkö ka jö na wakërë nön, ëntö pathï köp na gïn twakö atwaka. 20 Ker k'Obanga ba obedo twak atwaka ëntö më tëkö. 21 Ngö na un ïmïtö? Myero abin bothwu kï lüth, onyo abin kï mar ëka kï cwiny më mwolo?

5

Tïm më ölyang

1 Köp owinyere botha adyer nï tïm më ölyang tye ï kinwu. Tïm më ölyang nön ba tïmërë naka thon ï kin jö na ba ngeo Obanga. Dhanö mörö tye n'ömaö apap mërë dhakö. 2 Ëka pod ïwakërë unu! Ba ïtwërö unu thon kumo ëk ngat n'ötïmö koth tïm nön ëryëm ökö kï kinwu? 3 An kï kubotha, kadï koma ope kunön, an atye kodwu ï cwiny. An na calö ngat na tye kunön atyeko ngölö köp ökö ï kom dhanö n'ötïmö tïm na rac nön. 4 Ka ïgürë unu ï nyïng Rwothwa Yecu, ëka an atye kodwu ï cwiny ëka tëkö ka Rwothwa Yecu ute, 5 mïï unu dhanö ni both Catan, ëk onek miti më kwö më anywölï ökö, ëka tipo mërë ölarë ï nïnö ka Rwoth.

6 Awakawu ba bër. Un ba ingeo nï thöbï na tïdï mörö mïö mökö ogati yenyo? 7 Kwany unu thöbï na cön ökö, ëk ibed unu ogati na nyen na thöbï ope ïë na calö itye unu. Pïën athïn römö onu më Poth na ënë Kiricito, ëtyërö dong ökö. 8 Pï manön dong, onu myero kür ekwer karama kï thöbï na cön, na ënë thöbï më rac cwiny ëka tïm mökö na reco, ëntö eru ekwer k'ogati na thöbï ope ïë, na ënë lër ïc ëka kï köp adyer.

9 Yam acöö niwu ï waragana nï kür ïrïbërë unu kï jö na tïmö tïm më ölyang. 10 An onwongo ba akobo jö na tïmö tïm më ölyang më lobo ni, onyo eworo më jami ëka ëyak, onyo ëwör cal jwogi. Ï köp nön un myero ïya unu ökö kï ï lobo ni. 11 Ëntö kobedini an acöö bothwu nï kür ïrïbërë unu kï dhanö mörö na cwodere nï ngat n'oye, ka ën ötïmö tïm më ölyang onyo ën obedo aworo më jami, onyo awör cal jwök onyo ayany jö, amërö, onyo ayak. Kür thon icem unu kï koth dhanö nön. 12 Manön ba obedo ticna më ngölö köp both jö na ba ngeo gïnï Yecu. Pathï un ënë myero ïngöl unu köp both jö na tye ï kinwu? 13 Obanga ënë bino ngölö köp both jö na ba ngeo gïnï Yecu. “Ryëm unu dhanö na rac ökö kï kinwu.”*

6

Pido ï kin jö n'oye

1 Ka dhanö mörö kï kinwu tye kï köp mörö ï kom awodhe, pïngö lewic ba makö ën më pido dhanö nön ï nyim jö na kitegï ba tye atïr nakaka pido dhanö nön ï nyim jö k'Obanga na leng? 2 Un ba ingeo unu nï jö k'Obanga na leng bino ngölö köp both jö më lobo? Ëka ka un ibino ngölö köp both jö më lobo, un ba ïrömö ngölö köp mökö na thïthïnö? 3 Un ba ingeo nï onu ebino ngölö köp n'emalaika? Köp na makö kwö na onu etye ïë ni kono? 4 Kara ka dong itye unu kï köp më alara, pïngö itero unu ï nyim jö na pïrgï ba tëk both jö n'oye Kiricito? 5 Akobo man ëk lewic ömakwu. Ngat mörö na ryëk ope ï kinwu na twërö tyeko köp na tye ï kin jö n'oye? 6 Ëntö nakaka tïmö nï kömanön, ngat mörö n'oye dök pidere k'ömïn mërë ï nyim jö na ba oye Kiricito.

7 Pidere ï kinwu kenwu nyutho nï köp ölööwu ökö. Thwara ïdang unu gin na rac. Thwara ïwëk unu jïï obuwu. 8 Nakaka tïmö nï kömanön, un kï komwu ibuo unu jö ëka ïtïmö unu gin na rac, naka ï kom utmegowu kikome.

9 Un ba ingeo unu nï jö na kitegï ba tye atïr, ker k'Obanga ba bino bedo mëgï? Kür ïmïï ëbwölwu, kadï jö na tïmö tïm më ölyang, onyo ëwör cal jwogi, onyo jö na dönyö gïnï ï elomi, onyo cwö n'obedo gïnï jö ölyang, onyo cwö na buto kï cwö ewodhgï, 10 onyo ekwoe, onyo eworo më jami, onyo ëmërö, onyo jö na yanyö jïï, onyo ëyak—ker k'Obanga ba bino bedo mëgï. 11 Jö mökö kï kinwu yam obedo gïnï koth jö nön. Ëntö un dong etyeko lwököwu ökö, etyeko lönyöwu më bedo jö na leng, etyeko kwanöwu nï un jö na kitewu atïr ï nyïng Rwoth Yecu Kiricito ëka kï Tipo k'Obanga onu.

12 “An atwërö tïmö jami kïbëc,” ëntö ba nyutho nï jami kïbëc könyö. “An atwërö tïmö jami kïbëc,” ëntö ba abino yeo gin mörö më lököna më bedo opii mërë. 13 “Cem tye pï ïc, ëka ïc tye pï cem.” Ëntö gïn arïö nön kïbëc Obanga bino tyekogï ökö. Kom ba obedo më tïm më ölyang, ëntö tye pï Rwoth, ëka Rwoth tye pï kom. 14 Obanga yam ocero Rwoth kï kin jö n'öthöö, bino cero onu thon kï tëkö mërë. 15 Un ba ingeo unu nï komwu obedo dul kom Kiricito? Myero dong akwany dul kom Kiricito alök ödök dul kom ölaya? Ba twërë! 16 Onyo ba ingeo unu nï dhanö na rïbërë kï dhanö n'obedo ölaya dökö kom acël ködë? Pïën yam ëcöö nï, “Gïn arïö bino dökö kom acël.”* 17 Ëntö dhanö n'örïbërë kï Rwoth dökö cwiny acël ködë. 18 Rïng unu ökö kï kom tïm më ölyang. Bal nökënë kïbëc na dhanö tïmö ba gudo kome, ëntö dhanö na tïmö tïm më ölyang balö kome kënë. 19 Un ba ingeo unu nï komwu ënë obedo öt ka Tipo Naleng na bedo ï ïwu, n'Obanga ömïöwu? Un ba ibedo unu mewu kenwu. 20 Un ëwïlöwu awïla kï wel. Pï manön, tii unu kï komwu më ketho dheo ï kom Obanga.

7

Köp ï kom nyom

1 Kobedini më dök ï köp na un ïcöö waraga ïë: Bër ka ëcwö mörö ba obedo kï dhakö. 2 Ëntö pï tïm më ölyang, ëcwö acëlacël myero obed kï dhakö mërë ëka dhakö acëlacël obed kï cwörë. 3 Ëcwö myero ocob miti ka dhakö mërë, dhakö thon myero ocob miti ka cwörë. 4 Dhakö ba tye kï twër ï kome kënë, ëntö cwörë ënë tye kï twër ï kome, kömanön thon ëcwö ba tye kï twër ï kome kënë, ëntö dhakö mërë ënë tye kï twër ï kome. 5 Kür itwon awodhi komi, kono pï karë mörö na nönök këkën na nwongo ïyübö unu ayüba, ëk inwong unu karë më lëga both Obanga. Kinge rïbërë unu dökï kanya acël, ëk kür Catan ötëmwu, pï mitiwu na ba jükërë. 6 An akobo man nakun ayeo ayea, ëntö ba amïö na calö cïk. 7 Kono twërë, onwongo amïtö nï jïï kïbëc obed calö an. Ëntö dhanö acëlacël tye kï mïc mërë na pïrë tëk n'Obanga ömïö, dhanö ni tye kï mïc ni, dhanö nökënë tye kï maca.

8 Both jö na bara onyomo ëka mon na cwögï öthöö, akobo nï köman, bër ka gïn obedo na ba onyomo, kite na an atye ködë. 9 Ëntö ka gïn ba twërö gwökërë kën-gï, gïn myero onyom, pïën nyom bër löö n'ëcwö onyo dhakö më dangö miti më kom.

10 Both jö na dong onyomo, acïkögï nï dhakö kür opokere kï cwörë, (ëntö pathï an ënë acïkö, Rwoth ënë öcïkö). 11 Ëntö ka dhakö opokere kï cwörë, ën myero obed kür önyömërë, onyo odwog cen both cwörë. Ëka ëcwö myero kür opokere kï dhakö mërë.

12 Both jö nökënë kïbëc (an ënë akobo, pathï Rwoth), ka omego mörö n'oye Kiricito tye kï dhakö mërë na ba oye Kiricito ëka dhakö nön yeo më bedo ködë, ën myero kür ökwër dhakö mërë. 13 Ëka ka dhakö mörö tye kï cwörë na ba oye Kiricito ëka ëcwö nön yeo më bedo ködë, ën myero kür ökwër cwörë. 14 Pïën ëcwö na ba oye Kiricito dökö na leng pï dhakö mërë, ëka dhakö na ba oye Kiricito dökö na leng pï cwörë. Ka onwongo ba obedo nï kömanön ëthïnöwu ba bedo na leng, ëntö kite na tye ködë, gïn dong leng.

15 Ëntö ka dhanö na ba oye Kiricito mïtö pokere k'awodhe, ën twërö pokere. Ëcwö onyo dhakö n'oye Kiricito ope kï dïc ïë, pïën Obanga ocwodo onu më bedo kï kuc. 16 In ïtwërö ngeo nïngö, in dhakö, ka ibino larö cwori? Onyo in ingeo nïngö, in ëcwö, ka ibino larö dhaköni?

17 Dong dhanö acëlacël myero ölüb kit kwö na Rwoth ömïö ën, ëka kwö n'Obanga ocwodo ën ïë. Man ënë ngö na an acïkö both jö kïbëc n'oye Kiricito. 18 Tye ngat mörö n'onwongo ëlïrö ï karë n'ecwodo ën? Ën kür dök örang yoo më dwökö kome ëk obed calö dhanö na ba ëlïrö. Tye ngat mörö n'onwongo ba ëlïrö ï karë n'ecwodo ën? Ën myero kür ölïrë. 19 Bedo dhanö n'ölïrë onyo na ba ölïrë obedo gin mörö na köny mërë ope. Gwökö cïk k'Obanga ënë ngö na pïrë tëk. 20 Dhanö acëlacël myero obed kite n'Obanga onwongo ën ï karë n'ecwodo ën ködë. 21 In onwongo ibedo opii ï karë n'ecwodi? Kür ibed kï par, ëntö ka ïtwërö nwongo yoo mörö më yaa ökö kï ï opii, tii ködë. 22 Pï ngat n'onwongo obedo opii ï karë na Rwoth ocwodo ën, ënë dhanö na Rwoth ögönyö ökö kï ï opii. Kömanön thon, dhanö n'onwongo löörë kënë ï karë n'ecwodo ën, obedo opii ka Kiricito. 23 Un onwongo ëwïlöwu kï wel na malö, kür ibed unu opii ka dhanö mörö. 24 Utmegona, dhanö acëlacël myero obed ï nyim Obanga ï kite na yam ecwodo ën ködë.

Jö na bara onyomo ëka mon thöö

25 Köp na makö jö na bara onyomo, ba atye kï cïk mörö n'öya kï both Rwoth, ëntö an amïö thamana ïë na calö dhanö n'Obanga ötïmö nïnë kïca ëka ömïö obedo dhanö na genere. 26 Pï can na kobedini ödïöwa, an athamö nï bër ka dhanö mörö obedo kite na ën tye ködë. 27 Ka ibedo dhanö n'onyomo, kür ïrang yoo më pokere. Ëka ka ba inyomo kür ïrang dhakö më anyöma. 28 Ëntö ka inyomo, nwongo ba ïtïmö bal, ëka ka nyakö mörö na bara ongeo ëcwö önyömërë, nwongo ba ötïmö bal. Ëntö jö na nyomo bino nwongo gïnï pëkö na pol ï kwö ni. An amïtö nï akwany pëkö ni ökö kï komwu. 29 Utmegona, ngö na an atye ka twakö ënë nï karë dong cwök. Cakërë kobedini cïdh ködë anyim, jö na tye kï mon myero obed gïnï na calö jö n'ope kï mon. 30 Jö na kumo, myero obed gïnï na calö jö na ba tye ka kumo. Jö na ïgï yom myero obed gïnï na calö jö na ïgï ba yom. Jö na wïlö jami myero obed gïnï na calö jö n'ope kï gin mörö. 31 Jö na tio kï jami më lobo ni myero obed gïnï na calö jö na ba tye ka tic ködë, pïën lobo kite na tye ködë, bino thum ökö.

32 An amïtö nï ibed unu abonge par. Dhanö na bara onyomo, cwinye parö köp ka Rwoth, kite na myero eyom kï cwiny Rwoth ködë. 33 Ëntö dhanö na dong onyomo ökö, parö pï jami më lobo ni, kite na myero eyom kï cwiny dhakö mërë, 34 ëka thama mërë popoka. Dhakö na bara ënyömö onyo nyakö na bara ongeo ëcwö mörö, parö köp ka Rwoth ëk ebed na leng ï kome ëka ï cwinye. Ëntö dhakö na dong ënyömö parö pï köp më lobo ni, kite na myero eyom kï cwiny cwörë ködë. 35 An akobo köp ni pï könyöwu, pathï më jüköwu, ëntö më mïö jami kïbëc owoth kakarë, cwinywu thon obed ï kom Rwoth na gin mörö ope na lökö thamawu thenge.

36 Ka ngat mörö thamö nï kite më bedo mërë kï nyakö na ën ëcïkërë ködë më nyömö ba tye na bër, ëka mwaka ka nyakö nön tye ka bedo na thwönë, ëka ën thamö nï myero ënyöm, ën myero ötïm kite na ën mïtö ködë. Ën nwongo ba tye ka tïmö bal. Gïn myero onyom. 37 Ëntö ka dhanö mörö cwinye tëk na gin mörö ope na dïö ën, na dong otyeko thon yeo më wëkö nyakö nön na bara ënyömö, ën nwongo ötïmö gin na bër. 38 Kömanön thon, dhanö n'önyömö nyakö na ën öcïkërë ködë nwongo ötïmö bër, ëntö dhanö na ba önyömö nyakö na ën öcïkërë ködë nwongo ötïmö bër rwök.

39 Cïk gëngö dhakö më pokere kï cwörë ka pod kwö, ëntö ka cwörë öthöö ökö, ën dong twërö nyömërë k'ëcwö mörö këkën na ën mïtö, ëntö ëcwö nön myero obed dhanö na tye ï Rwoth. 40 Ëntö kï thamana ën bino bedo kï yom cwiny ka obedo kënë, ëka an athamö nï atye ka mïö ngö na yaa kï ï Tipo k'Obanga ka atye ka kobo köp ni.

8

Cem n'ëtyërö both cal jwogi

1 Köp na makö cem n'ëtyërö both cal jwogi, eyo onu engeo nï “onu kïbëc etye kï ngec.” Koth ngec nön mïö onu ebedo k'awaka ëntö mar ënë mïö onu ecung na tëk. 2 Ka dhanö mörö thamö nï engeo gin mörö, nwongo ba ngeo gin mörö kite n'onwongo myero ën onge ködë. 3 Ëntö ka ngat mörö marö Obanga, Obanga thon ngeo ën.

4 Cë dong köp ï kom camö cem n'ëtyërö both cal jwogi, onu engeo nï cal jwök ba obedo gin mörö na tye ï lobo, ëka dökï nï obanga nökënë ope na path k'Obanga acël këkën. 5 Kadï bed nï gin mökö tye n'ecwodo nï obanga ï wi polo onyo ï wi lobo, tye “obanga” na pol ëka “rwodhi” na pol, 6 ëntö onu eut k'Obanga acël, na ënë Apap, na jami kïbëc yaa kï bothe, na onu ëkwö pï ën, ëka Rwoth tye acël, Yecu Kiricito, na jami kïbëc öya kï bothe ëka onu ëkwö pï ën.

7 Kadï bed nï kömanön, jö kïbëc ba tye kï ngec nön. Jö nökënë tye na dong önaa ökö kï cal jwogi naka tin, gïn cemo nakun nwongo pod thamö gïnï nï man cem n'ëtyërö both cal jwogi, ëka mïö thama na görü na tye ï cwinygï na nyuthigï balgï bal ökö. 8 Ëntö cem ba bino mïö onu bedo na cwök k'Obanga. Onu ba ebino bedo na rac ka ba ecemo, ëka thon ba ebino bedo na bër ka ecemo. 9 Gwökërë unu, ëk twërö nï ut unu ködë kür ödök gin mörö na mïö jö na görü podho gïnï ï bal. 10 Pïën ka dhanö mörö na tye kï thama na görü ï cwinye oneni ka in itye ka cem ï öt cal jwök nakun in itye kï ngec, ba bino mëdö nïnë tëk cwiny më camö cem n'ëtyërö both cal jwogi? 11 Ëka dong omeru ni na görü na yam Kiricito öthöö pïrë, ën bino thöö pï ngec na megi. 12 Ka ïbalö unu both utmegowu na yeegï görü, ëka ïwanö unu thama më cwinygï na pod görü, nwongo ïbalö unu ï kom Kiricito. 13 Pï manön ka cem mïö ömëra podho ökö ï bal, cë ba abino camö ringo dökï ëk kür amïï ömëra opodh ï bal.

9

Twërö k'Akwëna

1 An ba alööra këna? An ba abedo akwëna? An yam ba anënö Rwoth onu Yecu? Un ba ibedo unu adwogi më ticna ï Rwoth? 2 Ka jö mökö ba yeo nï an abedo akwëna, ëntö kï kubothwu an abedo akwëna, pïën un kikomwu ibedo unu anyuth nï an abedo akwëna ka Rwoth.

3 Man ënë pidona both jö na ngölö köp ï koma. 4 Wan ba etye kï twër më cem ëka math? 5 Wan ba etye kï twër më mïö dhakö n'oye woth ködwa, kamë ëkwëna nökënë ëka utmego ka Rwoth, ëka Kepa? 6 Onyo an ëka Baranaba këkën ënë myero etii pï kwö?

7 Nga na tio kamë acikari, cë cakö cülö öcara mërë kënë? Nga na pïdhö ölök ï pwodho mërë, na ba camö nyig ölök n'öcëk kï ïë? Nga na kwaö kwath na ba madhö cak n'öya kï kom rom na ën kwaö? 8 An atye ka twakö köp ni ï kite ka dhanö këkën? Cïk kono ba kobo nï kömanön? 9 Pïën ï Cïk ka Muca ëcöö nï, “Kür itwe dhö thwön ka tye ka nyönö kal.”* Obanga onwongo mönö thama mërë ut ï kom thwoni? 10 Ën ba okobo köp nön both onu? Ï adyer, köp mërë yam ëcöö pï onu, pïën apur myero opur nakun tye kï gen, ngat na pwodo bël thon myero opwod nakun tye kï gen më nwongo gin mörö kï ïë. 11 Ka wan ëcwö kodhi më tipo ï kinwu, manön twërö bedo thwön köp mörö na thwönë ka wan ëkaö jami mökö më kom kï bothwu? 12 Ka jö nökënë tye kï twërö më köny nön kï bothwu, cë wan ba ëlöögï ökö kï twërö nön?

Ëntö kadï bed nï twërö nön tye bothwa, wan ba etio ködë, wan ëdïö cwinywa ï köp kïbëc ëk kür eketh orii mörö na gëngö kobo köp më Emuth na Bër ï kom Kiricito. 13 Un ba ingeo nï jö na tio ï öt k'Obanga gïn nwongo cemgï kï ï öt k'Obanga, ëka jö na tio gïnï ï kom keno tyër epoko nïgï tyër n'ëtyërö? 14 Rwoth yam thon öcïkö ï kit yoo acël nön nï jö na tïtö köp më Emuth na Bër myero onwong gïnï gin mörö na gïn kwö ködë pï tïtö köp më Emuth na Bër.

15 Ëntö an ba atio kï twërö ni mörö. Ëka an ba acöö köp ni ëk ïtïm unu ï koma nï kömanön. Bedo na bër ka athöö löö na dhanö mörö lökö wakërëna dökö gin mörö na ka cungo mërë ope. 16 Ka an atïtö köp më Emuth na Bër, myero kür awakara ködë, pïën ëdïa adïa ïë. Ka ba atïtö köp më Emuth na Bër, cë an abino nënö can. 17 Ka atïmö man kï cwinya këna, abino nwongo cül, ëntö ka atïmö nakun ba amïtö, nwongo atye ka cobo tic n'ëmïa. 18 An abino nwongo koth cül mënë? Cül na mëga ënë yom cwiny na an anwongo kï kom tïtö köp më Emuth na Bër, na ba angölö cül mörö ïë both jö na winyo gïnï, nakun thon ba atio kï twërö na an aute ködë ëk anwong köny mörö kï both jö na an atïtö nïgï köp ï kom Emuth na Bër.

19 Kadï bed nï alööra këna ï nyim jö kïbëc, ëntö dong atyeko mïra më bedo opii ka jö kïbëc, ëk anwong-gï na pol. 20 Ka atye both Eyuda, abedo calö Ayuda ëk anwong Eyuda mökö. Both jö na tye ï thë cïk ka Muca an abedo thon na calö dhanö na tye ï thë cïk, (kadï bed an ba atye ï thë cïk), ëk anwong jö na tye ï thë cïk. 21 Both Erok n'ope ï thë cïk ka Muca an abedo na calö dhanö n'ope ï thë cïk, (nakun nwongo ba atye abonge cïk k'Obanga, ëntö abedo ï thë cïk ka Kiricito), ëk anwong jö na ba tye ï thë cïk. 22 Both jö na görü gïnï ï yeegï, an abedo na calö dhanö na görü thon, ëk anwong jö na görü. An alübö kite kïbëc na dhanö tye ködë, ëk ömïa alar jö mökö ï yoo kïbëc. 23 Manön kïbëc atio pï köp më Emuth na Bër, ëk an thon anywak gum mörö na yaa kï ïë.

24 Un ba ingeo unu nï jö na pyem kï ngwëc kïbëc ngwëcö gïnï, ëntö dhanö acël këkën ënë nwongo mïc më pwöc? Un thon ngwëc unu kömanön ëk inwong unu mïc më pwöc. 25 Dhanö acëlacël na pyem ï tuko myero ögwökërë kënë ï yodhi kïbëc. Gïn tïmö manön ëk enwong gïnï tok më dheo na ba rii, ëntö onu ëtïmö pï nwongo tok më dheo na rii naka naka. 26 An gira angwëcö atïr na ba acacapa, ba adhongo pïny ata kamë ngat mörö na dhongo yamö nono. 27 Ayelo koma, ëka amïö bedo opiina ëk ka dong atyeko tïtö köp both jö nökënë, kür abed dhanö na ba ebino mïö mïc.

10

1 Utmegona, amïtö nï inge unu nï kwere onu kïbëc yam obedo gïnï ï thë pöl, ëka gïn kïbëc yam owok ï dye nam. 2 Gïn kïbëc yam ebaticagï ï pöl ëka ï nam, ëk obed gïnï jö ka Muca. 3 Gïn kïbëc yam öcamö cem acël nön më tipo, 4 gïn kïbëc omodho pii acël nön n'öya kï ï lëla më tipo n'owotho ködgï, ëka lëla nön onwongo obedo Kiricito. 5 Kadï bed nï kömanön, Obanga onwongo ïë ba yom kï pol jö mökö ëka dong komgï n'öthöö onwongo ökëth ata ï thim.

6 Jami ni ötïmërë na calö apor both onu, cïkö onu nï kür dök ebed parö gin na reco, na calö yam gïn öparö. 7 Kür ibed unu jö na wörö cal jwogi kite na jö mökö kï kin-gï ötïmö ködë. Kite n'ëcöö ködë ï Cöc na Leng nï, “Lwak obedo pïny ï cem kï math, cë öya gïnï malö më myël.”* 8 Onu myero kür ëdöny ï tïmö tïm më ölyang, na calö jö mökö kï kin-gï yam ötïmö ködë, ëka jö elip pyer arïö wie adek öthöö gïnï ökö ï nïnö acël. 9 Onu kür ëtëm Kiricito, na calö jö mökö yam ötïmö ëka thwone onekogï. 10 Ëka kür ïngüngüta unu na calö jö mökö kï kin-gï yam öngüngüta gïnï ködë, ëka malaika më thöö otyekogï ökö.

11 Jami ni ötïmërë bothgï na calö apor both onu. Ëcöö jami ni kïbëc ï Cöc na Leng më pwonyo onu jö n'ëkwö ï karë ni më ajiki. 12 Pï manön ëk ngat mörö na thamö nï ecung na tëk, ögwökërë ëk kür opodhi. 13 Atëmatëma mörö ope na maköwu na ba makö jö kïbëc. Obanga genere, ëka ën ba bino yeo nï ëtëmwu rwök na löö ngö na un ïtwërö dangö. Ka ëtëmöwu, Obanga bino mïöwu yoo më bwöth ökö, ëk ibed unu kï tëkö më dangö.

14 Pï manön, ewodha na an amarö, wëk unu wörö cal jwogi ökö. 15 An atwak kodwu na calö jö na ryëk, tham unu kenwu ï köp na an atwakö. 16 Ekopo më gum na onu ëlëgö gum ïë, ba obedo rïbërë ï remo ka Kiricito? Ogati na onu epoko ïë, ba obedo rïbërë ï kom Kiricito? 17 Pïën ogati tye acël, onu n'epol ebedo kom acël, pïën onu kïbëc ënywakö camö ogati acël nön.

18 Tham unu pï jö më Icarael, jö na camö gin n'ëtyërö both Obanga ba rïbërë gïnï më tic ï keno tyër? 19 Ngö na an atye ka kobo? An atye ka kobo nï cem n'ëtyërö both cal jwogi obedo gin mörö, onyo nï cal jwök obedo gin mörö? 20 Pe, ngö na an atye ka kobo ënë nï gin aryëda na jö na ba ngeo Obanga ryëdö gïnï, gïn tyërö both cene, ëntö ba tyërö gïnï both Obanga. An ba amïtö nï ïrïbërë unu kï cene. 21 Ba ïtwërö unu madhö ekopo ka Rwoth ëka më cene. Ba ïtwërö unu cem ï mëja ka Rwoth ëka dökï ï mëja ka cene. 22 Onu ëmïtö nï nyeko ömak cwiny Rwoth? Un ïthamö nï onu ëtëk ëlöö ën?

Tii unu jami kïbëc pï dheo k'Obanga

23 “An atwërö tïmö jami kïbëc,” ëntö manön ba nyutho nï jami kïbëc könyö. “An atwërö tïmö jami kïbëc,” ëntö manön ba nyutho nï jami kïbëc döngö yee ka dhanö. 24 Ngat mörö kür örang gin na könyö ën këkën, ëntö myero ölüb gin na könyö awodhe.

25 Cam unu gin mörö këkën n'ëcadhö ï cuk më ringo, abonge penyo gin mörö pï lworo thama më cwinywu. 26 Pïën “lobo ëka jami kïbëc na tye ïë obedo më ka Rwoth.”*

27 Ka cë dhanö mörö na ba oye Kiricito ocwodowu icem, ëka ïmïtö unu cïdhö cem, cam unu gin mörö këkën n'eketho ï nyimwu abonge penyo gin mörö pï lworo thama më cwinywu. 28 Ëntö ka ngat mörö okobo niwu nï, “Man ngö na dong ëtyërö ökö both cal jwök,” cë kür ïcam unu, pï parö ngat na dong okobo köp nön më po wiwu, ëka pï thama më cwinye na nyutho bal. 29 Manön an akobo pï thama na tye ï cwiny dhanö nökënë ca, pathï pï thama na ute ï cwinyi. Pïngö ëgëngö twëröna na an atye ködë më tïmö gin mörö ni ökö, pï thama na tye ï cwiny dhanö nökënë? 30 Ka an acemo nakun apwöyö Obanga, pïngö ëyanya pï gin na dong atyeko pwöyö Obanga ökö pïrë?

31 Dong ka ïcamö unu cem onyo ïmadhö unu math, onyo jami kïbëc na un itio, tïm unu kïbëc më mïö dheo both Obanga. 32 Kür ïbal unu cwiny Eyuda, kadï thon jö Grecia, onyo jö k'Obanga n'oye Kiricito, 33 kit na calö an atëmö yomo cwiny ngat acëlacël ï gin na an atio kïbëc. An ba arangö ngö na könya këna, ëntö arangö gin na könyö jö na pol, ëk ölarë gïnï.

11

1 Lüb unu kitena, na calö an thon alübö kite ka Kiricito.

Umo wic ï caa më wörö Obanga

2 Apwöyöwu pïën ï köp kïbëc ipo unu pïra, nakun ïlübö unu pwonyna na yam amïö bothwu.

3 Ëntö amïtö inge unu nï Kiricito ënë obedo wi ëcwö acëlacël, ëcwö ënë obedo wi dhakö mërë, ëka Obanga ënë obedo wi Kiricito. 4 Ëcwö mörö na lëgö, onyo na tïtö köp k'Obanga, nakun oumo wie, manön nwongo okelo lewic ï wie. 5 Ëntö dhakö na lëgö, onyo na tïtö köp k'Obanga nakun ba oumo wie, nwongo okelo lewic ï wie, pïën ba tye apokapoka mörö ï kin ën kï dhakö n'ölyëlö wie. 6 Ka dhakö mörö ba umo wie, myero ölyël yer wie ökö, ëka ka obedo më lewic nï dhakö ka ölyëlö wie, onyo önyarö yer wie anyara, ën myero dong oum wie. 7 Ëcwö kür myero oum wie, pïën ën obedo cal k'Obanga ëka dheo k'Obanga. Ëntö dhakö ënë dheo k'ëcwö. 8 Pïën ëcwö ba öya kï kom dhakö, ëntö dhakö ënë öya kï kom ëcwö. 9 Ëcwö onwongo ba ecweo pï dhakö, ëntö dhakö ënë ecweo pï ëcwö. 10 Pï tyën köp ni, ëka pïën pï emalaika, dhakö myero oruk gin mörö më umo wie më nyutho nï etye ï thë twër ka cwörë. 11 Ëntö ï kin jö ka Rwoth, dhakö ba twërö cung kënë abonge ëcwö, ëka ëcwö ba twërö cung kënë abonge dhakö. 12 Pïën na calö dhakö öya kï kom ëcwö, ï yoo acël nön, ëcwö thon dhakö ënë önywölö. Ëntö jami kïbëc öya kï both Obanga. 13 Ngöl unu köp ni kenwu: Pore nï dhakö më lëga both Obanga na ba oumo wie? 14 Kite n'ënywölö onu ködë thon ba pwonyo onu nï ka ëcwö ömïö yer wie ölöth na boco ba mïö ën lewic? 15 Ëntö ka dhakö tye kï yer wie n'ölöth na boco manön obedo më dheo mërë, pïën ëmïö ën yer na boco nön ëk oumere ködë. 16 Ëntö ka ngat mörö mïtö kelo pyem ïë, wan epe kï kit na calö manön, ope thon ï kin jö k'Obanga n'oye Kiricito.

Bal n'ödönyö ï Cem ka Rwoth

17 An acïköwu nakun thon atye kï köp mökö na an ba abino pwöyöwu ïë, pïën cökërëwu gin mörö ope ïë na bër, ëntö kelo bal këkën. 18 Köp më acël na an atyeko winyo ënë nï ka un ïcökërë kanya acël na calö jö n'oye Kiricito, apokapoka bedo tye ï kinwu ëka an thon aye köp nön, 19 pïën apokapoka myero obed tye ï kinwu, ëk jö na genere onen gïnï ökö kanya leng. 20 Ka ïcökërë unu kanya acël, nwongo ba obedo cem ka Rwoth ënë un ïcamö adyer, 21 pïën ngat acëlacël cakö camö cem mërë ökö, nakun jö mökö kec nekogï, ëka jö mökö mër ökö. 22 Un ba itye unu kï peciwu, kanya un ïtwërö cem kï math ïë? Onyo ïcaö unu jö k'Obanga n'oye Kiricito, nakun iketho unu lewic ï kom jö na ba tye kï gin mörö? Ngö na myero akob bothwu? Ïmïtö unu nï apwöwu? Ba abino pwöyöwu pï köp ni.

Cem ka Rwoth

23 Pïën pwony na yam apwonyowu ködë, Rwoth ënë ömïa, nï, ï kiwor nön n'eketho örörö ï kome, Rwoth Yecu ökwanyö ogati, 24 ëka ï karë na dong öpwöyö, opoko ïë, ëka okobo nï, “Man ënë koma na tye pïrwu, tïm unu nï köman më po ködë pïra.” 25 Kömanön ka öcamö gïnï cem më kothyeno othum, ökwanyö ekopo ëka okobo nï, “Ekopo ni ënë cïkërë na nyen ï remona. Tïm unu nï köman ï karë kïbëc na un ïmadhö, më po ködë pïra.” 26 Pï karë kïbëc na un ïcamö ogati ni, ëka thon ka ïmadhö unu kï ï ekopo ni, nwongo itye unu ka tïtö köp më thöö ka Rwoth, naka ka ën bino dwogo.

27 Pï manön, ka dhanö mörö öcamö ogati ni, onyo ömadhö kï ï ekopo ka Rwoth ni, nakun kite mërë ba opore, nwongo ën ödökö abal më pyëdö kom kï remo ka Rwoth. 28 Dhanö acëlacël myero kono öngïrë kënë, na bara öcakö camö ogati ëka madhö ngö na ute ï ekopo nön. 29 Pïën ngat na camö onyo madhö nakun ba önïang na bër ï kom ngö n'ecwodo nï kom Rwoth, nwongo ën tye ka kelo ngölö köp ï kome kënë ka cë öcamö onyo ömadhö. 30 Manön ënë ömïö jö na pol kï kinwu görü ëka two gïnï, jö mökö thon öthöö gïnï ökö. 31 Ëntö ka onu ëtwërö ngölö köp ï kom onu kï köp n'atïr, onwongo ba ëngölö köp ï kom onu. 32 Dong ka Rwoth ënë ngölö köp ï kom onu, ën pwodo onu më pwonyo onu, ëk kür ëngöl köp ölöö onu kanya acël kï jö më lobo.

33 Pï manön dong, utmegona, ka un ïcökërë kanya acël më camö cem ka Rwoth onu, ngat acëlacël myero ökür awodhe. 34 Ka dhanö mörö kec oneko, myero ën kono ocem kï ï pacö mërë, ëk köp kür ölööwu ka ïcökërë unu kanya acël. Köp nökënë n'odong an abino yübö ka an athuno bothwu.

12

Mïc na Tipo Naleng mïö

1 Kobedi dong utmegona, köp ï kom mïc na Tipo Naleng mïö, amïtö nï inge unu na bër. 2 Ingeo unu nï, ï karë na un onwongo pod ibedo unu jö na ba ngeo Obanga, onwongo irwenyo unu ökö më wörö cal jwogi na ba twak. 3 Pï manön an amïtö ïnïang unu nï ngat mörö ope na Tipo k'Obanga mïö ën kobo nï, “Yecu ëlamö,” ëka ngat mörö ope na twërö kobo nï, “Yecu ënë Rwoth,” na path ka Tipo Naleng ënë mïö ën kobo.

4 Mïc tye na kothgï papath, ëntö Tipo acël nön ënë poko. 5 Tic tye na kothgï papath n'etio pï Rwoth, ëntö etio pï Rwoth acël nön. 6 Yodhi më tic tye na papath, ëntö Obanga acël nön ënë tio kï jïï ï yodhi kïbëc.

7 Dhanö acëlacël ëmïö mïc më Tipo më könyö jö nökënë. 8 Tipo Naleng mïö dhanö acël köp më ryëkö, Tipo Naleng nön mïö dhanö nökënë köp më ngec. 9 Tipo Naleng nön mïö yee both dhanö nökënë, both dhanö nökënë, Tipo Naleng nön mïö mïc më cangö jïï, 10 both dhanö nökënë ën mïö mïc më tio tango, both dhanö nökënë më twakö köp na calö adwarpïny, both dhanö nökënë poko kin cwiny na papath, both dhanö nökënë dhümö lëb na papath, ëka both dhanö nökënë më gönyö lëb na papath. 11 Ëntö Tipo Naleng nön ënë tio tic kï mïc ni kïbëc, ën poko mïc na papath both dhanö acëlacël kite na ën mïtö ködë.

Kom acël kï dul na papath

12 Kom dhanö tye kï dul na pol na papath, ëntö dul na papath nön bedo dul kom acël. Ënë kom Kiricito. 13 Pïën onu kïbëc, Eyuda ëka jö Grecia, opii ëka jö na löörë kën-gï, onu ebatica ëka ëdökö kom acël ï Tipo acël nön, onu kïbëc ënywakö Tipo acël nön.

14 Pïën kom dhanö ba tye ïë dul acël këkën, ëntö tye ïë dul na pol. 15 Ka onwongo tyën jö kob nï, “An ba abedo dul kom pïën an ba abedo cïng,” manön ba mïö ën kwërö më bedo dul kom. 16 Ka onwongo ith kob nï, “An ba abedo dul kom pïën an ba abedo wang,” manön ba mïö ën kwërö më bedo dul kom. 17 Ka onwongo kom kïbëc obedo wang jö, onwongo ëtwërö winyo köp nïngö? Ka onwongo kom kïbëc obedo ith jö, onwongo ëtwërö ngweno pïny nïngö? 18 Ëntö kite na tye ködë, Obanga oketho dul na papath ï kom, dul acëlacël kite na ën mïtö ködë. 19 Ka onwongo gïn kïbëc obedo dul kom acël këkën, kom onwongo ba twërö bedo tye. 20 Na calö tye ködë, dul kom tye na papath, ëntö kom tye acël.

21 Wang jö ba twërö kobo nï cïng jö nï, “An ba amiti!” Wic thon ba twërö kobo nï tyën jö nï, “An ba amiti!” 22 Nakaka manön, dul më kom mökö n'ëthamö nï görü ënë dökï nwongo mïtërë rwök, 23 ëka dul kom mökö n'ëthamö nï dheogï ope ënë onu ëmïö wörö na pïrë tëk, ëka dul kom na ba nen na bër ënë eruko kï ruk na bër, 24 nakun dul kom onu na nen na bër ba dök mïtö gin mörö. Obanga örïbö dul më kom nakun mïö dheo na thwönë na löö both dul na dheogï nök, 25 ëk apokapoka kür obed tye ï kom, ëntö ëk dul acëlacël öpar pï dul kom awodhe. 26 Ka dul kom mörö acël tye ka rem, dul kom nökënë thon rem kanya acël ködë. Ka ëwörö dul kom acël, dul kom na papath kïbëc bedo kï yom cwiny ködë.

27 Dong un kïbëc ibedo unu kom Kiricito, ëka dhanö acëlacël kï kinwu obedo dul kom Kiricito. 28 Obanga oketho jö ni ï kin lwak jö n'oye Kiricito, më acël ëkwëna, më arïö edwarpïny, më adek epwonye, ëka jö na tio tango, ëka thon jö na tye kï mïc më cangö jïï, jö na twërö könyö jö nökënë, jö na tye kï mïc më tëla ëka jö na dhümö gïnï lëb na papath. 29 Jö kïbëc obedo gïnï ëkwëna? Jö kïbëc obedo gïnï edwarpïny? Jö kïbëc obedo epwonye? Jö kïbëc tio tango? 30 Jö kïbëc tye kï mïc më cangö jïï? Jö kïbëc dhüm kï lëb na papath? Jö kïbëc gönyö gïnï lëb? 31 Keth unu cwinywu më nwongo mïc na pïrgï tëk.

Ëka dong an abino nyutho niwu yoo na bër na löö.

13

Mar

1 Ka an adhüm kï lëb jö nökënë ëka më k'emalaika, nakun ba atye kï mar an abedo calö ölang na kok rwök onyo agece. 2 Ka an atye kï mïc më twakö köp na calö adwarpïny nakun anïang müng, ëka atye kï ngec kïbëc, ëka ka an atye kï yee kïbëc, na an arömö köbö kidi na thwönë kany ökënë, nakun ba atye kï mar, an nwongo ba abedo gin mörö. 3 Ka an amïö jami kïbëc na an atye ködë both ëcan, ëka ajalö thon koma më awanga kï mac, nakun ba atye kï mar, ba bino könyöna kï gin mörö.

4 Mar dïö cwinye, obedo thon nyakïca, mar ba nyek, ba wakërë, 5 ba ger, ba rangö gin na makö kome kënë, ba ngöö pïöpïö, ba kanö gin na rac n'ëtïmö ï kome. 6 Cwinye ba bedo na yom ï tïm na ba tye atïr, ëntö cwinye yom ï köp na tye adyer. 7 Mar dïö cwinye ï jami kïbëc, yee köp kïbëc, tye kï gen ï karë kïbëc, dangö köp kïbëc.

8 Mar ba jik. Dwaropïny bino thum ökö, naka thon dhümö lëb bino jik ökö, ëka ngec bino jik thon ökö. 9 Pïën onu engeo dul mökö na nönök këkën, ëka edwaro thon dul na nönök, 10 ëntö ka gin n'opong obino, gin n'obedo dudul bino jik ökö. 11 Ï karë na an abedo athïn, atwak kamë athïn, athamö thama kamë athïn ëka apyem kamë athïn. Kobedini na dong atengo, awëkö kite më thino ökö. 12 Gin na onu ënënö ï caa ni, obedo calö cal na nen ribiribi kï ï kiyo, ëntö ï karë na bino anyim ca onu ebino nënërë wang kï wang. Kobedini an angeo dul mörö këkën, ëntö ï nïnö na bino anyim ca an abino bedo kï ngec kïbëc, kadï bed engea na bër.

13 Dong tye gin adek na bino bedo naka naka: yee, gen, ëka mar. Ëntö gin na pïrë tëk na löögï kïbëc ënë mar.

14

Mïc më dhümö lëb na papath

1 Yelere unu më nwongo mar, keth unu cwinywu thon më nwongo mïc më tipo, na löö kïbëc mïc më twakö köp na calö adwarpïny. 2 Pïën dhanö na dhümö lëb na papath ba twak kï jïï ëntö nwongo ën tye ka twak k'Obanga. Ngat na nïang ï köp mërë ope, nwongo ën tye ka kobo müng më Tipo Naleng. 3 Ëntö dhanö na twakö köp na calö adwarpïny, twak kï jïï nakun döngö yeegï, cükö cwinygï, ëka kweo cwinygï. 4 Dhanö na dhümö lëb na papath döngö yee mërë kënë, ëntö dhanö na twakö köp na calö adwarpïny nwongo tye ka döngö jö n'oye Kiricito. 5 An amïtö nï ïdhüm unu lëb na papath, ëntö na löö kïbëc an amïtö nï ïtït unu köp k'Obanga. Dhanö na twakö köp na calö adwarpïny pïrë tëk löö ngat na dhümö lëb na papath, thwara ka ngat mörö ögönyö both jïï gin na ën kobo, ëk ököny jö n'oye Kiricito më döngö. 6 Utmegona, ka an abino bothwu nakun adhümö lëb na papath, köny ngö na an abino bedo ködë bothwu, ka ba an akelo niwu köp mörö n'Obanga onyutho nïna, onyo ngec mörö, onyo köp mörö na calö më k'adwarpïny, onyo pwony mörö? 7 Naka thon gin n'ope kï kwö, na kok na calö pelu onyo adungu, ka dwönë ba winyere na bër, jïï bino nïang nïngö ï wer n'etye ka küdhö onyo n'etye ka göönö? 8 Ëka buruji, ka ba ëküdhö kï dwön më cwodo, nga na bino yübërë më cïdhö ï lwëny? 9 Ï kite acël nön, nga na bino nïang ï gin na un ikobo ka itye unu ka dhümö lëb na papath, nakun ikobo unu köp na ba ënïang ïë? Köpwu bino këth ï wi yamö ata. 10 Tye koth lëb na pol ï wi lobo na gïn kïbëc papath, ëntö ba tye mörö na tyën köp mërë ope. 11 Ka an ba angeo lëb dhanö mörö na tye ka twakö, an abedo na calö arok bothe, ëka ën thon bedo na calö arok botha. 12 Dong kömanön, un thon na calö iketho unu cwinywu më nwongo mïc më Tipo, tëm unu më löönö mïc na mïö jö n'oye Kiricito cung na tëk.

13 Pï manön, dhanö na tye ka dhümö lëb na papath ën myero ölëg both Obanga ëk ömïï ën mïc më gönyö ngö na ën etye ka kobo. 14 Pïën ka an alëgö nakun adhümö lëb, cwinya lëgö, ëntö nwongo thamana ba tïmö gin mörö ïë. 15 An atïm ngö kobedini? An abino lëgö both Obanga kï cwinya nakun alëgö kï thamana thon. An abino wero wer kï cwinya nakun abino wero kï thamana thon. 16 Ka in ïpwöyö Obanga kï cwinyi këkën, dhanö nökënë n'obino ï gürëwu twërö kobo “Amën” nïngö ï pwöcni ï kite mënë nakun ba önïang ï kom ngö na in ikobo? 17 Kadï onwongo ïmïö pwöc na bër, ba bino könyö dhanö nökënë ca më döngö kadï kïcël mörö. 18 An apwöyö Obanga pïën an adhümö lëb na papath na lööwu kïbëc, 19 ëntö ï gürë ka jö n'oye Kiricito an amïtö kobo köp mörö abic këkën kï thamana më pwonyo kï jö nökënë, nakaka kobo köp elip apar nakun adhümö kï lëb na ba ngere. 20 Utmegona, kür ibed unu kamë ëthïnö ï thamawu. Bed unu ëthïnö ï tïmö gin mörö na rac, ëntö ï thamawu bed unu jö n'otengo. 21 Yam ëcöö ï Cïk nï,

“An abino twak kï jö më rok ni kï lëb na jïï dhüm ködë na papath

ëka kï dhö Erok.

An abino twak both jö ni,

ëntö kadï bed nï gïn ba bino winyona,”*

man köp ka Rwoth.

22 Manön nyutho nï dhümö lëb na papath ëmïö ëk obed anyuth both jö na ba oye Kiricito, pathï both jö n'oye, ëntö twakö köp na calö adwarpïny tye pï jö n'oye, pathï pï jö na ba oye. 23 Dong ka jö kïbëc n'oye Kiricito ögürë kanya acël nakun jö kïbëc dhümö lëb na papath, ëka jö nökënë na ba nïang, onyo jö na ba oye Kiricito obino ïë, gïn ba bino kobo nï un ipo? 24 Ëntö ka jö kïbëc tye ka twakö köp na calö adwarpïny, ëka dhanö mörö na ba oye Kiricito, onyo dhanö na ba nïang obino ï cökërë, ën bino nïang ï kom bal mërë pï gin na ën owinyo kï both jö kïbëc. Köp na jïï kïbëc okobo bino ngölö nïnë köp. 25 Müng na tye ï cwinye ebino kelo kanyalër, ëka bino ryebere pïny, wörö Obanga nakun tuco nï, “Adyer, Obanga tye ï kinwu.”

Kite më wörö Obanga

26 Utmegona, ka ïgürë unu, dhanö acëlacël tye kï wer, ngat nökënë pwonyo, ngat nökënë kobo ngö n'Obanga onyutho nïnë, ngat acël bino dhümö lëb na papath, ëka ngat nökënë bino gönyö ngö n'ekobo. Ëntö jami ni kïbëc myero ötïmërë ï yoo na könyö döngö ka jö n'oye Kiricito. 27 Ka dhanö mörö dhümö lëb na papath, myero gïn obed jö arïö onyo jö adek, kür ökal wel nön, nakun eleo alea, ëka ngat mörö myero ögöny ngö na gïn kobo. 28 Ëntö ka ngat mörö ope na gönyö, myero ngat na mïtö twak kï lëb na papath nön ölïng alïnga ï ka gürë ka jö n'oye Kiricito, myero ötwak ën kënë ëka both Obanga.

29 Edwarpïny myero obed jö arïö onyo jö adek, ëka jö nökënë pimo köp na gïn tye ka kobo. 30 Ka cë Obanga onyutho köp mörö both ngat mörö nökënë n'obedo pïny ï kinwu, dhanö n'onwongo tye ka twak myero ölïng ökö. 31 Pïën un kïbëc ïtwërö twakö köp na calö adwarpïny nakun ileo unu alea, ëk jö kïbëc opwonyere ëka dök thon öcük cwinygï. 32 Ngat na tye ka twakö köp na calö adwarpïny myero ölöö mïc mërë më twak, 33 pïën Obanga ba obedo won arubaruba, ën obedo won kuc.

Na calö jö k'Obanga na leng kïbëc n'oye Kiricito, 34 mon myero ölïng alïnga ka tye gïnï ï kin jö n'oye Kiricito. Ba eyeo nïgï më twak, ëntö gïn myero ömïrë ï thë löc kite na Cïk kobo ködë. 35 Ka cë gïn mïtö ngeno köp mörö, myero gïn openy cwögï kï pacö. Obedo lewic rwök both dhakö më twak ï ka gürë ka jö n'oye Kiricito.

36 Onyo ïthamö unu nï köp k'Obanga yam öcakërë kï bothwu, ëka dökï obino bothwu këkën? 37 Ka ngat mörö thamö nï ën ebedo adwarpïny onyo etye kï mïc mökö më Tipo, myero ën ongee nï köp na an acöö bothwu ënë cïk n'öya kï both Rwoth. 38 Ëntö ka ngat mörö ba oketho köp ni ï thama, ën thon ba ebino ketho thama ï kome. 39 Dong utmegona, keth unu cwinywu më twakö köp na calö adwarpïny, ëntö dhümö lëb na papath thon kür ïjük unu. 40 Ëntö gin mörö kïbëc myero ëtïm ï kite na bër, körë kï körë.

15

Cer ka Kiricito

1 Kobedi dong utmegona, an amïtö poono wiwu ï kom köp më Emuth na Bër na yam atïtö bothwu, na un dong ïgamö ökö, ëka thon icung unu ïë. 2 Pï köp më Emuth na Bër ni ënë ömïö ïlarë unu, ka dong ïmakö unu na tëk köp na yam atïtö bothwu, kono onwongo ba iyee unu nono.

3 Pï köp na an amïöwu na pïrë dit më acël, na an thon agamö kobo nï—Kiricito yam öthöö pï bal onu, nakun lübö Cöc na Leng na yam ëcöö. 4 Eiko ën, ëka ecero ën ökö ï nïnö më adek, nakun lübö Cöc na Leng na yam ëcöö. 5 Ën onen both Kepa, cë onen both ëkwëna apar arïö. 6 Kinge manön onen both utmego na löö mia abic wang acël, pol jö mökö kï kom jö nön pod tye gïnï na kwö, kadï bed nï jö mökö öthöö gïnï dong ökö. 7 Cë ën onen dökï both Yakobo, ëka both ëkwëna kïbëc, 8 cë ï ajiki mërë kïbëc onen botha thon, kadï bed nï an abedo calö ngat mörö n'ënywölö ï karë na ba opore. 9 Pïën an atïdï rwök kï kin ëkwëna kïbëc, n'onwongo ba apora nï ëk ecwoda nï akwëna, pïën yam ayelo jö k'Obanga n'oye Kiricito. 10 Ëntö pï kïca k'Obanga n'ömïa, ënë ömïö an atye kite na an aute ködë, ëka kïca mërë na ën ömïa onwongo ba obedo më nono. An atio tic na tëk rwök na löö jö nön kïbëc, kadï bed nï pathï an, ëntö kïca k'Obanga ënë otio köda. 11 Adyer kadï bed onwongo nï an onyo gïn, köp na wan dong ëtïtö, ënë köp na un iyee.

Cer ka jö n'öthöö

12 Kobedi dong ka ëtïtö nï ecero Kiricito kï kin jö n'öthöö, pïngö jö mökö kï kinwu kobo nï cer ka jö n'öthöö ope? 13 Ëntö ka cer ka jö n'öthöö ope, cë Kiricito thon ba ecero. 14 Ëka ka Kiricito ba ecero, cë tïtö köpwa bedo na köny mërë ope, naka thon yeewu köny mërë ope. 15 Mëd ï kom manön, onu thon ebedo ecaden më twodo ï kom Obanga, pïën onu ëtwakö köp ï kom Obanga nï ënë ömïö Kiricito ocer kï ï thöö. Ëntö ka tye adyer nï jö n'öthöö ba ecerogï, cë Obanga ba ocero Kiricito. 16 Ka cero jö n'öthöö ope, cë nwongo Kiricito thon yam ba ecero. 17 Ka Kiricito yam ba ecero, cë yeewu köny mërë ope thon, nwongo pod itye unu ï thë bal. 18 Cë jö na dong öthöö gïnï na yee ï Kiricito nwongo orwenyo gïnï ökö. 19 Ka genwa ï Kiricito könyöwa ï kwö më karë ni këkën, cë nwongo ënënö onu kï kïca rwök na löö jö kïbëc.

20 Ëntö ï adyer mërë, Kiricito ecero dong ökö kï ï kin jö n'öthöö, ën tye na calö wi kac ka jö n'öthöö. 21 Pïën dhanö ënë okelo thöö, dök thon cer ka jö n'öthöö dhanö ënë okelo. 22 Kite na jö kïbëc thöö ködë ï Adam, kömanön thon jö kïbëc ebino mïögï kwö ï Kiricito. 23 Ëntö ngat acëlacël kï kakarë, më acël Kiricito, na ënë wi kac, ëka kinge jö ka Kiricito ï karë më dwogo mërë. 24 Cë ajiki pïny dong bino thuno, na Kiricito bino mïö ker ï cïng Obanga Apap, na nwongo dong otyeko türö kit löc kïbëc, twërö kïbëc ëka tëkö. 25 Pïën Kiricito myero obed ï löc naka wang n'Obanga oketho lang mërë kïbëc ï thë tyënë. 26 Langö n'ebino tyeko më ajiki ënë thöö. 27 Pïën yam ëcöö nï, “Obanga oketho jami kïbëc ï thë tyënë.”* Ëntö ka ekobo nï oketho “jami kïbëc” ï thë löc mërë, cë nen kanyalër nï ba ëkwanö ën Obanga kikome n'oketho jami kïbëc ï thë löc ka Kiricito. 28 Ka dong etyeko ketho jami kïbëc ï thë löc mërë, ën Wod kikome thon ebino ketho ï thë löc k'Obanga ëk Obanga öcök jami kïbëc ï thë löc mërë.

29 Kobedi dong, ka cer ka jö n'öthöö ope, jö na dong ebaticagï pï jö n'öthöö bino gïnï tïmö ngö? Ka cer ka jö n'öthöö ope kadï thon kïcël, pïngö dong ebatica dhanö na kakargï? 30 Pïngö onu dong ebedo kanya rac caa kïbëc? 31 An athöö nïnö kïbëc, utmegona, manön akobo bothwu atïr, pï wakërë na an atye ködë ï Kiricito Yecu Rwoth onu. 32 Kadï bed yam alwënyö kï leeni na ger ï Epeco, kite na dhanö kobo nï, kit köny mënë n'anwongo ïë? Dong ka cer ka jö n'öthöö ope,

“Eru ecemu ëka emedhu,

pïën diki onu ebino thöö ökö.”*

33 Kür ïmïï ëbwölwu: “Woth kï jö na reco balö kite na bëcö.” 34 Dwog unu cen ï tham n'atïr ëka ïkwër unu bal ökö. Pïën jö mökö ba tye gïnï kï ngec nön ï kom Obanga. Akobo man ëk lewic ömakwu.

Kit kom na dhanö bino cer ködë

35 Gwök onyo ngat mörö bino penyo nï, “Jö n'öthöö ebino cerogï nïngö? Kit kom mënë na gïn bino bedo ködë?” 36 In ïmïng! Kodhi na in ïcwö ï ngöm, ba twërö nwongo kwö wang n'öthöö kono. 37 Ëka gin na in ïcwö ënë kodhi nono, onyo kodhi kal onyo koth kodhi na path na ba obedo kom gin na donyo. 38 Ëntö Obanga mïö kom ï kodhi nön kite na yam ën öyërö ködë, kodhi acëlacël kï kit kothe. 39 Ringo kom gin na kwö kïbëc ba röm: Ringo dhanö path, ringo leeni path, ringo wïny path ëka më rëc thon path. 40 Dök thon kom më polo ëka më lobo tye, ëntö kom më polo tye kï dheo mërë na path, ëka kom më lobo thon tye kï dheo mërë na path. 41 Ceng tye kï koth dheo mërë acël, dwe thon tye kï dheo mërë na path, cër thon tye gïnï kï dheogï na path, ëka cër thon kitegï papath kï dheo na gïn mïö.

42 Obedo thon nï kömanön ï kom cer ka jö n'öthöö. Gin ëcwö obedo gin na thöö, ëntö ka ecero ba dök thöö. 43 Ëcwö na nwongo ope kï dheo mërë, ëntö ecero na nwongo dheo mërë dong tye, ëcwö na nwongo pod görü, ëntö ecero na nwongo tye kï tëkö. 44 Ëcwö na nwongo obedo kom më lobo ni, ëka ecero ën na nwongo obedo kom më cwiny.

Ka kom më lobo ni ute, cë nyutho nï kom më cwiny thon ute. 45 Cöc na Leng kobo nï onu nï, “Dhanö më acël obedo Adam n'ödökö dhanö na kwö.”* Ëntö Adam më ajiki ödökö tipo na mïö kwö. 46 Ëntö kom më tipo ba öcakö bino ëntö kom më lobo ni ënë öcakö bino, cë dong kom më tipo bino kï körë. 47 Dhanö më acël ecweo kï kom apua më lobo, ëntö dhanö më arïö na ënë Kiricito öya kï ï polo. 48 Jö më lobo cal gïnï kï dhanö n'ecweo kï kom ngöm më lobo, ëka jö më polo cal gïnï kï dhanö n'öya kï ï polo. 49 Dong kite na yam onu eruko cal ka dhanö n'ecweo kï ngöm më lobo ni, kömanön thon onu ebino ruko cal ka dhanö n'öya kï ï polo.

50 Man ënë ngö na an akobo bothwu, utmegona, nï gin na tye kï ringo kom ëka remo ba twërö leeno ker k'Obanga. Ëka gin na töp ökö thon ba twërö leeno gin mörö na ba töp. 51 Winy unu müng nï: Pathï nï onu kïbëc ebino thöö, ëntö ebino lökö onu kïbëc ökö— 52 pïöpïö pï karë na nönök mörö këkën, na calö wang na ryapi ëka ka buruji më ajiki bino kok, pïën buruji bino kok, ëka dong ebino cero jö n'öthöö ökö na ba dök bino gïnï thöö, cë ebino lökö onu thon. 53 Pï kom na töp myero orukere kï gin na ba töp, ëka gin na thöö myero orukere kï gin na ba thöö. 54 Dong ka gin na töp orukere kï gin na ba töp, ëka gin na thöö thon orukere kï gin na ba thöö, cë bino nyutho köp na yam ëcöö nï bino cobere kakarë nï,

“Thöö dong ëmwönyö ökö ï löc.”*

55 “In, thöö, löcni tye kwene?

In, thöö, kwirni tye kwene?”*

56 Kwir ka thöö ënë bal, ëka tëkö më bal ënë cïk. 57 Ëntö pwöc myero obed both Obanga na mïö onu löc pï Rwoth onu Yecu Kiricito.

58 Pï manön, utmegona më amara, cung unu na tëk abonge gin mörö na yengowu, mëdërë unu thon kï tic ka Rwoth nïnö kïbëc, nakun ïnïang unu nï ï Rwoth onu, yelerewu pathï më nono.

16

Mïc më könyö jö k'Obanga

1 Dong na makö köp më jwoko lïm më könyö jö k'Obanga na leng, kite na calö acïkö jö n'oye Kiricito na tye ï Galatia, un thon myero ïtïm unu nï kömanön. 2 Ï nïnö më acël kïbëc më cabït, dhanö acëlacël kï kinwu myero opok lïm mökö oketh path, nakun lübö kite na ën onwongo ködë. Kür dök ïküra unu naka ka an athuno kunön ëka ïcak unu ajwok. 3 Ëka ka an athuno bothwu, an abino mïö waraga më nyuthere both jö na un ïyërö ëka më orogï kï mïc na mewu yo Jerucalem. 4 Ëka ka pore nïna më cïdhö, cë gïn twërö woth köda.

Köp ka Paulo më ajiki

5 An abino lïmöwu kinge wok kï Macedonia, pïën an atye ka yübö më wok kï ï Macedonia. 6 Ï karë mökö gwök onyo an abino bedo bothwu pï karë mörö onyo an abino bedo kunön pï karë më ngïcö pïny, ëk ïkönya unu ï wothna kanya an abino cïdhö ïë. 7 An ba amïtö nï anënwu kobedini, ageno nï an abino bedo bothwu pï karë mörö, ka Rwoth oyeo. 8 Ëntö an abino bedo ï Epeco naka ï nïnö më Pentekot. 9 Dholokek na lac më tic etyeko yabö ökö nïna, kadï bed nï jö na pol tye ka pyem köda.

10 Ka Timoteo obino, nën unu nï ba obedo kï lworo mörö ï karë na ën tye ï kinwu. Pïën ën tye ka tio tic ka Rwoth, kite na an atye ka tic ködë. 11 Ngat mörö kür ökwër ën, ëntö köny unu ën, ëk owoth kï kuc ka ën tye ka dwogo botha. An atye ka kürö ën më dwogo botha kanya acël kï utmego.

12 Kobedi dong köp ï kom ömïn onu Apolo, an akwaö ën më bino lïmöwu kanya acël kï utmego nökënë, ëntö ën onwongo ba mïtö bino ï karë nön, cë bino bino ka karë na bër onwongere.

Köp më ajiki

13 Bed unu na wangwu thwolo, cung unu na tëk ï kom yeewu, bed unu cwö na cwinygï tëk, cung na tëk. 14 Tïm unu jami kïbëc kï mar.

15 Ingeo unu nï Citipwanu ëka jö më ödë ënë öcakö gïnï dökö jö n'oye më acël ï lobo Akaya, dök thon öjalërë gïnï kën-gï më tic pï jö k'Obanga na leng. Dong akwaöwu utmegona, 16 më bedo kï winy bothgï ëka kï jö nökënë kïbëc na yelere gïnï më tic kanya acël ködgï. 17 Cwinya onwongo yom ï karë na Citipwanu, Porotunatuc ëka Akaika othuno gïnï, pïën gïn obedo ka mïö köny n'onwongo un ipe kany më mïö. 18 Gïn dong okweo cwinya ëka cwinywu thon. Myero ïmïï unu pwöc both koth jö na calö man.

Moth më ajiki

19 Jö n'oye Kiricito na tye gïnï ï lobo Acia omothowu. Akwila ëka Piricila omothowu gïnï kï cwinygï kïbëc ï Rwoth, kanya acël kï jö n'oye Kiricito na cökërë gïnï ï ödgï. 20 Utmego kïbëc omothowu. Mothere unu kï moth më mar.

21 An, Paulo, acöö moth ni kï cïnga kikokome.

22 Ka ngat mörö ba marö Rwoth, cen myero ömakï. Rwothwa, bin!

23 Kïca ka Rwothwa Yecu obed kodwu.

24 Mar na mëga obed bothwu kïbëc ï Kiricito Yecu. Amën.

* 1:12 Kepa Manön Petero.

* 1:19 Icaya 29:14

* 1:31 Jeremia 9:24

* 2:1 Baibul nökënë kobo nï, “caden.”

* 2:9 Icaya 64:4

* 2:16 Icaya 40:13

* 3:19 Yubu 5:13

* 3:20 Jabuli 94:11

* 5:13 Nwönö Cïk 17:7; 19:19; 21:21; 22:21; 22:24; 24:7; 1 Jö Korinti 5:2

* 6:16 Acaki 2:24

* 9:9 Nwönö Cïk 25:4

* 10:7 Yaa 32:6

* 10:26 Jabuli 24:1

* 14:21 Icaya 28:11-12

* 15:27 Jabuli 8:6

* 15:32 Icaya 22:13

* 15:45 Acaki 2:7

* 15:54 Icaya 25:8

* 15:55 Kocea 13:14

2 Korinti

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Waraga më arïö na Paulo öcöö both jö Korinti

1 Jö Korinti

Köp na ut ï waraga ni

Waraga më arïö na Paulo öcöö both jö Korinti, ëcöö ï karë n'onwongo wat mërë kï jö n'oye Kiricito na tye ï Korinti öbal rwök. Jö mökö kï kin jö n'oye Kiricito onwongo ötwakö gïnï köp na rac kanyalër ï kom Paulo, ëntö ën onyutho bothgï köp më rïbërë kanya acël ëka ën thon onyutho yom cwiny mërë ï karë na köp ni ötïmërë.

Köp mërë më acël kï ï waraga ni, Paulo önywakö köp më wat mërë kï jö n'oye Kiricito na tye ï Korinti, nakun kobo bothgï pïngö ën ëgamö kï gero më yanyö ëka kï jëm na tye ï kin jö n'oye Kiricito. Paulo onyutho yom cwiny mërë nï twak na ën ëtwakö kï gero okelo ngut ëka rïbërë. Cë ën ökwaö jö n'oye Kiricito më mïö köny both ëcan n'obedo gïnï Ekiricito na tye ï Yudea. Ï cura më ajiki, Paulo ocung na tëk ï kom tic mërë na calö akwëna nakun jükö jö mökö na nönök na tye ï Korinti n'onwongo gïn öyübërë nakun kobo gïnï nï gïn ënë ebedo ëkwëna n'atïr, nakun dotho gïnï Paulo nï obedo akwëna na twot.

1

Moth n'öya kï both Paulo

1 Waraga ni öya kï both Paulo, n'ëyërö kï miti k'Obanga më bedo akwëna ka Kiricito Yecu ëka kï both ömïn onu Timoteo.

Both jö k'Obanga n'oye Kiricito na tye ï Korinti, kanya acël kï jö k'Obanga na leng kïbëc na tye ï Akaya kïbëc:

2 Ëk Obanga Apap onu ëka Rwoth Yecu Kiricito ömïïwu kïca ëka kuc.

Obanga na kweo cwinywa kïbëc

3 Pwöc obed both Obanga Apap ka Rwoth onu Yecu Kiricito, Apap n'obedo akïca ëka Obanga na kweo cwiny jö kïbëc. 4 Ën kweo cwinywa kï ï canwa kïbëc, ëk wan thon ekwe cwiny jö na tye kï can na papath kï kweo cwiny na wan kikomwa enwongo kï both Obanga. 5 Pï kite na can na Kiricito ödangö opodho ï komwa na thwönë, kömanön thon pï Kiricito wan thon ekweo cwinywa rwök. 6 Ka wan ëdangö can, manön mïö ekweo cwinywu ëka inwongo unu larë. Ka ekweo cwinywa, manön thon mïö ekweo cwinywu, mïö un ïcakö nwongo tëkö më dangö kit can na wan thon ëdangö. 7 Wan etye kï gen na tëk pï un, pïën wan engeo nï ka un ïnywakö unu ködwa can na wan ëdangö, un thon ebino kweo cwinywu kite n'ekweo kï cwinywa.

8 Utmegowa, wan ëmïtö nï inge unu can na wan ëdangö ï lobo Acia. Pëkö ödïöwa rwök na wan ba dök ërömö dangö, ömïö wan ba dök ebedo kï gen mörö më kwö. 9 Adyer, wan onwongo engeo kï ï cwinywa nï dong etyeko ngölö nïwa köp më thöö. Ëntö man ötïmërë ëk kür eketh gen ï komwa kënwa ëntö both Obanga na cero jö n'öthöö. 10 Ën ölaröwa kï ï can na rac më thöö, ëka ën dökï bino laröwa. Wan dong eketho genwa ï kome nï ën bino laröwa dökï. 11 Myero ïrïbërë unu ködwa ï lëga, ëk ömïï jö na pol öpwö Obanga pïrwa pï gin na bër n'ëtïmö ï komwa pï lëga ka jö na pol.

Gin n'ömïö woth ka Paulo ögalërë

12 Gin na wan ëwakërë pïrë ën ene, wan engeo kï ï cwinywa adyer nï wan ëkwö na bër ï lobo ni, ëka rwök mërë wan ëkwö kanya acël kodwu abonge bal mörö na cwinywa leng kit n'Obanga ömïtö ködë. Pathï pï ryëkö ka dhanö ëntö pï kïca k'Obanga. 13 Wan ba ëcöö bothwu gin mörö na un ba ïrömö kwanö onyo nïang ïë. Ageno nï ibino unu nïang na bër, 14 kite na calö dong ïnïang unu na nönök nï ï nïnö na Rwothwa Yecu bino dwogo, un ibino wakërë unu pïrwa kite na wan thon ebino wakërë pïrwu.

15 Pïën an onwongo anïang na bër, ömïö ayübö nï myero acak lïmöwu ëk inwong unu gum wang kïrïö. 16 An ayübö më wok lïmöwu ka acïdhö yo Macedonia ëka dökï ka adwogo kï Macedonia, ëk ïkönya unu ï wothna yo Yudea. 17 Ï karë na an ayübö kömanön, onwongo ba abedo lölökö köpna. Ba ayübö calö dhanö mörö na kobo nï, “Eyo” onyo “Pe” awang acël.

18 Ëntö kite n'Obanga obedo ngat na genere, köp n'onwongo wan ekobo bothwu ba obedo “Eyo” ëka “Pe.” 19 Pïën Yecu Kiricito, Wod k'Obanga, n'onwongo wan kï Cilibwano ëka Timoteo ëtïtö bothwu nï ba obedo ngat na kobo nï, “Eyo” ëka “Pe,” ëntö ï ën, wan enwongo “Eyo” këkën. 20 Pïën gin n'Obanga öcïkö nï ëtïmö kïbëc ocobere ï kome, pï manön wan ekobo nï, “Amën” ï Yecu Kiricito pï mïö dheo both Obanga. 21 Obanga ënë ömïö wan ecung na tëk kanya acël kodwu ï Kiricito, ëka ën owirowa. 22 Ën dong ömwönö anyuth mërë ï komwa, ëka oketho Tipo mërë ï cwinywa më moko nï ën ebino mïö gin na kïbëc na ën öcïkö.

23 An acwodo Obanga më bedo caden-na nakun akobo kï cwinya kïbëc nï an ba abino adwogo ï Korinti, pïën onwongo amïtö tïmö niwu kïca. 24 Pathï nï wan etye kï twërö ï kom yeewu, ëntö wan etio kodwu kanya acël ëk un ibed kï yom cwiny, pïën un icung na tëk ï kom yee.

2

1 Ëntö kï kubotha onwongo athamö nï dwogona myero kür okel niwu cwer cwiny nökënë. 2 Ka acwero cwinywu, cë nga na dökï bino yomo cwinya? Pathï dhanö na an acwero cwinye? 3 Manön ënë ömïö an acöö waraga nön bothwu, ëk ka abino, jö na myero oyom cwinya kür ömïa gïnï cwer cwiny, pïën onwongo ageno nï yom cwinya ënë yom cwiny na mewu. 4 An onwongo acöö niwu waraga kï thwön kumo ëka kï cwer cwiny na pii wanga cwer, pathï pï cwero cwinywu ëntö ëk ömïï inge unu mar na thwönë na an aute ködë ï komwu.

Tïmö kïca both Abal

5 Ka ngat mörö okelo cwer cwiny, nwongo ba ocwero cwinya an këna, ëntö nwongo ocwero cwinywu kïbëc. Akobo nï kömanön pïën ba amïtö nï adïï ën rwök. 6 Koth dhanö n'obedo nï kömanön, pwod na jö na pol oketho ï kome nwongo örömö ën. 7 Kobedini, myero ïtïm unu kïca nïnë ëka ikwee unu cwinye, ëk ömïï cwer cwiny na dit kür obuu ën ökö. 8 Pï manön akwaöwu nï myero inyuth unu mar na un itye ködë ï kome. 9 Man ënë gin n'ömïö acöö waraga më tëmöwu ëk anën ka iwinya unu ï yodhi kïbëc. 10 Ka ngat mörö na un dong ïtïmö kïca nïnë, an thon atïmö kïca nïnë, ëka gin mörö na an dong atïmö kïca ïë, ka mörö tye, nwongo atïmö kïca ï nyim Kiricito pïrwu, 11 ëk Catan kür ölööwa kï ryëkö mërë. Pïën wan dong engeo thama mërë.

Gin n'ömïö Paulo cwinye ba obedo na yom ï Teroa

12 Ï karë na an athuno ï Teroa më tïtö Emuth na Bër ka Kiricito, anwongo nï Rwoth dong öyabö yoo nïna. 13 Ëntö cwinya ba obedo na yom pïën ba anwongo ömëra Tito kunön. Cë amotho jö n'oye na tye kunön ëka apoth yo Macedonia.

14 Ëntö pwöc obed both Obanga, na karë kïbëc tëlöwa ï dore më nyutho löc ka Kiricito, dökï tio ködwa ëk Kiricito ongere na calö gin na kur na ngwece dung ï kabedo kïbëc. 15 Pïën wan ebedo gin na ngwece kur ka Kiricito both Obanga, na dung na mït both jö na tye ka larë ëka both jö na tye ka rwenyo. 16 Both jö na tye ka rwenyo ngwecewa obedo gin n'öthöö na kelo thöö, ëntö kï both jö na tye ka larë ngwecewa obedo gin na kwö na kelo kwö. Ëka nga na twërö tic ni? 17 Wan ba ëcal kï jö na pol nökënë na rubo gïnï köp k'Obanga më nwongo magoba. Ëntö ï Kiricito, wan ëtwak na cwinywa leng ï nyim Obanga na calö jö n'Obanga ooro.

3

Etic më cïkërë na nyen

1 Wan dökï ëcakö më pakërë kënwa? Onyo un ïmïtö nï wan ebin kï waraga më nyuthere bothwu calö jö nökënë onyo waraga na un ïcöö? 2 Un kikomwu ïcal kï waragawa më nyuthere n'ëcöö ï cwinywa, na ngere ëka jö kïbëc kwanö. 3 Un dong inyutho nï ibedo unu waraga n'öya kï both Kiricito, na wan ekelo. Waraga ni ba ëcöö kï kalam ëka ingki, ëntö ëcöö kï Tipo k'Obanga na kwö, ba ëcöö ï kidi ëntö ëcöö ï cwiny dhanö.

4 Gin n'ömïö akobo kömanön pïën wan ecung na tëk ï nyim Obanga ï Kiricito. 5 Wan kï komwa ba ërömö kobo nï gin mörö öya kï bothwa, ëntö tëköwa kïbëc öya kï both Obanga. 6 Ën ömïöwa ërömö bedo etic më cïkërë na nyen, pathï më cïk n'ëcöö acöa ëntö më Tipo, pïën cïk n'ëcöö acöa kelo thöö, ëntö Tipo kelo kwö.

Dheo më Cïkërë na Nyen

7 Cïk na yam ëcöö kï nyukuta ï kom kidi n'apada na tic mërë kelo thöö, onwongo obino kï dheo. Ömïö nënö wang Muca obino ölöö jö Icarael ökö pï ryëny ka terinyime, na dheo na ryëny nön obino orwenyo ökö. 8 Cë dong tic ka Tipo ba bino bedo kï dheo na löö? 9 Cë ka tic na mïö köp löö dhanö tye kï dheo, kara tic na kelo kwanö dhanö nï kite atïr dheo mërë ba bino löönö manön ökö? 10 Adyer gin na yam tye kï dheo dong ödökö gin na dheo mërë ope, pï dheo nökënë ca na dong löö ën rwök. 11 Ëka ka gin n'onwongo orwenyo ökö obino kï dheo, cë gin na ruu myero obed kï dheo na löö!

12 Pï manön, wan etye kï koth gen ni, ënë ömïö wan ëtwak kï tëk cwiny. 13 Wan ba ëcal kï Muca na yam oumo terinyime kï böngü ëk jö Icarael kür önën gïnï kit na tar na ryëny rwenyo ködë kï ï terinyime. 14 Ëntö thamagï onwongo oumere ökö, naka thon tin thamagï pod oumere ka ëkwanö cïkërë na cön. Gin më um nön bara ëkwanyö, pïën twërö kwanyërë ökö pï yee ï Kiricito këkën. 15 Naka tin ka ëkwanö cïk ka Muca, gin më um nön pod umo thamagï. 16 Ëntö ka dhanö mörö ölökërë both Rwoth, gin më um nön ëkwanyö ökö. 17 Kobedini, Rwoth ënë Tipo, ëka kanya Tipo ka Rwoth tye ïë, kuc thon tye ïë. 18 Ëka wan kïbëc na dong ëkwanyö gin më um ökö kï ï terinyimwa, dong etye na calö dheo ka Rwoth, na mïö ëlökërë ëdökö calö ën, nakun dheo mërë mëdërë amëda, na bino kï both Rwoth, na ënë Tipo.

4

Tar më Emuth na Bër

1 Pï manön, wan na dong ëmïöwa tic ni pï kïca k'Obanga, cwinywa ba bino dök cen. 2 Ëntö wan dong ëkwërö kit na reco kïbëc n'ëkanö ëka më lewic. Ëka dökï ëkwërö tic më bwöl ökö ëka kï dwanyö köp k'Obanga, ëntö wan ëtwakö köp adyer ï nyim Obanga, ëka jö kïbëc na genere ngeo. 3 Ka cë Emuth na Bër na wan ekelo oumere ökö, nwongo oumere kï both jö na tye ka rwenyo këkën. 4 Gïn jö na ba yee nonu, obanga më lobo ni dong oumo thamagï ökö ëk kür önën gïnï tar më Emuth na Bër ï kom dheo ka Kiricito, na ënë cal k'Obanga kikome. 5 Wan ba ëtïtö köp ï komwa kënwa, ëntö ï kom Yecu Kiricito n'obedo Rwoth, ëka wan kikomwa ebedo eticwu pï Yecu. 6 Pïën Obanga yam okobo nï, “Wëk tar öryëny nakun yaa kï ï cöl pïny,”* man ënë Obanga acël nön n'ömïö tar mërë öryëny ï cwinywa më mïöwa tar më ngec ï kom dheo k'Obanga na ryëny ï wang Kiricito.

Lönyö n'ëkanö ï tabö

7 Ëntö wan etye kï lönyö ni na tye ï tabö n'ecweo kï lobo, më nyutho nï tëkö na thwönë yaa kï both Obanga, ëntö ba yaa kï bothwa. 8 Ëdïöwa ï yodhi kïbëc, ëntö ba ërïdöwa rwök. Thamawa ocung ökö, ëntö genwa ba öbal. 9 Eyelowa, ëntö Obanga ba öwëköwa ata, ëtëöwa pïny, ëntö ba ëthöö. 10 Karë kïbëc wan ëyëö thöö ka Yecu ï komwa, ëk kwö ka Yecu thon onen ï komwa. 11 Pïën karë kïbëc wan n'ëkwö ëmïrë më thöö pï Yecu, ëk kwö mërë onen ï komwa na thöö ökö. 12 Man dong nyutho nï thöö tye ka tic ï komwa, ëntö kwö tye ka tic ï komwu.

13 Wan etye kï koth tipo nön ëk yee na yam ëcöö nï, “An ayee, ënë ömïö atwak.”* Wan thon eyee, ënë ömïö wan ëtwak. 14 Wan engeo nï ngat n'ocero Rwoth Yecu bino cerowa thon kite n'ocero kï Yecu, ëka ën bino kelowa ï nyime kanya acël kodwu. 15 Jami ni kïbëc ötïmërë pïrwu, ëk kïca k'Obanga ömëdërë both jö na pol, ëk gïn thon ömëdërë kï pwöc rwök më mïö Obanga dheo.

Kwö më yee

16 Pï manön, cwinywa ba tye ka dök cen, kadï del komwa ni tye ka bal, ëntö kwö më ïwa tye ka röc nïnö kï nïnö. 17 Pïën can n'eyelowa ködë yot, tye pï karë mörö na nönök, ëka tye ka yübö nïwa dheo na thwönë na ba thum ëka thwönë na löö. 18 Wan ba ëcïkö wangwa më nënö gin na nen, ëntö më nënö gin na ba nen. Gin na nen bedo pï karë na nönök këkën, ëntö gin na ba nen bedo naka naka.

5

Öt na ba ëgërö kï cïng

1 Kobedini onu engeo nï ka kom onu më lobo ni n'ebedo ïë ëbalö ökö, etye kï gedo n'öya kï both Obanga na ba ëgërö kï cïng, öt na bedo na twal ï wi polo. 2 Adyer onu ëcür acüra ï kom onu më lobo ni pïën onu etye kï miti nï ëk eruk onu kï kom më polo, 3 pïën ka eruko onu, ba ebino nwongo onu etye kotula. 4 Pïën ka wan pod etye ï kom më lobo ni, ëcür acüra kï cwer cwiny n'önüöwa, pathï nï wan ba ëmïtö nï ebed na ba erukowa, ëntö wan ëmïtö nï erukwa kï kom na nyen, ëk gin na kwö ömwöny gin n'öthöö ökö. 5 Ngat n'öyüböwa pï köp ni ënë Obanga, ëka thon ömïöwa Tipo mërë na calö gin na moko nï ën ebino cobo gin n'ëcïkö.

6 Pï manön ï karë kïbëc wan ecung na tëk ëka thon engeo nï ka wan ëkwö ï komwa ni nwongo ebedo na bor kï both Rwoth, 7 pïën kwöwa cung ï kom yee, pathï gin n'ënënö kï wang. 8 Wan ecung na tëk, nakun ëthamö nï thwara ëwëk komwa ökö, ëk ebed ï pacö kanya acël kï Rwoth. 9 Dong kadï bed etye ï kom kany onyo kunön, wan eketho cwinywa më bedo jö na yomo cwiny Rwoth. 10 Pïën onu kïbëc myero ecung ï nyim then më ngölö-köp ka Kiricito ëk ngat acëlacël onwong gin n'opore na ën ötïmö ï karë n'onwongo ën pod tye ï kom, ka bër onyo rac.

Tic më dwökö dhanö both Obanga

11 Pï manön, wan kïbëc engeo nï Rwoth myero elwor, wan ëtëmö më ywanö thama ka jö nökënë. Ëntö kitewa ngere both Obanga, ëka thon ageno nï ngere ï ngec na tye ï cwinywu na nyutho niwu bal. 12 Wan ba dökï etye ka pakërë kënwa bothwu, ëntö etye ka mïöwu karë më wakërë ï komwa, ëk ömïïwu ïgam unu köp ka jö na wakërë ï kom gin na nen kï yökö, ëka pathï pï gin na tye ï cwiny jö. 13 Ka wan ëdökö jö n'opo, nwongo wan epo pï Obanga, ëntö ka wiwa tye ka tic na bër, manön obedo më könyöwu. 14 Pïën mar ka Kiricito tye ka löönö kwöwa, pïën wan dong ëngölö köp köman nï ngat acël öthöö pï jö kïbëc, manön dong ömïö jö kïbëc öthöö gïnï. 15 Ën yam öthöö pï jö kïbëc, ëk jö na kwö kür dökï obed na kwö pïrgï kën-gï, ëntö obed gïnï kï kwö pï ngat na yam öthöö ëka ocer pïrgï.

16 Dong cakërë tin më cïdhö ködë anyim wan ba dökï ënënö dhanö mörö ï kite më lobo, kadï bed yam wan engeo Kiricito ï kite më lobo, wan ba dökï engeo ën ï kite nön. 17 Pï manön ka ngat mörö tye ï Kiricito, ën dökö cwec na nyen, gin na cön nwongo orwenyo ökö, gin na nyen ënë dong oleo kakarë. 18 Man kïbëc obedo tic n'öya kï both Obanga, n'ödwököwa bothe pï Kiricito ëka ömïöwa tic më dwökö jïï bothe, 19 Obanga onwongo tye ka dwökö jö na tye ï lobo yo bothe ï Kiricito nakun ba ökwanö balgï ï komgï. Ëka ën ömïöwa köp më dwökö jïï bothe. 20 Pï manön, wan dong ëdökö ëwang Kiricito, Obanga kwaöwu kï dwönwa. Wan thon ëbakö dhöwa bothwu nakaka Kiricito nï ïmïï unu Obanga ödwökwu bothe. 21 Obanga ömïö ngat n'onwongo ba obedo abal ödökö abal pï onu, ëk ï Kiricito onu ënywak kite atïr k'Obanga.

6

1 Ï ticwa kanya acël k'Obanga, wan ëkwaöwu nï kür ïwëk unu kïca mërë öbal nono. 2 Pïën ën okobo nï,

“Yam awinyi ï karë më tïmö dhanö na bër,

ëka ï karë më larë abino akonyi.”*

Winy unu, tin ënë caa më tïmö dhanö na bër. Tin ënë nïnö më larë.

3 Wan ba eketho orii ï yoo ka ngat mörö, ëk kür enwong bal mörö ï ticwa. 4 Ëntö na calö etic k'Obanga, wan enyutho bërwa kënwa ï kite na papath: kï dangö pëkö na tëk, ï ayela na pol, ï can, ëka kï kwö na tëk n'ödïöwa, 5 epwodowa, etweowa ï buc, ëcüpö lwak ï komwa, etio tic na tëk, ebedo abonge nïnö ëka cem oremowa. 6 Wan enyutho nï wan etic k'Obanga pï kitewa na leng, pï ngec na wan etye ködë, pï dïïnö cwinywa ëka kïcawa, pï Tipo Naleng, ëka pï mar na wan etye ködë na twodo ope ïë, 7 ï twakwa n'atïr, ëka pï tëkö k'Obanga, wan ëmakö jami lwëny më kite atïr ï cïngwa kucem ëka kucam. 8 Gïn öwöröwa, ëka ba öwöröwa gïnï thon, ëyanyöwa ëka ëpaköwa. Eterowa na calö etwodo, nakun wan ëtwakö köp adyer, 9 eterowa na calö jö na ba engeo, ëntö engeowa na bër, na calö jö n'öthöö ëntö ëkwö, na calö jö n'epwodogï ëntö ba enekowa, 10 na calö jö na kumo ëntö cwinywa nwongo pod tye na yom, na calö ëcan ëntö ëmïö jö na pol ödökö ëlönyö, na calö jö n'ope kï gin mörö ëntö etye kï jami kïbëc.

11 Un jö Korinti, wan dong ëtwak kodwu kanyalër, ëka ëyabö cwinywa na lac bothwu. 12 Wan ba eumo cwinywa kï bothwu, ëntö un ënë iumo unu cwinywu kï bothwa. 13 An atwak kodwu na calö un ëthïnöna, yab unu thon cwinywu na lac.

Öt k'Obanga na kwö

14 Kür ïrïbërë unu kï jö na ba oyee. Kite atïr twërö bedo kanya acël kï kite na ba tye atïr nïngö? Onyo tar twërö rïbërë kï cöl pïny kanya acël nïngö? 15 Thama ka Kiricito twërö rwatërë kï më ka Belial nïngö? Onyo ngö na dhanö n'oye Kiricito twërö nywakö kï dhanö na ba oye Kiricito? 16 Öt k'Obanga twërö rïbërë kï cal jwogi nïngö? Pïën wan ënë ebedo öt k'Obanga na kwö, na calö Obanga okobo nï, “An abino bedo ködgï, ëka abino woth ï kin-gï, abino bedo Obangagï, ëka gïn thon bino bedo jöga.”

17 “Pï manön dong yaa unu ökö kï bothgï,

ëka ipokere unu, man köp na Rwoth okobo.

Kür igud unu gin na ba leng,

ëka abino gamöwu.”*

18 “An abino bedo apapwu,

ëka un ibino bedo awopena ëka anyirana,

man köp na Rwoth Won Twër Kïbëc okobo.”*

7

1 Nyikoneina më amara, kite na wan dong etye kï cïkërë ni, myero onu dong ëlönyërë ökö kï kom gin na kïbëc na lino kom onyo tipo, nakun elworo Obanga, ëk ebed jö na leng kikokome.

Yom cwiny ka Paulo pï ngut ka jö Korinti

2 Yab unu cwinywu bothwa. Wan ba ëtïmö gin mörö na rac both ngat mörö, wan ba ëbwölö ngat mörö ëka wan thon ba ebuo ngat mörö. 3 An ba akobo köp ni ëk köp ölöwu, pïën akobo bothwu cön nï un pïrwu tëk bothwa rwök, më kwö kanya acël onyo më thöö kanya acël kodwu. 4 Atye kï gen rwök ï komwu, awakara thon pïrwu. Cwinya okwe na bër, ëka apong kï yom cwiny ï canwa kïbëc.

5 Ï karë na wan ethuno ï Macedonia wan ba enwongo karë më yweo, can onwongo ögüröwa tungi kï tungi, lwëny ï kin dhanö ëka lworo n'onwongo tye ï cwinywa. 6 Ëntö Obanga, na kweo cwiny jö na cwinygï ötür, okweo cwinywa pï bino ka Tito. 7 Pathï pï bino mërë këkën, ëntö thon pï kite na un ïcükö unu kï cwinye. Ën okobo bothwa miti na un itye ködë më nënöna, cwer cwiny na un itye ködë, kit cwiny na un ibedo ködë ï koma, ëk yom cwinya ömëdërë amëda.

8 Kadï bed waragana ocwero cwinywu, an ba angut më cöönö, kadï bed nï angut anïang nï waraga nön ocwero cwinywu pï karë mörö na nönök. 9 Kobedi dong an cwinya yom, pathï nï acwero cwinywu, ëntö pïën cwer cwinywu ömïö un ingut. Cwer cwinywu nön onwongo öya kï both Obanga, ëk ömïïwu kür inwong unu can mörö pïrwa. 10 Pïën cwer cwiny n'Obanga mïö kelo ngut na tero dhanö ï larë, abonge kobo nï kono angeo, ëntö cwer cwiny më lobo kelo thöö. 11 Nën unu kite n'Obanga otio kï cwer cwinywu ködë! Nën kite na dong iketho unu kï cwinywu më nyutho nï ipe unu kï bal, ï akëmöwu, ï lworo, mitiwu më nënöna, ï kite na un ïlara unu ködë, ëka kite na un ïyübërë ködë më mïö pwod ï kom gin na rac! Un dong ityeko nyuthere kenwu ï yoo kïbëc nï ba ingeo unu gin mörö ï kom köp nön. 12 Kadï bed acöö waraga bothwu, ba acöö pï ngat mörö n'onwongo ötïmö gin na rac, onyo pï ngat mörö n'ëtïmö gin na rac ï kome, ëntö acöö ëk ömïï kite na un ïdyërë ködë pïrwa onen ökö bothwu ï nyim Obanga. 13 Ï kom köp ni kïbëc ekweo cwinywa.

Mëd ï kom kweo cwinywa, wan ebedo kï yom cwiny më nënö kite na Tito onwongo tye kï yom cwiny ködë, pïën un kïbëc ikweo unu cwinye. 14 An onwongo awakara bothe pïrwu, ëka ba ïmïa unu lewic. Ëntö kite na gin na kïbëc na wan ekobo bothwu onwongo tye atïr, cë dong wakërëwa pïrwu ï nyim Tito tye atïr. 15 Ëka mar mërë pïrwu ödökö na tëk, ka ën opo kite na un ibedo kï winy ï kome, kite na un ïgamö unu ën ködë kï lworo ëka kï myël kom. 16 An cwinya yom, pïën atye kï gen ï komwu.

8

Obanga marö ngat na mïö mïc

1 Kobedini, utmegowa, wan ëmïtö nï ibed unu kï ngec ï kom kïca n'Obanga ömïö both jö n'oye Kiricito na tye ï Macedonia. 2 Gïn owok ï atëmatëma na ger, ëka kï yom cwiny na gïn obedo gïnï ködë ï can na thwönë rwök n'ödïögï, ënë lönyö na dit më cwiny n'obedo gïnï ködë më mïö mïc. 3 Pïën gïn ömïö gin na gïn römö mïö, ëka thon na kadhö. Gïn ötïmö na ba ëdïögï adïa. 4 Gïn ökwaöwa nakun bakö dhögï nï ëk enwong gïnï karë më rïbërë ködwa më könyö jö k'Obanga na leng. 5 Gïn otio tic n'ölöö genwa ökö, pïën gïn öcakö mïrë kën-gï both Rwoth ëka dong kï miti k'Obanga gïn öcakö mïrë gïnï bothwa thon. 6 Pï manön wan dong ëcükö cwiny Tito nï kite na calö ën dong öcakö tic më kïca ï kinwu, myero ën dong ocob ökö. 7 Ëntö kite na calö un ïlöö dhanö ï yodhi kïbëc—ï kom yee, ï twakö köp, ï ngec, ï ketho cwinywu, ëka mar na un itye ködë ï komwa—bër ïlöö unu dhanö thon ï tic më kïca më mïö mïc.

8 Gin na an atwakö ba obedo cïk na an ënë amïö, ëntö amïtö nyutho bothwu kite na jö nökënë oketho gïnï cwinygï, ëk atëm mar na un itye ködë ka obedo mar n'atïr. 9 Pïën un ingeo cwiny më kïca na Rwoth Yecu Kiricito obedo ködë, kadï bed ën obedo alönyö, ëntö pïrwu ölökërë ödökö acan, ëk ï can mërë ibed unu ëlönyö. 10 Ëka man ënë thama na an amïö ï kom köp ni, twërö bedo na bër ka icobo unu gin na yam ïcakö ï mwaka n'opoth ca. Yam un ënë ibedo unu jö n'onwongo tye anyim, pathï tic këkën, ëntö naka thon më ketho cwinywu ï mïö mïc. 11 Kobedi dong amïtö nï ïmëdërë unu kï ticwu anyim, ëk icob unu ökö. Bed unu kï miti më tyeko na röm aröma kï maca na yam ïcakö unu ködë nakun ïkwanyö unu gin na mïtërë kï ï kom gin na tye bothwu. 12 Obanga gamö mïc na dhanö tye ködë ka cë ën tye kï miti më mïö, na ba parö pï gin na ën ope ködë. 13 Wan ba etye ka kobo nï ëk jö nökënë obed gïnï na bër nakun ëdïöwu, ëntö nï ëk jö kïbëc obed gïnï na röm aröma. 14 Kite na calö kobedini un itye kï jami na büp, mïï unu gin na gïn mïtö, ëk wang mörö ka gïn thon bino bedo gïnï kï jami na büp, gïn thon bino mïöwu gin n'orem kï bothwu, ëka dong bino mïö un ibedo na röm aröma, 15 na calö ëcöö nï, “Ngat n'öcökö na büp, ba tye ködë na pol, ëka ngat n'öcökö na nönök ba tye ködë na nönök.”*

Eoro Tito yo Korinti

16 An apwöyö Obanga n'oketho ï cwiny Tito miti na thwönë na röm kï mëga më könyöwu. 17 Ën ba ögamö kwacwa këkën, ëntö oketho cwinye ïë rwök, n'ömïö ën tye ka bino bothwu pï miti mërë kënë. 18 Wan eoro ën kanya acël k'ömïnwa n'ëpakö rwök both jö n'oye Kiricito kïbëc pï kite na ën tïtö ködë köp më Emuth na Bër. 19 Pathï manön këkën, ëntö jö n'oye Kiricito öyërö gïnï ën më woth kanya acël ködwa ï tic më mïö mïc më kïca na wan etye ka tio pï mïö dheo both Rwoth, ëka pï mitiwa më mïö köny both dhanö. 20 Wan etye n'ëgwökërë rwök ëk ngat mörö kür onwong bal mörö ï kit na wan etye ka tic kï mïc na büp ni ködë. 21 Pï manön thamawa tye më tio gïn na bër, pathï ï nyim Obanga këkën, ëntö naka thon ï nyim dhanö. 22 Wan thon etye ka orogï kanya acël k'ömïnwa nökënë na wan ebedo ka tëmö kite ï yodhi kïbëc, ëka wan enwongo nï ën obedo dhanö na ketho cwinye ï kom tic na pol, ëntö ï karë ni dong tye ka ketho cwinye na tëk rwök na löö tic na yam cön, pï gen na thwönë na ën tye ködë ï komwu. 23 Ëntö pï Tito, ën obedo atic kanya acël köda ëka awodha ï kinwu, ëka pï utmegowa, gïn obedo eor na cung pï jö n'oye Kiricito, ëka gïn ënë jö na kelo dheo both Kiricito. 24 Pï manön, nyuth unu mar na un itye ködë both jö n'oye Kiricito, ëk gïn önën wakërëwa na wan etye ködë ï komwu.

9

Mïc më könyö jö k'Obanga

1 Kobedi dong ba mïtërë an më cöönö bothwu köp ï kom mïc n'ëmïö pï jö k'Obanga na leng. 2 Pïën an angeo miti na un itye ködë më mïö köny, ëka an abedo ka wakara pïrwu rwök both jö më Macedonia, nakun akobo bothgï nï un jö na tye ï Akaya onwongo ïyübërë unu ökö cön më mïö mïc anaka ï mwaka n'opoth. Ketho cwinywu ömïö jö na pol thon oketho cwinygï ï mïö mïc. 3 Ëntö an atye ka oro utmego onu bothwu ëk wakërëwa pïrwu ï köp ni kür ojik ï köp këkën, ëk ibed unu nï yübërë ï kite na an akobo bothgï ködë. 4 Ka cë jö mökö më Macedonia owotho köda ëka onwongo nï un ba ïyübërë, wan ebino bedo kï lewic pï gen n'onwongo wan eketho ï komwu. 5 Pï manön an athamö nï bër aor utmego ni anyim ëk otyek gïnï yüb më mïc na un ïcïkërë më mïö, ëk obed n'öyübërë na calö mïc na un ïmïö kï cwinywu kenwu na ba ëdïöwu adïa.

6 Köp tye nï köman, dhanö mörö na cwöö kodhi na nönök, bino kaö thon na nönök, ëka dhanö mörö na cwöö kodhi na büp, bino kaö thon na büp. 7 Dhanö acëlacël myero ömïï kite na cwinye omoko më mïö, abonge cwer cwiny onyo dïc mörö, pïën Obanga marö ngat na mïö kï yom cwiny. 8 Ëka Obanga twërö mïöwu gum më jami na pol, ëk ï jami kïbëc ëka ï karë kïbëc ibed unu kï jami na römöwu na bër, na mïö un thon ïtwërö mïö köny na thwönë më könyö tic kïbëc na bëcö. 9 Kite n'ëcöö ködë ï Cöc na Leng:

“Ömïö jami mërë na pol both ëcan,

kite atïr mërë bedo naka naka.”*

10 Ngat na mïö kodhi both acwö kodhi ëka cem më acama, bino thon mïöwu kodhi ëka mëdö dërö më kodhiwu cë bino nyanö kac më kite atïrwu më mïö mïc. 11 Ën bino mïöwu ibedo ëlönyö ï kit yodhi kïbëc ëk ibed unu jö na römö bedo kï cwiny më mïö mïc ï karë kïbëc, ëka ka wan etero mïcwu both jö na mïtö, gïn bino pwöyö Obanga.

12 Tic më köny ni na un itye ka tïmö bino kelo gin na mïtërë both jö k'Obanga na leng, ëntö pathï manön këkën, bino kelo thon pwöc na thwönë rwök both Obanga. 13 Pïën gin na bër na ticwu kelo bino mïö jö na pol më mïö dheo both Obanga, pïën nyutho winy na bër na un itye ködë ï köp më Emuth na Bër ï kom Kiricito ëka pï cwiny na bër na un ïnywakö kï lïmwu ködgï ëka kï jö kïbëc. 14 Ëka ï lëgagï pïrwu cwinygï bino parö pïrwu, pïën pï kïca k'Obanga na thwönë n'ökadhö karë na dong onen bothwu. 15 Pwöc obed both Obanga pï mïc mërë na bër na ba kobere!

10

Pido ka Paulo pï tic mërë

1 An, Paulo, akok bothwu nakun abakö dhöga, an n'ekobo nï amwol ëka dökï awör thon ka atye kanya acël kodwu, ëntö an abedo na ger ka atye thenge. Pï mwolo ëka dökï pï kïca ka Kiricito, 2 an akwaöwu nï ka an abino bothwu, kür ïmïa unu abed kï gero ëka kï tëk cwiny na an ageno nï atwërö bedo ködë ï kom jö mökö na thamö gïnï nï wan ëlübö kite më lobo ni. 3 Kadï bed nï wan etye ï lobo, wan ba ëlwënyö kï jami lwëny më lobo ni. 4 Jami lwëny na onu ëlwënyö ködë ba obedo jami lwëny më lobo, ëntö obedo gïnï jami lwëny më tëkö k'Obanga, na türö cël ka lang onu. 5 Wan ëtürö thama na ba tye atïr, ëka awaka kïbëc na tingere malö na mïö jïï ba ngeo Obanga. Wan ëmakö thamagï më jëm ëka ëmïö bedo kï winy ï kom Kiricito. 6 Ëka kinge na dong ïdökö unu jö na tye kï winy n'örömö, cë wan ebino pwodo ngat acëlacël na ba bino bedo kï winy.

7 Nën unu gin na tye ï nyimwu. Ka dhanö mörö tye kï tëk cwiny nï ën ebedo dhanö ka Kiricito, myero ën önën dökï nï onu ebedo jö ka Kiricito kite na ën obedo ködë. 8 Pïën kadï bed awakara rwök pï twërö na Rwoth ömïö bothwa, an ba abino bedo kï lewic më tic kï twëröna. Twërö nön ën ömïö bothwa më könyöwu, ëka më döngöwu ëntö pathï më dwököwu pïny. 9 An ba amïtö nï abed calö ngat mörö na tye ka mïö lworo bothwu kï waraga na an acöögï. 10 Pïën jö mökö kobo nï, “Waraga mërë pëk ëka tëk, ëntö ka ën othuno bothwu kome bedo na görü, ëka thon gin mörö ope ï köp mërë na ën twakö.” 11 Jö n'obedo nï kömanön myero önïang gïnï nï kite na wan ëtwak ködë ï waragawa ka wan epe, wan ebino tïmö nï kömanön thon ka etye bothwu.

12 Wan ba ëparö më kethere kënwa onyo më pore kï jö mökö na pakërë gïnï kën-gï. Ëntö ka gïn opimere kën-gï ëka opore gïnï kën-gï, nwongo gïn ba ryëk. 13 Wan ba ebino wakërë n'ökadhö wangë n'ëmïö, ëntö wan ebino wakërë kanya Obanga opoko nïwa më tic, më thuno naka thon bothwu. 14 Wan ba ebino kadhö kanya myero ejik ïë calö yam ba ethuno bothwu, pïën wan ënë ëcakö thuno bothwu më tïtö köp më Emuth na Bër ï kom Kiricito. 15 Wan ba ëwakërë n'ökadhö wangë n'ëmïöwa ï kom tic na jö nökënë ënë oyelere ïë, ëntö wan etye kï gen nï ka yeewu ömëdërë, ticwa thon bino mëdërë rwök ï kinwu, nakun lübö kanya yam epoko nïwa. 16 Cë wan ëtwërö tïtö Emuth na Bër ï lobo na tye kanya bor. Pïën wan ba ëmïtö wakërë kï tic na dong ngat nökënë ötïmö ï kakar tic ka dhanö nökënë. 17 Ëntö ngat na wakërë myero öwakërë ï Rwoth. 18 Pïën pathï ngat na pakërë kënë ënë Obanga pwöyö, ëntö dhanö na Rwoth pakö.

11

Paulo ëka ëkwëna na twot

1 Athamö nï ïdïï unu cwinywu na nönök ï koma pï mingona. Dïï unu cwinywu köda. 2 An abedo kï nyeko ï komwu kï koth nyeko n'Obanga tye ködë. Pïën an acïkara më mïöwu both ëcwö acël na ënë Kiricito ëk amïïwu bothe na calö nyakö na leng na bara ongeo ëcwö. 3 Ëntö an atye kï lworo nï kite na calö thwol yam öbwölö Eba k'ököra mërë, un thon jïï bino balö thamawu ökö, ëka bino mïöwu ba ibino marö unu Kiricito kï cwinywu kïbëc na leng. 4 Pïën ka ngat mörö obino bothwu cë ötïtö Yecu nökënë na path kï Yecu na wan ëtïtö, onyo ka ïgamö unu tipo na path kï kom maca na un ïgamö, onyo Emuth na Bër na path kï kom maca na un iyeo, manön un iyeo më tic ködë. 5 Ëntö an ba athamö nï an atïdï both “ëkwëna na dito.” 6 Kadï bed nï an ba aryëk ï twak, ëntö an atye kï ngec. Wan enyutho bothwu köp ni kanyalër ï yodhi kïbëc.

7 Onyo an onwongo atïmö bal ï karë na an amwolara ëk etingwu malö, pïën an atïtö bothwu köp më Emuth na Bër k'Obanga abonge cül mörö? 8 An ayakö jö n'oye Kiricito nökënë nakun agamö cül kï bothgï ëk atii niwu tic. 9 Ëka ï karë na an onwongo atye kodwu na mïtö gin mörö, an onwongo ba abedo pëkö both ngat mörö, pïën utmego n'obino gïnï kï ï Macedonia ömïö ngö n'onwongo an amïtö. An agwökara kür abed pëkö bothwu ï yoo mörö këkën, ëka abino mëdara më tïmö nï kömanön. 10 Na calö köp n'adyer ka Kiricito tye ï cwinya, ngat mörö ope na bino jükö awakana kï ï lobo Akaya. 11 Pïngö? Pïën an ba amaröwu? Obanga ngeo nï an amaröwu! 12 Ëka an abino mëdara më tïmö ngö na an atye ka tïmö, ëk kür amïï jö na mïtö nwongo karë më mïögï bedo na röm aröma ködwa ï tic na gïn wakërë ïë.

13 Pïën koth jö nön obedo gïnï ëkwëna na twot, etic na bwölö jïï, na lökërë gïnï calö ëkwëna ka Kiricito. 14 Ngat mörö myero kür obed kï ur ï köp ni, pïën kadï Catan kikome thon lökërë na calö malaika na mënyö pïny. 15 Pï manön man ba obedo gin mörö më aura ka cë etic ka Catan lökërë gïnï calö etic na kitegï atïr. Ajikigï bino bedo na röm aröma kï tic na gïn otio.

Can ka Paulo na calö akwëna

16 An akobo dökï nï ngat mörö kür ötham nï an abedo amïng. Ëntö ka ïthamö unu nï kömanön, cë ïjöla unu na calö dhanö na mïng, ëk ömïa thon awakara na nönök. 17 Gin na an atye ka kobo k'awaka ba obedo gin na Rwoth ömïa nï akob bothwu ëntö an atwak calö amïng. 18 Kite na jö na pol wakërë ï kite na lobo wakërë ködë, an thon abino wakara. 19 Un ïdïö cwinywu kï yom cwiny kï jö na mïng, nakun un ibedo jö na ryëk! 20 Adyer un ïdïö cwinywu kadï ngat mörö tye ka lököwu më bedo opii mërë, onyo tye ka camö lïmwu, onyo buowu, onyo na bwönöwu, onyo bapö lemwu. 21 Kï lewic na mëga an ayeo nï wan onwongo ëgörü rwök pï köp nön!

Ëntö gin mörö na dhanö dïö cwinye ïë më wakërë pïrë, an atye ka twak na calö amïng, an thon adïö cwinya më wakara ï kom gin nön. 22 Gïn obedo jö Iburu? Cë an thon abedo. Gïn obedo jö Icarael? Cë an thon abedo. Gïn obedo ëkwaë k'Abraam? Cë an thon abedo. 23 Gïn obedo etic ka Kiricito? (An atwak na calö ngat n'opo.) An alöögï, atio tic na thwönë rwök, abedo ï buc wang na pol, epwoda kï wel lüth na ba kwanërë, ëka abüc kï ï thöö wang na pol. 24 Eyuda opwoda gïnï wang abic kï del wang pyer adek wie abungwën. 25 Opwoda gïnï wang adek kï lüth, ecela kï kite wang acël, mel ötür köda wang adek, abuto ï nam kiwor ëka kiceng. 26 An abedo ka woth pï karë na pol. Anwongo can n'öya kï ï kulo na möl ëka can n'öya kï both ëyak. Anwongo can n'öya kï both jö më thurwa kikokome ëka can n'öya kï both Erok. Anwongo can n'öya kï ï pacö na dit, can n'öya kï ï thim, can n'öya kï ï nam. Anwongo can n'öya kï both utmego n'obedo etwodo. 27 An atio tic na tëk rwök pï karë na lac na ba anïnö kiwor. An ario kec k'örïö pii, na ba acamö gin mörö. Adangö thon pïny na ngïc abonge gin mörö më aruka. 28 Mëd ï kom gin nökënë kïbëc, tye gin acël na kelo pëkö botha karë kï karë, ënë par na an atye ködë pï jö n'oye Kiricito kïbëc na tye ï kabedo na papath. 29 Nga na tye kï görü ëka an ba awinyo görü? Nga n'ëmïö opodho ï bal na ïa ba öwang ïë?

30 Ka onwongo myero awakara, an abino wakara pï gin na nyutho görüna. 31 Obanga ëka Apap ka Rwoth Yecu, na myero ëpak naka naka, ngeo nï an ba atwot. 32 Ï karë na an atye ï Damaciko, gabuna na tye ï thë löc ka rwoth Areta onwongo obedo ka kürö pacö ka jö Damaciko nï ëk ëmaka, 33 ëntö ëmïa adönyö yökö n'elwa pïny k'adïta nakun awok kï ï wang derica na tye ï kom cël, ëka alüü ökö kï ï cïngë.

12

Lek ka Paulo ëka öküdhö na tye ï ringo kome

1 An myero amëdara më wakara. Kadï bed nï gin mörö ope n'enwongo kï ïë. An abino mëdara më twak ï kom gin na an anënö ï wang lek ëka gin na Rwoth onyutho botha. 2 An angeo dhanö na tye ï Kiricito na dong ökadhö mwaka apar wie angwën na yam etingo etero ökö malö ï wi polo më adek. Kadï bed nï onwongo tye ï kom onyo ba tye ï kom, an ba angeo ëntö Obanga ënë ngeo. 3 Ëka an angeo nï dhanö ni kadï bed tye ï kom onyo ba tye ï kom, an ba angeo ëntö Obanga ënë ngeo, 4 onwongo etingo etero malö ï polo. Ën onwongo owinyo köp na ba römö atwaka, na ba eyeo dhanö më kobo. 5 An abino wakara pï koth dhanö na cal kï manön, ëntö ba abino wakara pïra këna, na path kï görüna. 6 Kadï bed an amïtö yërö më wakara, an ba abino bedo amïng, pïën nwongo an abino twakö köp n'atïr. Ëntö an ba abino wakara ëk dhanö mörö kür obed kï thama ï koma na löö gin na ën önënö onyo köp na ën owinyo awinya kï botha.

7 Më gwököna ëk kür atingara malö këna pï jami më aura na pol na yam Obanga onyutho botha, yam eketho öküdhö ï ringo koma, aor ka Catan ëk oketh can ï koma ëk kür atingara malö këna. 8 Wang adek an akwaö Rwoth ëk ökwany ökö kï botha. 9 Ëntö ën okobo nïna nï, “Kïcana tye na romi, pïën tëköna bedo na tëk rwök kanya görü tye ïë.” Pï manön an abino wakara rwök kï yom cwiny ï kom görüna, ëk tëkö ka Kiricito obed ï koma. 10 Pï Kiricito ömïö cwinya yom pï görü na papath na an atye ködë, ayeny, can, pëkö mökö n'eyela ködë, pëkö na dïa rwök, pïën kanya an agörü kï ïë, ënë kanya an atëk kï ïë.

Mar ka Paulo pï jö n'oye Kiricito na tye ï Korinti

11 An onwongo abedo amïng! Ïdïa unu ïë, pïën un onwongo myero ïpaka unu. An ba atïdï both “Ëkwëna na dito” kadï bed an ba abedo gin mörö. 12 Gin na kïbëc na nyutho nï an abedo akwëna kikome ötïmërë yam ï kinwu kï dïö cwiny na thwönë, anyuth mökö, gin më aura, ëka tango. 13 Gin acël këkën na an ba atïmö, na an atïmö both jö n'oye Kiricito nökënë, an kikoma onwongo ba abedo pëkö bothwu. Tïm nïna unu kïca ï bal ni.

14 Kobedini dong an ayübara më bino bothwu wang më adek, ëka an ba abino bedo pëkö bothwu, pïën gin na an amïtö ba obedo jamiwu ëntö un. Ka obedo nï kömanön, ëthïnö kür myero ökan jami pï enyodogï ëntö enyodo ënë myero ökan jami pï ëthïnögï. 15 An abino bedo kï yom cwiny rwök më tic kï jami kïbëc na an atye ködë, kadï tëköna kïbëc pï könyö kwö më tipowu. Ka an amaröwu rwök, un ibino maröna na nönök? 16 Ëntö kadï bed nï kömanön, an ba abedo pëkö bothwu. Cë kite na an onwongo abedo ököra, an abino amaköwu kï bwöl. 17 Tye ngat mörö kï ï kin jö n'onwongo an aorogï bothwu n'obuo gin mörö kï bothwu pïra? 18 An akwaö Tito nï myero obin bothwu ëka aoro ömïn onu më woth ködë kanya acël. Tito obino obuowu? Pe! Onu yam ba etio tic kï cwiny acël ëka ëlübö yoo acël këkën?

19 Un ibedo thamö pï karë kïbëc nï wan ebedo ka pido pïrwa kënwa ï nyimwu? Wan ebedo twak ï nyim Obanga na calö jö na tye ï Kiricito, ëka jami kïbëc na wan ëtïmö, utmegona më amara, obedo më jïngöwu. 20 Pïën an atye kï lworo nï caa nökënë ka an athuno atwërö nwongowu ïpath kï kite na an amïtö nï ibed unu ködë, ëka un thon dökï ibino nwongo unu nï an apath kï kite na un ïmïtö nï an abed ködë. An atye kï lworo nï gwök onyo itye unu kï dha, adïnga, akëmö, woro, ayeny, anïï, awaka ëka arubaruba. 21 An atye kï lworo nï ka adwogo bothwu dökï, Obangana bino mïöna amwolara ï nyimwu, ëka an abino kok pï jö na pol n'öbalö cön cë ba ongut gïnï kï ï kom tïmgï na ba bër, tïm më ölyang ëka miti më kom na gïn ötïmö.

13

Limo ka Paulo më adek yo Korinti

1 Man ënë wang më adek na an atye ka bino ködë yo bothwu. “Caden na römö arïö onyo adek ënë myero omok gïnï köp kïbëc n'ekelo më alara.”* 2 An onwongo dong akobo niwu ökö cön ï karë na an onwongo atye bothwu ï limona më arïö. Kobedi dong anwö na an ape bothwu nï ka adwogo dökï, ba abino tïmö kïca both jö n'öbalö cön, 3 kite na un ïmïtö moko nï Kiricito twak nakun wok kï botha. Ën ba obedo ngat na görü më tic kodwu ëntö ën tëk ï kinwu. 4 Ën onwongo eguro ï kor yath arïa pïën ën onwongo ope kï tëkö, ëntö kobedini ën tye na kwö pï tëkö k'Obanga. Kadï onu thon ëgörü ï ën, ëntö ï ticwa kodwu onu ebino kwö kanya acël kï Kiricito pï tëkö k'Obanga.

5 Ngïrë unu kenwu, ëk ïnën unu ka cë icung unu na tëk ï yeewu. Tëmërë unu kenwu. Un ba itye ka nïang nï Yecu Kiricito tye ï ïwu? Thwara ka ibedo unu jö n'Obanga ba pwöyö. 6 An ageno nï un ibino nïang na bër nï wan ba ebedo jö na ba ëpwöyögï. 7 Wan ëlëgö Obanga pïrwu ëk kür ïtïm unu gin mörö na rac. Pathï më nyutho nï wan jö n'Obanga pwöyö, ëntö wan ëmïtö nï un ïtïm gin na bër, kadï bed nï wan enen calö jö na ën ba öpwöyö. 8 Pïën wan ba ëtwërö tio gin mörö na ba rwatërë kï köp na tye atïr, ëntö ëtwërö tio gin na rwatërë kï gin na tye atïr këkën. 9 Cwinywa yom ka wan ëgörü, nwongo un ïtëk, dökï wan ëlëgö nï ïdök unu jö n'otengo. 10 Man ënë gin n'ömïö an acöö köp ni na an pod atye kanya abor kodwu, ëk kür abed na ger ï komwu ka an abino nakun atio kï twërö na yam Rwoth ömïa ëk akönywu më döngö, ëntö pathï më dwököwu pïny.

Moth ka Paulo më ajiki

11 Më ajiki, utmegona, bed unu dong. Yüb unu dong kitewu na bër, ëka dökï myero iwiny unu kokona pï gin na an akwaöwu pïrë. Bed unu kï thama acël, bed unu kï kuc, ëka Obanga na won mar kï kuc bino bedo kodwu.

12 Mothere unu kenwu kï moth më mar. 13 Jö k'Obanga na leng kïbëc omothowu.

14 Kïca ka Rwothwa Yecu Kiricito, mar k'Obanga, ëka kï rïbërë ka Tipo Naleng obed kodwu kïbëc.

* 4:6 Acaki 1:3

* 4:13 Jabuli 116:10

* 6:2 Icaya 49:8

* 6:17 Icaya 52:11

* 6:18 2 Camuel 7:14; 2 Camuel 7:8

* 8:15 Yaa 16:18

* 9:9 Jabuli 112:9

* 13:1 Nwönö Cïk 19:15

Jö Galatia

1

2

3

4

5

6

Waraga ka Paulo both

Jö Galatia

Köp na tye ï waraga ka Paulo both jö Galatia

Na calö emuth na bër ï kom Kiricito n'ëcakö tïtö ëka ëgamö ï kin jö n'onwongo ba obedo gïnï Eyuda, peny öya ka cë dhanö twërö lübö cïk k'Eyuda më bedo dhanö n'oye Kiricito adyer. Paulo okobo cön nï man onwongo ba mïtërë—nï ï adyer, köp na pïrë tëk pï kwö ï Kiricito onwongo obedo yee, na nwongo eketho jami kïbëc atïr k'Obanga. Ëntö ï kin jö n'oye Kiricito kïbëc na tye ï lobo Galatia na tye ï Acia, n'onwongo tye ï thë löc ka jö Roma, kunön onwongo jö na pyem kï Paulo kobo gïnï nï dhanö myero ölüb cïk k'Eyuda ka mïtö bedo n'atïr k'Obanga.

Waraga ka Paulo both Jö Galatia onwongo ëcöö më dwongo cen jö n'onwongo ëbwölögï kï pwony më twodo ï yee n'atïr ëka ï kwö n'Obanga mïtö. Paulo öcakö twak nakun gwökö twërö mërë n'ecwodo ën ködë nï akwëna ka Yecu Kiricito. Paulo ocere nï cwodo mërë më bedo akwëna öya kï both Obanga, pathï kï ï twërö ka dhanö mörö, ëka tic mërë na pïrë tëk onwongo obedo pï jö na ba obedo Eyuda. Cë ën okobo nï yee këkën ënë mïö jïï twërö bedo n'atïr k'Obanga. Ï ajiki më cura gïnï Paulo onyutho nï kite ka jö n'oye Kiricito wotho na bër kï mar n'adwogi mërë yaa kï ï yee ï Kiricito.

1

Moth n'öya kï both Paulo

1 Waraga ni öya kï both Paulo n'obedo akwëna. Pathï jö mörö ënë oora, ëntö Yecu Kiricito ëka Obanga Apap n'ocero Yecu kï ï kin jö n'öthöö. 2 Utmego kïbëc na tye gïnï kanya acël köda kany ömïö mothgï.

Both jö n'oye Kiricito kïbëc na tye ï Galatia.

3 Obanga Apap onu ëka Rwoth Yecu Kiricito ömïïwu gum kï kuc. 4 Kiricito ömïö kwö mërë pï bal onu, kite n'Obanga Apap onu onwongo öyübö ködë, ëk ëlar onu ökö kï kom gin na rac më karë ni. 5 Dheo obed both Obanga naka naka. Amën.

Emuth na Bër nökënë ope

6 An auro kite na un ïlökërë unu ködë pïöpïö, ïkwërö unu ngat na yam ocwodowu ï kïca ka Kiricito, ëka itye ka lökërë unu ï emuth na bër nökënë na path k'Emuth na Bër. 7 Adyer Emuth na Bër nökënë ope, ëntö tye jö mökö na tye ka balö thamawu ökö nakun mïtö gïnï lökö Emuth na Bër ï kom Kiricito dökö gin na path. 8 Ëntö kadï bed wan onyo emalaika mörö n'öya kï ï polo ötïtö niwu emuth na bër nökënë na path k'Emuth na Bër na yam wan ëtïtö niwu ca, myero ëcën dhanö nön ökö. 9 Na calö wan ekobo niwu cön, pod anwö kobo dökï: Ka ngat mörö tye ka tïtö niwu emuth na bër nökënë na path k'Emuth na Bër na yam ïgamö unu, myero ëcën dhanö nön ökö!

10 An kobedini atye ka rangö cwak ka dhanö, onyo cwak k'Obanga? Onyo an atye ka tëmö yomo cwiny jö? Ka onwongo an pod ayomo cwiny jö, kono an ba abedo atic ka Kiricito.

Kite n'Obanga ocwodo kï Paulo

11 Utmegona, an amïtö inge unu nï Emuth na Bër na an atïtö ba obedo gin mörö na dhanö ënë öcakö. 12 An ba agamö kï both ngat mörö, onyo epwonya ködë apwonya; ëntö an anwongo kï both Yecu Kiricito n'onyutho botha.

13 Un ityeko winyo kite na kwöna na cön onwongo tye ködë ï lübö dini k'Eyuda, ëka kite na an onwongo aketho kï can ï kom jö k'Obanga n'oye Kiricito ëka atëmö tyekogï ökö. 14 Ï dini k'Eyuda, an onwongo alöö pol jïï n'obedo gïnï nyelwaga ëka alübö thëkwarö ka kwerena kïbëc. 15 Ëntö ï karë na bara ënywöla, Obanga onwongo öyëra ökö, ëka ocwoda pï kïca mërë. Cë oyomo cwinye 16 më nyutho nïna Wode, ëk atït köp ï kome both Erok. Ï karë na köp ni ötïmërë, an ba acïdhö më penyo thama kï both ngat mörö, 17 an thon ba acïdhö yo Jerucalem both jö n'onwongo obedo gïnï ëkwëna cön nïna, ëntö cücüth an acïdhö ï lobo Arabia ëka kinge adwogo yo Damaciko.

18 Cë kinge mwaka adek, an acïdhö naka yo Jerucalem më rwatërë kï Petero ëka abedo bothe pï nïnö apar wie abic. 19 An ba anënö akwëna mörö ëntö an anënö Yakobo këkën ömïn Rwoth. 20 Adyer ï nyim Obanga, gin na kïbëc na an atye ka cöönö niwu ï waraga ni, twodo mörö ope ïë. 21 Kinge manön an acïdhö yo Ciria ëka Cilicia. 22 Ï karë nön, jö n'oye Kiricito na tye gïnï ï Yudea onwongo bara ngeo gïnï koma. 23 Gïn onwongo owinyo köp ï koma këkën nï, “Ngat na yam oyelo onu kobedini dong tye ka tïtö köp ï kom yee na yam ën ötëmö türö.” 24 Cë öpakö gïnï Obanga pï gin na ën ötïmö ï koma.

2

Ëkwëna oyeo Paulo

1 Cë kinge mwaka apar wie angwën, an adök dökï yo Jerucalem kï Baranaba. An thon awotho kï Tito. 2 An acïdhö kunön pïën Obanga onyutho nïna nï myero acïdhï ëk atït ï nyimgï körë kï körë Emuth na Bër na an atïtö both Erok. Ëntö an atïmö man ï müng both jö na pïrgï tëk, ëk kür ökwër gïnï ticna na an atio onyo na dong atyeko tio, ëk obed më nono. 3 Tito n'onwongo owotho köda ba ëdïö nï ëk ëlïr, kadï bed nï ën onwongo obedo Arok n'öya kï Grecia. 4 Köp ni öya pïën utmego mökö n'obedo etwodo onwongo odonyo ï kinwa më rïpö kuc na wan etye ködë ï Kiricito Yecu ëka më mïöwa bedo opii. 5 Ëntö më gwökö köp adyer më Emuth na Bër pïrwu, wan ba eyeo nï gïn ölööwa kadï na tïdï mörö.

6 Both jö na pïrgï tëk—kite n'onwongo gïn tye ködë ba okelo apokapoka mörö botha, pïën Obanga ba lengere both ngat mörö pï kite na ën tye ködë—jö nön ba ömëdö gïnï gin mörö ï köpna. 7 Nakaka manön, gïn obino ongeo nï Obanga ömïa tic më tïtö Emuth na Bër both Erok, na calö ömïö Petero tic më tïtö both Eyuda. 8 Obanga n'ooro Petero na calö akwëna më tic both Eyuda, ën onwongo thon tye ka tic köda na calö akwëna both Erok. 9 Yakobo, Petero ëka Jon, n'onwongo ngere më bedo calö wïr ka jö n'oye Kiricito, na dong önïang gïnï pï gum n'Obanga ömïa wan kï Baranaba, gïn omotho cïngwa më nyutho nï wan kïbëc etio kanya acël. Gïn oye nï wan myero ëcïdh both Erok, ëka gïn ëcïdh both Eyuda. 10 Gin na gïn ökwaöwa këkën ënë nï wan myero ëmëdërë më könyö ëcan, gin n'onwongo an aketho cwinya nï myero atïm.

Paulo ocoko Petero

11 Ï karë na Petero obino yo Antiokia, an ajükö ën wang kï wang, pïën ën onwongo ötïmö gin na ba tye na bër. 12 Na bara jö n'öya kï both Yakobo othuno, Petero onwongo cemo kanya acël k'Erok. Ëntö ï karë n'othuno gïnï, cë Petero öcakö jer thenge ëka opokere ökö kï both Erok pïën ën onwongo lworo jö na mïtö nï ngat mörö këkën n'oye Kiricito myero kono ëlïr. 13 Eyuda nökënë n'oye öcakö gïnï lübö kite ka Petero nön më twodo ëka Baranaba thon öcakö lübö kitegï më twodo nön.

14 Ï karë na an anënö nï gïn ba dökï tye ka tic na lübërë kï köp adyer më Emuth na Bër, an akobo both Petero ï nyimgï kïbëc nï, “In ibedo Ayuda, ëntö ïkwö calö Arok ëka ba ïkwö calö Ayuda. Cë dong in ïtwërö dïö Erok nïngö më lübö kite k'Eyuda?

15 “Onu n'ebedo Eyuda ï anywölï ëka ba ebedo ‘Erok n'obedo gïnï ëbal’ 16 engeo nï dhanö ba ëkwanö nï kite atïr pïën tïmö gin na cïk mïtö, ëntö pï yee ï kom Yecu Kiricito. Kadï onu thon Eyuda, eketho yee onu ï kom Yecu Kiricito ëk ëkwan onu nï kite onu atïr pï yee ï kom Kiricito, ëka pathï pï tïmö gin na cïk mïtö. Pï manön, ba ëkwanö dhanö nï kite atïr pïën tïmö gin na cïk mïtö.

17 “Ëntö ka onu ërangö nï ëkwan onu nï kite onu atïr pï Kiricito, cë enwongo nï onu kikome ebedo ëbal dökï, manön twërö nyutho nï Kiricito ömïö onu ëdökö ëbal? Adyer pathï nï kömanön! 18 Ka an agërö gin na yam arëdhö ökö pïny, an amoko këna nï an abedo ngat na türö cïk. 19 Cïk kikome ënë ömïö an athöö ëk akwö pï Obanga. 20 An dong etyeko gurona ökö kï Kiricito ï kor yath arïa mërë ëka pathï an ënë dökï akwö, ëntö Kiricito ënë tye ka kwö ï ïa. Kwö na an atye ködë ï koma, an akwö pï yee ï kom Wod k'Obanga, n'ömara ëka ömïrë kënë pïra. 21 An ba akwërö kïca k'Obanga, pïën ka ëkwanö dhanö nï kite atïr pï cïk, cë Kiricito öthöö nono abonge tyën köp mörö.”

3

Cobo cïk onyo bedo kï yee

1 Un jö Galatia kara ïmïng unu köman! Nga n'örögöwu? Yam cön onwongo enyutho niwu kanya lër kite n'eguro kï Yecu Kiricito ï kor yath arïa. 2 Ëk an apenywu peny acël: Un inwongo Tipo Naleng pï lübö cïk, onyo pï yeo köp më Emuth na Bër na un iwinyo? 3 Un kara ïmïng köman? Un ïcakö kï Tipo Naleng k'Obanga ëntö kobedini dong ïmïtö unu tyeko kï tëk komwu? 4 Un ïlïmö can na pol nono? Ï adyer onwongo ba obedo më nono. 5 Obanga mïöwu Tipo Naleng ëka tio tango na pol ï kinwu pïën ïlübö unu cïk onyo pï yeo köp na un iwinyo? 6 Ï yoo acël nön, “Abraam oye ï kom Obanga, ëka ëkwanö ën nï kite atïr pï yee mërë.”* 7 Myero inge unu nï jö na tye kï yee, gïn ënë ëthïnö k'Abraam. 8 Cöc na Leng onyutho nï Obanga bino kwanö Erok nï kitegï atïr pï yee. Obanga yam ötïtö köp më Emuth na Bër both Abraam cön nakun kobo nïnë nï, “Rok kïbëc bino nwongo gum piri.”* 9 Pï manön, jö na tye kï yee bino nwongo gïnï gum k'Abraam n'obedo kï yee.

10 Jö kïbëc na jengere ï lübö cïk ëlamögï dong ökö, pïën ëcöö nï, “Cen opodh ï kom jö kïbëc na ba lübö gin na kïbëc n'ëcöö ï buk më cïk.”* 11 Kobedini köp dong ongere ökö nï ba ëkwanö dhanö mörö nï kite atïr ï nyim Obanga pï tïmö gin na cïk mïtö, pïën ëcöö nï, “Ngat na kite atïr pï yee bino bedo na kwö.”* 12 Ëntö cïk ba ocung ï kom yee, pïën ëcöö nï, “Ngat na tïmö nakun lübö gin na cïk mïtö kïbëc bino kwö.” 13 Kiricito ënë yam ökökö onu kï ï cen n'opodho ï kom onu pïën onu ba ëlübö cïk. Ën obino cë ölökërë ödökö dhanö n'ëlamö nakaka onu, pïën yam ëcöö nï, “Cen myero opodh ï kom dhanö n'ëngabö malö ï wi yath.” 14 Ën ökökö onu ëk gum na yam Obanga ömïö both Abraam myero Erok thon onwong gïnï pï Yecu Kiricito. Ëk onu thon enwong Tipo Naleng na yam ën öcïkö pï yee.

Cïk ëka gin më Cïkërë

15 Utmegona, ëk kono amïï apor më kwö më karë kïbëc. Ka jö arïö öcïkërë gïnï ï gin mörö na gïn omoko, ngat mörö ope na dökï twërö lökö onyo mëdö gin mörö ïë. 16 Obanga yam öcïkërë both Abraam ëka akwarë. Cöc na Leng ba okobo nï, “kï both ëkwaëni,” na nyutho jö na pol, ëntö okobo nï, “kï both akwaru,” na nyutho ngat acël këkën na ënë Kiricito. 17 Ngö na an akobo ene: Cïk na dong obino kicen kinge mwaka 430 ba dökï twërö türö cïkërë n'Obanga otyeko moko cön ëka thon ba mïö gin n'ëcïkö rwenyo. 18 Ka mïc n'Obanga mïö obedo pï cïk, cë nwongo ba lübö cïkërë mërë, ëntö Obanga ï kïca mërë ömïö mïc both Abraam pï cïkërë mërë.

19 Pïngö ëmïö cïk dökï? Cïk ebino ëmëdö ï kom cïkërë ëk türö cïk onen ökö kanyalër naka wang n'akwar Abraam n'eketho cïkërë pïrë obino. Emalaika ënë yam okelo cïk cë ëmïö ï cïng ngat na rïbö dhanö kanya acël. 20 Ngat na rïbö dhanö ba mïtërë ka ngat acël këkën ënë tye; ëntö Obanga tye acël.

21 Cïk dong tye ka pyem kï cïkërë k'Obanga? Pathï kömanön, pïën ka onwongo ëmïö cïk na twërö mïö kwö, cë kwanö dhanö nï kite atïr obedo pï lübö cïk. 22 Ëntö Cöc na Leng kobo nï jö kïbëc tye gïnï ï thë löc më bal, ëk gin n'onwongo ëcïkö ëmïï both jö n'oye pï yeegï ï kom Yecu Kiricito.

23 Na bara yee ï kom Kiricito enyutho both onu, cïk onwongo gwökö onu na calö emabuc, naka ï karë na dong enyutho nï onu yee. 24 Kömanön, cïk onwongo obedo gin na gwökö onu naka Kiricito obino; cë dong ëcakö kwanö onu nï kite onu atïr pï yee. 25 Kobedini dong yee ï kom Kiricito tye, onu ba dökï ëtwërö bedo ï thë gwök më cïk.

Ëthïnö k'Obanga

26 Un kïbëc ibedo ëthïnö k'Obanga pï yee ï kom Kiricito Yecu. 27 Pïën un kïbëc n'onwongo ebaticawu ï Kiricito, iruko unu dong Kiricito calö böngü na nyen. 28 Apokapoka ope ï kin Ayuda k'Arok,* ï kin opii ëka ngat na löörë kënë, ï kin ëcwö ëka dhakö, pïën un kïbëc itye unu acël ï Kiricito Yecu. 29 Ka un ibedo jö ka Kiricito, cë un dong ibedo unu ëthïnö k'Abraam na bino leo gin na yam Obanga öcïkö both Abraam.

4

1 Gin na an atye ka kobo ënë nï alee jami ka pod obedo athïn, bedo na röm aröma k'opii, kadï bed ën obedo won jami kïbëc. 2 Ën bedo ï thë löc ka jö na gwökö ën ëka edite na gwökö jami naka ka karë n'apap mërë öcïkö örömö. 3 Man ënë kite n'obedo ködë ï kom onu, ï karë na onu pod ebedo calö ëthïnö, onu onwongo etye calö opii na tye ï thë twër më lobo ni. 4 Ëntö ka karë n'ëcïkö kikome örömö, Obanga obino ooro Wode na dhakö önywölö ëka ökwö ï thë cïk, 5 më kökö jö n'onwongo tye ï thë cïk, ëk ëlök onu ëdök ëthïnö k'Obanga kï twër n'örömö. 6 Kobedini kite na un dong ibedo ëthïnö k'Obanga, ënë ömïö Obanga ooro Tipo ka Wode ï cwinywu na kok nï, “Aba, Apap.” 7 Pï manön un ba dökï ibedo unu opii. Un ibedo ëthïnö k'Obanga, ëka ebino mïöwu gin na ën öcïkö.

Par ka Paulo pï jö Galatia

8 Ï karë na un bara ingeo Obanga, onwongo ibedo unu opii ka gin mökö na ba obedo gïnï obanga kikome. 9 Ëntö kobedini dong un ingeo Obanga—onyo nï Obanga dong ngeowu—pïngö un dökï ïmïtö dök cen ï opii më bedo ï thë twër më lobo ni na görü ëka na pïny ölöögï? Ïmïtö unu dök më bedo opiigï dökï? 10 Un iketho cwinywu më kwero nïnö mökö, dwe, karë na papath, ëka mwaka. 11 An atye kï lworo rwök nï ticna kïbëc na an atio pïrwu onwongo obedo më nono.

12 Utmegona, an akwaöwu nï ibed unu calö an, pïën an dong adökö calö un. Un ba ïtïmö gin mörö na rac ï koma. 13 Kite na un ingeo nï onwongo obedo pï lïth koma, ënë ömïö an acakö tïtö niwu Emuth na Bër. 14 Un ba ibino ïcaa onyo ïkwëra unu kadï bed lïth koma onwongo obedo atëmatëma bothwu, ëntö ïjöla unu na bër na calö an onwongo abedo malaika k'Obanga, onyo na calö an onwongo abedo Kiricito Yecu kikome. 15 Ngö n'öbalö yom cwinywu kïbëc n'onwongo itye unu ködë? An arömö mïö caden nï, ka onwongo twërë, onwongo myero igol wangwu ökö ëka ïmïï unu botha. 16 An dong adökö langöwu pïën an akobo niwu köp adyer?

17 Jö nökënë ca tëmö gïnï kï tëk më lököwu, ëntö thamagï rac. Gin na gïn mïtö ënë nï ïlökërë unu ökö kï botha ëk ïcak unu winyogï. 18 Ka ngat mörö tye kï miti më tïmö gin na bër bothwu, manön kïbëc bër, ëntö myero ötïm gïnï ï karë kïbëc, pathï ka an atye kodwu këkën. 19 Ëthïnöna më amara, pod dökï atye ka dangö arem kodwu calö dhakö na dangö arem ï karë më nywöl naka ka Kiricito obedo na tye rwök ï kwöwu. 20 An onwongo amïtö nï kono abin abed bothwu kobedini ëk anïang ï kom gin na myero atwak bothwu, pïën thama ï komwu dong ocungo wia ökö!

Apor k'Aga ëka Cara

21 Un jö na mïtö nï cïk ölööwu, un ba ingeo ngö na cïk kobo? 22 Pïën ëcöö nï Abraam onwongo tye k'awope arïö, acël obedo wod ka dhakö n'onwongo obedo opii, ëka acël wod ka dhakö na ba obedo opii. 23 Wod ka dhakö n'onwongo obedo opii ënywölö ï kite më kom; ëntö wod ka dhakö na ba obedo opii ënywölö na calö adwogi më cïkërë n'Obanga öcïkö.

24 Man ërömö nïang ïë na calö carolok, mon arïö ni nyutho cïkërë arïö. Cïkërë acël öya kï ï wi kidi Cinai, önywölö ëthïnö na bino bedo gïnï opii: Dhakö ni ënë Aga. 25 Kobedini Aga cung pï kidi Cinai na tye ï Arabia na röm aröma kï Jerucalem më karë ni pïën tye ï opii kanya acël k'ëthïnö mërë. 26 Ëntö dhakö nökënë ca cung pï Jerucalem na tye ï polo; ën löörë kënë ëka ën ënë obedo aya onu. 27 Pïën ëcöö nï:

“Bed kï yom cwiny, in dhakö nï bedo alür,

na ba önywölö ëthïnö mörö;

red kï yom cwiny rwök,

in n'arem më nywöl ba ogoi;

pïën ëthïnö ka dhakö na cwörë öwëkö pol

na löö ëthïnö ka dhakö na tye kï cwörë.”

28 Utmegona, un ibedo ëthïnö më cïkërë k'Obanga, na calö Icaka. 29 Ï karë nön, athïn n'ënywölö ï kite më kom obedo yelo athïn n'ënywölö pï tëkö ka Tipo k'Obanga, ëka röm aröma thon kobedini. 30 Ëntö ngö na Cöc na Leng kobo? “Ryëm dhakö n'obedo opii ökö kï wode, pïën wode ba bino leeno jami kanya acël kï wod ka dhakö na ba obedo opii.”* 31 Pï manön, utmegona, onu ba ebedo ëthïnö ka dhakö n'obedo opii, ëntö ëthïnö ka dhakö na ba obedo opii.

5

Kuc ï Kiricito

1 Onu dong ebedo jö më kuc pïën Kiricito otyeko gönyö onu dong ökö kï ï opii. Cung unu na tëk, ëka kür ïdök unu ï opii më cïk dökï.

2 Winy unu köpna, an, Paulo, kobedini akobo bothwu nï: Ka ïmïö ëlïröwu, cë Kiricito bino bedo gin mörö na köny mërë ope bothwu. 3 An anwö köpna dökï both dhanö acëlacël na mïö ëlïrë nï ën dong tye kï banya më lübö cïk kïbëc. 4 Un jö na mïtö nï ëkwanwu nï kitewu atïr pï lübö cïk, un dong ityeko pokere ökö kenwu kï both Kiricito; ïnyïkö unu ökö kï cecen kï kom kïca k'Obanga. 5 Pï Tipo Naleng, onu etye kï gen na thwönë rwök më nwongo kite n'atïr n'ëmïö pï yee. 6 Pïën ï Kiricito Yecu, lïrë onyo bedo abonge lïrë ope kï köny mörö. Gin na könyö këkën ënë yee na tio kï mar.

7 Un onwongo itye ka ngwëc na bër. Nga n'öjüköwu më lübö köp më adyer? 8 Ëka pwony na calö man ba öya kï both Obanga n'ocwodowu. 9 Pwony më twodo ni cal kï thöbï na tïdï mörö na yenyo mökö ogati kïbëc. 10 An atye kï gen ï Rwoth nï thamawu ba bino pokere kï mëga. Ngat na tye ka mïöwu dönyö ï arubaruba, Obanga bino pwodo kadï bed ën nga. 11 Utmegona, ka an onwongo pod atïtö niwu köp më lïrë, pïngö dökï pod eketho ayela ï koma? Köp na makö yath arïa onwongo ba dökï römö bedo pëkö, ka an atïtö nï lïrë bër. 12 An onwongo athamö nï ka twërë jö nön na tye ka rubowu kï köp më lïrë myero ömëdërë gïnï anyim ëka opudhere gïnï kën-gï.

13 Utmegona, un yam ecwodowu më bedo kï kuc. Ëntö kür dök ïlök unu kuc na mewu obed më cobo miti më kwö më anywölï. Nakaka tïmö kömanön, myero dhanö acëlacël ömïrë më könyö awodhe kï mar. 14 Pïën cïk kïbëc ërïbögï ökö ï köp acël këkën nï, “Mar awodhi na calö ïmarö komi keni.”* 15 Ëntö ka ïkarë unu calö leeni më thim, cë myero ïgwökërë unu ëk kür ithum unu ökö kenwu.

Tipo Naleng ëka kite ka dhanö

16 Gin na an akobo niwu ene, mïï unu Tipo Naleng ötëlwu, ëk kür icob unu mitiwu më kwö më anywölï. 17 Pïën miti më kwö më anywölï pyem kï miti ka Tipo Naleng, ëka miti ka Tipo Naleng pyem kï miti më kwö më anywölï. Gïn arïö ni dagërë gïnï, manön ënë gin na jüköwu më tïmö gin na un ïmïtö. 18 Ëntö ka Tipo Naleng ënë tye ka tëlöwu, un ba itye ï thë cïk.

19 Tic më miti më kwö më anywölï nen ökö kanya leng. Gïn ene: tïm më ölyang, carö, tarwang, 20 wörö cal jwogi, tic më jwöjwök, adagë, dhaa, nyeko, akëmö, larö dito, pyem, apokapoka, 21 woro, mërö, cem më yom cwiny na rac, kï mökö nökënë na calö manön gïnï. Pod dökï acïköwu na tëk, kite na calö acïköwu cön, nï jö na tïmö koth jami na calö man gïnï, ker k'Obanga ba bino bedo mëgï. 22 Ëntö nyig na nyak pï Tipo Naleng ene: Mar, yom cwiny, kuc, dïö cwiny, kïca, bër, gen, 23 mwolo, ëka gwökërë kën. Cïk mörö ope na kwërö jami na calö man gïnï. 24 Jö n'obedo gïnï jö ka Kiricito Yecu otyeko gïnï guro miti më kwö më anywölï kï kite mërë kïbëc ï kor yath arïa. 25 Tipo Naleng ömïö onu kwö, cë onu myero ewothu nakun ëlübö ën. 26 Onu myero kür ebed k'awaka, kür ebed nyuthere rwök both ewodh onu, ëka kür ebed kï nyeko ï kin onu.

6

Tïmö gin na bër both jö kïbëc

1 Utmegona, ka cë ëmakö dhanö mörö tïmö bal, un jö na Tipo Naleng tëlöwu myero ïköny unu ën ëk odwog ï yoo n'atïr, nakun ïkönyö unu ën kï cwiny më mwolo. Ëntö myero ïgwökërë unu ëk un thon kür ëtëmwu. 2 Ting unu pëkö k'ewodhwu, manön ënë bino mïöwu icobo cïk ka Kiricito. 3 Ka dhanö mörö thamö nï ën pïrë tëk ëlöö jö nökënë, nakun ï adyer nwongo ën pïrë ba tëk, nwongo ën bwölërë kënë. 4 Dhanö acëlacël myero önën tic mërë kënë ka bër. Manön mïö tyën köp më wakërë mërë bedo pï tic mërë kikome na ën otio, na ba dök poro kï tic ka ngat mörö nökënë, 5 pïën dhanö acëlacël tye kï yëc mërë na myero oting.

6 Dhanö n'etye ka pwonyo kï köp ï kom Kiricito myero önywak jami kïbëc na bëcö na ën tye ködë k'apwony mërë.

7 Kür ïwëk ëbwölwu: Obanga ba etuko ködë. Gin na dhanö öcwö ënë ën thon bino kaö. 8 Ngat n'öcwö kodhi mërë ï pwodho më miti më kwö më anywölï, gin na ën bino kaö kï ïë ënë thöö, ëntö ngat n'öcwö kodhi mërë ï pwodho ka Tipo Naleng, gin na ën bino kaö kï ïë ënë kwö na ba thum. 9 Kür myero onu edher më tïmö gin na bër, pïën ka karë örömö, onu ebino kaö kac ka onu ba edhero. 10 Dong pï manön kite na onu pod etye kï karë, onu myero ëtïm gin na bër both jö kïbëc, na löö kïbëc myero onu etii both utmego onu n'oye gïnï Kiricito.

Cïk ka Paulo më ajiki

11 Un ïtwërö nënö nyukuta na thwon na an atye ka cöönö kï cïnga kikome.

12 Jö nonu na tye ka tëmö më dïöwu nï myero ïlïrë unu, obedo gïnï jö na mïtö nï gïn enen na bër both jö nökënë. Tyën köp na mïögï tïmö ënë më jükö kür eketh ayela ï komgï pï yath arïa ka Kiricito. 13 Naka thon jö n'ëlïrögï ba lübö gïnï cïk, ëntö gïn mïtö nï ëlïrwu ëk ëwakërë gïnï pï lïrë më komwu. 14 Ëntö an ba amïtö nï awakara pï gin mörö, kono pï yath arïa ka Rwoth onu Yecu Kiricito, kï kubotha lobo kïbëc dong eguro ökö ï kör yath arïa, ëka an kikoma thon egura ökö ï kom lobo pï yath arïa. 15 Pïën ka ngat mörö ëlïrö onyo ba ëlïrö, manön ba obedo gin mörö na pïrë tëk; gin na pïrë tëk ënë më bedo cwec na nyen. 16 Kuc kï kïca obed ï kom jö na lübö pwony ni, ëka both jö k'Obanga kïbëc.

17 Cakërë kobedini cïdhö ködë anyim, an ba amïtö nï ngat mörö oyela, pïën an atye kï poo na dong eketho ï koma na nyutho nï an abedo opii ka Yecu.

18 Utmegona më amara, kïca ka Rwoth onu Yecu Kiricito obed kodwu. Amën.

* 3:6 Acaki 15:6

* 3:8 Acaki 12:3; 18:18; 22:18

* 3:10 Nwönö Cïk 27:26

* 3:11 Abakuk 2:4

* 3:28 Arok obedo dhanö më Grecia.

* 4:30 Acaki 21:10

* 5:14 Elebi 19:18

Jö Epeco

1

2

3

4

5

6

Waraga na Paulo öcöö both

Jö Epeco

Köp na tye ï buk ka jö Epeco

Më acël, waraga ka Paulo both jö Epeco makö köp më “Yüb k'Obanga na ën bino cobo ka karë örömö, ënë më cökö jami kïbëc na tye ï polo ëka ï wi lobo, më rïbögï ökö kanya acël ï Kiricito” (Epeco 1:10). Obedo thon köp both jö k'Obanga kür öwëk gïnï yüb na pïrë tëk ni pï rïbërë ka jö kïbëc ï bedo acël ï Kiricito Yecu.

Ï cöc më acël na tye ï waraga ka Paulo both jö Epeco, ngat n'öcöö oketho wi köp më rïbërë nakun twakö kite n'Obanga Apap öyërö kï jögë, kite n'ëtïmö nïgï kïca ëka ëgönyögï kï ï kom balgï nakun wok kï both Wode Yecu Kiricito, ëka kite na cïkërë na dit k'Obanga na Tipo Naleng omoko.

Ï köp më arïö Paulo okobo both jö na kwanö më kwö ï yoo na mïö bedogï acël ï Kiricito twërö bedo adyer ï kwögï kanya acël.

Ï carolok mërë na pol nyutho bedo acël ka jö k'Obanga ï rïbërë kï Kiricito: jö n'oye Kiricito cal kï kom, kï Kiricito na calö awie; onyo calö gedo, kï Kiricito na calö kidi më gwïc; onyo calö dhakö, kï Kiricito na calö cwörë. Jami kïbëc nen ï tar më mar ka Kiricito, tyër, tïmö kïca, ëka bedo na leng.

1

Moth n'öya kï both Paulo

1 Waraga ni öya kï both Paulo n'obedo akwëna ka Kiricito Yecu pï miti k'Obanga.

Both jö k'Obanga na tye ï Epeco, na gïn ënë jö na genere ï kwögï kanya acël kï Kiricito Yecu:

2 An alëgö Obanga Apap onu ëka Rwoth Yecu Kiricito ömïïwu ibed unu kï kïca ëka kuc.

Gum më tipo na tye ï Kiricito

3 Eru ëmïï pak both Obanga ëka Apap ka Rwoth onu Yecu Kiricito, n'ömïö onu gum kïbëc më tipo na tye ï polo ï Kiricito. 4 Ën öyërö onu cön ï Kiricito na pod bara öcakö cweo lobo, ëk onu ebed jö na leng ï nyime abonge bal mörö ï kom onu. Pï mar mërë, 5 Obanga kï miti mërë kënë onwongo dong öyübö cön nï onu myero ebed ëthïnö mërë pï tic na Yecu Kiricito otio. 6 Eru ëmïï pak both Obanga pï kïca mërë më dheo na dit, na ën ömïö onu nono ï Kiricito na ën marö. 7 Pï remo ka Kiricito Yecu, etyeko kökö onu ökö, ëtïmö kïca ï kom bal onu ökö, na lübërë kï lönyö më kïca k'Obanga na dit 8 na ën ömïö onu na thwönë ï ryëkö mërë kïbëc ëka kï nïang. 9 Obanga ötïmö man ï karë na ën otuco müng më miti mërë both onu, nakun lübö yüb mërë na bër na ën onwongo öyübö më cobo ï Kiricito. 10 Yüb k'Obanga na ën bino cobo ka karë örömö, ënë më cökö jami kïbëc na tye ï polo ëka ï wi lobo, më rïbögï ökö kanya acël ï Kiricito.

11 Jami kïbëc tïmërë na lübërë kï yüb k'Obanga ëka thama mërë. Obanga öyërö onu më bedo jögë ï Kiricito nakun ën onwongo dong öyübö anaka kï ï acaki 12 ëk wan, n'onwongo ëcakö bedo kï gen ï kom Kiricito, myero ëmïï pak ëka dheo both Obanga. 13 Kiricito thon öyëröwu më bedo jö k'Obanga ï karë na un iwinyo köp adyer, Emuth na Bër n'okelo niwu larë. Un iye Kiricito, ëka ënë ömïö ëmïöwu Tipo Naleng n'onwongo Obanga öcïkö pïrë cön ëk obed na calö anyuth mërë n'ëmwönö ï komwu, 14 na ënë gin n'ejengo na nyutho nï onu ebino nwongo gin na kïbëc n'Obanga öyübërë më mïö onu ï karë n'Obanga bino kökö jögë—na bino mïö jïï pakö dheo mërë.

Lëga ka Paulo

15 Pï tyën köp ni, anaka an awinyo köp ï kom yeewu ï Rwoth Yecu ëka pï mar na un ïmarö kï jö k'Obanga kïbëc, 16 an ba awëkö më mïö pwöc both Obanga pïrwu, nakun apo pïrwu ï lëgana. 17 An alëgö nï Obanga ka Rwoth onu Yecu Kiricito, Obanga më dheo, myero ömïïwu Tipo Naleng më ryëkö ëka onyuth niwu Obanga ëk inge unu ën na bër rwök. 18 An thon alëgö nï ömëny thamawu ëk inge unu gen na ën ocwodowu ïë, kit lönyö ëka dheo na thwönë na ën mïö both jögë ëk obed mëgï. 19 An thon alëgö nï ïnïang unu kite na tëkö mërë na dit tio ködë ï kom onu jö n'oye Yecu. Tëkö ni na tio ï kom onu röm kï tic na dit më twër na ën tye ködë 20 n'ocero Kiricito kï kin jö n'öthöö ëka ömïö ën obedo ï nget cïngë më kucem ï polo. 21 Ën dong tye malö ï polo, löö ëlöc kïbëc më polo, twërö, tëkö, ëka nyïng kïbëc n'ëcakö, pathï ï lobo më karë ni këkën ëntö thon ï lobo më karë na tye ka bino. 22 Obanga oketho jami kïbëc ï thë twër ka Kiricito ëk ölöö, ëka ömïö ën both jö n'oye Kiricito na calö wic nakun löö jami kïbëc. 23 Jö n'oye Kiricito obedo gïnï kom Kiricito, na mïö jö n'oye pong na bër, nakun Kiricito thon pong ï jami kïbëc.

2

Ï Kiricito jö n'öthöö dökö jö na kwö

1 Ï karë n'opoth un onwongo ibedo calö jö n'öthöö pï türö cïk ëka balwu. 2 Ï karë ca onwongo un ïlübö yodhi na reco më lobo ni, nakun iwinyo unu köp ka ngat na rac na löö twër mökö na tye malö ï yamö, na ënë cwiny na kobedini tye ka tic ï cwiny jö na ba mïtö winyo köp k'Obanga. 3 Onu kïbëc onwongo ëröm kï jö nön ï lübö miti më kwö më anywölï, nakun ecobo miti më kom onu kï gin na onu ëthamö. Ï kite na yam onu etye ködë, akëmö k'Obanga onwongo myero opodh ï kom onu calö jö nökënë kïbëc. 4 Ëntö Obanga obedo alönyö ï kïca mërë, mar na ën ömarö kï onu ködë dit rwök, 5 kadï bed nï onu ëdökö jö n'öthöö ökö pï türö cïk mërë, ën ömïö onu kwö kanya acël kï Kiricito—obedo pï kïca k'Obanga ënë ömïö ïlarë unu. 6 Obanga ocero onu kï ï thöö kï Kiricito, ëka ömïö onu kabedo më bedo kanya acël kï Kiricito Yecu ï polo. 7 Obanga ötïmö jami ni kïbëc ëk enyuth ï karë kïbëc na tye anyim lönyö mërë na thwönë na ba pimere më kïca n'onen ï mar mërë both onu na Kiricito Yecu tïmö nï onu. 8 Pïën pï kïca mërë ömïö Obanga ölaröwu pï yeewu—ëka man ba ötïmërë pï tic mörö na un ïtïmö, manön obedo mïc k'Obanga— 9 pathï pï tic na dhanö tïmö, ëk kür ömïï ngat mörö öwakërë. 10 Onu ebedo gin n'Obanga otio, ën ocweo onu ï Kiricito Yecu ëk ebed jö na tio tic na bëcö na ën yam öyübö cön nï ëk onu ëtïm.

Bedo acël ï Kiricito

11 Pï manön, po nï un cön onwongo ibedo unu Erok ï kite n'ënywölöwu ködë ëka Eyuda cwodowu nï “jö na ba ëlïrö,” nakun gïn cwodere kën-gï nï “jö n'ëlïrö” (na cïng dhanö ënë ötïmö ï komgï)— 12 po unu nï ï karë nön un onwongo ipokere ökö kï both Kiricito. Un onwongo ëkööwu ökö kï ï kom jö Icarael, ba ïnywakö unu cïkërë k'Obanga ëka kï gin na kïbëc na ën öcïkö nï ebino tïmö pï jögë. Ibedo unu ï lobo ni abonge gen ëka na ba ingeo unu Obanga. 13 Ëntö kobedini ï Kiricito Yecu un n'onwongo itye unu na bor k'Obanga, ekelowu dong ökö na cwök pï remo ka Kiricito. 14 Ën kikome okelo kuc ï kin jö arïö, ömïöwa kodwu dong etye acël, ëka ën ötürö cël më gero n'opoko onu. 15 Pï kelo kuc, ën öjwaö cïk ka Muca ökö kï cïk mërë kïbëc. Ën ötïmö man ëk eketh jö arïö obed rok acël na nyen n'örïbërë kanya acël ï ën. 16 Pï thöö mërë ï kor yath arïa, Kiricito odwongo jö arïö both Obanga ï kom acël, ömïö adagë ojik ökö. 17 Kiricito obino ötïtö köp më kuc bothwu un jö n'onwongo itye unu na bor kï both Obanga ëka both jö n'onwongo tye na cwök. 18 Pï Kiricito onu kïbëc etyeko yabö nï onu yoo më thuno both Apap kï Tipo Naleng acël. 19 Kobedini dong un ba ibedo erok onyo wele, ëntö un ibedo jö më pacö acël kï jö k'Obanga ëka ibedo unu jö më ödë. 20 Un dong ïcal kï gedo n'ëgërö, n'acaki thërë obedo ëkwëna ëka edwarpïny, kï Kiricito Yecu kikome na calö kidi më gwïc. 21 Gedo ni kïbëc okubere kanya acël ï Kiricito ëka tye ka döngö më bedo öt k'Obanga na leng pï Rwoth. 22 Kiricito thon tye ka gëröwu kanya acël ï kome, ëk ibed unu kanya Tipo k'Obanga bedo ïë.

3

Tic ka Paulo pï Erok

1 Pï köp ni, an Paulo na an abedo amabuc ka Kiricito Yecu pïrwu, un Erok—

2 Adyer iwinyo unu kite n'Obanga ömïa më tio tic më kïca mërë pïrwu, 3 dök thon kite na ën onyutho nïna müng mërë, na calö atyeko cöönö pïrë na cecek. 4 Ka ïkwanö unu ngö na an acöö, cë un ibino nïang na bër kite na an anïang kï müng ï kom Kiricito ködë. 5 Ï karë n'opoth angec, Obanga ba onyutho müng ni both dhanö, ëntö kobedini pï Tipo Naleng Obanga onyutho both ëkwëna mërë na leng ëka edwarpïny. 6 Müng ni ënë nï pï Emuth na Bër, Erok ödökö gïnï dong jö na leo lönyö k'Obanga kanya acël k'Eyuda, ödökö gïnï dul kom acël ködgï, ëka gïn thon nywakö cïkërë n'Obanga öcïkërë ködë ï Kiricito Yecu.

7 An adökö atic më Emuth na Bër ni pï mïc më kïca k'Obanga n'ëmïa pï tic më tëkö mërë. 8 Kadï bed nï an pïra ba tëk rwök kï kin jö k'Obanga kïbëc, kïca ni onwongo ëmïa më tïtö Emuth na Bër both Erok pï lönyö na Kiricito mïö na ba ërömö pimo, 9 ëka më mïö jö kïbëc ngeo yüb më müng k'Obanga, n'onwongo Obanga n'ocweo jami kïbëc ökanö pï karë n'opoth angec. 10 Miti k'Obanga ï köp ni kïbëc onwongo mïtö tic kï jö n'oye Kiricito më mïö ëlöc ëka wegi twër kïbëc na tye ï polo ngeo ryëkö k'Obanga na kothe papath. 11 Obanga ötïmö man na lübërë kï yüb mërë na ba thum na ën ömïö ocobere ï Kiricito Yecu Rwoth onu. 12 Pï Kiricito kobedini dong ën ömïö onu dïö cwiny ëka tëk cwiny pïën onu dong ëtwërö bino both Obanga pï yee. 13 Pï manön an alëgö nï kür ïdwök unu cwinywu cen nï pïën an atye ka lïmö can pïrwu, man kïbëc obedo më mïöwu dheo.

Lëga pï jö Epeco

14 Pï tyën köp ni an arumo cönga ï nyim Apap, 15 na ënë Acwec më jami kïbëc na tye ï polo ëka ï lobo. 16 An alëgö both Obanga ëk kï ï lönyö mërë më dheo ömïïwu twër ibed unu na tëk ï cwinywu pï Tipo mërë, 17 ëk Kiricito obed ï ïwu pïën iyee unu ën. An alëgö nï Obanga ömïï icung unu na tëk ï mar. 18 Ibed unu kï tëkö më nïang kanya acël kï jö k'Obanga kïbëc, kite na mar ka Kiricito pï onu lac ködë, bor ködë, ödöngö ködë malö, ëka kite na thuth ködë. 19 An amïtö nï inge unu mar ka Kiricito na löö ngec kïbëc—ëka ipong unu ï gin mörö kïbëc n'opong ï Obanga.

20 Dheo kïbëc obed both Obanga, na ënë twërö tio tic na thwönë rwök, na löö gin na onu ëtwërö kwaö pïrë onyo ketho thama onu ïë, pï tëkö mërë na tye ka tic ï kom onu. 21 Dheo obed both Obanga naka naka ï Kiricito Yecu ëka kï jö n'oye Kiricito më wang rok kïbëc! Amën.

4

Nöthërë kanya acël ï kom Kiricito

1 Pï manön an na calö amabuc pï Rwoth, an akwaöwu nï ïlüb unu kit kwö n'opore na rwatërë kï cwodo na yam ecwodowu ïë. 2 Bed unu kï wörö ëka kï mwolo ï kom jö nökënë; ëka ibed unu jö na dangö gin na kïbëc na balö cwiny dhanö, nakun ngat acëlacël dïö cwinye ï kom awodhe kï mar. 3 Tïm unu tëk më gwökö rïbërë na Tipo Naleng ömïöwu ëk ibed unu ï kuc na tweowu kanya acël. 4 Kom tye acël ëka Tipo k'Obanga tye acël—kite na gen thon tye acël n'Obanga ocwodowu ïë— 5 Rwoth tye acël, yee tye acël, batica tye acël, 6 Obanga tye acël ëka Apap ka jö kïbëc. Ën löö jami kïbëc, tio ï jami kïbëc, ëka tye ï jami kïbëc.

7 Ëntö ngat acëlacël ï kin onu onwongo mïc më kïca, n'opore kï mïc na Kiricito ömïö bothe. 8 Manön ënë ömïö Cöc na Leng kobo nï:

“Ï karë na ën öïdhö ködë malö,

ën otero opii na pol

ëka ömïö mïc gïnï both jïï.”*

9 (Tyën köp nï “öïdhö malö” gönyö nïngö? Gönyö nï ën thon obino pïny ï lobo. 10 Ngat n'obino pïny ën acël nön ënë öïdhö malö kanya bor ï nge polo kïbëc, ëk epong jami kïbëc.) 11 Mïc na Kiricito ömïö gïn ene: ömïö jö mökö më bedo ëkwëna, mökö më bedo edwarpïny, mökö më bedo jö na tïtö köp k'Obanga, jö mökö më bedo ëkwath ëka epwonye. 12 Ticgï obedo më yübö jö k'Obanga ï ticgï më könyö jïï ëka më gërö jö n'oye Kiricito, 13 naka ka onu kïbëc ëdökö acël ï yee onu ëka ï ngeo Wod k'Obanga, naka ka onu ëdökö jö n'otengo, nwongo ëdöngö na röm kï Kiricito, ëka onu ebino bedo calö ën.

14 Cë mïö onu ba dökï ebedo calö ëthïnö, na pii na tataga tatago yeegï, jö na wëkö yamö më pwony na papath lökögï, ryëkö ka jö ëka yübgï më twodo na ba dökï mïögï cacapa. 15 Nakaka manön, onu myero ëtwak köp atïr kï mar, onu myero ëdöng ï yodhi kïbëc ëka ebed calö Kiricito, na ënë obedo awi jö n'oye Kiricito. 16 Ënë obedo wic, dul kom kïbëc rïbërë gïnï ï kome ëka kubere gïnï kanya acël ï wang romo kïbëc na tye ïë. Cë ka dul acëlacël tye ka tio tic mërë kakarë, mïö kom döngö na bër kï mar.

Kwö na nyen ï Kiricito

17 An akobo niwu kï twër na Rwoth ömïa nï kür myero dökï ïmëdërë unu më bedo kï koth kwö na jö na ba ngeo Obanga bedo ködë, ï thamagï na köny mërë ope. 18 Thamagï önyöbërë dong ökö, ba dökï twërö nïang gïnï. Gïn opokere ökö kï kom kwö n'Obanga mïö pï kwia pïny n'obino nïgï pï cwinygï n'ödökö na nwang. 19 Gïn ba dökï parö gin mörö, gïn ömïrë kën-gï ï tïm më tarwang ëka thon owor gïnï rwök më tïmö koth tïm mökö na ba bër.

20 Ëntö man ba obedo kite n'onwongo epwonyowu ködë kï köp ï kom Kiricito. 21 Adyer iwinyo unu köp ï kome ëka na calö ëlübkörë epwonyowu kï köp adyer na tye ï Yecu. 22 Koth kwöwu na cön na yam ïkwö unu ködë, myero ïwëk unu dong ökö. Koth kwö nön öbal dong ökö pï miti na reco n'öbwölöwu. 23 Wëk unu Obanga dong ölök thamawu më cwiny obed na nyen, 24 ëka iruk unu kom na nyen, n'ecweo më bedo calö Obanga ï adyer më kite atïr ëka na leng.

25 Pï manön ngat acëlacël myero öwëk köp më twodo ëka ötwak köp atïr both awodhe, pïën onu kïbëc ebedo jö më dul kom acël. 26 “Ka akëmö ömaköwu, kür ipodh unu ï bal.”* Kür ïmïï unu ceng ödöny nakun akëmö pod ömaköwu, 27 ëka kür ïmïï unu karë both Catan. 28 Ngat n'obedo ka kwalö jami ka jïï myero öwëk kwo ökö ëka öcak tio tic më tïmö gin mörö na bër kï cïngë, ëk onwong gin mörö më könyö kï jö nökënë na mïtö köny.

29 Kür ïmïï unu köp na rac odonyi kï ï dhöwu, ëntö twak unu köp na bëcö këkën na könyö më döngö jö nökënë na lübërë kï gin na mïtërë, ëk jö na winyo köpwu onwong köny kï ïë. 30 Kür ïmïï unu Tipo Naleng k'Obanga okum, n'ëmïöwu ëk obed calö anën mërë n'ëmwönö ï komwu pï kürö nïnö më kököwu. 31 Wëk unu dong bedo kï këc cwiny, wang ïc, akëmö, dha ï wi jö nökënë, ayeny, ëka rac cwiny kïbëc. 32 Nakaka manön, bed unu jö na tïmö kïca both ngat acëlacël kï cwiny na bër, tïm unu kïca ï kinwu kenwu kite n'Obanga ötïmö niwu kïca ï Kiricito.

5

1 Lüb unu kite k'Obanga, pïën onu ebedo ëthïnö na ën marö. 2 Bed unu nakun ïlübö unu yoo më mar, na calö Kiricito ömarö onu, cë ömïrë kënë pï onu na calö tyër n'ëwangö na ngwece kur both Obanga.

3 Dong pï manön tïm më ölyang, onyo tïm mökö më carö carö, onyo woro më lïm myero kür ekob ï kinwu, pïën man ënë tïm na ba opore pï jö k'Obanga na leng. 4 Ba bër niwu më twakö köp mökö më lewic, twak mökö më mingo onyo twakö köp më arath, kür myero thon owinyere bothwu, ëntö thwara ïmïï unu pwöc both Obanga. 5 Un ïnïang na bër nï ngat mörö ope ï kin jö n'obedo jö ölyang, jö na tïmö tïm më carö carö, onyo jö n'owor ï kom jami—koth dhanö ni obedo awör cal jwogi—na ba bino nwongo dul mörö më bedo mëgë ï ker ka Meciya ëka më k'Obanga. 6 Kür iye unu ngat mörö öbwölwu kï köp mökö na thërë ope, pïën akëmö k'Obanga bino ï kom jö na ba winyo köp mërë pï tïmgï nonu. 7 Pï manön kür ïrïbërë unu ködgï.

8 Un onwongo cön itye unu ï pïny na cöl, ëntö kobedini un dong itye unu ï pïny na tar ï Rwoth. Bed unu calö ëthïnö më tar 9 (pïën nyig n'önyak pï tar nen ökö ï gin na kïbëc na tye na bër, na kite atïr ëka adyer) 10 ëka ïtëm unu më pwonyo ngö na yomo cwiny Rwoth. 11 Kür ïrïbërë unu ï tic mörö kïbëc më pïny na cöl na ba könyö, ëntö thwara ituc unu tic nonu ökö kanyalër. 12 Pïën obedo më lewic thon më twak ï kom jami na jö na ba winyo köp tïmö gïnï ï müng. 13 Gin mörö na tar onyutho nen ökö kanya leng, 14 pïën tar ënë mïö jami kïbëc nen. Man ënë ömïö ekobo nï:

“Coo ökö, in ngat ïnïnö,

cer ökö kï ï kin jö n'öthöö,

cë Kiricito bino mënyöni.”

15 Gwökërë unu, ï kite na un ï kwö ködë—kür ibed unu calö jö na kwia pïny, ëntö bed unu calö jö na ryëk. 16 Tii unu kï caa n'onen na bër, pïën man ënë karë më tïm na rac. 17 Pï manön kür ibed unu jö na mïng, ëntö tëm unu më nïang ï kom gin na Rwoth mïtö nï un ïtïm. 18 Kür ïmër unu kï köngö ölök na kelo tïm më carö. Nakaka manön, wëk unu Tipo Naleng opong ï cwinywu, 19 nakun ïtwak unu ï kinwu këkënwu kï köp më jabuli, wer ëka kï wer më cwiny. Wer unu wer më pakö Rwoth ï cwinywu. 20 Mïï unu pwöc both Obanga Apap ï karë kïbëc pï jami kïbëc ï nyïng Rwoth onu Yecu Kiricito.

21 Mïrë unu këkënwu ï thë löc ka jö nökënë, ngat man both awodhe, pï wörö Kiricito.

Mon ëka cwö

22 Un mon, mïrë unu kenwu ï thë löc ka cwöwu, na calö ïmïrë unu kenwu both Rwoth. 23 Pïën ëcwö ënë obedo awi dhakö kite na Kiricito obedo awi jö n'oye ën, na gïn ënë kome, ëka Kiricito obedo alar ka jö n'oye ën. 24 Kite na jö n'oye Kiricito mïrë gïnï ï thë löc ka Kiricito, mon thon myero ömïrë gïnï ï thë löc ka cwögï ï jami kïbëc.

25 Un cwö, mar unu monwu kite na Kiricito ömarö kï jö n'oye ën ëka ömïö kwö mërë pïrgï, 26 ëk ëlönygï obed na leng, kinge na dong ölwökögï kï pii ëka kï köp, 27 ëk ekel jö n'oye ën ï nyime na calö nyakö n'ëyübö më anyöma, na poo mörö ope ï kome onyo na terinyime öjüjünga onyo gin mörö nökënë na rac, ëntö obed na leng na bal mörö ope ï kome. 28 Ï yoo acël nön, cwö myero ömar mon-gï kite na gïn marö kï komgï kën-gï. Ngat na marö dhakö mërë nwongo marö kome kënë. 29 Ngat mörö ope na dag kome kënë, ëntö pïdhö kï cem ëka gwökö, kite na Kiricito thon gwökö ëka pïdhö kï jö n'oye ën, 30 pïën onu ebedo dul kom Kiricito. 31 Kite n'ëcöö ködë ï Cöc na Leng nï: “Pï tyën köp ni ëcwö bino wëkö apap mërë ëka aya mërë, cë rïbërë kï dhakö mërë, ëka jö arïö bino dökö kom acël.”* 32 Man obedo müng na dit—ëntö an atye ka twak ï kom Kiricito ëka kï jö n'oye ën. 33 Pï manön, ëcwö acëlacël ï kinwu myero thon ömar dhakö mërë kite na ën marö kï kome kënë ëka dhakö myero öwör cwörë.

6

Enyodo ëka ëthïnögï

1 Un ëthïnö, winy unu enyodowu ï Rwoth, pïën manön ënë bër. 2 Cöc na Leng kobo nï, “Wör apapni ëka ayani,” man ënë cïk më acël n'ëcïkö pï gin mörö na bër na bino yaa kï ïë— 3 “ëk ibed unu na bër ëka ibed unu ï lobo pï karë na lac.”*

4 Un jö kabebe, kür iter unu ëthïnöwu ï yoo na rac na mïö akëmö makögï, ëntö mïï unugï ödöng na bër nakun ipwonyo unugï ëka inyutho unu nïgï kite na bëcö na Rwoth pwöyö.

Opii ëka editegï

5 Un opii, winy unu editewu më lobo kï cwiny acël, na calö iwinyo unu Kiricito, nakun ilworo unugï kï myël kom. 6 Ticwu myero kür obed tic n'ënënö kï wang këkën më yomo cwiny dhanö, ëntö tii unu gin n'Obanga mïtö kï cwinywu kïbëc, na calö opii ka Kiricito. 7 Tii unu ticwu kï cwiny na bër, na calö itio unu pï Rwoth, ëka pathï pï dhanö, 8 pïën un ingeo nï Rwoth bino cülö ngat mörö këkën, kadï obedo opii onyo ngat mörö na löörë kënë pï gin mörö këkën na bër na ën otio.

9 Wegi opii, ter unu opiiwu ï yoo acël nön. Kür ïbür unugï, kite na un ingeo nï adit na löögï ëka kï un tye ï polo, na ën makö jö kïbëc na röm aröma.

Kwot k'Obanga

10 Më ajiki, bed unu na tëk ï Rwoth ëka ï twërö më tëkö mërë. 11 Ruk unu jami më lwëny n'Obanga mïö, ëk icung unu na tëk, nakun ïgëngërë unu kï kom ököra ka Catan. 12 Pïën onu ba ëlwënyö kï dhanö adhana, ëntö ëlwënyö k'ëlöc ëka wegi twër më yökö, na löö wi lobo thükül ï karë ni më cöl pïny ëka kï tipo mökö na reco na tye malö ï wi yamö. 13 Pï manön, myero iruk unu jami lwëny n'örömö n'Obanga mïö, ëk ökönywu më cung na tëk ka nïnö na rac othuno, ëka kinge lwëny naka ï ajiki, un pod ibino cung unu na tëk. 14 Pï manön myero icung unu nakun itweo unu wang pyërwu kï del më köp atïr, ruk unu kite atïr obed nywenyo më gwökö korwu, 15 ëka ïyübërë unu më tïtö köp më Emuth na Bër më kuc na calö wör më tyënwu. 16 Mëd ï kom jami ni kïbëc, yeewu myero obed kwotwu na un ïtwërö neko mac kï ï kom athërö na Catan yuo. 17 Ruk unu larë obed tok nywenyo më wiwu, ëka köp k'Obanga na ënë pala abadë ka Tipo Naleng. 18 Lëg unu lëga kïbëc na papath kï tëkö ka Tipo Naleng ï karë kïbëc. Bed nï yübërë unu ï karë kïbëc nakun ïdangö unu pëkö, ëka ïlëgö unu pï jö k'Obanga kïbëc.

19 Lëg unu thon pïra ëk Obanga öyab dhöga, ömïa ngö na myero atwakï, ëk atuc müng më köp më Emuth na Bër. 20 An abedo akwëna mërë na röm kï ngat mörö na cung pï lobo mërë, ëntö etwea ökö kï nyör. Lëg unu ëk atwak abonge lworo ï kom Emuth na Bër kite na an myero atwak ködë.

Moth më ajiki

21 Ömïn onu Tukiko na an amarö ëka atic na genere ï Rwoth, bino kobo niwu köp kïbëc ï koma ëka ï kom ticna, ëk un thon inge. 22 An atye ka oro ën yo bothwu pï tyën köp ni, ëk ën ömïïwu inge kite na wan etye ködë ëka ödïï cwinywu.

23 An alëgö nï Obanga Apap ëka Rwoth Yecu Kiricito bino mïö kuc, mar ëka yee both utmego kïbëc. 24 Kïca k'Obanga obed both jö kïbëc na marö Rwoth onu Yecu Kiricito kï mar na ba thum.

* 4:8 Jabuli 68:18

* 4:26 Jabuli 4:4

* 5:31 Acaki 2:24

* 6:3 Nwönö Cïk 5:16

1 Jö Tecalonika

1

2

3

4

5

1 Jö Tecalonika

Köp na tye ï buk ka Jö Tecalonika më acël

Tecalonika onwongo obedo pacö na dit më lobo Macedonia na tye ï thë löc ka jö Roma. Paulo onwongo jö n'oye Kiricito ï kabedo nön kinge na ën öwëkö Pilipi. Cücüth kinge, pyem obedo tye ï kin Eyuda na tye gïnï kï cwiny na rac ï kom tïtö köp ka Paulo both jö na ba obedo Eyuda n'onwongo tye gïnï kï miti më lökërë ï dini k'Eyuda. Ëdïö Paulo më yaa ökö kï ï Tecalonika më cïdhö yo Berea. Kinge na dong ën othuno ï Korinti, Paulo onwongo köp kï both awodhe Timoteo na ën tio ködë ï kom köp na tye both jö n'oye Kiricito na tye ï Tecalonika.

Waraga ka Paulo më acël both jö Tecalonika onwongo ëcöö më cükö cwiny ëka më nïangö jö n'oye Kiricito na tye kunön. Ën mïö pwöc pï emuth ï kom yeegï ëka mar; Paulo po wigï ï kom kwö na ën ökwö ködgï ï karë na ën tye bothgï, ëka kï gamö peny n'onwongo tye both jö n'oye Kiricito na makö köp më dwogo ka Kiricito. Paulo ökwanyö karë ni më kobo nïgï më mëdërë kï tic anyim nakun kürö gïnï dwogo ka Kiricito kï gen.

1

1 Waraga ni öya kï both Paulo gïn kï Cilibwano* ëka Timoteo,

Both jö n'oye Kiricito na bedo gïnï ï Tecalonika na gïn ënë jö k'Obanga Apap ëka jö ka Rwoth Yecu Kiricito:

Kïca ëka kuc obed kodwu.

Yee ka jö Tecalonika

2 Wan ëmïö Obanga pwöc jwijwi pïrwu kïbëc nakun wan epo pïrwu ï lëgawa. 3 Wan epo kite na un iketho kï yeewu ï tic ï nyim Obanga Apap onu, ëka kite na un iyelere kï mar kanya acël kï kite na un ïdïö unu kï cwinywu, pï genwu ï Rwoth onu Yecu Kiricito.

4 Utmegowa n'Obanga marö, wan engeo nï Obanga öyëröwu dong ökö, 5 pïën Emuth na Bër na wan ëtïtö bothwu, ba ïgamö unu kï köp këkën ëntö kï tëkö ëka kï Tipo Naleng, nakun ödönyö na thuth ï cwinywu. Un ingeo na bër kite na wan ebedo ködë bothwu më könyöwu. 6 Un ibino iporo unu kitewa ëka kite ka Rwoth; kadï bed inwongo unu can na thwönë rwök, un ïgamö unu köp mërë kï yom cwiny na Tipo Naleng ömïö. 7 Man ömïö ïdökö unu apor na bër both jö kïbëc n'oye Yecu na tye gïnï ï Macedonia ëka Akaya. 8 Köp ka Rwoth owinyere pathï ï Macedonia ëka Akaya këkën— ëntö köp ï kom yeewu ï kom Obanga owinyere örömö kanya kïbëc. Pï manön wan ba dökï ërömö kobo gin mörö ïë, 9 pïën jö nön kïbëc odwongo köp ï komwa kite na un ïjölöwa ködë. Gïn thon okobo kite na un ïlökërë ködë both Obanga nakun ïwëkö unu wörö cal jwogi pï tio tic n'Obanga na kwö ëka n'adyer, 10 ëka më kürö dwogo ka Wode kï ï polo, na ën ocero kï ï kin jö n'öthöö—Yecu, n'ölarö onu kï ï akëmö k'Obanga na tye ka bino.

2

Tic ka Paulo ï Tecalonika

1 Utmegowa, un ingeo nï binowa më lïmöwu ba obedo më nono. 2 Kadï bed wan ënënö can ëka ëtïmö tïm më lewic ï komwa kï ï Pilipi kite na un ingeo ködë, ëka kadï bed pyem obedo na dwong, Obangawa ömïöwa tëk cwiny më tïtö niwu Emuth mërë na Bër kanyalër. 3 Pïën köp na wan ëtïtö ba öya kï ï thama na ba tye atïr onyo kï ï thama na ba leng, ököra mörö ope ïë. 4 Ëntö kite na calö Obanga dong otyeko pwöyöwa ëka ömïöwa Emuth na Bër më atïta, wan thon ëtïtö kömanön, pathï më yomo cwiny dhanö ëntö më yomo cwiny Obanga na ngeo cwiny onu. 5 Un ingeo unu nï wan ba ëtwak nono më ywaö thamawu, wan ba ëkanö thamawa pï nwongo lïm—Obanga ënë obedo acadenwa. 6 Wan ba ërangö dheo kï both dhanö, kadï kï bothwu onyo kï both ngat mörö nökënë.

Na calö ëkwëna ka Kiricito wan onwongo myero eketh pëkö ï komwu, 7 ëntö wan ebedo na mwol ï kinwu calö aya k'athïn na tye ka gwökö ëthïnë. 8 Parö pïrwu ömïö ba ëmïöwu Emuth na Bër këkën n'öya kï both Obanga, ëntö wan ëmïö kwöwa bothwu pïën wan onwongo ëmaröwu rwök. 9 Utmegowa, un ipo kite na wan onwongo eyelere ködë kï tic; ï karë na wan ëtïtö niwu Emuth na Bër n'öya kï both Obanga, wan etio kiceng ëka kiwor ëk kür eketh pëkö ï kom ngat mörö kï ï kinwu.

10 Un ibedo ecadenwa, ëka Obanga thon ngeo kite na wan ebedo ködë na leng ëka n'atïr abonge köp mörö n'ölööwa ï nyimwu un jö n'oye. 11 Un ingeo kite na wan ëkönyö ngat acëlacël kï ï kinwu na calö apap na könyö ëthïnë, 12 nakun ëcükö cwinywu, ekweo cwinywu ëka ëkwaöwu ëk ïlüb unu kwö n'opore both Obanga n'ocwodowu ï löc mërë ëka ï dheo mërë.

13 Wan thon ëpwöyö Obanga karë kïbëc pï köp ni, pïën cakërë na un ïgamö köp k'Obanga na un iwinyo kï bothwa, ba ïgamö unu na calö köp ka dhanö ëntö na calö köp adyer n'öya kï both Obanga, tye thon ka tic ïwu un jö n'oyeo Yecu. 14 Utmegowa, un thon por unu kite ka jö k'Obanga n'oyeo Kiricito na tye ï Yudea, na tye ï Kiricito Yecu: Pïën un thon ïnënö unu can kï both jöwu kikome na röm kï can na jö n'oye Kiricito önënö kï both Eyuda, 15 n'oneko gïnï Rwoth Yecu ëka edwarpïny, ëka oyelowa gïnï thon. Gïn ba oyomo cwiny Obanga ëka thon obedo gïnï lang ka jö kïbëc. 16 Gïn thon ötëmö jüköwa ökö më tïtö köp both Erok ëk ölarë gïnï. Man ömïö balgï ömëdërë na thwönë rwök, ëntö kinge akëmö k'Obanga obino ï komgï.

Miti ka Paulo më lïmö jö Tecalonika

17 Utmegowa, ï karë n'epokowa kodwu pï karë na nönök (ï kom ëntö pathï ï cwiny), wan ëtëmö kï miti na thwönë më nwongo yoo më nënöwu dökï. 18 Wan onwongo ëmïtö më bino bothwu; an, Paulo, atëmö dökï atëmö—ëntö Catan öjüköwa ökö. 19 Ngö ënë genwa kï yom cwinywa ëka tok dheo më cung ï nyim Rwothwa Yecu ka obino? Pathï un? 20 Adyer un ënë ibedo dheowa ëka yom cwinywa.

3

1 Më ajiki, ï karë na dong wan ënënö nï ba dökï ërömö dangö, wan ëthamö kënwa më dong ï Atene. 2 Cë ëcakö oro Timoteo na ënë ömïnwa ëka atic k'Obanga ï tïtö Emuth na Bër ka Kiricito, më jïngö ëka më cükö cwinywu ï yeewu, 3 ëk ngat mörö kür cwinye opodhi ï atëmatëma nonu. Un ingeo na bër nï can ni myero opodh ï kom onu. 4 Pïën ï karë na wan etye bothwu, wan ebedo kobo niwu nï karë mörö ebino yelo onu. Ëka ötïmërë kömanön kite na un thon ingeo na bër. 5 Pï köp ni, ï karë na an anënö nï ba dökï arömö dïö cwinya, an aoro Timoteo bothwu ëk anïang ï kom yeewu. An onwongo atye kï lworo nï gwök onyo Catan öbwölöwu cë ticwa römö bedo na köny mërë ope.

Köp më cükö cwiny na Timoteo odwongo

6 Kobedini Timoteo pod odwogo kï bothwu yo bothwa ëka ën okelo nïwa emuth na bër ï kom yee ëka marwu. Ën okobo nïwa nï un ipo pïrwa ëka itye unu kï miti më nënöwa kite na wan thon etye kï miti më nënöwu. 7 Pï manön, utmegowa, cwinywa dong okwe ï komwu pï yeewu ï can ëka ayela n'eyelowu ködë kïbëc. 8 Pïën kobedini wan ëkwö pïrwu ka icung unu na tëk ï Rwoth. 9 Wan ëtwërö mïö pwöc both Obanga nïngö pïrwu pï yom cwiny kïbëc na wan etye ködë pïrwu ï nyim Obanga? 10 Kiwor ëka kiceng wan ëlëgö kï cwinywa kïbëc nï ënënwu dökï ëk ëmëd gin n'orem kï ï kom yeewu.

11 Wan ëlëgö nï Obanga Apap onu ëka Rwoth onu Yecu öyab yoo nïwa më bino bothwu. 12 Wan ëlëgö dökï nï Rwoth ömïï marwu ömëdërë rwök both ngat acëlacël ëka both jö kïbëc kite na wan ëmaröwu ködë. 13 Ëk ën öjïng cwinywu ibed unu jö na leng abonge köp mörö ï nyim Obanga Apap onu ï karë na Rwoth onu Yecu bino bino kï jögë kïbëc na leng.

4

Kwö n'Obanga Mïtö

1 Më ajiki mërë utmegowa, wan ëkwaöwu ï Rwoth Yecu nï ïmëdërë unu anyim naka naka kï kwö na un ïmakö kï bothwa më yomo cwiny Obanga, na un itye ka lübö. 2 Po unu ï cïk na yam wan ëmïöwu kï twërö ka Rwoth Yecu.

3 Obanga mïtö nï ibed unu jö na leng: wëk unu tïm më ölyang. 4 Ngat acëlacël myero onge kite më bedo kï dhakö mërë kënë kï cwiny na leng ëka kï wörö, 5 kür ïmïï unu miti më kom obuwu calö jö na ba ngeo gïnï Obanga. 6 Ngat mörö kür ötïm bal ï kom ömïn mërë onyo öbwöl ën kï köp ni. Pïën Rwoth bino pwodo dhanö pï bal nön gïnï kïbëc, kite na yam wan ekobo ëka ëcïköwu. 7 Obanga ba ocwodo onu më nyöbërë kï bal ëntö më bedo jö na leng. 8 Pï manön, ngat n'ökwërö cïk ni ba ökwërö dhanö ëntö ökwërö Obanga, na mïöwu Tipo mërë Naleng.

9 Kobedini köp na makö mar më utmego wan myero kür ëcöö niwu köp mörö ïë, pïën un kikomwu Obanga dong opwonyowu ökö më marö ngat acëlacël. 10 Ëka adyer dong ïmarö unu utmego kïbëc ï Macedonia kïbëc. Ëntö wan ëkwaöwu, utmegowa, nï ïmëdërë unu ïë naka naka.

11 Keth cwinywu ï bedo moth, ngat acëlacël öpar pï tic mërë nakun tio kï cïngë kite na yam wan ëcïköwu ködë, 12 ëk kwöwu më nïnö kïbëc ömïï jö na ba ngeo Yecu öwörwu ëka un ba ibino jengere ï kom jö nökënë pï gin na un ïmïtö.

Bino ka Rwoth

13 Utmegowa, wan ba ëmïtö nï ibed na ba ingeo unu köp ï kom jö na dong öthöö, onyo më bedo kï cwer cwiny calö jö n'ope kï gen. 14 Wan eye nï Yecu öthöö ëka ocer dökï ëka thon wan eye nï Obanga bino kelo jö n'öthöö na yee ï kom Yecu kanya acël ködë. 15 Wan ekobo niwu köp ka Rwoth nï onu jö na kwö na pod edong naka ï nïnö më dwogo ka Rwoth, ba ebino tëlö nyim jö na dong öthöö. 16 Rwoth bino idho pïny kï ï polo kï cwodo më twër, dwön malaika na dit bino winyere, buruji k'Obanga bino kok ëka jö na yam öthöö n'oye ï kom Kiricito bino cakö cer. 17 Kinge manön, onu jö na pod edong na kwö ebino tero onu kanya acël ködgï ï wi pöl më romo kï Rwoth ï wi yamö ëk dong ebed both Rwoth na twal. 18 Pï manön, cük unu cwiny ngat acëlacël kï köp ni gïnï.

5

Nïnö më dwogo ka Rwoth

1 Kobedini, utmegona, köp na makö caa ëka nïnö myero wan kür ëcöö niwu, 2 pïën un ingeo na bër nï nïnö më dwogo ka Rwoth bino bino calö akwo ï kiwor. 3 Na jïï pod kobo nï, “Kuc tye, pïny okwe moth, gin mörö ope na rac,” cë can na rac bino podho ï komgï athura calö arem më nywöl na bino ï kom dhakö na yac, ëka ngat mörö ope na bino bwöth.

4 Ëntö un, utmegona, ba itye unu ï pïny na cöl na twërö mïö nïnö nonu bino ï komwu athura calö akwo. 5 Un kïbëc ibedo unu jö më tar ëka jö më kiceng. Onu ba ebedo jö më kiwor onyo më pïny na cöl. 6 Pï manön, myero onu kür ënïn calö jö nökënë, ëntö ebed na wang jö thwolo nakun ëgwökërë kën onu. 7 Pïën jö na nïnö, nïnö gïnï kiwor, ëka jö na mër, mër gïnï kiwor. 8 Ëntö kite na onu ebedo jö më kiceng, myero ëgwökërë kën onu, nakun nwongo eruko yee ëka mar na calö nywenyo më gëngö kor, ëka gen më larë na calö tok n'obedo nywenyo. 9 Pïën Obanga ba öyërö onu nï ëk akëmö mërë opodh ï kom onu ëntö më nwongo larë na yaa kï both Rwoth onu Yecu Kiricito. 10 Ën yam öthöö pï onu ëk kadï onu ëkwö onyo ëthöö, ebin ëkwö kanya acël ködë. 11 Pï manön, cük unu cwiny ngat acëlacël ëka ïköny unu ngat acëlacël më döngö, kite na un itye ka tïmö ködë.

Cükö cwiny ëka moth më ajiki

12 Pï manön, wan ëkwaöwu utmegowa, wör unu jö n'obedo ëtëlawu na tye ka tic na tëk ï kinwu, na yelere gïnï pïrwu ï Rwoth ëka na pwonyowu. 13 Bed unu kï wörö na dit ëka kï mar ï komgï pï tic na gïn tio. Bed unu kï kuc ï kinwu kenwu. 14 Wan ëkwaöwu utmegowa, jük unu jö na balö gïnï karëgï abonge tic mörö, cük unu cwiny jö na lwor, köny unu jö na görü, dïï cwinywu ï kom jö kïbëc. 15 Nën unu nï ngat mörö ba öcülö gin na rac kï gin na rac, ëntö karë kïbëc tëm unu më tïmö gin na bër ï kinwu ëka both jö kïbëc.

16 Bed unu kï yom cwiny ï karë kïbëc; 17 lëg unu karë kïbëc; 18 mïï unu pwöc ï gin na kïbëc, pïën manön ënë gin n'Obanga mïtö kï bothwu ï Kiricito Yecu.

19 Kür ïjük unu Tipo Naleng më tio tic mërë; 20 kür ïcaa unu köp k'edwarpïny. 21 Tëm unu gin na kïbëc. Mak unu gin na bër. 22 Kwër unu tïm na reco kïbëc.

23 An alëgö nï Obanga kikome, Obanga më kuc, ömïï ibed unu jö na leng ï yodhi kïbëc, ögwök cwinywu, tipowu ëka komwu më bedo abonge bal mörö ï karë më dwogo ka Rwoth onu Yecu Kiricito. 24 Ngat n'ocwodowu obedo ngat na genere ëka bino cobo.

25 Utmegowa, lëg unu pïrwa. 26 Moth unu utmego kïbëc kï moth më mar. 27 Acïköwu ï nyïng Rwoth më kwanö waraga ni both utmego kïbëc.

28 Kïca ka Rwoth onu Yecu Kiricito obed kodwu.

* 1:1 Cilibwano Baibul nökënë cwodo nï Cila.

2 Jö Tecalonika

1

2

3

2 Jö Tecalonika

Köp na tye ï waraga ka Paulo më arïö both jö Tecalonika

Arubaruba na makö nïnö më dwogo ka Kiricito ömëdërë më kelo ayela both jö n'oye Kiricito na tye ï Tecalonika. Waraga ka Paulo më arïö both jö Tecalonika makö köp ï kom yee nï nïnö më dwogo ka Rwoth ötïmërë dong ökö. Paulo öyübö köp ni nakun kobo nï na bara dwogo ka Kiricito örömö, bal ëka tïm na reco bino mëdërë rwök ï thë löc ka ngat n'ecwodo nï “Atür Cïk” na bino pyem kï Kiricito.

Akwëna Paulo kobo na tëk ï kom gin na mïtërë both jö n'oye më cung na tëk ï kom yeegï ï karë më ayela ëka can, më tic pï gin na myero ökwö gïnï ködë kite na Paulo ëka etic ewodhe obedo tic ködë, ëka më dangö më tïmö gin na bër.

1

1 Waraga ni öya kï both Paulo gïn kï Cilibwano* ëka Timoteo,

Both jö n'oye Kiricito na bedo gïnï ï Tecalonika na gïn ënë jö k'Obanga Apap ëka jö ka Rwoth Yecu Kiricito:

2 An alëgö nï Obanga Apap ëka Rwoth Yecu Kiricito ömïïwu kïca ëka kuc.

Ngölö-köp ï karë më dwogo ka Kiricito

3 Utmegowa, wan myero ëmïï pwöc both Obanga pï karë kïbëc pïrwu, pïën yeewu tye ka döngö rwök ëka mar ka ngat acëlacël ï kom awodhe thon tye ka mëdërë. 4 Pï manön, wan etye k'awaka ï kin jö n'oye Kiricito n'obedo gïnï jö k'Obanga ï kom dïö cwinywu ëka yee ï ayela ëka atëmatëma kïbëc na un itye ka dangö.

5 Man kïbëc nyutho nï ngölö-köp k'Obanga tye kakarë, ëka pï manön ebino kwanöwu nï jö n'opore pï ker k'Obanga na un itye ka dangö can pïrë. 6 Obanga bino tïmö gin na tye atïr, ën bino mïö can ï kom jö n'ömïöwu can, 7 ëka bino mïö yweo both jö n'eyelo ëka bothwa thon. Man bino tïmërë ï karë na Rwoth Yecu bino nen k'emalaika mërë na tëk kï ï polo ï mac na lyël. 8 Ën bino pwodo jö na ba ngeo Obanga ëka na ba wörö gïnï Emuth na Bër ka Rwoth onu Yecu. 9 Ën bino pwodogï kï can na bedo na twal ëka ebino ryëmögï ökö kï ï nyim Rwoth ëka kï ï dheo më tëkö mërë 10 ï nïnö na ën bino dwogo, ën bino nwongo dheo kï both jögë kïbëc na leng ëka wörö kï both jö na yee ï kome. Un thon ibino bedo ï kin-gï, pïën iyee unu cadenwa na wan ekobo niwu.

11 Ënë ömïö wan ëlëgö pïrwu ï karë kïbëc ëk Obanga onu ömïïwu ibed jö n'opore kï cwodo mërë, ëka ökönywu kï tëkö mërë më cobo mitiwu kïbëc na bëcö na un itio pï yeewu. 12 Cë nyïng Rwoth onu Yecu ebino wörö pïrwu, ëka un thon inwong dheo pïrë pï kïca na yaa kï both Obanga onu ëka Rwoth Yecu Kiricito.

2

Dwogo ka Rwoth

1 Utmegowa, na lübërë kï köp ï kom dwogo ka Rwoth onu Yecu Kiricito ëka cökërë onu më rwatërë ködë, wan ëkwaöwu nï 2 kür ïwëk thamawu orubere ökö pïöpïö, cwinywu thon kür opodhi kadï pï köp k'adwarpïny onyo köp n'ëtïtö onyo waraga mörö n'ekobo nï öya kï bothwa na kobo nï nïnö ka Rwoth dong othuno. 3 Ngat mörö kür öbwölwu ï yore mörö këkën, pïën nïnö ka Rwoth bara bino naka ka jëm ï kom Obanga obedo na tye ëka atür cïk thon onen, ngat na myero ebol ï mac më kapïny. 4 Ën bino pyem ëka bino tingere malö ën kënë na löö gin na kïbëc n'ecwodo nï Obanga onyo gin mörö më awöra, ëk ebed ï öt k'Obanga nakun nyuthere kënë nï ën ebedo Obanga.

5 Ba ipo unu nï an akobo niwu köp ni ï karë na an atye bothwu? 6 Un dong ingeo ngö na tye ka jükö, ëk Ngat na Rac onen ka karë mërë n'opore örömö. 7 Pïën müng më tëkö k'atür cïk dong tye ka tic; ëntö ngat na tye ka jükö pod mëdërë më jükö naka ka ëryëmö ën ökö. 8 Cë atür cïk bino nen ëka Rwoth Yecu bino neko ën ökö kï yamö më dhögë cë tyeko ökö ï karë na ën bino dwogo. 9 Bino k'atür cïk bino yaa kï ï tic ka Catan nakun tio kï koth twodo kïbëc më tango, anyuth ëka gin më aura gïnï, 10 ën bino tic kï bwöl na reco kïbëc ï kom jö na bino rwenyo. Gïn bino rwenyo pïën ökwërö gïnï marö köp adyer na larögï. 11 Pï manön, Obanga bino kethogï ï thë twër më bwöl ëk gïn oyee köp më twodo 12 ëk köp ölöö jö kïbëc na yee köp më twodo ëntö cwinygï yom ï tïmö gin na ba tye atïr.

Ëyëröwu pï larë

13 Utmegowa na Rwoth marö, myero wan ëpwö Obanga pïrwu karë kïbëc pïën Obanga öyëröwu ï acaki laröwu pï Tipo Naleng na lönyöwu më bedo na leng ëka pï yee köp më adyer. 14 Ën ocwodowu ï larë ni k'Emuth na Bër na wan ëtïtö niwu; ëk ömïï ïnywak unu dheo ka Rwoth onu Yecu Kiricito. 15 Pï manön utmegona, cung unu na tëk ëka ïmak unu pwony na wan epwonyowu ködë kadï kï köp më dhök onyo kï waraga.

16 Kobedini ëk Rwoth onu Yecu Kiricito kikome ëka Obanga Apap onu na marö onu kï kïca mërë okwe cwiny onu kï gen na bedo naka naka, 17 öcük cwinywu ëka öjïngwu ï gin na kïbëc na bër ï tic ëka ï köp.

3

Kwac më lëga

1 Më ajiki utmegowa, lëg unu pïrwa ëk köp ka Rwoth ömëdërë më këth pïöpïö ëka ëgam kï wörö, kite n'onwongo tye ködë bothwu. 2 Lëg unu thon ëk Obanga ölarwa kï both jö na tïmö bal ëka jö na reco; pïën pathï jö kïbëc ënë tye kï yee. 3 Rwoth genere, ën bino mïöwu tëkö ëka bino gwököwu kï both ngat na rac. 4 Rwoth ömïöwa gen ï komwu, ëka wan etye kï gen nï itye unu ka mëdërë anyim më tio ngö na wan ekobo niwu. 5 An alëgö nï Rwoth ötël cwinywu ï mar k'Obanga ëka ïdïö cwiny na yaa kï both Kiricito.

Cïk më tio tic

6 Utmegowa, an acïköwu ï nyïng Rwoth onu Yecu Kiricito më pokere ökö kï dhanö mörö na bedo abeda abonge tic ëka na ba lübö pwony na wan ëmïögï. 7 Un kikomwu ingeo na bër kite na myero ipor unu kï kitewa. Wan onwongo ba ebedo abeda abonge tic ï karë na wan etye bothwu. 8 Wan ba ëcamö cem ka ngat mörö abonge cülö, ëntö wan eyelere kï tic ï kiceng ëka ï kiwor ëk kür eketh pëkö ï kom ngat mörö kï ï kinwu. 9 Wan ëtïmö kömanön pathï nï wan epe kï twërö më nwongo köny kï bothwu ëntö wan ëmïrë kënwa më bedo apor bothwu më alüba. 10 Ï karë na wan etye bothwu, wan ëmïöwu cïk nï: “Ngat n'ökwërö tic myero kür ocem.”

11 Wan ewinyo nï jö mökö kï ï kinwu bedo gïnï abeda abonge tic ëntö dönyö gïnï ï tic ka jö nökënë. 12 Wan ëcïkö koth jö nön ëka dökï ëbakö dhöwa ï Rwoth Yecu Kiricito nï myero gïn otii ticgï ëk ngat acëlacël öpïdhërë kënë. 13 Ëntö utmegowa, kür idher unu më tïmö gin na bër.

14 Ka ngat mörö ökwërö lübö cïk na tye ï waraga ni, myero ïnïang unu ï kom ngat nön na bër, ëk kür ïrïbërë unu ködë ëk lewic ömakï. 15 Kür iter unu ën na calö langö ëntö na calö ömïnwu.

Köp më ajiki

16 An alëgö nï Rwoth më kuc kikome ömïïwu kuc ï karë kïbëc ëka ï yodhi kïbëc. Rwoth obed kodwu kïbëc.

17 An, Paulo, acöö moth ni kï cïnga an kikoma, man ënë kite na an aketho kï cïnga ï waragana kïbëc. Man ënë kite na an acöö ködë.

18 Kïca ka Rwoth onu Yecu Kiricito obed kodwu kïbëc.

* 1:1 Cilibwano Baibul nökënë cwodo nï Cila.

1 Timoteo

1

2

3

4

5

6

1 Timoteo

Köp na tye ï waraga ka Paulo më acël both Timoteo

Timoteo n'obedo ngat n'oye Kiricito kï ï Acia, onwongo aya mërë obedo Ayuda ëka apap mërë obedo dhanö më Grecia. Timoteo owotho kï Paulo ëka ökönyö ën ï tic më tïtö Emuth na Bër.

Waraga ka Paulo më acël both Timoteo makö köp adek na pïrgï tëk.

Köp më acël na tye ï waraga ni obedo më jükö pwony më twodo na tye ï kin jö n'oye Kiricito. Pwony ni orubere kï thama k'Eyuda ëka jö na ba obedo Eyuda, n'onwongo ocung ï kom köp më yee nï lobo ni obedo gin na rac ëka nï ngat mörö twërö nwongo larë ka cë tye kï müng më ryëkö ëka kï lübö pwony mökö na calö kwero cem mökö ëka kwërö nyom. Waraga ni thon tye kï köp na makö kite më tëla ï kin jö n'oye Kiricito ëka wörö Obanga, ëka kï kite n'ëtëla ka jö n'oye Kiricito ëka ëköny tic myero obed ködë. Më ajiki mërë, Paulo mïö thama both Timoteo më bedo atic na bër ka Yecu Kiricito ëka kite na myero ën oti ködë both gurup na papath n'oye.

1

1 Waraga ni öya kï both Paulo n'obedo akwëna ka Kiricito pï cïk k'Obanga Alar onu ëka Kiricito Yecu na gen onu tye ï kome.

2 Both Timoteo athïna më adyer ï yee:

Obanga Apap ëka Kiricito Yecu Rwoth onu ömïïwu gum, kïca ëka kuc.

Jükö pwony më twodo

3 Ï karë na an aya më cïdhö yo Macedonia, an amïtö nï in idong ï Epeco ëk ïcïk jö mökö kür dökï opwony gïnï pwony më twodo 4 onyo kür oketh gïnï cwinygï ï kom köp mökö më ödödö, ëka kï nyïng mökö na gïn öryëö na böcöböcö na lübö thëkwarö. Koth jami ni kelo pyem këkën, ba könyö yüb k'Obanga—n'ocung ï kom yee. 5 Tyën köp më cïk ni ënë nï jö n'oye kïbëc myero obed kï mar na dhanö tye ködë ka cwinye leng ëka na kite bër, na bal mörö ope ï kome, ëka yee mërë twodo mörö ope ïë. 6 Jö mökö ölökërë gïnï ökö kï ï kom köp ni cë ödönyö gïnï më twakö köp atata na köny mërë ope. 7 Gïn mïtö bedo epwony cïk k'Obanga, ëntö ba ngeo gïnï köp na gïn twakö, onyo ngö na gïn tye ka twakö na gïn ocung ïë na tëk rwök.

8 Wan engeo nï cïk bër ka dhanö mörö otio ködë ï yoo na bër. 9 Wan thon engeo nï cïk ba eketho pï jö na kitegï atïr, ëntö eketho pï ëtür cïk ëka pï jö na jëm gïnï, pï jö na ba lworo Obanga ëka pï ëbal, pï jö na ba leng gïnï, jö na ba ketho cwinygï ï kom Obanga, pï jö na neko apapgï onyo ayagï, pï enek, 10 pï jö na tïmö tïm më ölyang, jö na bedo kï cwö ewodhgï, onyo jö na kwalö dhanö ëka rwenyo gïnï ködgï ökö ï müng, etwodo, jö na kwongo kwong abonge thërë—onyo ngat mörö na kwö mërë ba rwatërë kï pwony më adyer, 11 man ënë pwony na nwongere ï Emuth na Bër n'ëmïa më atïta, Emuth na Bër na tïtö pï dheo k'Obanga më gum.

Kïca k'Obanga both Paulo

12 An amïö pwöc both Kiricito Yecu Rwoth onu, na ën ömïa tëkö, ëka önënö nï abedo ngat na genere, ëka öyëra më tio tic mërë. 13 Kadï bed yam onwongo abedo ngat na yanyö nyïng Kiricito ëka abedo ka ketho ayela ï kom jögë, ëka ngat na ger, ëntö Obanga obino onyutho kïca mërë ï koma pïën an abino atïmö manön kïbëc pï kwia pïny abonge yee. 14 Kïca ka Rwoth onu ömëdërë na thwönë rwök ï koma, kanya acël kï yee ëka mar na tye ï Kiricito Yecu.

15 Man ënë köp adyer na myero dhanö kïbëc oyee gïnï: Kiricito Yecu obino ï lobo më larö ëbal—na an ënë abedo abal na löögï. 16 Ëntö pï tyën köp ni ën obino onyutho kïca mërë botha ëk ï an, abal na löö kï kin ëbal, Kiricito Yecu onyuth dïö cwinye më aura botha na calö apor both jö na bino gïnï yeo ën, ëka onwong gïnï kwö na ba thum. 17 Wörö ëka dheo kïbëc obed naka naka both Rwoth na löö karë kïbëc, na ba thöö, na ba nen, Obanga acël kënë. Amën.

18 Athïna Timoteo, an amïö cïk ni bothi na lübërë kï köp na yam edwarpïny okobo ï komi, ëk ka in ïlübö köpgï, ïlwëny lwëny na bër, 19 nakun icung ï yeeni na tëk ëka na ii lër. Jö mökö ökwërö thama më ï ïgï na nyutho nïgï balgï ëka ömïö yeegï dong öbalërë ökö. 20 Ï kin-gï ënë Kumenayo ëka Alegijanda, na an amïögï ï cïng Catan ëk opwonygï öwëk gïnï yanyö Obanga.

2

Cïk më lëga both Obanga

1 Köp më acël na an aciki ködë ënë nï lëg pï jö kïbëc. Lëg both Obanga ökönygï ëka ömïïgï gum, ëka ïmïï Obanga pwöc pïrgï kïbëc. 2 Lëg pï rwodhi ëka kï jö kïbëc na tye gïnï ï löc, ëk ömïï onu ebed kï kwö na yot n'ëwörö Obanga nakun kite onu thon tye na bëcö gïnï. 3 Man bër, ëka yomo cwiny Obanga Alar onu, 4 na mïtö nï jö kïbëc ölarë gïnï ëka onge gïnï köp më adyer. 5 Pïën Obanga tye acël, ëka ngat acël na rïbö Obanga kï dhanö tye acël, na ënë Kiricito Yecu, 6 na ën ömïrë kënë më kökö jö kïbëc. Man ënë caden n'Obanga ömïö ï karë mërë n'opore. 7 Man ënë ömïö Obanga öyëra më tïtö ëka më bedo akwëna më Emuth na Bër—an atye ka kobo köp adyer, an ba abedo atwodo. Obanga oora më pwonyo Erok kï köp ï kom yee ëka adyer.

8 Pï manön amïtö nï cwö ölëg gïnï Obanga ï kabedo kïbëc nakun tingo cïng-gï na leng malö abonge akëmö onyo dhaa.

9 An thon amïtö nï mon myero orukere na bër, kï wörö, nakun gwökërë gïnï, pathï kï yer wic n'ekedo, onyo gol, onyo aculo, onyo ruk mökö më wel na malö, 10 ëntö bërgï myero onen ï tic na bëcö na gïn tio, manön ënë gin na mïtërë both mon na cwodere gïnï kën-gï nï gïn jö na wörö Obanga.

11 Dhakö myero opwonyere alïlïng ëka obed kï winy. 12 An ba ayeo nï dhakö myero opwony onyo më bedo kï twër ï kom ëcwö; ën myero ölïng alïnga. 13 Pïën Adam ënë ëcakö cweo, ëka dong Eba. 14 Ëka pathï Adam ënë ëbwölö, ëntö dhakö ënë ëbwölö ëka ödökö abal. 15 Ëntö dhakö bino larö kwö mërë ï karë më nywöl—ka ën bino mëdërë më bedo kï yee, mar ëka bedo na leng nakun gwökërë kënë.

3

Ëtëla ka jö n'oye Kiricito

1 Man ënë köp më adyer: Ka cë dhanö mörö mïtö tic më bedo atël jö n'oye Kiricito, nwongo ën ömïtö tic na bër. 2 Atël jö n'oye Kiricito myero obed abonge köp mörö n'ëjükö ën ïë, obed kï dhakö acël, ögwökërë kënë, obed ngat na ryëk, obed ngat n'ëwörö, obed ngat na gwökö welo, obed ngat na twërö pwony, 3 na ba obedo amërö, na ba obedo ngat na kwïny, ëntö na mwol, na ba dhaa atata, na ba obedo ngat na marö lïm. 4 Myero obed ngat na löö jö më ödë na bër ëka önën nï ëthïnë winye kï wörö n'opore. 5 Ka ngat mörö ba twërö löö ödë na bër, ën twërö gwökö jö n'oye Kiricito n'obedo gïnï jö k'Obanga nïngö? 6 Myero kür obed ngat na nyen na pod ölökërë alöka, mïö kethere malö k'awaka, cë podho ökö, mïö köp löö ën na calö yam ölöö Catan. 7 Më ajiki, ën myero obed dhanö na jö na ba obedo ëlübkör Yecu wörö, ëk kür okel lewic ï kome ëka ömïï ën omok ï owico ka Catan.

8 Kömanön thon, ëköny tic ï kin jö n'oye Kiricito, myero obed gïnï jö n'ëwörö, jö na dhögï ba tye arïö, jö na ba obedo ëmadh köngö rwök, ëka kür obed gïnï eworo më nwongo lïm. 9 Gïn myero obed jö na nïang na bër ï müng më yee onu, nakun cwinygï leng. 10 Myero kono ëtëmgï, ka enwongo nï köp mörö na rac ope ï komgï, cë ëmïïgï otii na calö ëköny tic ï kin jö n'oye Kiricito.

11 Kömanön thon, mon-gï myero obed mon n'opore më awöra, na ba obedo jö na twakö köp më twodo ï kom jö nökënë ëntö obed gïnï jö na gwökërë kën-gï ëka na genere gïnï ï jami kïbëc.

12 Aköny tic ï kin jö n'oye Kiricito myero obed kï dhakö acël ëka myero ölöö ëthïnë ëka ödë na bër. 13 Jö n'otio na bër na calö ëköny tic ï kin jö n'oye Kiricito nwongo gïnï dito pïrgï kën-gï, ëka dökö gïnï jö na cwinygï tëk ï kom yee na tye ï Kiricito Yecu.

14 Kadï bed an atye kï gen më bino yo bothi na cwöcwök, an atye ka cöönö bothi cïk ni gïnï ëk, 15 ka an aruu, in ibino ngeo kite na myero jïï obed ködë ï öt k'Obanga, na ënë jö n'oye Kiricito n'obedo gïnï jö k'Obanga na kwö, wïr ëka acaki thërë më köp adyer. 16 Adyer onu kïbëc eyee nï müng më dini na onu ëtïtö pïrë dit rwök:

Ën onyuthere ï kom,

ëkwanö ën nï kite atïr pï Tipo Naleng,

emalaika önënö gïnï ën,

ëtïtö pïrë both Erok,

ebino eyeo ën ï lobo kïbëc,

ëka dong etero ën malö ï dheo.

4

Epwonye n'obedo etwodo

1 Tipo Naleng kobo atïr nï karë mörö ï anyim jö mökö bino lökërë gïnï ökö kï kom yeegï, cë cakö gïnï lübö tipo na reco më bwöl ëka kï pwony na yaa kï both cene. 2 Pwony n'obedo köman yaa kï both jö n'obedo etwodo, na thama na tye ï ïgï na nyutho nïgï balgï odhil ökö na calö gin n'ëwangö kï nywenyo na lyeth. 3 Gïn jükö jïï nï kür onyom gïnï ëka cïkögï nï kür öcam gïnï cem mökö n'Obanga oketho ëk jö na yee ën ëka kï jö na ngeo köp adyer ögam gïnï kï pwöc. 4 Jami kïbëc n'Obanga oketho bëcö, ëka ba tye mörö na myero ëkwër ökö ka ëgamö kï pwöc, 5 pïën nwongo ëlönyö kï köp k'Obanga ëka kï lëga.

6 Ka in ibino mïö pwony ni both utmego, in ibino bedo atic ka Kiricito Yecu na bër, n'ëpïdhö kï köp më yee ëka kï pwony na bëcö na in ïlübö. 7 Kwër köp mökö më mingo na thërë ope na ba obedo më lworo Obanga. Pwonyiri keni më lworo Obanga. 8 Pïën pwony më ryëö ler kom tye kï köny mökö, ëntö lworo Obanga tye kï köny ï yodhi kïbëc, pïën twërö kelo kwö më karë ni ëka kï karë na tye ka bino anyim.

9 Man ënë köp më adyer na myero jö kïbëc oye. 10 Manön ënë ömïö onu etio rwök ëka eyelere pïën eketho gen onu ï kom Obanga na kwö, na ënë obedo Alar ka jö kïbëc, ëka rwök mërë pï jö n'oye.

11 Pwony cïk ni gïnï ëka ikob nï jö kïbëc më tïmö gin na in ikobo. 12 Kür iye ngat mörö ocai nï in pod ïtïdï, ëntö bed apor both jö n'oye ï twak, ï kwö, ï mar, ï yee ëka bedo abonge gin mörö na rac. 13 Mïï karëni më kwanö Cöc na Leng ï nyim lwak, ï tïtö köp mërë ëka më pwonyogï naka ka an adwogo. 14 Tii kï mïc n'emii ï karë n'edwarpïny ötwak ëka edite ka jö n'oye Kiricito omii gum kï ketho cïng-gï ï wii.

15 Keth köp ni ï tic, keth cwinyi ïë, ëk jö kïbëc önën kite na in itye ka woth ködë anyim. 16 Gwokiri keni ëka ïgwök pwonyni thon. Makgï na tëk, pïën ka ïtïmö kömanön, in kikomi ibino lari kanya acël kï jö na winyo köpni.

5

Kite më tic both jö nökënë

1 Kür ïtwak kï gero both adwong mörö n'otii, ëntö twak ködë na calö apapni. Myero ïmak awope na calö utmegoni, 2 mon n'otii na calö ayani, ëka kï mon na thïnö na calö amegeni, abonge thama mörö na rac.

3 Mïï wörö both mon na cwögï öthöö, na mïtö gïnï köny rwök. 4 Ëntö ka dhakö na cwörë öthöö na tye k'ëthïnö onyo k'ëkwaë, myero gïn kono öcak pwonyo tic më dinigï kï gwökö pacögï nakun mïö gïnï köny both jö n'önywölögï. Man ënë gin na yomo cwiny Obanga. 5 Ëntö dhakö na cwörë öthöö n'odong kënë abonge ngat mörö na mïö ën köny, ketho gen mërë ï kom Obanga ëka mëdërë më lëga both Obanga kiceng ëka kiwor pï köny. 6 Ëntö dhakö na cwörë öthöö na rangö yom cwiny më jami na bëcö këkën nwongo öthöö kadï bed pod kwö. 7 Mïï cïk ni both jïï, ëk obed gïnï abonge köp mörö n'ëjükögï ïë. 8 Ka cë dhanö mörö ba mïö köny both wede mërë, ëka rwök mërë pï jö më ödë, nwongo dong ökwërö yee mërë ökö, ëka rac rwök na löö ngat na ba oyeo Obanga.

9 Myero kür ëcö nyïng dhakö mörö na cwörë öthöö na mwaka më dit mërë bara thuno pyer abicël, ëka myero obed dhakö n'obedo kï cwörë acël këkën, 10 myero obed ngat na ngere pï tic mërë na bëcö, na calö gwökö ëthïnö, ngat na jölö wele, ngat na lwökö tyën jö k'Obanga,* ngat na könyö jö na pëkö dïögï, ëka ngat na mïrë pï tic na bëcö ï yodhi kïbëc.

11 Ëntö pï mon na pod thïnö na cwögï öthöö, kür iketh nyïng-gï ï kin jö nön. Ka miti më komgï ödïögï, mïö kwërö gïnï ketho gen-gï ï kom Kiricito ökö, cë cakö gïnï bedo kï miti më nyom. 12 Pï manön mïö kelo ngölö köp ï komgï, pïën nwongo ötürö gïnï cïkërë na mëgï më acël. 13 Mëd ï kom manön, lökërë gïnï dökö jö na komgï wac ëka nwongo bedo gïnï ka woth awotha ï öt kï öt. Gïn ba obedo jö na komgï wac këkën, ëntö dökö gïnï jö na twak atata, ëka bedo gïnï jö na rïdërë ï gin na ba obedo mëgï, bedo ka twakö gïnï köp na ba myero ötwak gïnï. 14 Pï manön ömïö akobo both mon na thïnö na cwögï öthöö nï myero önyömërë gïnï ëk önywöl gïnï ëthïnö, ëka ölöö gïnï pecigï ëk kür ömïï karë both lang onu më twakö gin mörö na rac ï kom onu. 15 Pïën jö mökö kï kin-gï dong ölökërë gïnï ökö më lübö kör Catan.

16 Ka cë dhakö mörö n'oye Kiricito tye kï mon thöö na ën gwökögï, ën myero ömëdërë më könyögï ëk kür oketh pëkö ï kom jö n'oye Kiricito, ëk jö n'oye Kiricito obed gïnï ka könyö mon na cwögï öthöö na mïtö ëkönygï.

17 Edite na löö jö n'oye Kiricito myero ëmïïgï wörö rwök, pol mërë jö na ticgï obedo më tïtö köp k'Obanga ëka pwony. 18 Pïën Cöc na Leng kobo nï, “Kür itwe dhö thwön ka tye ka nyönö kal më apwoda,”* ëka nï, “Atic myero ëcül öcara mërë.”* 19 Kür iye köp mörö më adoth ï kom adit mörö thwara ka ecaden arïö onyo adek omoko gïnï kokogï ï kome. 20 Edite na tïmö bal myero ïjükgï ökö ï nyim jïï, ëk ömïï jö nökënë obed gïnï kï lworo.

21 An dong aciki, ï nyim Obanga ëka ï nyim Kiricito Yecu k'emalaika n'ëyërö, më gwökö cïk ni gïnï abonge lengere, ëka kür ibed ngat na lengere.

22 Kür ibunyiri më ketho cingi* ï wi ngat mörö pïöpïö, ëka kür iribiri kï jö nökënë ï kom balgï. Ëntö myero ibed na leng.

23 Cakërë kobedini, kür imodh pii këkën, ëntö cak madhö köngö ölök na nönök më könyö ii pï two na maki karë kï karë.

24 Bal ka jö nökënë nen ökö kanya leng, na bara othuno anyim ï kabedo më ngölö-köp; ëntö bal ka jö nökënë lübö körgï. 25 Ï yoo acël nön, tic na bëcö nen ökö kanya leng, ëka ba tye mörö na twërö kanërë.

6

1 Jö kïbëc na tye gïnï ï thë löc më opii, myero otii gïnï k'editegï na calö jö na myero ëwörgï kï wörö n'opong, ëk ngat mörö kür ötwak köp na rac ï nyïng Obanga ëka pwony onu. 2 Jö na dong tye k'editegï n'oye myero kür ökwër gïnï nyutho wörö bothgï, pïën gïn obedo utmego. Nakaka manön, gïn myero otii tic bothgï na löö, pïën jö na nwongo köny kï ï ticgï obedo gïnï jö n'oye ëka jö na gïn marö. Man ënë jami na in myero ipwony ëka ïkönygï ï yodhi kïbëc na in ïtwërö.

Marö lïm

3 Ka ngat mörö pwonyo pwony na path nakun ba lübö köp adyer ka Rwoth onu Yecu Kiricito ëka kï kite na myero jö n'oye ökwö ködë, 4 nwongo ën kethere malö kënë k'awaka, ëntö ba ngeo gin mörö kadï k'acël. Ën nwongo opong kï par na reco më pyem kï dhaa ï kom köp mökö, na kelo nyeko, pyem, ayeny kï par na reco na mïö gen rwenyo ökö kï ï kin dhanö, 5 ëka mïö jö na thamagï ba tio, n'ope gïnï dong kï köp më adyer. Gïn thamö gïnï nï dini ënë obedo yoo më nwongo lönyö.

6 Lönyö dit rwök ï dini ka cë iyeng kï gin mörö këkën na in itye ködë. 7 Pïën onu ba ekelo gin mörö ï lobo, ëka onu ba ebino tero gin mörö kï ï lobo. 8 Ëntö ka onu etye kï cem kï ruk, jami ni bino römö onu. 9 Jö na mïtö bedo ëlönyö dönyö gïnï ï atëmatëma cë podho gïnï ï bal, ëka moko gïnï ï miti na pol më mingo na mïö rwenyo gïnï ëka thöö gïnï ökö. 10 Pïën marö lïm ënë acaki më gin na reco kïbëc. Man ënë gin n'ömïö jö mökö yaa gïnï ökö kï ï yee, na tye gïnï kï miti rwök ï kom lïm, ëka mïö can na pol ata bino ï komgï.

Lwëny na bër më yee

11 Ëntö in, dhanö k'Obanga, kwër jami ni kïbëc, ëka iketh cwinyi ï kite n'atïr, ï lworo Obanga, ï yee, ï mar, ï dïö cwiny ëka kï mwolo. 12 Lwëny lwëny na bër më yee. Mak kwö na ba thum na tëk na yam ecwodi ïë ï karë na in ituco yeeni ï nyim ecaden na pol. 13 An aciki ï nyim Obanga na mïö kwö both gin na kïbëc, ëka ï nyim Kiricito Yecu, na ën otuco yee mërë na bër ï karë na ën ömïö caden mërë ï nyim Pontio Pilato: 14 Gwök cïk n'ëmïö bothi abonge bal mörö onyo köp mörö n'ejuki ïë, naka ka Rwoth onu Yecu Kiricito bino nen, 15 n'Obanga bino kelo ï karë mërë kikome—Obanga, n'ëpwöyö, ën acël këkën ënë Won Twër, Rwoth ka rwodhi, 16 na ën Obanga acël kënë na ba thöö, na bedo ï tar mörö na ngat mörö ba römö nyïkö na cwök ködë, na ngat mörö pod bara önënö onyo twërö nënö. Wörö ëka twër na ba jik obed bothe na twal. Amën.

17 Cïk ëlönyö më karë ni, öwëk gïnï wakërë, ëka kür oketh gïnï gen-gï ï kom lönyö, na gen mörö ope ïë, ëntö oketh gïnï gen-gï ï kom Obanga na mïö onu jami kïbëc na büp na yomo cwiny onu. 18 Kob nïgï otii tic na bëcö, ëka obed gïnï jö n'ölöny ï tïmö gin na bër. Po wigï më mïö jamigï kï yom cwiny, ëka önywak gïnï gin na gïn tye ködë. 19 Ka ötïmö gïnï kömanön, nwongo ökanö gïnï lönyö na bër pïrgï kën-gï pï karë më anyim, ëk ömak gïnï kwö na ënë kwö më adyer.

20 In Timoteo, gwök gin n'ëmïö ï cingi. Gwokiri kï kom köp mökö n'ëtwakö na ba obedo më wörö Obanga, ëka kï kom pyem mökö na yaa kï gin na gïn cwodo twodo twodo nï ngec, 21 na jö mökö orwenyo yeegï ökö pï yeo koth twak ni.

Kïca k'Obanga obed kodwu.

* 5:10 Jon 13:1-17

* 5:18 Nwönö Cïk 25:4

* 5:18 Luka 10:7

* 5:22 Ketho cingi Man obedo wiro ngat mörö më bedo atic k'Obanga.

2 Timoteo

1

2

3

4

2 Timoteo

Köp na tye ï buk ka Timoteo më arïö

Waraga ka Paulo më arïö both Timoteo makö thama mërë na thwönë both Timoteo, na calö awodhe na könyö ën. Wi köp na pïrë tëk ënë më dangö köp kïbëc. Paulo ömïö thama ëka öcükö cwiny Timoteo më mëdërë më mïö caden ï kom Yecu Kiricito, më cung na tëk ï kom pwony më Emuth na Bër ëka kï Cïk na Cön, më tio tic mërë na calö apwony ëka atït köp k'Obanga, ï karë më can kïbëc ëka ï karë na jïï bino pyem ködë.

Paulo öcïkö Timoteo më gwökërë ëk kür ödöny ï pyem më mingo na köny mërë ope, ëntö balö jö na winyo köp mingo nonu.

Na lübërë kï köp ni kïbëc, Paulo po wi Timoteo ï kom apor më kwö mërë ëka tyën köp—më yee mërë, dïö cwiny, mar, dangö can ï karë më ayela.

1

Moth n'öya kï both Paulo.

1 Waraga ni öya kï both Paulo n'obedo akwëna ka Kiricito Yecu pï miti k'Obanga, na lübërë kï cïkërë mërë më mïö onu kwö na tye ï Kiricito Yecu.

2 Both Timoteo athïna na an amarö:

Obanga Apap ëka Kiricito Yecu Rwoth onu ömïï bothi gum, kïca, ëka kuc.

Paulo öpwöyö Obanga pï Timoteo

3 An amïö pwöc both Obanga, na an atio bothe kï thama n'atïr, kite na kwerena otio gïnï bothe. Kiceng ëka kiwor an apo piri ï lëgana. 4 Ka an apo ï kom pii wangi, mïö athamö më nënöni, ëk ka twërë apong kï yom cwiny. 5 An apo ï kom yeeni na twodo mörö ope ïë, n'öcakö bedo both adhani Loi ëka ayani Yuneki, ëka an angeo nï yee nön tye bothi thon. 6 Pï tyën köp ni an apo wii më tic kï mïc n'Obanga omii ï karë na an aketho cïnga ï wii. 7 Pïën Obanga ba ömïö onu cwiny më lworo, ëntö cwiny na mïö onu tëkö, mar ëka gwökërë kën jö.

8 Dong pï manön lewic kür ömakï më mïö caden ï kom Rwoth onu, onyo ï koma na an abedo amabuc mërë. Kï tëkö n'Obanga mii, yubiri më dangö can köda pï köp më Emuth na Bër. 9 Ën ölarö onu ëka ocwodo onu më bedo jögë na leng—pathï pï gin mörö na onu ëtïmö ëntö pï tyën köp më yüb mërë ëka kïca. Kïca ni ëmïö both onu ï Kiricito Yecu na bara ecweo lobo, 10 ëntö kobedi dong enyutho ökö both onu ï bino k'Alar onu Kiricito Yecu n'ökwanyö thöö ökö ëka okelo kwö na bedo na twal n'onen kanya leng pï köp më Emuth na Bër. 11 Obanga öyëra na calö akwëna ëka apwony më tïtö Emuth na Bër ni. 12 Man ënë gin n'ömïö an atye ka lïmö can kobedini. Ëntö an lewic ba ömaka, pïën an angeo ngat na yeena ocung ï kome ëka angeo nï ën twërö gwökö na bër gin n'eketho ï cïnga naka ï nïnö nön.

13 Köp na in iwinyo kï botha, gwök na calö gin na pïrgï tëk më pwony, kï yee ëka mar na tye ï Kiricito Yecu. 14 Gwök gin na bër n'eketho ï cingi pï tëkö ka Tipo Naleng na bedo ïï onu.

15 In ingeo nï jö kïbëc na bedo gïnï ï Acia öwëka gïnï ökö, ëka Pugelo gïn kï Kermogen tye gïnï ï kin-gï.

16 An alëgö nï Rwoth myero obed kï kïca ï kom pacö k'Oneciporo, pïën ën obedo ka kweo cwinya ëka lewic ba obino ömakö ën ï koma ï karë n'etwea ï buc. 17 Ëntö ï karë na ën othuno ï Roma, obedo ka rangöna rwök naka obino onwonga. 18 An alëgö nï Rwoth myero ömïï ën onwong kïca na yaa kï both Rwoth ï nïnö nön! In ingeo na bër rwök kit köny na pol na ën ökönya ködë ï Epeco.

2

Acikari na bër ka Yecu

1 Timoteo, athïna, cung na tëk ï kïca n'ëmïö both onu ï Kiricito Yecu. 2 Gin na in iwinyo kï botha ï nyim ecaden na pol, in thon ikob both jö na genere na römö pwonyo kï jö nökënë. 3 Dang gin na rac n'ëtïmö ï komi kanya acël ködwa, calö acikari na bër ka Kiricito Yecu. 4 Acikari mörö ope na tye ï dhö tic na mïö tic kï yökö bodo wie, pïën thama mërë tye nï myero eyom cwiny adit n'öcöö ën ï acikari. 5 Röm aröma, ka ngat na tye ka pyem ï ngwëc, ba twërö löönö ngwëc ka ba ölübö cïk më ngwëc. 6 Apur n'otio tic na tëk ënë myero öcak camö gin n'öcëk kï ï pwodho mërë. 7 Tham pï gin na an atye ka kobo. Rwoth bino mïöni kite më nïang ï kom jami ni kïbëc.

8 Po ï kom Yecu Kiricito, akwar Daudi n'Obanga ocero kï kin jö n'öthöö. Man ënë köpna më Emuth na Bër, 9 na an atye ka lïmö can pïrë, nakun etwea kï nyör calö abal. Ëntö köp k'Obanga ba etweo. 10 Pï manön ënë gin n'ömïö atye ka lïmö can kïbëc pï jö n'ëyërögï, ëk gïn thon onwong larë na tye ï Kiricito Yecu, kanya acël kï dheo na ba thum.

11 Man ënë köp më adyer:

Ka onu ëthöö ködë,

onu thon ebino kwö kanya acël ködë;

12 ka onu ëdangö can,

onu thon ebino löc kanya acël ködë.

Ka onu ëkwërö ën,

ën thon bino kwërö onu,

13 ka onu ba egenere,

ën gire genere naka naka,

pïën ën ba twërö kwërë kënë.

Atic n'Obanga pwöyö

14 Bed ka po wi jö k'Obanga ï kom köp ni, ëka ïcïkgï dökï ï nyim Obanga ëk öwëk gïnï pyem ï kom köp mökö; pïën manön ba bino könyö ngat mörö, ëntö balö jö kïbëc na winyo. 15 Tïm kï tëk më miri keni both Obanga na calö atic n'ëpwöyö, atic na lewic myero kür ömakï ëka makö köp më adyer ï yoo n'atïr. 16 Kwër boko köp mökö na ba obedo më wörö Obanga, pïën jö na dönyö ïë bino rwenyo arwenya ï kite më wörö Obanga. 17 Pwonygï bino këth calö bür na camö kom dhanö. Kumenayo gïn kï Pileto tye gïnï ï kin jö nön, 18 n'ölökërë gïnï ökö kï kom köp më adyer. Gïn kobo nï cer ötïmërë dong ökö, ëka tye ka balö gïnï yee ka jö mökö. 19 Ëntö acaki thërë n'Obanga oketho tye n'ocung na tëk, na tye kï cöc ï kome nï: “Rwoth ngeo jö n'obedo mëgë,”* ëka nï, “Dhanö acëlacël na cwodo nyïng Rwoth myero ölökërë ökö kï ï kom bal.”

20 Ï öt na thwönë, ba bedo ïë jami më gol kï ryal këkën, ëntö bedo ïë thon jami mökö n'ëyübögï kï bao ëka lobo; mökö ëyübö pï tic na pïrë tëk ëka nökënë pï tic na pïrë ba tëk. 21 Ka dhanö mörö ölönyërë nakun öwëkö kite mërë na reco ökö, ën bino bedo gin më tic n'etio ködë ï karë më dheo, kwö mërë bino bedo na leng, ëka bino bedo dhanö na pïrë tëk both Adwong nakun yübërë më tio tic mörö këkën na bër.

22 Pï manön, kwër miti më awobi ökö, ëntö iketh cwinyi ï kite n'atïr, yee, mar kï kuc, kanya acël kï jö kïbëc na tye ka cwodo gïnï Rwoth kï ï cwinygï na leng. 23 Kwër pyem më mingo ökö na bino pï kwia pïny, pïën in ingeo koth pyem na calö manön kelo dhaa. 24 Atic ka Rwoth myero obed ngat na ba dhaa atata, ëntö myero obed ngat n'obedo akïca both jö kïbëc, obed apwony na ryëk na ngeo pwony, ngat na dïö cwinye. 25 Obed ngat na twërö tïrö jö na pyem ködë kï mwolo, ëk karë nökënë Obanga twërö mïö jö nön cwiny më ngut ëk önïang gïnï na bër ï kom köp adyer, 26 cë mïö ryëkögï dwogo ëka bino gïnï bwöth kï kom pawaka ka Catan n'onwongo mïögï tio gin na ën mïtö.

3

Kite ka dhanö ï karë më ajiki

1 Myero ïnïang unu nï ï karë më ajiki, pïny bino bedo na rac. 2 Jïï bino marö komgï kën-gï, nakun bedo jö na marö lïm, jö na wakërë, jö na caö jïï, jö na yanyö jïï. Ba bino gïnï winyo enyodogï, ba bino gïnï mïö pwöc mörö, bino bedo gïnï jö na ba leng, 3 ba tye gïnï kï mar, ba tïmö gïnï kïca both jïï, obedo gïnï jö na twakö köp më twodo ï kom jö nökënë, obedo gïnï jö na mitigï ba jükërë, jö na ger, jö na dag gïnï gin na bër, 4 obedo gïnï jö örörö, jö na tye atata na ba parö gïnï pïny, jö na kethere gïnï malö kën-gï kï wakërë, jö na marö kwö na yot nakaka marö Obanga— 5 bino gïnï makö kite më dini na nen kï yökö, ëntö kwërö gïnï tëkö mërë ökö. Pokiri ökö kï ï kom jö na calö manön.

6 Jö mökö tye ï kin-gï na dönyö gïnï ï peci ka jö nökënë, cë löö gïnï thama ka mon mökö na tye kï görü, na pëkö më bal obuogï ökö, na mitigï tye na papath cë bedo ka ywaögï tungi kï tungi, 7 nakun pwonyere gïnï karë kïbëc, ëntö ba twërö gïnï nïang ï kom köp adyer. 8 Jö nön röm aröma kï Yane ëka Yambure na yam opyem gïnï kï Muca. Gïn thon tye ka pyem kï köp adyer ï kite acël nön, ryëkögï dong öbal ökö, ëka yeegï ba tye kakarë. 9 Ëntö gïn ba bino mëdërë anyim pïën mingogï nön bino ngere ökö both lwak kïbëc calö më ka Yane ëka Yambure.

Cïk ka Paulo më ajiki both Timoteo

10 Ëntö in, dong ingeo pwonyna ökö kïbëc, kï kite na an abedo ka kwö ködë, yübna kïbëc ïnënö, yeena, dïö cwinya, mar na an atye ködë, kï kite na an abedo ka dangö kï can ködë, 11 ïnënö thon kite na gïn obedo ka yelona ködë, kï can na pol—dök ingeo gin n'ötïmërë ï koma ï Antiokia, ï Ikonio, kï Licitra, ayelayela na pol na an anwongo. Ëntö Rwoth ölara ökö kï ïë kïbëc. 12 Adyer, jö kïbëc na mïtö gïnï kwö ï kite më lworo Obanga ï Kiricito Yecu ebino yelogï, 13 nakun jö na reco kï jö n'obedo gïnï etwodo bino gïnï mëdërë kï bedo na rac rwök na dong löö ökö, nakun bwölö gïnï jö nökënë ëka gïn thon ëbwölögï. 14 Ëntö na calö in, myero imediri ï gin na in ipwonyiri ïë ëka na in iyeo, nakun ingeo jö na yam opwonyi gïnï, 15 ëka kite na in ingeo kï Cöc na Leng ködë ï karë më thinoni na twërö mïöni bedo na ryëk ï yoo më larë pï yee ï Kiricito Yecu. 16 Cöc na Leng kïbëc ëcöö pï tëkö ka Tipo Naleng k'Obanga. Könyö më pwony, më coko, më tïrö kite ka dhanö, ëka më pwonyo dhanö ï yoo më kite atïr, 17 ëk dhanö k'Obanga obed n'otengo, na nwongo öyübërë ï yoo kïbëc më tio tic na bër kïbëc.

4

1 Aciki ï nyim Obanga ëka ï nyim Kiricito Yecu, na bino ngölö köp ka jö na kwö kï jö n'öthöö, ëka ka bino dwogo më löc na calö Rwoth, an amïö cïk ni bothi: 2 Tït köp k'Obanga; bed nï yubiri ï karë na bër ëka ï karë na rac, tïr jïï, cokgï ëka ïcük cwinygï—nakun ïdïö cwinyi rwök ëka kï pwony na pïrgï tëk. 3 Pïën karë tye ka bino na dhanö ba bino winyo gïnï pwony më adyer. Nakaka manön, gïn bino rangö epwonye na bino yomo cwinygï më kobo gin na ithgï mïtö winyo. 4 Gïn bino lökö ithgï ökö kï kom köp më adyer ëka lökërë gïnï ï köp mökö më ödödö. 5 Ëntö in, myero ibed ngat na gwökërë ï karë kïbëc, ï dangö can, ï dïö cwinyi, tii tic më tïtö köp më Emuth na Bër, dök icob ticni kïbëc na bër.

6 An dong ëcwök önyö remona calö gin më atyëra ï wi keno tyër, ëka karëna më wëkö lobo ni dong cwök. 7 An dong alwënyö lwëny na bër, atyeko ngwëc, ëka agwökö yee. 8 Kobedi dong ëkanö nïna tok më kite atïr, na Rwoth na ngölö köp atïr bino mïö botha ï nïnö nön—ëka pathï botha këkën, ëntö both jö kïbëc na cwinygï tye ka kürö pï dwogo mërë.

Köp ka Paulo më ajiki

9 Tïm kï tëk më bino botha pïöpïö, 10 pïën Dema dong öwëka ökö pï marö jami më lobo ni, ëka öcïdhö ökö yo Tecalonika. Krecen öcïdhö yo Galatia, ëka Tito öcïdhö yo Dalmatia. 11 Luka kënë ënë tye kanya acël köda. Nwong kom Marako ëka ibin ködë, pïën ën bër rwök ëka könya ï dhö ticna. 12 An aoro Tukiko öcïdhö yo Epeco. 13 Ka in ibino, kel nïna böngü na bor na yam awëkö ï Teroa ï pacö ka Karpo. Kel thon bukena nökënë na pïrgï tëk n'ëyübö kï pyen.

14 Alegijanda n'obedo athedh mola ötïmö tïm na rac rwök ï koma, Rwoth bino cülö ën ï kom tïm mërë nön. 15 In thon myero igwokiri rwök ködë, pïën ën obino opyem rwök ï kom köp onu.

16 Ï pidona më acël, ngat mörö ope n'obino ocung pïra. Jö kïbëc obino öwëka gïnï ökö. Pï manön Obanga kür öngöl köp ï wigï. 17 Ëntö Rwoth ocung ka ngeta ëka ömïa tëkö, ëk an abed ka tuco köp mërë kakarë, ëk Erok kïbëc owiny gïnï. Ëka Rwoth obino ölara kï ï dhö kibwor. 18 Rwoth bino laröna kï ï kom gin na reco kïbëc, ëka bino kelona na bër ï ker mërë më polo. Dheo obed bothe naka naka. Amën.

Moth më ajiki

19 Moth Piricila gïn k'Akwila, kï jö më pacö ka Oneciporo. 20 Eracito obedo ï Korinti, ëka awëkö Tropimo na two ï Mileto. 21 Tïm kï tëk ibin na bara karë më ngïcö öcakërë. Yubulo omothi, Puden gïn kï Lino, Kalaudia, ëka utmego kïbëc.

22 Rwoth obed kodi. Kïca mërë obed kodwu kïbëc.

* 2:19 Wel 16:5

Yakobo

1

2

3

4

5

Yakobo

Köp na ut ï waraga ni

Waraga na Yakobo öcöö obedo köp n'ëcökö kanya acël më pwonyere na myero eketh ï tic, ëcöö both “jö k'Obanga kïbëc n'ökëth gïnï ï wi lobo thükül.” Acöc otio kï kwa cöc na papath n'ëkanö tyënë ökö më mïö pwonyere na lübö ryëkö n'eketho ï tic ëka kï kite n'Ekiricito myero obed gïnï ködë. Kï kom kite k'Ekiricito ën otio kï wi köp na papath na calö lönyö ëka can, atëmatëma, kwö na bër, apokapoka, yee ëka ketho gin mörö ï tic, kite më tic kï lëb, ryëkö, dha, awaka ëka mwolo, ngölö köp both jö nökënë, wakërë, dïö cwiny, ëka lëga.

Waraga ni twakö köp na pïrë tëk ï kom ketho gin mörö ï tic na wotho kanya acël kï yee, ï kite më tic më dini k'Ekiricito.

1

Moth n'öya kï both Yakobo

1 Waraga ni öya kï both Yakobo atic k'Obanga ëka Rwoth Yecu Kiricito.

Both kaka apar wie arïö n'ökëth gïnï ï wi lobo thükül.

Amothowu.

Yee ëka dangö atëmatëma

2 Utmegona, bed unu kï yom cwiny na thwönë ka ëtëmöwu ï yodhi na papath, 3 pïën ingeo unu nï tëmö yeewu mïö ïdïö unu cwinywu. 4 Wëk unu dïö cwiny ocob tic mërë ëk ibed unu jö n'otengo, na bal mörö ope ï komwu ëka dökï ibed unu na gin mörö thon ba orem kï bothwu. 5 Ëntö ka ngat mörö tye ï kinwu na ryëkö mërë nönök, myero ën ökwa kï both Obanga na mïö both jö kïbëc kï yom cwiny, nakun ba coko ngat mörö, ëka ebino mïö bothe. 6 Ëntö ka ën lëgö, myero ën oyee ëka kür obed ka kalakala, pïën ngat na tye ka kalakala röm kï pii më nam na tagere, na yamö cwarö. 7 Dhanö nön myero kür ötham nï ën ebino nwongo gin mörö kï both Rwoth, 8 pïën ën obedo dhanö na thama mërë arïö, na ba cung na tëk ï jami kïbëc na ën tïmö.

Can ëka lönyö

9 Jö n'oye n'obedo ëcan myero öwakërë gïnï ka etingogï malö, 10 ëka ngat n'obedo alönyö myero öwakërë ka ëdwökö pïny, pïën ën bino rwenyo calö thur lum. 11 Ceng donyo kï lyetho mërë ëka nero lum ökö, thure öny cë lengo mërë bal ökö. Ï kit yoo acël nön, ngat n'ölöny bino rwenyo ökö ï dyere tic mërë më karë kïbëc.

Bwöl ëka atëmatëma

12 Ngat na cung na tëk ï atëmatëma tye kï gum, pïën ka ën ölöö atëmatëma, ën bino nwongo tok më kwö n'Obanga öcïkërë më mïö both jö na marö ën.

13 Ka ëbwölö ngat mörö, ën kür okob nï, “Obanga ënë öbwöla.” Pïën gin na rac ba twërö bwölö Obanga, ëka ën thon ba bwölö ngat mörö. 14 Ëntö ngat acëlacël miti mërë kënë ënë bwölö ën, ywaö ën ökö, ëka ömö cwinye. 15 Cë kinge ka miti dong öyac, nywölö bal. Bal ka ödöngö n'otengo dong, nywölö thöö.

16 Utmegona më amara, kür ïwëk ëbwölwu. 17 Gin mörö na bër ëka mïc kïbëc na bal mörö ope ïë bino kï malö both Obanga Apap, na ënë acwec më tar na ryëny, na ba lökërë calö tipo na wïrë. 18 Ën öyërö më nywölö onu kï köp mërë n'adyer, ëk onu ebed calö cem na tye ï pwodho n'öcakö cëk kï kin jami kïbëc n'ecweo.

Winyo ëka tiino

19 Utmegona më amara, ngee unu köp ni: Dhanö acëlacël myero owiny köp pïöpïö, ëntö kür myero öbünyërë më twak, ëka kür akëmö ömak ën pïöpïö. 20 Pïën akëmö ka dhanö ba cobo kit kwö n'atïr n'Obanga mïtö. 21 Pï manön, kwër unu gin na kïbëc më lewic ëka kï tïm na reco na tye ï kwöwu. Gam unu kï mwolo köp n'Obanga öpïdhö ï cwinywu na twërö laröwu.

22 Ëntö bed unu jö na ketho gin n'ëtwakö ï tic. Kür ibed unu jö na winyo awinya këkën nakun ïbwölërë unu kenwu. 23 Pïën ka dhanö mörö obedo ngat na winyo köp ëka ba ketho ï tic, ën bedo calö ngat na rïpö wangë kï ï kiyo. 24 Ëntö ka otyeko dong rïpërë, cïdhö ökö ëka cücüth wie wil ökö ï kite na ën ebedo ködë. 25 Ëntö ngat na rïpö ï cïk na bal mörö ope ïë na kelo kuc, ëka ketho thama mërë ïë, na wie ba wil ï kom gin na ën owinyo, ëntö tio gin nön—ën bino bedo kï gum ï kom gin na ën tio.

26 Ka ngat mörö thamö nï ën ebedo adini nakun ba gwökö lëbë, ën nwongo tye ka bwölërë kënë kï ï cwinye ëka dini mërë köny mërë ope. 27 Dini na leng ï nyim Obanga Apap na gin mörö na rac ope ïë ënë: më könyö ëthïnö kic ëka mon thöö na tye ï can, ëka më gwökërë kën kür gin mörö më lobo obali.

2

Apokapoka na thërë ope

1 Utmegona, na calö jö n'oye Rwothwa më dheo Yecu Kiricito, kür dökï inyuth unu apokapoka mörö. 2 Cë ka dhanö mörö n'oruko agïth më gol ëka kï böng na bëcö obino ï athukowu, ëka dökï dhanö n'obedo acan n'oruko böng na reco obino, 3 un ïcakö unu thamö pï ngat n'oruko böng na bëcö nakun ikobo unu nï, “Adwong, bed ï then kany,” ëntö both acan ikobo unu nï, “Cung kunön, onyo bed pïny ka tyëna kany,” 4 manön nwongo ba dong iketho unu apokapoka ökö ï kinwu nakun ibedo unu ëngöl-köp kï thama na reco?

5 Winy unu, utmegona më amara: Pathï Obanga ënë öyërö ëcan ï lobo ni më bedo ëlönyö ï yee ëka më leeno ker na ën öcïkö both jö na marö ën? 6 Ëntö un ïcaö ëcan. Pathï ëlönyö ënë büröwu? Pathï gïn ënë terowu ï nyim okiko? 7 Pathï gïn ënë jö na twakö köp na reco ï kom nyïng na bër n'ëmïö bothwu?

8 Ka ïgwökö unu cïk na pïrë tëk n'ëcöö ï Cöc na Leng nï, “Mar awodhi na calö ïmarö komi keni,”* nwongo ïtïmö na bër. 9 Ëntö ka inyutho unu apokapoka, nwongo ïtïmö unu bal ëka ebino ngölö niwu köp na calö jö n'ötürö cïk. 10 Pïën ngat na gwökö cïk kïbëc ka opodho ï acël nwongo ötürö cïk kïbëc. 11 Pïën ngat n'okobo nï, “Kür ïdöny ï elomi,” ënë thon okobo nï, “Kür ineki.” Cë ka ba ïdönyö ï elomi ëntö ineko nek, nwongo ibedo ngat na türö cïk.

12 Twak na un ïtwakö ëka tic na un itio myero obed na calö më ka jö n'ebino ngölö köp nïgï kï cïk na kelo kuc. 13 Pïën ngölö-köp abonge kïca bino tïmërë both ngat mörö këkën na ba obedo tïmö kïca. Ngat na tïmö kïca ba bino lworo ngölö-köp.

Yee abonge tic

14 Köny mërë ngö, utmegona, ka ngat mörö kobo nï eut kï yee nakun ba ketho ï tic? Koth yee nön twërö larö ën? 15 Ka omego onyo amego mörö ope kï böngü ëka cem më nïnö kïbëc, 16 cë ngat mörö kï kinwu okobo nïnë nï, “Apë kï kuc; komi obed na mömör ëka cem na bër,” ëntö nwongo ba ïmïö ën gin mörö na mïtërë pï kom, cë manön könyö ngö? 17 Kömanön thon, yee këkën, ka ba eketho ï tic, nwongo dong öthöö.

18 Ëntö ngat mörö bino kobo nï, “In iut kï yee; ëka an aut kï tic.”

Nyuth nïna yeeni abonge tic, ëka An abino nyutho nini yeena kï ngö na an atïmö. 19 Un iyee nï Obanga tye acël. Bër! Cene thon yee kömanön—ëka komgï myël kï lworo.

20 In amingo, ïmïtö nï enyuth nini nï yee abonge tic köny mërë ope? 21 Kwarö onu Abraam yam ba ëkwanö nï kite atïr pï gin na ën ötïmö ï karë na ën ömïö wode Icaka më aryëda ï wi keno tyër? 22 Un ïnënö nï yee ëka tic mërë onwongo tio kanya acël, ëka yee mërë onwongo ocobere pï gin na ën ötïmö. 23 Ömïö Cöc na Leng ocobere na kobo nï, “Abraam oyee Obanga, ëka ömïö ëkwanö ën nï kite atïr,”* ëka dökï ecwodo ën nï okone k'Obanga. 24 Un ïnënö nï ëkwanö dhanö nï kite atïr pï tic na ën tïmö ëka pathï pï yee këkën.

25 Ï yoo acël nön, yam Raab n'obedo ölaya ba ëkwanö nï kite atïr pï ngö na ën ötïmö ï karë na ën öjölö ëröth pïny ëka ömïögï owok kï ï yoo nökënë na path? 26 Kite na calö kom abonge yweo nwongo dong öthöö, yee abonge tic thon nwongo öthöö.

3

Lëb

1 Utmegona, myero jö na pol kï kinwu kür obed gïnï epwonye, pïën ingeo unu nï wan epwonye ebino ngölö nïwa köp na tëk na löö jö nökënë. 2 Adyer onu kïbëc ëtïmö bal ï yodhi na pol. Ëntö ka cë ngat mörö ba ötïmö bal ï ngö na ën kobo, nwongo ën obedo dhanö na kite bër ëka dökï twërö gwökö kome kïbëc.

3 Onu eketho nywenyo ï dhö angole ëk ömïï owiny onu, ëka onu ërömö mïö angole cïdhö kanya onu ëmïtö. 4 Onyo nën unu apor kï kom mel. Kadï bed nï döngö gïnï rwök na yamö ënë kölögï, ëntö adwö mel twërö wïrö wie cïdhö kanya ën mïtö kï gin n'ëdwö kï mel na tïdï mörö. 5 Kömanön thon, lëb obedo dul kom na tïdï mörö, ëntö wakërë ï kom jami na thwon rwök. Nën kite na mac na tïdï mörö wangö kï thwön bunga ködë. 6 Lëb thon cal kï mac, obedo tëkö na rac na balö kom dhanö. Lëb balö kwö ka dhanö kïbëc, ketho kwö ka dhanö kïbëc kanya rac, ëka ën kikome mac më kapïny moko ï kome.

7 Dhanö römö gwökö kwa leeni kïbëc, wïny, leeni na wotho ï ngöm kï korgï ëka leeni na kwö ï pii, 8 ëntö ngat mörö ope na römö gwökö lëb. Lëb rac ëka ba jükërë, opong kï kwir na rac.

9 Kï lëb onu ëpakö Rwoth onu ëka Apap, ëka kï lëb onu ëlamö kï jö n'ecweogï ï thë cal k'Obanga. 10 Kï ï dhö jö acël nön donyo kï ïë gum ëka alem. Utmegona, man myero kür obed kömanön. 11 Pii na mït ëka pii na wac römö möl kï ï wang kulo acël? 12 Utmegona, yath ölam twërö nyakö yaü, onyo yath ölök twërö nyakö ölam? Kömanön thon pii na wac ba römö molo kï ï wang pii na mït.

Ryëkö n'öya kï malö

13 Nga na tye kï ryëkö ëka na nïang kï ï kinwu? Ëk ën onyuth tic mërë më ryëkö kï mwolo pï kwö mërë na bër. 14 Ëntö ka itye unu kï nyeko na reco, ëka woro ï cwinywu, kür ïwakërë unu ködë onyo ïkwër unu köp n'atïr. 15 Koth “ryëkö” nön ba obino pïny kï ï polo ëntö obedo më lobo, ba wörö Obanga ëka obedo më ka cene. 16 Kanya nyeko ëka woro ut ïë, nwongo anyöbanyöba ëka tïm na reco kïbëc ut ïë.

17 Ëntö ryëkö n'öya kï ï polo n'öcakö bedo na leng, ëka bedo më kuc, më mwolo, gamö thama kïbëc na bëcö, opong kï kïca, ëka nyakö nyige na bëcö, ngat na ute ködë ba poko kin dhanö, bedo na cwinye atïr. 18 Jö na kelo kuc cwöö gïnï kodhi më kuc ëka kaö gïnï kac më kite atïr.

4

Makö okone kï lobo

1 Ngö na kelo dha ëka lwëny ï kinwu? Pathï miti na reco na un itye ködë ï cwinywu ënë tye ka lwëny ï dul komwu? 2 Un ïmïtö gin mörö ëntö ba inwongo unu. Un ibedo kï miti ï kom jami ka jö nökënë ëka ineko unu nek, ëntö ba inwongo unu gin na un ïmïtö. Ïdhaa ëka ïlwënyö unu. Ba inwongo gin ïmïtö unu, pïën un ba ïkwaö kï both Obanga. 3 Ka ïkwaö unu, ba inwongo unu, pïën ïkwaö unu kï thama na rac, ëk inwong unu gin na un ïmïtö më cobo mitiwu.

4 Un jö nï balö watwu k'Obanga, ba ingeo unu nï makö okone kï lobo mïö dhanö dökö langö k'Obanga? Ngat mörö na yërö më bedo okone kï lobo bedo langö k'Obanga. 5 Onyo un ïthamö nï Cöc na Leng na yam ëcöö obedo köp na thërë ope na kobo nï, “Tipo na yam Obanga oketho ï kom onu tye kï nyeko rwök?” 6 Ëntö ën mïö both onu kïca. Manön ënë ömïö Cöc na Leng kobo nï,

“Obanga pyem kï jö na wakërë,

ëntö mïö kïca both jö na mwol.”*

7 Pï manön dong, mïrë unu kenwu më bedo ï thë löc k'Obanga. Kwër unu Catan, ëka ën bino rïngö ökö kï bothwu. 8 Nyingi unu na cwök both Obanga, ëka ën thon bino nyingo na cwök bothwu. Lwök unu cïngwu, un ëbal, ëka ïlönyërë unu ï cwinywu, un jö na thamawu tye arïö. 9 Bed unu kï cwer cwiny, kum unu, ëka ikok unu. Nyëröwu myero ölökërë ödök kumo, ëka yom cwinywu myero ölökërë ödök kumo. 10 Mwolere unu ï nyim Rwoth, ëka ën bino tingowu malö.

Ngölö köp ï kom omeru

11 Utmegona, kür ïtwak unu köp mörö na rac ï kom awodhi. Ngat na twakö köp na rac ï kom ömïn mërë, onyo ngölö köp ï kom ömïn mërë, nwongo twakö köp na rac ï kom cïk ëka ngölö köp ï kom cïk. Ëntö ka in ïngölö köp kï cïk, in ba ibedo ngat na cobo cïk ëntö ïdökö angöl-köp. 12 Ngat na mïö cïk ëka angöl-köp tye acël, na ënë ngat na twërö larö ëka kï neko. Ëntö in—ibedo nga më ngölö köp ï kom awodhi?

Kür iwakiri pï nïnö na diki

13 Winy unu, un jö na kobo nï, “Tin onyo diki wan ebino cïdhö ï pacö ni onyo maca, wan ebino tyeko mwaka acël kunön, wan ebino cadhö jamiwa ëka enwongo magoba.” 14 Un ba ingeo ngö na bino tïmërë diki. Kwöwu tye nïngö? Un ïcal k'edou na nen pï karë mörö na nönök, ëka kinge rwenyo ökö. 15 Nakaka manön, un onwongo myero ikob unu nï, “Ka Rwoth oye, onu ebino bedo na kwö, ëka ëtïmö man onyo maca.” 16 Kite na calö, un ïwakërë ëka inyuthere unu. Koth wakërë ni kïbëc obedo gin na rac. 17 Ngat mörö na ngeo gin na bër na ën myero ötïm, ëka ba ötïmö, nwongo ën ötïmö bal.

5

Köp n'ëcïkö both ëlönyö

1 Winy unu, un ëlönyö, kok unu ëka ikok unu rwök, pï can na tye ka bino më podho ï komwu. 2 Lönyöwu dong ötöp ökö, ëka nyënyë öcamö böngwu ökö. 3 Gol ëka ryalwu nyalï ömakö ökö. Nyalï ënë bino bedo caden ï komwu, ëka bino camö ringo komwu calö mac. Un ityeko kanö lönyö pï karë më ajiki. 4 Nën! Öcara k'etic n'otio gïnï ï pwothiwu na un ïkwërö cülö, tye ka kok ï komwu. Koko k'ëkac owinyere ï ith Rwoth Won Twër. 5 Un ïkwö ï wi lobo kï jami na bëcö rwök ëka kï yom cwiny. Un ïcwëë unu, ëntö nïnö më nekowu dong örömö. 6 Un ïngölö köp ëka ineko unu ngat na kite atïr, n'onwongo ba ökwëröwu.

Dïö cwiny ï karë më can

7 Utmegona, dïï unu cwinywu naka ï nïnö na Rwoth bino dwogo ködë. Nën unu kite n'apur kürö kï gin na bër na cëk kï ï ngöm, ëka kite na ën dïö kï cwinye ködë naka köth më cwïr kï oro cwee. 8 Un thon, dïï cwinywu ëka icung unu na tëk, pïën dwogo ka Rwoth onyingo na cwök. 9 Kür ïngüngüta unu ï kinwu kenwu, utmegona, onyo ebino ngölö niwu köp. Nën, Angöl-köp ocung ï dholokek.

10 Utmegona, na calö apor më dangö can ëka dïö cwiny, nën unu apor kï both edwarpïny na yam ötwak gïnï kï nyïng Rwoth. 11 Na calö ingeo unu, wan ecwodo jö na yam ödangö can nï jö na komgï gum. Un iwinyo kite na Job ödangö kï can ëka ïnënö unu gin na Rwoth onwongo mïtö. Rwoth opong kï tïmö gin na bër ëka kïca.

12 Na löö kïbëc, utmegona, kür ikwong unu kwong—kï nyïng polo onyo kï nyïng lobo onyo kï nyïng gin mörö këkën. Mïï unu “Eyo” na mewu obed eyo, ëka “Pe” obed pe, onyo ebino ngölö niwu köp.

Lëga më yee

13 Ngat mörö kï kinwu tye kï can? Ën myero ölëg both Obanga. Ngat mörö tye na cwinye yom? Ën myero ower wer më pakö Obanga. 14 Ngat mörö tye na kome lïth? Ën myero ocwod edong ka jö n'oye Kiricito ëk ölëg gïnï pïrë ëka ewir ën kï möö ï nyïng Rwoth. 15 Ëka lëga n'ëlëgö kï yee bino mïö atwo cang, ëka Rwoth bino tingo ën malö. Ka ën onwongo ötïmö bal, ebino tïmö nïnë kïca. 16 Pï manön ngat acëlacël otuc bal mërë both awodhe, ëka ngat acëlacël ölëg pï awodhe, ëk ïcang unu. Lëga ka dhanö na kite atïr tëk ëka tio rwök.

17 Eliya onwongo obedo dhanö kamë onu. Ën ölëgö Obanga na tëk nï köth kür ocwee, ëka köth ba ocwee ï wi lobo pï mwaka adek kï nucu. 18 Ën dökï ölëgö, ëka ömïö köth ocwee kï ï polo, ëka lobo öcëgö cem.

19 Utmegona, ka cë dhanö mörö kï kinwu öngël ökö kï ï köp n'atïr, ngat mörö nökënë myero odwongi ën cen, 20 po unu ï köp ni: Ngat mörö na bino lökö abal kï ï yoo mërë na rac bino larö ën kï kom thöö ëka ebino tïmö kïca nïnë.

* 2:8 Elebi 19:18

* 2:23 Acaki 15:6

* 4:6 Carolok 3:34